Bijlage begroting 2025 Tubbergen.pdf

De energiecoöperatie Noordoost Twente is (in samenwerking met lokale coöperaties) de motor van ontwikkeling van lokale projecten en initiatieven. Lasten lokaal, dan ook lusten lokaal is een belangrijk uitgangspunt, we streven naar een maximale participatiegraad van inwoners/omgeving binnen eventuele toekomstige projecten (minimaal 50%, streven is 100%). We benutten de kennis en mogelijkheden van partners in het veld om realisatie van projecten tot stand te brengen. 4. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking. We staan als (NOT-)gemeenten allemaal voor dezelfde forse opgave. Vanuit de krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan wanneer iedere gemeente dit voor zich zou doen. Vanuit het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente bundelen we de krachten richting de opgaven vanuit de Regio Twente en de Regionale Energie Strategie. 5. Opslag van energie In de verduurzaming van onze energiebehoefte zijn de huidige technieken afhankelijk van niet continue aanwezige hernieuwbare energiebronnen. Energieopslag kan een middel zijn om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De gemeente wil initiatieven voor energieopslag met een maatschappelijk nut stimuleren.

Actuele ontwikkelingen Biogas Er is definitief besloten om niet deel te nemen in Boerengas B.V. De ervaringen uit de eerste fase worden meegenomen in het vervolgtraject waarin de NOT-gemeenten aan het onderzoeken zijn hoe ze de beschikbare biogaspotentie het best kan benutten. De bedoeling is dat de biogaspotentie zo ruim mogelijk en gebiedsoverstijgend benut wordt. Er wordt gezocht naar één of meerdere instrumenten om dit doel te bereiken. Het reeds gereserveerde budget zal worden ingezet om deze instrumenten nader uit te werken en in te zetten. Nieuwe technieken en ontwikkelingen We volgen de ontwikkelingen rondom nieuwe technieken en mogelijkheden op de voet en spelen in op kansen daar waar deze zich voordoen. •

Waterstof: Waterstof is een energiedrager, die voor de verdere toekomst wellicht kansen biedt voor het verwarmen van woningen en gebouwen. Via de RES Twente sluiten we aan bij de H2Hub Twente We volgen de ontwikkelingen en zullen in spelen op kansen die zich voordoen.

48

•

Kernenergie: Op verzoek van de provincie is op basis van de kennissessie, een notitie over de toepassing van kernenergie in Nederland en de perspectieven voor SMRs geschreven. Deze kleine kerncentrales bevinden zich nu in de ontwikkelfase en moeten de zogenaamde ‘demonstratiefase’ nog doorlopen. Hoewel realisatie nog niet direct op korte termijn te verwachten is, volgen we de ontwikkelingen rondom de SMRs . Zodra een volgend concreet stadium bereikt wordt, wordt dit thema weer actief besproken in de Provinciale Staten.

•

Geothermie: De kansen voor diepe geothermie bevinden zich in de Tubbergen formatie (zandlaag uit het Carboon tijdperk). Deze aardlaag is in het noorden van Twente aangetroffen en is dus ook aanwezig in noordoost Twente. Geothermie is een van de mogelijke alternatieve oplossingen voor de levering van duurzame energie, naast andere duurzame energiebronnen. Deze techniek gaat echter gepaard met significante investeringen, risico’s en technische uitdagingen, maar vooral ook onbekendheid. Daarom worden alle aspecten in kaart te brengen, zodat weloverwogen keuzes gemaakt kunnen worden. Onderzoek en een proefboring zijn nodig. Er lopen gesprekken met de UT en de gemeente Enschede om hier verder invulling aan te geven.

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter Organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leveren we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen We willen toewerken naar duurzame mobiliteit, zonder uitstoot. Dit doen we door zelf het goede voorbeeld te geven als gemeente en voorop te lopen in de transitie naar duurzame mobiliteit. Ook faciliteren we onze inwoners bij de overgang naar duurzaam vervoer. We werken met de volgende pijlers om ons doel te bereiken: 1. Voorbeeldfunctie. Als gemeente horen we het goede voorbeeld te geven door onze eigen mobiliteit te verduurzamen. Onder meer stellen we een duurzaam mobiliteitsplan met een route voor het verduurzamen van ons eigen vervoer. 2. Laadinfrastructuur. Op basis van de laadvisie proberen we in alle kernen de mogelijkheid te bieden voor mensen om op een openbare locatie hun elektrische voertuig uit te laden. Op zoveel mogelijk openbare parkeerterreinen in alle kernen willen we de mogelijkheid bieden om elektrisch te laden. We gaan inzetten op het overdekken parkeerplaatsen met zonnepanelen en laadpunten.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.000.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

