Woonbeleid-2025-2030

geven Tilburg haar unieke karakter. Deze verschillen zijn een kracht, maar we

woonwijken en landelijke dorpen wonen en verblijven onze inwoners met ple-

zien ook uitdagingen. In wijken met een eenzijdig aanbod van veelal goedkope

zier in onze gemeente. Iedere buurt is uniek en kent eigen kwaliteiten, kansen

(huur)woningen wordt de leefbaarheid lager gescoord. De uitstraling van de

en uitdagingen. In de toekomst is Tilburg, nog meer dan nu, een prettige plek

wijk en de kwaliteit van de woningen wordt als slechter ervaren. In deze wijken

waar je graag leeft en waar je je hele leven met plezier woont. Met veerkrach-

komen de persoonlijke problemen van bewoners, zoals armoede, werkloosheid

tige wijken en buurten die een thuis bieden voor alle inwoners. Van jong tot

en gezondheid vaker samen met toenemende overlast en onveiligheid. Het gaat

oud, met een laag of een hoog inkomen, alleenstaand of met een (klein)gezin.

om gebieden die niet altijd de veerkracht bezitten om zonder extra ondersteu-

Met een gevarieerd woonaanbod in type, vorm, prijs en grootte kunnen we

ning en zorg een leefbare en fijne woonomgeving te bieden voor de bewoners.

ervoor zorgen dat er plek is voor iedereen. Door voorzieningen en ontmoeting

Wanneer goedkope woningen geclusterd in bepaalde delen van de stad staan,

te stimuleren kunnen gemeenschappen worden versterkt. Al deze aspecten

bestaat het risico dat dit leidt tot een concentratie van inwoners die zich in een

dragen bij aan de leefbaarheid en het welzijn van de bewoners. Kortom, onze

kwetsbare positie bevinden. We vinden het belangrijk dat in elke wijk voldoende

inwoners wonen op de juiste plek. Daarbij wonen ze ook in de juiste woning

mensen wonen die goede buur kunnen zijn voor inwoners die het moeilijker

voor hen. Deze zijn kwalitatief, duurzaam in bouw en gebruik en sluiten aan op

hebben. Een evenwichtige spreiding van goedkope woningen over de stad zien

de woonwensen van onze inwoners nu en in de toekomst.

we daarom als opgave. Ook bij wijken met een eenzijdig duurder aanbod zijn er uitdagingen. Wijken en

“We moeten niet blind sturen; iedere wijk in Tilburg is anders. Er is meer

dorpen die grotendeels gebouwd zijn voor gezinnen vergrijzen. De kinderen zijn

balans nodig tussen sturingsprincipes en een wijkgerichte aanpak.”

vertrokken en delen van woningen staan hierbij leeg. De grote, ongelijkvloer-

(Bron: stakeholdersbijeenkomst Partners in Wonen)

se woningen vragen grote aanpassingen om geschikt te maken om fijn oud te worden en de juiste voorzieningen voor passende zorg en ondersteuning om zelfstandig te kunnen wonen ontbreken. Dat terwijl starters en jonge gezinnen in

4.1 OPGAVE EN AMBITIE

deze wijken moeilijk aan een woning komen omdat het aanbod voor hen te duur is. Het uitbreiden van passend aanbod voor de bewoners van de wijk, zowel voor

Een ongedeelde stad met vitale wijken

ouderen als starters, maar ook voor aandachtsgroepen met een zorg of onder-

De diversiteit van onze buurten, wijken en dorpen en de mensen die er wonen,

steuningsvraag, zien we in deze wijken als een opgave.

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 30

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK Vanuit deze opgaves is een belangrijke om wijken vitaal te houden. Dit bereiken

de verschillende wijken door de leefomgeving kwalitatief te verbeteren. Door de

we door te werken aan een toekomstbestendige woonvoorraad, die voor inwo-

juiste woningen en voorzieningen op de juiste plek te realiseren en hierbij onze

ners met verschillende inkomens en in alle levensfases kansen biedt. Algemeen

andere ambities ook mee te nemen op onder andere gebied van mobiliteit, ver-

gaat het om het aanbrengen van meer differentiatie. Een gevarieerd woningaan-

duurzaming, en sociale basis werken we integraal aan een betere leefomgeving

bod op wijk- en dorpsniveau is nodig, met een mix van woningtypen, -groottes

voor onze huidige en toekomstige inwoners.

en prijssegmenten zodat er ook in de toekomst voor iedere Tilburger een passende woning is. Dit betekent niet dat alle wijken hetzelfde moeten worden. Elke

Deze integrale kijk op stads-, wijk- en buurtniveau gaat daarmee verder dan het

wijk is anders en heeft een andere uitdaging. Daarnaast brengen de verschillen

woonbeleid en vindt onder meer zijn plek in het gebiedsgericht werken. We

tussen mensen en gebieden brengen identiteit, inspiratie en dynamiek. We

werken gebiedsgericht waar het kan en gemeentebreed waar het moet. Dat

willen in onze wijken en buurten de bestaande identiteit en kwaliteit behouden

betekent dat we meer nabij en integraal werken, de leefwereld meer voorop

en versterken. Maar er zijn ook gebieden die de komende jaren getransformeerd

te zetten en maatwerk leveren daar waar nodig én mogelijk is. Dit doen we

worden naar meer hoogstedelijke woonmilieus, zoals het Kenniskwartier. Dit

vanuit het juiste schaalniveau. Samen met de buurten en onze partners stellen

biedt nieuwe kansen, om nieuw talent aan Tilburg te binden en de sterke schou-

we voor elke wijk een gebiedsvisies en gebiedsagenda’s op. Hierin komen de

ders vast te houden.