49

Het in 2024 afgesplitste deel voor het NOT energieloket 3.0 van de jaarschijf 2024 is teruggestort in dit budget. In de te verwachten uitgaven hieronder komt deze terug onder “Bijdrage samenwerking EvNOT 2024 t/m 2026”. In verband met de te verwachten kosten voor de warmtetransitie is een budget van €307.000 afgesplitst. Uit te geven in de jaren 2024 t/m 2026. Naast de notitie warmtetransitie is ook het regionaal koersdocument “Circulaire Economie voor Twentse gemeenten” vastgesteld. Hiervoor splitsen we een budget af van € 25.000, te besteden in de jaarschijven 2024 en 2025. We hebben besloten het budget voor de “groene cheque” te verhogen met €30.000. Een afsplitsing van de projectgelden. Verwachte uitgaven 2024 t/m 2026: Inrichting mobiliteit Noaberkracht

39.000

Bijdrage ODT

27.000

Sprintsessies Energiegebruik bedrijventerreinen

25.000

Soorten managementplan / kosten SMP Tubbergen

137.000

Boerengas

20.000

Inhuurkosten GEO vanuit Noaberkracht

7.000

Bijdrage samenwerking EvNOT 2024

150.000

Bijdrage samenwerking ATT Windenergie 2024

40.000

Op basis van de klimaatprogramma Tubbergen 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 nader inzicht geven in de totaal uit gegeven bedragen in 2024 en de te verwachten bedragen voor 2025 en 2026. Dan kunnen we de jaarschijf 2025 invullen.

50

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

We stellen voor in de jaarschijf 2025 €50.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Op basis van het klimaatprogramma Tubbergen 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachten uitgaven 2024 en 2025 in het kader van “capaciteit”. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €200.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

Actuele ontwikkelingen Klimaatprogramma In juni 2024 is het klimaatprogramma 2024-2050 vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. Daarbij zijn de hoofdsectoren en doelstellingen vanuit het Klimaatakkoord als basis genomen: 1. Gebouwde Omgeving 2. Elektriciteit 3. Industrie en bedrijvigheid 4. Landbouw en Landgebruik 5. Mobiliteit Daarnaast is ook klimaatadaptatie toegevoegd aan het Klimaatprogramma en zijn de koppelkansen met andere domeinen benoemd om duurzaamheidsdoelen beter te integreren in domeinen zoals openbare ruimte en de fysieke leefomgeving. Op basis van het vastgestelde klimaatprogramma zijn de in de begroting opgenomen actielijnen aangepast en geactualiseerd of aangevuld. De ambities en inspanningen ten aanzien van de bovengenoemde hoofdsectoren vanuit het Klimaatakkoord vinden als volgt hun plek: •

Actielijn 1 (Verduurzamen): “Gebouwde Omgeving” en “Industrie en bedrijvigheid”

•

Actielijn 2 (Opwek): “Elektriciteit”

•

Actielijn 3 (Duurzame mobiliteit en Infrastructuur): “Mobiliteit”

51

Gezien de keuzes binnen “Landbouw en Landgebruik” krijgen deze een plek binnen de algemene koppelkansen. De ambities en inspanningen voor klimaatadaptatie zijn opgenomen in hoofdstuk … van deze begroting. Circulaire economie Het onderwerp Circulaire Economie vormt één van de pijlers van de vrijwillige Twentse milieusamenwerking en is als zodanig vastgelegd in het samenwerkingsprogramma Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA) 2023 en in de gezamenlijke bestuursopdracht MDA 2020-2025. Er is een ‘Startnotitie Circulaire Economie Twentse gemeenten’ opgesteld dat de basis is voor een Koersdocument en Uitvoeringsplan. Het Koersdocument wordt begin 2024 aan de gemeenten voor besluitvorming voorgelegd. Op 18 juli 2023 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen op een plan van aanpak op te stellen om de circulaire economie in de gemeente Tubbergen te bevorderen. Het koersdocument vormt de basis voor invulling en concretisering van het plan van aanpak circulaire economie voor de gemeente Tubbergen. Deze wordt begin 2024 voor vaststelling voorgelegd aan het college. Uitvoering van het plan van aanpak moet leiden tot het vaststellen van de ambities en bijbehorende inspanningen voor circulaire economie in de gemeente Tubbergen, inclusief de financiële consequenties.

Koppelkansen Doelstellingen uit het klimaatakkoord staan niet op zichzelf en hebben in veel gevallen ook een relatie hebben met opgaven in andere domeinen. We zetten daarom in op koppelkansen om zowel de opgaven vanuit het klimaatakkoord maar ook andere opgaven te versterken of te versnellen. We zetten onder andere in op koppelkansen met opgaven uit de agrarische sector, openbare ruimte en de fysieke leefomgeving (wonen, nieuwbouw en bestaande (bedrijfs)gebouwen). We realiseren een kansenkaart waarbij we nagaan hoe we bij bestaande ontwikkelingen en plannen met kleine aanpassingen een groot effect kunnen bereiken.

52

Programma Positieve Gezondheid Inleiding Positieve Gezondheid Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen; •

Zorg dichtbij en op orde

•

Gezond in je hoofd en in je vel

•

Iedereen kan en mag meedoen

Doel Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is: menselijker zorg, efficiënter, effectiever en dichtbij.

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

53

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners •

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

•

Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

54

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren, preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral een opgave op het gebied van armoede om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede.

Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen •

Van inzicht naar strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een Inclusie agenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners.

•

Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Financiën Positieve Gezondheid Werkbudget Positieve Gezondheid In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €175.000. De budgetten interventieplan, leefomgeving van de toekomst, inclusie en mantelzorg zijn hieraan toegevoegd waardoor het totaalbudget uitkomt op €350.000. We stellen voor in de jaarschijf 2025 €200.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022–2026”

Actuele ontwikkelingen De zorgkosten stijgen, mede als gevolg van een complexere en meer zichtbare zorgvraag. Voor de gezondheid van onze inwoners en om de zorg betaalbaar en bereikbaar te houden voor diegene die het echt nodig hebben, zien we een toenemend belang van de inzet op preventie en het versterken van de sociale basis. Landelijk zien we dit onder andere terug in: •

De hervormingsagenda Jeugd

•

Gezond en actief leven akkoord en de bijbehorende brede SPUK

•

Het integraal zorgakkoord

•

Nationaal preventie en sportakkoord.

55

In het hoofdlijnenakkoord geven de vier partijen aan dat preventie meer centraal komt te staan om daarmee de zorg voor de toekomst ook toegankelijk te houden. Aandacht voor sport en bewegen, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het beheersen van de zorgvraag zijn daarbij belangrijk. Daarnaast laat het hoofdlijnenakkoord zien dat vooral ingezet wordt op de curatieve, langdurige zorg. Er is geen aandacht voor gezond opvoeden en opgroeien in een gezonde leefomgeving en het belang van het versterken van de sociale basis. Dit terwijl dat cruciaal is om het beroep op toekomstige curatieve en langdurige zorg te beheersen. De hervormingsagenda jeugd gaat door, die laat wel een beweging zien naar het versterken van de sociale basis om zwaardere vormen van jeugdzorg te voorkomen. Op regionaal niveau zien we in het onlangs vastgestelde regiobeeld een aantal ontwikkelingen: •

Sterk vergrijzende regio

•

Cijfer voor overgewicht en overmatig alcoholgebruik liggen ruim boven landelijk gemiddelde. De verwachting is dat het percentage met overgewicht sterk toeneemt.

•

Het tekort aan personeel in de zorg en welzijn neemt toe

•

Percentage dat moeite heeft met rondkomen blijft stijgen

•

Mentale gezondheid staat onder druk, met name bij jong volwassenen.

In het regioplan Twente, mede opgesteld door Twentse Koers, wordt ingespeeld op deze ontwikkelingen en zien we ook een beweging naar het inzetten op preventie en het versterken van de sociale basis. In opvolging op deze ontwikkelingen wordt ook lokaal binnen het programma gezondheid volop ingezet op preventie en het versterken van de sociale basis onder andere middels de reeds lopende zaken als dorpsondersteuners, de uitvoeringsagenda's gezondheid, sport en armoede, de quickwins voor het versterken preventie jeugd etc. In 2025 wordt daar het project versterken voorliggende voorzieningen Wmo, project eenzaamheid, project mentale gezondheid en Kanrijke Start aan toegevoegd. In opvolging op deze ontwikkelingen wordt ook lokaal binnen het programma gezondheid volop ingezet op preventie en het versterken van de sociale basis andere middels de reeds lopende zaken als dorpsondersteuners, de uitvoeringsagenda's gezondheid, sport en armoede, de quickwins voor het versterkenp preventie jeugd etc. In 2025 wordt daar het project versterken voorliggende voorzieningen Wmo, project eenzaamheid, project mentale gezondheid en Kanrijke Start aan toegevoegd. De manier waarop de huidige sociale basis (voorliggende voorzieningen en ondersteuningsnetwerk) is ingericht zien we een aantal aandachtspunten: •

De pilots dorpsondersteuners en buurtsportcoaches zijn voorzien van incidentele middelen. Momenteel zijn geen structurele middelen beschikbaar voor het structureel verankeren van deze ondersteuning. Tevens wordt gewerkt aan het herijken van dit ondersteuningsnetwerk. Naar verwachting zijn echter meer structurele middelen nodig dan in de herijking te realiseren zijn.

•

Op het gebied van de Wmo wordt op dit moment vooral ingezet op maatwerk. Dit terwijl er zich kansen voor doen om passende voorliggende voorzieningen te ontwikkelen die als demping kunnen werken voor de vraag naar maatwerk. Zowel landelijk als regionaal wordt hier ervaring mee opgedaan.