ambities uit de wijk of dorp én ambities en plannen vanuit de gemeente samen en wordt integraal de verbinding gezocht. Niet alleen tussen gemeente en wijk

Dit alles vraagt nadrukkelijke sturing op de woonopgaven op wijk- en buurtni-

of dorp, maar ook tussen de diverse thema’s en opgaven die spelen in een wijk

veau. Zowel in de stad Tilburg als in onze dorpen. Daarin vinden we de balans

of dorp en tijdens dit proces naar voren komen. De gebiedsvisies Groenwoud en

tussen enerzijds de gebiedsgerichte afweging met toevoeging van ontbrekende

Noord zijn hiervan mooie en inspirerende voorbeelden. Aan de visies van andere

kwaliteiten in een wijk of buurt en anderzijds het realiseren van de stedelijke

wijken en dorpen wordt gewerkt. Belangrijke input voor deze gebiedsvisies

opgave die kan leiden tot een verschuiving van het woonmilieu.

zijn de gebiedsprofielen wonen waarin verschillende data het mogelijk maakt om goede analyses te maken van de krachten, kansen en uitdagingen voor het

Gebiedsgericht en integraal kwaliteiten versterken

gebied en de inwoners. Denk zaken als de huishoudens- en inkomensverde-

Met maatwerk versterken we de kwaliteiten van onze wijken en dorpen en dra-

ling, maar ook kwalitatieve data als de woonmilieus, leefstijlen in het gebied en

gen we bij aan vitale wijken die onze stedelijke opgave kunnen dragen. Daarbij

sociale aandachtspunten. Zo weten wie voor wie een buurt aantrekkelijk is, gelet

werkt woningbouw als een hefboom. De kwantitatieve opgave benutten we in

op ruimtelijke opzet, het soort woningen dat er staat en de sociale omgang en

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 31

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK welke toevoegen gewenst zijn. Daarnaast wordt ook op gemeentelijk en regi-

we werken in lijn met het Uitvoeringsplan Omgevingskwaliteit en de aanstaande

onaal niveau gekeken naar de kansen en opgaven. Bijvoorbeeld in de Update

nota Omgevingskwaliteit (besluitvorming najaar 2025).

Stedelijke Ontwikkelstrategie Wonen en de aanstaande Nota Omgevingskwaliteit en omgevingsvisie Tilburg 2050. Met Tilburg 2050 vertellen we het verhaal van de stad, samen met de stad. Met omgevingskwaliteit In het Akkoord gemeente Tilburg 2022-2026 ‘Meer voor elkaar’ is de ambitie om kwaliteit voorop te stellen, zowel de kwaliteit van gebouwen als van de openbare ruimte, opgenomen. De sterke groei van de gemeente met 25.000 woningen, grotendeels binnen de bestaande stad en dorpen, vraagt om slimme en kwalitatief hoogwaardige (ontwerp)oplossingen, waarmee optimaal ruimtegebruik en versterking van de leefomgeving bereikt wordt. Het streven naar een aantrekkelijke stad met een goede omgevingskwaliteit vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt in het ruimtelijk vertalen van maatschappelijke opgaven als gezondheid, duurzaamheid en sociale basis in goede ruimtelijke condities. Zo

In nabijheid van voorzieningen

draagt een goede omgevingskwaliteit bij aan een fijne woonomgeving waarbij

Winkels zijn vertrokken en maatschappelijke voorzieningen zijn geclusterd de

de diversiteit aan Tilburgse woonmilieus een onderscheidende uitstraling en

afgelopen jaren. Vanuit de opgave dat mensen langer zelfstandig moeten kunnen

kwaliteit behouden en versterken. Dit maakt dat inwoners wonen, werken en

wonen is het extra belangrijk dat elke wijk een bij de inwoners passend voorzie-

recreëren in een woonomgeving die voor hen aantrekkelijk en toegankelijk is.

ningenniveau heeft. We streven naar een goede spreiding van voorzieningen in

Met de gebiedsontwikkelingen van de afgelopen jaren en die in toekomst

de stad, wijken, buurten en dorpen. Deze woningen staan bij voorkeur in nabij-

staan we voor de ambitie onze gemeente aantrekkelijker voor meer groepen te

heid van de Vijfmaal A: arts, Aldi/Albert Heijn, apotheker, activiteiten en amigo’s.

maken. Zowel voor onze huidige inwoners als de inwoners die we aan onze stad

Dit draagt bij aan een sterke sociale basis. We benoemen deze opgave ook in de

willen binden. In de woningbouw stellen we daarom kwaliteit voorop, waarbij

lokale paragraaf woonzorgvisie.

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 32

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK Realiseren van doorstroming

ze te kunnen maken om te verhuizen. We hebben daarbij aandacht voor de indi-

Door het tekort aan passende woningen is er een gebrek aan doorstroommo-

viduele wensen binnen de opgave. Er is niet één type inwoner en daarmee ook

gelijkheden. Starters kunnen het ouderlijk huis niet verlaten, jongeren stellen

niet één type woonproduct. Hoewel de stap naar geschikt wonen bij voldoende

het stichten van een gezin uit, ouders kunnen niet in de buurt van de kinderen

aanbod primair de verantwoordelijkheid van de (oudere) inwoner zelf is, worden

wonen na een scheiding en ouderen stromen niet door naar een bij de levensfase

ouderen in gestimuleerd om langer zelfstandig te kunnen worden door verhuizen

passende woning. Daarom is ook een betere differentiatie nodig. De opgave is om

naar een passende woning gemakkelijker te maken, zoals via de werkwijze van

gebiedsgericht de juiste woningen toe te voegen en daarmee doorstroming op

Groot naar Beter en de campagne ‘Vandaag voor Later’. Meer hierover is te lezen

gang te brengen. Dit realiseren we door woningen toe te voegen voor inwoners

verder in dit hoofdstuk en het volgende hoofdstuk.

die verder in hun wooncarrière zitten, zoals gezinnen en ouderen. Kwaliteit compacte woningen Met name door voldoende passende woningen voor (vitale) ouderen te realiseren,

Het toevoegen van extra betaalbare woningen vinden we van groot belang om

waar ze fijn oud kunnen wonen, realiseren we veel doorstroming. Het ontbreekt

alle woningenzoekenden een plek te bieden op de woningmarkt. Wel vinden we

hier nu nog aan in Tilburg. Ouderen wonen vaak in grotere eengezinswoningen en

dat deze nieuwe woningen voldoende kwaliteit moeten bieden, voor nu en in de

kunnen of willen niet doorstromen naar een passende woning, waar ze later zorg

toekomst. Wij werken in lijn met het uitvoeringsplan Omgevingskwaliteit.

kunnen krijgen. De opgave wordt groter omdat er meer ouderen zijn en omdat ouderen steeds langer zelfstandig moeten kunnen wonen. In de nieuwbouw zetten

In 2040 is bijna de helft van alle huishoudens in Tilburg een eenpersoons huis-

we daarom in op voldoende geschikte woningen waar ouderen fijn oud kunnen

houden. Dit sluit niet aan op onze huidige woonvoorraad die grotendeels is

worden. Als we ouderen verleiden naar een geschiktere woning te verhuizen, wor-

gebouwd voor gezinnen. Dat we meer kleinere woningen bouwen door de huidige

den lange verhuisketens gerealiseerd. Dit is een win-winsituatie, aangezien onze

marktomstandigheden, is demografisch gezien dan ook niet begrijpelijk. Maar,

oudere inwoners langer zelfstandig kunnen wonen en een woning verlaten waar

waar compacte woningen voor kleine huishoudens passend kunnen zijn, ontstaan

bijvoorbeeld een gezin kan wonen. Dit gezin laat weer een kleinere woning achter

problemen bij veranderende leefomstandigheden zoals gezinsuitbreiding of een

waar bijvoorbeeld een starter kan wonen. Lange verhuisketens zorgen ervoor dat

aanvullende zorgvraag. Nieuwbouw vraagt daarom een balans. Daarnaast moeten

uiteindelijk iedereen een plek vooruit in de wooncarrière kan maken.

we voorkomen dat er te kleine, inflexibele woningen worden gerealiseerd die niet toekomstbestendig zijn. Dit vraagt vanuit de gemeente dat we een basiskwaliteit

Voldoende aanbod, goede kwaliteit en betaalbaarheid zijn essentieel om de keu-

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 33

stellen ten aanzien van woningen. En van ons en onze partners inventiviteit in het

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK ontwerp van deze woningen, aansluitend op de toekomstige behoeftes.

aan zorg en ondersteuning in het sociaal domein. Uitgangspunten die hieraan ten

Uiteindelijk zetten we erop in dat woningen in woon- en gebruikskwaliteit aan-

grondslag liggen zijn onder meer dat elke wijk een basisinfrastructuur heeft die

sluiten op de doelgroep waarvoor ze zijn gerealiseerd en waar nodig aangepast

aansluit op de kernmerken van de wijk en waarmee de sociale veerkracht gega-

kunnen worden aan een ander gebruik in de toekomst. Zowel voor inwoners met

randeerd is. Goede maatschappelijke voorzieningen maken dit mogelijk én dragen

specifieke woonbehoefte of als talentvolle (toekomstige) inwoners die we aan

bij aan persoonlijke ontwikkeling en participatie in sociale netwerken en zijn nodig

Tilburg willen boeien, binden en laten blijven.

op wijk- en buurtniveau. In de Woonzorgvisie Regio Hart van Brabant en de lokale paragraaf is het principe van het versterken van de sociale basis bekrachtigd en

Verdichten en anders bouwen

zijn de maatregelen benoemd die hieraan moeten bijdragen.

We realiseren onze nieuwbouwopgave grotendeels binnen de grenzen van de bestaande stad en dorpen. Dat betekent dat de dichtheid in een aantal gebieden in onze stad toeneemt en dat we de behoefte naar grondgebonden wonen

“Collectief wonen lijkt ons mooi: in ruimtes, maar vooral in gemeenschap:

ook op andere manier moeten invullen. Ook onze ambitie om te bouwen aan

omzien naar elkaar, samen zijn, samen delen, samen duurzaam (deelauto’s),

gemeenschappen vraagt om andere kwalitatieve oplossingen. We verkennen de

maar niets verplicht.” (Straatgesprekken)

hierbij horende randvoorwaarden en dagen onze partners op basis daarvan uit om daar goede nieuwe woonvormen voor te ontwerpen. In de aanstaande Nota Omgevingskwaliteit en het vernieuwde Hoogbouwbeleid worden hier kaders voor

Gemeenschappelijke en bijzondere woonvormen

opgenomen.