•

Inwoners, verenigingen en organisatie willen helpen en steken de handen uit de mouwen om een bijdrage te leveren aan het versterken van de sociale basis. Dit kunnen ze niet alleen. Subsidies zijn nodig om partijen te stimuleren en daarmee voorzieningen zoals ontmoeting mogelijk te maken. Vanuit het leefbaarheidsfonds worden veelbelovende initiatieven ontplooit, maar deze kunnen door gebrek aan structurele middelen niet worden verankerd. Om succesvolle initiatieven die bijdragen aan nieuwe/vervangende vormen van zorg en ondersteuning in de kernen te kunnen continueren zijn structurele middelen nodig. Momenteel vindt een herijking van het subsidiebeleid plaatst. Naar verwachting is een deel om te buigen maar vraagt het versterken van de sociale basis mogelijk om meer investering in het voorveld dan via het herijken te realiseren is.

Bovenstaande aandachtspunten vragen om een incidentele investering, maar vooral om structurele middelen om de sociale basis te versterken en te borgen voor de toekomst. Zodat de zorg betaalbaar en bereikbaar blijft en inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam en gezond zijn.

56

Programma Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.

Actielijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl We willen onze opgaven samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aanpakken. Dit doen we door onze inwoners centraal te stellen bij alles wat we doen. We hanteren een meedenkende houding en leveren maatwerk. Bij iedere vraag of nieuwe uitdaging denken we na hoe we onze inwoners betrekken bij het bouwen aan de gemeente Tubbergen. Dit doen we vanuit open en betrokken insteek. En we zijn realistisch en duidelijk. Daar waar het kan, werken we samen en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft, nemen we deze. We hanteren hierbij het motto: ‘Ja, mits…’ We gaan in ons werk uit van de zelfredzaamheid, de professionaliteit en de kracht van onze eigen inwoners. We zijn als gemeente proactief. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is. Dit doen we door de komende vier jaar verder in te zetten op samenlevingsgericht werken. Telkens vanuit maatwerk en de juiste balans. De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad en de organisatie Noaberkracht staan hierbij midden in de samenleving. We willen initiatieven uit onze kernen faciliteren en investeren waar nodig. De huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 gaan we herijken.

Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Indien nodig willen we inwoners breed in de samenleving betrekken bij grote keuzes die de samenleving raken. Kernagenda's In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp: Kernagenda's. Afhankelijk van de uitkomsten van de herijking van het Maatschappelijk Akkoord en het proces MijnDorp2030 worden de kernagenda's in de komende periode aangepast. Participatiebeleid Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken. Ook landelijk is er steeds meer aandacht voor participatie. Er is een wetsvoorstel in de maak: ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet heeft als doel dat voor zowel de inwoners als voor gemeenten duidelijk is (1) binnen welke kaders inwoners in het beleidsproces participeren en (2) op welke wijze zij in een verschillende fase van het beleidsproces betrokken worden. In een participatieverordening maakt elke gemeenteraad deze zaken expliciet voor zijn gemeente. Het voorstel verplicht tot een uitbreiding/verbreding van de in de Gemeentewet (artikel 150) voorgeschreven inspraakverordening naar een participatieverordening.

Het belang van participatie wordt groter door maatschappelijke ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, de Regionale Energie Strategie (RES) en uitdagingen in het sociaal domein. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening.

57

Samenlevingsgericht werken - Organisatieontwikkeling Zorgvuldige communicatie, en meer contact met onze inwoners en partners om samenlevingsgericht te kunnen werken, vraagt naast tijd van ambtenaren, ook vaardigheden. Daarin willen we investeren. We investeren in structurele ambtelijke capaciteit om het samenlevingsgericht werken te borgen en van nieuwe impulsen te voorzien.

Ons doel In de gemeente Tubbergen werken we samenlevingsgericht. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden. We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen.

Hoe leveren we een bijdrage aan samenlevingsgerichte bestuursstijl •

MijnDorp2030. Vanuit het proces MijnDorp2030 zetten we meer in op participatie vanuit de kernen zelf en we stimuleren onze inwoners om mee te denken. We bieden ondersteuning om processen en projecten op gang te helpen of verder te brengen. We bezoeken al onze kernen als college en zijn vanuit de functie van “kernwethouder” zichtbaar en aanspreekbaar.

•

Opstellen en uitvoeren participatiebeleid. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening. Vanuit het participatiebeleid verkennen we ook in hoeverre het uitdaagrecht kan worden ingevoerd. Dit biedt mogelijkheden voor inwoners om gemeentelijke taken over te nemen wanneer zij van mening zijn het zelf slimmer, beter, goedkoper of anders te doen. Ook verkennen we de mogelijkheden van een online participatietool om de samenwerking met onze inwoners te versterken.