Woningbouw moet stimuleren tot ontmoeting en verbinding. Dat je een goede buur bent en vindt, een praatje met elkaar maakt, samen een kop koffie drinkt,

Sterke sociale basis

elkaar kunt helpen als het nodig is. De opgave is om woningen zo te realiseren dat

In Tilburg werken we aan een sterke sociale basis. Dit doen we vanuit de uitgangs-

deze ontmoeting wordt gestimuleerd en verbinding wordt gerealiseerd afhankelijk

punten zoals beschreven in de Beleidsnota “Samen een sterke basis” 2021-2025.

van de behoeftes van de bewoners. Dit kan in een complex, maar ook op andere

Dit houdt in dat Tilburgers het vermogen hebben hun leven zelf en in samenhang

manieren vorm worden gegeven.

met hun omgeving op een gelukkige en gezonde wijze in te vullen en om te gaan met veranderingen. Ze hebben hiervoor toegang tot de benodigde hulpbronnen.

Collectiviteit is altijd onderwerp van gesprek bij een nieuw initiatief. Zeker op

De sociale basis heeft een sterk preventieve werking als het gaat om de behoefte

bepaalde plekken in de stad waar we steeds verder verdichten met (compactere)

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 34

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK woningen is het belangrijk dat buren elkaar kunnen ontmoeten en een verbin-

Verduurzamen en voorbereiden op klimaatverandering

ding wordt gemaakt. Dat begint met een (royaal) gezamenlijk entree en een ver-

Tilburg wil ook in de toekomst een plek zijn waar mensen gezond en gelukkig

kenning wat de mogelijkheden zijn voor ontmoeting en gemeenschappelijkheid.

kunnen wonen, werken en verblijven. Door klimaatverandering krijgen we te

Ook met het oog op sociale veiligheid is dit van belang. Het uitgangspunt is altijd

maken met steeds extremer weer. Het gaat vaker en harder regenen, er komen

dat anonimiteit pas achter de voordeur van de woning begint.

meer en langere hittegolven en de bodem droogt steeds verder uit. Deze veranderingen gaan gepaard met overlast voor mens en natuur. Dit heeft ook gevol-

Voor sommigen is een gemeenschappelijk entree voldoende terwijl anderen

gen voor onze gezondheid. Zo zien we dat wateroverlast leidt tot schimmel- en

willen juist samen willen wonen vanuit een bepaald idee of waarde, zoals duur-

vochtproblematiek in woningen. En in tijden van langdurige hitte kunnen zeker

zaamheid of zorg dragen voor elkaar. De traditionele woonvormen voldoen niet

onze meer kwetsbare inwoners gezondheidsproblemen ervaren.

meer aan alle behoeften. Een groeiende groep inwoners is op zoek naar andersoortige woonvormen waarbij sprake is van een vorm van gemeenschapsvorming

Er moet werk gemaakt worden om (verdere) schade te voorkomen en om ervoor

of gezamenlijkheid. Een mate van collectiviteit bij (gestapelde) woningbouw-

te zorgen dat Tilburg een fijne stad blijft om in te wonen. We werken stapsgewijs

ontwikkelingen, waarbij functies door verschillende woningen worden gedeeld

toe te naar een klimaatadaptieve en klimaatneutrale Koel Tilburg in 2050 waarin

(zoals een buurthuis, mobiliteit, buitenruimte enzovoorts) en er meer ruimte is

de bewoners van Tilburg in een prettige en gezonde omgeving wonen en waarbij

voor ontmoeting, draagt bij aan de woonkwaliteit en aan verbinding tussen de

overlast als gevolg van de klimaatverandering tot een minimum wordt beperkt.

bewoners. Voorbeelden hiervan zijn meergeneratiewoningen, wooncomplexen

Daarbij zullen we ook stapgewijs ook onze bijdrage aan klimaatverandering

met een gedeelde leefstijl, de gemengd wonen projecten en woonzorgconcep-

moeten afbouwen. Onze doelstelling is om in 2050 CO2 -neutraal zijn met als

ten. Ook zijn er andere rechtsvormen voorstelbaar, zoals wooncoöperaties. Als

tussendoel een CO2 -reductie van 55% in 2030 ten opzichte van 1990, zoals vast-

deze ook door de toekomstige inwoners zelf worden gerealiseerd, spreken we

gesteld in het raadsbesluit Actualisatie doelen energietransitie. Dit vraagt ook

van collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Deze vormen kennen vaak

om een duurzame omgang met onze grondstoffen en producten. In 2045 willen

een grotere betrokkenheid bij en verbinding met de woonomgeving, wat de

we een volledig circulaire gemeente zijn. Dit staat beschreven in het Uitvoerings-

buurt ten goede komt. Daarnaast voorziet het delen van functies in een duurza-

programma Tilburg circulair.

mere woonomgeving en ruimtegebruik. Om dit te bereiken werken we toe naar energieneutrale, klimaatadaptieve, natuurinclusieve en circulaire nieuwbouw. Maar ook in de bestaande bouw ligt

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 35

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK een grote opgave. Deze voldoet vaak nog niet aan de huidige kwaliteitseisen en vragen grote aanpassingen. Niet ingrijpen leidt tot uitstoot, hoge energielasten, mogelijk schimmel als gevolg van slechte isolatie en ventilatie en onverantwoorde opwarming in periodes van langdurig hoge temperaturen. Verduurzamingsmaatregelen leiden, mits goed toegepast, tot een gezonder binnenklimaat en een vergroening van de buitenruimte. Dit draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. In Tilburg zetten we daarbij in een integrale benadering van positieve gezondheid op mentaal welbevinden en zingeving, erbij horen en ertoe doen, gezonde keuzes stimuleren en een kansrijke start. En zorgen dat de leefomgeving hieraan bijdraagt. Een mooi voorbeeld van deze integrale benadering is de aanpak ‘dubbel duurzaam’ in Tilburg-West, waarbij de gemeente en woningcorporaties de verduurzaming van woningen koppelen aan een duurzame aanpak van armoede, schulden, werkloosheid, jeugd, ouderen,

4.2 MAATREGELEN

eenzaamheid; kortom dubbele duurzaamheid. Integrale planbeoordeling bij nieuwbouw Al deze ambities vragen veel van onze partners, ontwikkelaars en inwoners.

We beoordelen nieuwe plannen integraal aan de hand van onze opgaven en

Daarnaast kunnen ze op gespannen voet staan met de tempo van bouw en de

door antwoord te geven op de vraag: waarom is dit plan van meerwaarde voor

betaalbaarheid van de woningen. Daarom willen we zoveel mogelijk toewerken

de stad en de betreffende wijk? Hierbij gebruiken we onder meer de gebieds-

naar woningbouw die integraal duurzaam is, zodat een stapeling van duurzaam-

profielen wonen, de beschikbare gebiedsvisies/ wijk- of dorpsagenda’s, de lokale

heidseisen per project wordt voorkomen. Dit vraagt om verschillende ontwikke-

paragraaf woonzorgvisie en informatie over economische en maatschappelijke

lingen in het hele proces van nadenken en ontwerpen tot en met het maken en

voorzieningen in de omgeving. We geven bij de besluitvorming over de wense-

beheren. Het is daarmee ook een uitdaging en verantwoordelijkheid voor een

lijkheid van een woningbouwinitiatief een duidelijk programma van eisen mee

breed speelveld.

aan de initiatiefnemer en zien erop toe dat hier invulling aan wordt gegeven. Hiermee bieden we een helder uitgangspunt voor verdere planvorming en ont-

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 36

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK werp. We leggen onze randvoorwaarden vast in concrete afspraken met ontwik-

neemt in die gevallen een actieve rol om ervoor te zorgen dat deze plekken er

kelende partijen en zien erop toe dat deze worden nagekomen.

komen of blijven bestaan. We bekijken waar, wanneer en hoe we community builders, buurtverbinders en soortgelijke initiatieven kunnen inzetten. We zetten

Gebiedsgericht werken

ze in om verbinding tussen (groepen) inwoners te stimuleren, nieuwe bewoners

In Tilburg werken we wijkgericht waar mogelijk en gemeentebreed waar nodig.

te verwelkomen in de buurt en als een antwoord op de toenemende druk op

Dit betekent dat we dichtbij en integraal werken, onze inwoners vooropstellen

kwetsbare wijken.

en aansluiten bij hun leefwereld. We gaan (nog) intensiever samenwerken met inwoners, partners en ondernemers en leveren maatwerk waar nodig en mo-

Voorzieningenniveau op peil

gelijk. We werken in acht gebiedsteams om de systeemwereld en de leefwereld

We analyseren de beschikbaarheid van en behoefte aan diverse typen maat-

van inwoners dichter bij elkaar te brengen. Vertegenwoordigers van partners,

schappelijke voorzieningen en stellen hiervoor referentiewaarden op. De ruimte-

ondernemers uit het gebied en medewerkers van de gemeente werken in de

lijke opgave die hieruit volgt, nemen we mee in de gebiedsvisies, bij gebiedsont-

gebiedsteams met inwoners integraal samen aan de opgaven in het gebied. We

wikkelingen en bij afwegingen over ruimtelijke initiatieven.

ontwikkelen integrale gebiedsvisies. Hierin werken we het Woonbeleid uit op gebiedsniveau. Dit zijn visies op hoofdlijnen waar we op basis van de GROW +

NPLV

V waarden kijken naar alle domeinen: sociaal, ruimtelijk, veiligheid en econo-

Tilburg Noord, West en Groenewoud zijn onderdeel van het Nationaal Program-

mie. We kijken zowel naar de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen als naar de

ma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Dit is een programma voor een langjarige

voorzieningen die nodig zijn op het gebied van welzijn en zorg. De gebiedsvisies

inzet van het Rijk om samen met gemeenten en andere lokale partijen de leef-

vertalen we naar gebieds- en uitvoeringsagenda’s.

baarheid en veiligheid in op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren. De inwoners, professionals en samenwerkende partners in het

Sociale basis en zelfredzaam

gebied geven in het Uitvoeringsprogramma aan hoe zij de inwoners en de wijken

In de lokale paragraaf van de woonzorgvisie geven we aan dat de sociale basis

kunnen versterken, met als doel dat de leefbaarheid in deze kwetsbare gebie-

in de gebiedsvisies en uitwerking van de gebiedsagenda’s een plek krijgt. We

den in 2040 op het niveau is gebracht van het stedelijk gemiddelde. We laten

onderzoeken hoe we ontmoetingsplekken in de wijk duurzaam kunnen onder-

zien wat onze ambities voor de lange termijn (2040) zijn en welke resultaten we

zoeken. Initiatieven van inwoners en partners zijn mogelijk niet voldoende om

binnen vier jaar (2027) willen bereiken.

laagdrempelige ontmoeting en ondersteuning mogelijk te maken. De gemeente

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 37

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK Basiskwaliteit woningen We hanteren als uitgangspunt dat zelfstandige woningen een minimale oppervlakte hebben van 50 m² gebruikersoppervlakte (gbo). Waar wenselijk leveren we maatwerk bij bijzondere of specifieke woon(zorg)concepten. In het bijzonder staan we open voor initiatieven die bijdragen aan collectief wonen en de versterking van het samenleven op buurtniveau. Ook voor woningen voor aandachtsgroepen benoemd onder speerpunt 3, kan een maatwerkafweging worden gemaakt. Voor deze inwoners kan een kleinere woning onder voorwaarden ook passend zijn. Bij een positieve afweging stellen we als voorwaarde dat aanvullende duurzame afspraken worden gemaakt met de gemeente. Daarbij beoordelen we of het woonconcept past binnen de omgeving en er sprake is van adequaat beheer door bijvoorbeeld een corporatie en/of begeleiding van de bewoners.