•

Samenlevingsgericht werken - organisatieontwikkeling. Verschillende interne programma’s, zoals direct duidelijk, mediation & klachtbemiddeling en methodische werken dragen bij aan de borging van het samenlevingsgericht werken bij de ambtenaren. Structurele inzet van buurtmannen en buurtvrouwen, adviseurs samenlevingsgericht werken en het meer inzetten van communicatieadvies zorgen voor een stevige toekomstbestendige basis.

Actuele ontwikkelingen Herijking MijnDorp In het coalitieakkoord en de begroting 2023 en 2024 is opgenomen dat de huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 herijkt wordt. Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Begin 2024 is de gemeenteraad gestart met het proces van herijking van het proces MAT/MijnDorp. In juli 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het initiatiefvoorstel Herijking Maatschappelijk Akkoord. Vervolgens voert de gemeenteraad gesprekken met de samenleving over de opgestelde visie en werkwijze. Daarnaast heeft de gemeenteraad besloten een bedrag van 150.000 beschikbaar te stellen voor ondersteuning van grote maatschappelijke initiatieven. Hiermee ondersteunt de gemeenteraad hen om van de schetsfase naar de ontwerpfase te komen. In 2025 wordt uitvoering gegeven aan de plannen zoals de gemeenteraad die heeft vastgesteld, waaronder de mogelijkheid voor initiatiefnemers om ideeën te pitchen in de raad. Samenlevingsgericht werken In 2025 werken we verder aan het verstevigen van Samenlevingsgericht werken in het werk van alledag. Samenlevingsgericht werken vraagt naast tijd van alle medewerkers, ook vaardigheden. Daarin willen we in een volgende fase investeren. Team Samenlevingsgericht werken groeit toe naar een coachende, faciliterende en adviserende rol naar alle medewerkers.

Daarbij passen zij hun werkwijze aan op de specifieke vraagstukken per team en organisatie onderdeel.

58

We werken aan deze doelen door: •

Mediation, klachten en conflicten: In 2024 is gestart om de behandeling van klachten terug te brengen naar de lijn. Gestart is met drie afdelingen en de aanpak wordt in 2025 verder uitgerold in de organisatie.

•

Ondersteuning van Buur(t)mannen en – vrouwen: De werkwijze met buur(t)mannen en -vrouwen wordt voortgezet en verder verstevigd. In afstemming met de buur(t)mannen en -vrouwen worden trainingen en kennissessies aangeboden. Het doel hiervan is om kennis, vaardigheden en het benodigde netwerk van de buur(t)mannen en -vrouwen ten behoeve van de toekomstige leefbaarheid in de kernen te vergroten. De werkwijze en structuur voor het halen en brengen van informatie, wensen, behoeften, opgaven en uitdagingen tussen kernen en organisatie, wordt verder versterkt en verbreed om zodoende op een effectieve en integrale wijze te werken aan doelen voor de betrokkenen.

•

Teamgerichte aanpak/organisatieontwikkeling: De afdelingen die in 2024 nog geen nulmeting samenlevingsgericht werken uitvoerden, doen dit begin 2025. Met de nulmeting maken we concreet wat samenlevingsgericht werken in het dagelijks werk betekent. Daarbij wordt gekeken waar samenlevingsgericht werken al goed gaat en waar het nog beter kan. In 2025 werkt elke afdeling aan de eigen verbeterpunten. Waar nodig en mogelijk ondersteunt het team samenlevingsgericht werken de afdeling of het team.

Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Tubbergen nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.

Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.

Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht •

We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.

•

We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland door ontwikkelen van de Noaberkracht organisatie, langs verschillende actielijnen.

•

We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en de gemeente Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.

Actuele ontwikkelingen In de begroting 2025 van Noaberkracht zijn de volgende (actuele) ontwikkelingen beschreven Arbeidsmarktontwikkeling In 2023 steeg het aantal banen in Twente. In 2024 vertraagt de groei van werkgelegenheid aanzienlijk, ondanks dat veel organisaties redelijk op peil blijven produceren. Personeelstekorten spelen hierbij een cruciale rol, waardoor er bijna geen ruimte meer is voor verdere groei op de arbeidsmarkt. Bijna alle beschikbare arbeidskrachten worden volledig ingezet, maar er is een kloof tussen vraag en aanbod van werk, wat leidt tot personeelstekorten. Vacatures blijven onvervuld om dat werkzoekenden vaak niet over de vereiste opleiding, kennis en ervaring beschikken.