Kwaliteit van woningen gaat verder gaat dan gebruikersoppervlaktes. Daarom

Als het gaat om begeleid en beschermd wonen vragen we de betrokkenheid van

kijken we altijd naar het geheel en willen we ook zaken als de indeling en toe-

een zorgpartij waarmee een zorgcontract is gesloten door of de gemeente of het

gankelijkheid van je woning, de aanwezigheid van collectieve voorzieningen en

zorgkantoor.

de verbinding met en aantrekkelijkheid van de woonomgeving beter kunnen beoordelen. We verkennen de principes voor woonkwaliteit in de aanstaande Nota

In de Verordening Middenhuur 2023 hebben we opgenomen dat midddenhuur

Omgevingskwaliteit en het vernieuwde Hoogbouwbeleid en dagen onze partners

woningen minimaal 55 m² gbo en gemiddeld 60 m² gbo binnen een project zijn.

op basis daarvan uit kwalitatieve woonvormen en woningen te realiseren.

Zoals aangegeven onder speerpunt 1 is er bij grotere woningen minder ruimte voor andere kwaliteitstoevoegingen binnen de middenhuur onder het WWS. We

Doorstroming

hanteren daarom maatwerk bij de opgenomen oppervlakte-eisen in de veror-

Doorstroming is belangrijk voor het goed functioneren van de woningmarkt. Het

dening Middenhuur. Daarbij kijken we naar de beoogde doelgroep en of daarbij

zorgt ervoor dat mensen bij bijvoorbeeld inkomensverandering of verandering

passende kwaliteiten en voorzieningen onderdeel zijn van het plan.

van gezinsgrootte kunnen verhuizen naar een meer passende woning. En dat er zo steeds weer woningen vrij komen voor nieuwe bewoners. Vanwege het belang van doorstroming, zetten we ons in om dit zo goed mogelijk te faciliteren in

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 38

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK alle segmenten. Allereerst zetten we hiervoor in op een nieuwbouwprogramma

geclusterde woonvormen kunnen bijdragen aan verbinding en een waardevolle

dat aansluit op de vraag. En we benutten onze bestaande voorraad goed door

bijdrage leveren op het niveau van de wijk en de buurt. Initiatiefnemers kennen

onder meer woningsplitsing meer ruimte te willen geven in onze stad, zodat er

de behoeftes in de buurt en weten hierbij de buurtbewoners te betrekken Daar-

meer differentiatie ontstaat binnen het bestaand bezit. Door de inzet daarbij op

om houden we vast aan onze ambitie om dergelijke initiatieven te koesteren en

gemengde wijken en dorpen stimuleren we de doorstroming. Daarnaast hebben

faciliteren waar mogelijk waarbij we openstaan voor experimenten. We vinden

we aanvullende maatregelen die doorstroming bevordert.

het in het bijzonder belangrijk open te staan voor initiatieven die bijdragen aan collectief wonen en de versterking van het samenleven op buurtniveau.

We geven informatie en advies en zetten in op bewustwording voor positief gezond ouder worden en passend wonen. Dit doen we onder andere in het kader

In navolging op de raadsbrief toezegging wooncoöperaties gaan we aan de slag

van ‘vandaag voor later’ en het programma GGoud. Ook in de regionale woon-

met pilots op twee nader te bepalen locaties om te verkennen hoe we de woon-

zorgvisie hebben we hierover afspraken gemaakt. Daarbij is het uitgangspunt dat

coöperatie een plek kunnen bieden in onze gemeente. Hoewel de wooncoöpe-

levensloopbestendig wonen primair de verantwoordelijkheid is van de inwoner

raties een kleinere bijdrage aan de kwantitatieve woningbouwopgave, dragen

zelf. We continueren de werkwijze van Groot naar Beter, waar corporaties de

ze bij aan verschillende kwalitatieve ambities, zoals het bouwen van gemeen-

handen ineen hebben geslagen en met een doorstroommakelaar ouderen hel-

schappen en het toevoegen en behouden van betaalbare woningen. Dit vraagt

pen om naar een geschikte woning te verhuizen.

een meer stimulerende rol van de gemeente. We volgen daarbij de verwachte nationale wetgeving die de realisatie van wooncoöperaties moet bevorderen.

Collectiviteit en bijzondere woonvormen Vaak ontbreekt het in complexen en andere woonvormen aan gedeelde facilitei-

Verduurzaming nieuwbouw

ten voor ontmoeting. We verkennen hoe we ontmoetingsplekken van bewoners

Bij nieuwbouw stellen we op dit moment al voorwaarden ten aanzien van duur-

in de wijk duurzaam kunnen ondersteunen. Bij nieuwbouwontwikkelingen onder-

zaamheid, klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit en circulariteit om te voorkomen

zoeken we waar mogelijkheden zijn voor een gezamenlijke faciliteit en/of ruimte.

dat we hier in de toekomst aanvullende maatregelen moeten nemen. Zo zetten

Binnen de bestaande bouw staan kijken we naar de mogelijkheden voor het

we in op energieneutrale nieuwbouw. Daarnaast hanteren we klimaatscores in

realiseren van gezamenlijke ruimtes met onze partners. In de bestaande voorraad

de nieuwbouwontwikkelingen. Hiermee geven we richting aan de gebiedsge-

werken we aan de complexgebonden aanpak vanuit het programma GGoud.

richte maatregelen om wateroverlast, verdroging en hittestress tegen te gaan.