59

De aanhoudende druk van personeelstekorten stimuleert bedrijven en de overheid om te investeren in automatisering zoals ChatGPT, robotisering (RPA) en andere methoden om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Er is ook meer aandacht voor duurzame inzetbaarheid, flexibele werkconcepten en interne mobiliteit. Naast technologische vooruitgang zijn er ook andere mogelijkheden om werk en organisaties anders te organiseren, zoals verschillende contractvormen, werktijden, samenwerking met andere werkgevers, ander soortige organisatiestructuren, functieaanpassingen en een leerling-gezel-meester structuur op de werkvloer. Noaberkracht speelt hier met de 4 ambitielijnen van de organisatieontwikkeling op in maar ook door onder andere inzet op vitaliteit en persoonlijke ontwikkeling via de Noaberkracht academie; om op die manier mensen aan zich te binden en te laten ontwikkelen. In het afgelopen jaar is 80% van de vacatures binnen de termijn ingevuld. Gemeenteambtenaren zijn betrokken, bevlogen en trots, vooral over hun baan, het team en de organisatie. Dat is vooral af te leiden aan het hoge percentage dat lang werkzaam is voor de organisatie. En met een laag verzuim (3,97%) doet Noaberkracht het goed als aantrekkelijke werkgever. Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is.

Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht. In de begroting 2025 is rekening gehouden met (een deel) personele inzet en dat deze inzet volledig wordt vergoed door het Rijk. Artificial Intelligence (AI), kunstmatige intelligentie Artificial Inteligence (AI) verwijst naar machines of computersystemen die taken kunnen uitvoeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen. De machines zijn in staat om gegeven te analyseren en te leren van ervaringen om beslissingen te nemen. AI als ontwikkeling brengt zowel kansen als risico's met zich mee, dit blijkt ook uit de visie op AI ie onlangs door het kabinet gepresenteerd is (Overheidsbrede visie generatieve AI, 2024). Het is lastig inschatten hoe de technologie zich de komende jaren ontwikkelt. In elke situatie willen wij een betrouwbare overheid zijn, daar hoort betrouwbare informatie bij met verifieerbare bronnen. Het is belangrijk om ontwikkelingen rondom AI te volgen maar we willen geen trendsetter zijn. Gemeentes hebben immers een beschermende en vertrouwelijke functie en AI is nog volop in ontwikkeling. Veiligheid, privacy, uitlegbaarheid en herleidbaarheid dienen altijd als randvoorwaarde gesteld te worden.

Uitlegbaarheid houdt in dat uitkomsten verklaard kunnen worden aan inwoners en belanghebbenden. Herleidbaarheid betekent dat duidelijk is hoe een algoritme tot een bepaald resultaat is gekomen. Als aan de randvoorwaarden invulling kan worden gegeven kan AI kansrijk zijn. Toenemende compliance bedrijfsvoering Het takenpakket van gemeenten groeit, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en het sociale domein en door veranderende wet- en regelgeving. Dat gaat gepaard met een toename van verantwoordelijkheden, zoals het transparant omgaan met gegevens en het afleggen van verantwoording over de financiën richting de inwoners. Door het groeiende toezicht op gemeenten, wordt het borgen van compliance steeds belangrijker en maakt het in toenemende mate onderdeel uit van de werkzaamheden binnen de gemeente. Voorbeelden van nieuwe wet- en regelgeving, die de afgelopen jaren van toepassing is geworden voor gemeenten of dat op korte termijnen worden, zijn: •

Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) inclusief ENSIA-verantwoording

•

NIS2-richtlijn

•

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

•

Wet versterking decentrale rekenkamers (inclusief invoering rechtmatigheidsverantwoording)

•

Wet Open Overheid

•

Audit Wet politiegegevens (Wpg-audit)

•

SISA-verantwoording met een toename van het aantal specifieke uitkeringen vanuit het Rijk

60

•

Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur

Bovenlokale samenwerking De verkenning naar de samenwerking met Oldenzaal heeft uitgewezen dat ambtelijke samenwerking kansen biedt. Er wordt een gemeenschappelijke urgentie ervaren op de huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven. Daarom wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking, waarbij het belang van Noordoost Twente (NOT) als eenheid wordt benadrukt. De gemeenten Oldenzaal, Dinkelland en Tubbergen kiezen ervoor om voor de lokaal uit te voeren opgaven te investeren in de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van de eigen ambtelijke organisatie. Parallel hieraan wordt onderzocht of, en hoe, er een toekomstbestendige informatievoorziening bewerkstelligd kan worden in gezamenlijkheid met andere Twente gemeenten. Na afronding van het onderzoek kan worden gekeken wat de toegevoegde waarde van een uitbreiding, intensivering of formalisering van de samenwerking op dat moment is. Amendement Tijdens het behandelen van de begroting 2025 in de gemeenteraad van Dinkelland is een amendement aangenomen met een zienswijze waarin het bestuur van Noaberkracht wordt opgeroepen de kosten van een aantal ontwikkelingen binnen de begroting van Noaberkracht zelf op te vangen en niet door te belasten aan de beide deelnemende gemeenten. In financiële zin betekent dit een opdracht van € 189.000.