Initiatieven van de buurt en kleinere marktpartijen voor bijzondere en/of

Hiervoor is de subsidieregeling ‘Klimaatbestendig Tilburg’ in het leven geroe-

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 39

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK pen. Nieuwbouwprojecten krijgen groen- en natuur inclusieve maatregelen en worden getoetst aan het Tilburgse Natuurpuntensysteem. Dit stimuleert de groei van biodiversiteit en leefbaarheid in de gebouwde omgeving. Ondertussen zien we dat we veel van onze partners vragen en het niet altijd lukt om onze ambities in de nieuwbouw waar te maken. Daarnaast kunnen deze ambities ook op gespannen voet staan met andere ambities, zoals het maken van tempo en het bouwen van betaalbare woningen. Daarin zoeken we altijd de balans in onze ambities. Er wordt een beleidskader Toekomstbestendig Bouwen opgeleverd wat leidt tot meer samenhang in de ambities en eisen op het gebied van energie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit en waterneutraliteit. Hierin worden de lessen en ervaringen van het huidige nieuwbouwbeleid verwerkt. In samenwerking met woningbouwcorporaties en omringende gemeenten stimuleren we de markt voor circulaire gebiedsontwikkeling. Met onze partners zijn we in gesprek om binnen circulair bouwen Het Nieuwe Normaal (HNN) als standaard te omarmen voor circulair bouwen. Het Nieuwe Normaal (HNN) is een raamwerk dat circulair bouwen eenduidig en concreet maakt. Het kijkt naar milieu-impact, materialengebruik en waardebehoud. Bij elk van deze onderwerpen horen indicatoren en concrete handvatten om bouw meer circulair te maken.

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 40

I NHOU D SOP GAV E

4. DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLEK Verduurzaming bestaande voorraad

realistische oplossingen en goede financieringsconstructies voor eigenaar-

Een aanzienlijk deel van onze woningvoorraad is in bezit van woningcorporaties.

bewoners. De gemeente wil dat duurzame verwarming en koeling voor

Met hen maken we afspraken vast over de kwaliteitsverbetering van woningen,

alle Tilburgers betaalbaar is.

zoals de verduurzaming van de woningen met de laagste energielabels uiterlijk in 2028. We stimuleren en ondersteunen ook VvE’s en huiseigenaren (financieel) met verduurzaming met het programma Aan de slag met je huis en de VvE Transitiecentrum Brabant. Onderdeel van deze verduurzaming is het natuurvriendelijk isoleren van de woningen. Met het isoleren van de woningen inclusief goede ventilatie werken we ook aan het voorkomen van schimmelproblematiek in de woningen. We zoeken als gemeente naar nieuwe manieren om onze huizen te verwarmen en te koelen. Voor een nieuwe manier van verwarmen in Tilburg werkt de gemeente aan de uitvoering van de Transitievisie Warmte. Dat doen we op zijn Tilburgs: samen met inwoners, ondernemers en instellingen. We kijken naar welke duurzame en betaalbare opties er zijn om van het aardgas af te gaan, zoals collectieve warmtenetten, per buurt, wijk of dorp. Om dit mogelijk te maken is recent ook het Warmtebedrijf Tilburg opgezet. Betaalbaarheid van verduurzaming Tegelijkertijd is het noodzakelijk om oog te hebben voor de betaalbaarheid voor onze bewoners. Er is bijzondere aandacht voor de ongelijkheid die ontstaat als bewoners met een smalle beurs achter blijven in energetisch slechte woningen, en daardoor relatief steeds meer moeten betalen voor hun energie. We willen dat verhuurders hierin hun verantwoordelijkheid nemen en zoeken naar

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 41

I NHOU D SOP GAV E

5

SPEERPUNT 3

VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 42

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM In de voorgaande hoofdstukken hebben we kaders neergezet voor meer

de opgaven op de beleidsterreinen wonen, welzijn en zorg dusdanig groot en

woningen, meer betaalbare woningen en de juiste woning op de juiste plek.

complex zijn dat ze het lokale niveau overstijgen en regionaal optrekken essen-

Op basis hiervan werken we voor het grootste deel van onze inwoners op een

tieel is. Daarom is een regionale woonzorgvisie opgesteld met aansluitend een

goede manier de woningbouwopgave en het woonbeleid verder uit. Voor een

lokale paragraaf een aanvullend een addendum. Dit in aansluiting op de eerder

deel van onze inwoners is het vinden van passende huisvesting lastiger. Van-

uitgevoerde Woonzorganalyse en voorsorterend op nieuwe wetgeving waarin

wege hun kwetsbare positie of specifieke woonbehoefte kunnen zij niet altijd

het opstellen van een regionale Woonzorgvisie landelijk verplicht wordt. Onze

binnen het reguliere aanbod een geschikte woning vinden. Naast een woning

Tilburgse integrale visie op wonen, welzijn en zorg hebben we gelijktijdig vast-

hebben zij soms extra zorg of begeleiding nodig. We vinden het belangrijk

gelegd in de lokale paragraaf bij deze regionale visie. Ons doel is om nu en in de

dat er voor iedereen een passende woning is, in een zorgzame buurt en dat

toekomst voldoende betaalbare en geschikte woningen en woonvormen voor

mensen zelfredzaam kunnen zijn. Voor een aantal inwoners dragen wij extra

ouderen en andere (kwetsbare) aandachtsgroepen met de juiste zorg, onder-

zorg om voldoende en passende huisvesting te realiseren en dit is daarom een

steuning en begeleiding.