Dit bedrag is door directie en bestuur van Noaberkracht betroken bij een bredere opdracht voor Noaberkracht om ook bij te dragen in het oplossen van de financiële problematiek bij de beide deelnemende gemeenten. Dit heeft geresulteerd in een taakstelling voor Noaberkracht van € 200.000 in 2025 (voor Dinkelland € 113.000) oplopend naar een structureel bedrage van € 400.000 vanaf het jaar 2027 (voor Dinkelland € 225.000). Over de invulling van deze taakstelling wordt gerapporteerd via de reguliere P&C documenten.

Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. De belastingen indexeren we overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS.

Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.

Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat: •

We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.

•

We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.

•

We indexeren de ozb-tarieven jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS zodat er een meeropbrengst ontstaat conform dit indexcijfer.

•

Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.

61

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026.

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen.

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren.

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt.

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur.

Financiën Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht Actelijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl Werkbudget participatie

2023

2024

2025

2026

30.000

30.000

40.000

In de perspectiefnota 2024 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitieakkoord 2022 – 2026”.

62

Basisbegroting Inleiding op de basisbegroting Vanuit wettelijk voorschrift presenteren wij, naast onze programma’s, de begroting en jaarrekening naar taakveld. Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen: •

Portefeuillehouder(s)

•

Algemeen: algemene omschrijving van het programma.

•

Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl

•

Kengetallen: relevante kengetallen per programma.

•

Actuele ontwikkelingen: omschrijving van de ontwikkelingen die spelen binnen het programma.

•

Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.

•

Begroting - overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.

•

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord: nieuw beleid en/of in-en extensivering van bestaand beleid dat voortkomt uit het coalitieakkoord.

•

Meerjarig financieel beeld - terugkijken

•

Meerjarig financieel beeld - vooruitkijken

Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders Burgemeester Postma & Wethouder Niens

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten negentien inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: CDA zes zetels, Gemeentebelangen/VVD vijf zetels, Keerpunt 22 vier zetels, Lokaal Sterk drie zetels en PvdA één zetel. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Tubbergen doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Dinkelland. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt. In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners.

Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Dinkelland voortzetten.

Kengetallen Binnen het programma Bestuur en middelen maken we gebruik van de volgende kengetallen: •

Aantal inwoners: 21.397

•

Gemiddelde leeftijd: 43,3 jaar

63

•

Aantal huishoudens: 8.405

•

Aandeel alleenwonenden: 26,6%

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026: Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is hier inmiddels als volgt op gereageerd: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af.

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden. Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie. Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen.

Gezien de omvang van de stijging van de lonen en de prijzen is en blijft het afwachten of gemeenten hiervoor in voldoende mate worden gecompenseerd. Verbonden partijen De begrotingen 2025 van de verschillende verbonden partijen zijn ontvangen en verwerkt in de meerjarenbegroting. Conform afspraak is in de begrotingen van deze verschillende verbonden partijen rekening gehouden met de overeengekomen indexeringen voor loon- en prijs ontwikkelingen. Als hier grote voor gemeenten nadelige verschillen ontstaan moeten gemeenten uitgaven beperken. We moeten ervan uit gaan, dat GR-en zich altijd inspannen om de kosten voor gemeenten zo laag mogelijk te houden. Als gemeenten zelf onvoldoende in staat zijn om bij te sturen, ontstaat er een nieuwe situatie.

64

Dit heeft geleid tot een kaderbrief Twentse zienswijze die middels een amendement door de gemeenteraad is vastgesteld. Met het vaststellen van deze kaderbrief worden de verschillende Twentse verbonden partijen opgeroepen verantwoordelijkheid te nemen in de financiële problematiek van de Twentse gemeenten. In het voorjaar van 2026 maar uiterlijk bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 hebben we hier een beter beeld bij en zullen we bepalen hoe hier mee om te gaan. (Krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d. Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

Indicator

Realisatie 2023

2024

2025

Formatie (fte per 1.000 inwoners)*1

8,32

9,83

10,09

Bezetting (aantal medewerkers per 1.000 inwoners)

9,78

9,16

9,61

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

898

748

898

Externe inhuur (kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen)*2

13,5

4,38

5,76

Overhead (percentage van de totale kosten)

9,8

11,3

13,7

Bron: eigen informatie

Begroting 2025: overzicht baten en lasten

65

Programma Bestuur en middelen * € 1000

Lasten Baten

Bestuur

1.872

Saldo

0 -1.872

o.a. raad en raadscommissies, burgemeester en wethouders, griffie, kernraden, internationale contacten Beheer overige gebouwen en gronden

463

210

-253

o.a. gemeentehuis Tubbergen Overhead

8.293

0 -8.293

organisatieondersteuning, financieel beheer, tractie en Noaberkracht Treasury

-1.015

1.073

2.088

247

3.317

3.070

157

2.385

2.228

37

53

16

financiering en dividend OZB woningen ozb woningen eiganaren OZB niet-woningen ozb niet-woningen eigenaren en ozb niet-woningen gebruikers Belastingen overig reclamebelasting en baatbelasting Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

0 38.923 38.923

algemene uitkering uit het gemeentefonnds Overige baten en lasten

1.188

0 -1.188

algemene lasten en baten, onvoorziene uitgaven Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties)

11.242 45.961 34.719

Mutaties reserves

176

190

13

Mutaties reserves

176

190

13

Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

11.418 46.150 34.733

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

30.540

34.391

34.733

Programma Bestuur & middelen

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

34.733

32.614

32.739

32.663

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder Burgemeester Postma

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner.

66

We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Daarnaast wordt het persoonlijk contact uiteraard geborgd. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Kengetallen Binnen het programma Bestuur en middelen maken we gebruik van het volgende kengetal: Opkomst verkiezingen (%)

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Beleidsindicatoren dienstverlening en burgerzaken Het programma Dienstverlening & burgerzaken kent geen verplichte beleidsindicatoren.

Begroting 2025 - overzicht baten en lasten Programma Dienstverlening en burgerzaken * € 1000 Burgerzaken

Lasten Baten Saldo 853

-472

-381

Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties)

853

-472

-381

Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

853

-472

-381

o.a. (digitale) communicatie met bedrijven en inwoners, burgerlijke stand, basisregistratie personen, reisdocumenten, straatnaamgeving, huisnummering en kadastrale informatie

67

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

-461

-344

-381

Programma Dienstverlening & burgerzaken

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

-381

-471

-474

-477

Programma Dienstverlening & burgerzaken

Programma Veiligheid Portefeuillehouder Burgemeester Postma

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Kengetallen Binnen het programma Veiligheid maken we gebruik van de volgende kengetallen: Aantal misdrijven per jaar (Politie: 2016-2022):

68

Aantal incidenten met verwarde personen (Politie: 2016-2022):

Toelichting: Het aantal registraties is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien een eenheid meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen in de betreffende eenheid ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de registratiewijze (of registratiediscipline) binnen deze eenheid. De getoonde aantallen over voorgaande jaren kunnen mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een na-ijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast. Vanaf 2019 wordt er op een andere manier geregistreerd, waardoor het lijkt alsof het aantal incidenten met verwarde personen enorm is toegenomen. Het aantal registraties is niet gelijk aan het aantal unieke personen en over de rol van corona in relatie tot de cijfers is verder niets te zeggen.

Actuele ontwikkelingen Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Een belangrijke voorwaarde in deze aanpak is dat gemeenten weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. Hierbij is van belang dat de interne organisatie op orde is en gemeenten hun bestuurlijke instrumenten waar mogelijk kunnen inzetten tegen vormen van ondermijning. Om inzicht te krijgen in de weerbaarheid van een gemeente heeft de gemeente Tubbergen deel genomen aan een weerbaarheidsscan van het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Oost-Nederland (RIEC-ON). De aanbevelingen uit deze scan zijn in 2024 opgepakt en krijgen in 2025 vervolg door het organiseren van trainingen en bijeenkomsten voor medewerkers om het (her-)kennen van signalen van ondermijning te vergroten. Ook krijgen nieuwe medewerkers een leermodule aangeboden die bijdraagt aan blijvende bewustwording over ondermijning, in het bijzonder het herkennen van signalen van ondermijning. Verder is de gemeente vertegenwoordigd in een regionaal Project Weerbare Overheid en Maatschappij. Dit project krijgt in 2025 een vervolg door onder anderen een voorstel aan gemeenten in Twente over de aanschaf van een informatie- en registratiesysteem voor het vastleggen en delen van signalen van ondermijning.

Integraal Veiligheidsplan 2024-2026 In 2024 is een Integraal Veiligheidsplan (IVP) opgesteld voor de periode 2024-2026. Het Integraal Veiligheidsplan is de kadernota voor het gemeentelijke veiligheidsbeleid. Met het IVP geeft de gemeente Tubbergen sturing aan de lokale veiligheid. Na vaststelling van het IVP door de gemeenteraad wordt een tweejaarlijks uitvoeringsplan veiligheid opgesteld waarin de prioriteiten en de beleidsuitgangspunten uit het IVP concreet worden ingevuld. Dit is het eerste IVP van de gemeente Tubbergen. De afgelopen jaren is het werkterrein van openbare orde en veiligheid aan veranderingen onderhevig en zijn de aard en de omvang van de veiligheidsthema's in toenemende mate complex. Er is bijvoorbeeld een verschuiving zichtbaar van traditionele naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit en een toename van maatschappelijk ongenoegen. Er is daarom gekozen voor een korte looptijd tot en met 2026 die gelijk is aan het collegeprogramma.