afzonderlijk speerpunt. Een thuis voor iedereen

5.1 OPGAVE EN AMBITIE

Er is een groeiende groep ouderen die ook steeds ouder wordt. De extramuralisering zet door, wat betekent dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig moeten

Onze stip op de horizon is dat iedereen in de gemeente Tilburg kan wonen waar

kunnen wonen al dan niet met begeleiding of zorg. Er zijn groepen met medi-

hij/zij/hen wil, overal de hulp en zorg kan ontvangen die nodig is en dat alle

sche of sociale problematiek die tussen wal en schip vallen wanneer we ons

voorzieningen dichtbij te vinden zijn. Een Tilburg met zorgzame buurten waarin

hierop niet specifiek inzetten. Deze groepen noemen wij aandachtsgroepen in

onze inwoners als vanzelfsprekend een goede buur voor elkaar zijn. Het terrein

aansluiting op het landelijk programma ‘Een thuis voor iedereen’. Dit programma

van wonen, zorg en welzijn is echter complex en de opgaven zijn groot. Het is

is opgericht om voldoende betaalbare woningen voor deze mensen beschikbaar

belangrijk om realistisch te blijven, scherp te prioriteren en duidelijke keuzes te

te stellen.

maken in wat wel en niet mogelijk is in de (nabije) toekomst. In ‘Een thuis voor iedereen’ worden verschillende aandachtsgroepen onderRegionale woonzorgvisie en lokale paragraaf als uitgangspunt

scheiden waarvoor wij als gemeente extra aandacht moeten hebben. Niet alleen

In de regio Hart van Brabant concluderen de samenwerkende gemeenten dat

om deze mensen (met voorrang) te huisvesten, maar ook om deze evenwichtig

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 43

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM te verdelen over de gemeenten in de regio en om de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding te bieden. De aanstaande Wet Versterking regie volkshuisvesting biedt de kaders voor het huisvesten van deze aandachtsgroepen. Het gaat om de volgende aandachtsgroepen: •D  akloze of dreigend dakloze mensen, inclusief mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang • Mensen die komen uit een intramurale voorzieningen • Mensen met een sociale en/of medische urgentie • Statushouders, vluchtelingen en ontheemden • Studenten • Woonwagenbewoners • Arbeidsmigranten Het grootste deel van deze aandachtsgroepen vraagt om betaalbare huisvesting

Voor een kleine groep is behoefte aan andere woonvormen, bijvoorbeeld in een

en soms ondersteuning en/ of zorg. Voor een deel kunnen we deze mensen

beschuttere, prikkelarme of beveiligde omgeving.

een thuis bieden met het regulier betaalbaar aanbod dat er al is en we verder uitbreiden (zie hoofdstuk 3). Wel is het belangrijk dat we afspraken maken over het verbeteren van de beschikbaarheid.

“In de toekomst wil ik vrij klein wonen. Een plek waar je een eigen ruimte of huisje hebt, maar wel met gedeelde / gezamenlijke ruimtes. Niet een

Een deel van de aandachtsgroepen heeft een specifieke kwalitatieve woningbe-

verzorgingshuis, maar een soort collectieve woonvorm.” (Straatgesprek).

hoefte. Het gaat om de volgende groepen, waar we hieronder bij zullen stilstaan. • (Oudere) inwoners met een zorg of ondersteuningsvraag • Studenten

Ouderen en inwoners met een zorg behoefte

• Woonwagenbewoners

Onze inwoners willen en moeten steeds langer zelfstandig blijven wonen. Voor

• Mantelzorg

zorginstellingen is het steeds moeilijker om aan voldoende gekwalificeerd

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 44

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM personeel te komen. Vanwege de demografische opbouw wordt verwacht dat

in de afgelopen jaren een aantal nieuwe geclusterde en zorggeschikte woon-

het onmogelijk is om voldoende personeel te leveren. Het aantal mantelzorgers

vormen voor ouderen bij gekomen en staat er nog een aantal op de planning.

per zorgbehoevende oudere neemt af, terwijl de financiële vergoeding door het

Samen met onze partners ontwikkelen we nieuwe concepten voor gemengd wo-

Rijk voor de ondersteuning aan inwoners minder wordt. Dit vraagt om heldere

nen en werken we momenteel aan een uniek initiatief voor prikkelarm wonen.

keuzes en anders werken. We gaan daarbij uit van eigen verantwoordelijkheid en de mogelijkheden van onze inwoners. Dit betekent dat onze inwoners zelf regie

In aansluiting op de afspraken in de SRBT Woondeal hanteren we voor de perio-

voeren op hun welzijn, gezondheid en wonen. We bieden ondersteuning aan de

de tot 2030 als indicatie de landelijke cijfers van het ABF en onderzoeken we of

groep die dit het hardst nodig heeft en zetten in op bewustwording, preventie

daarop aanpassing nodig is.

en domotica. In de periode tot 2030 gaat het om: Ondertussen is er een tekort aan woningen voor inwoners die niet (volledig)

• 1.050 nultreden woningen

zelfstandig kunnen wonen, maar voor wie een intramurale woonvoorziening

• 670 geclusterde woonvormen

niet passend is. In antwoord op de groeiende groep oudere inwoners met een

• 530 zorggeschikte woningen

zorgvraag zetten we in op meer geschikte woningen in nabijheid van voorzieningen en zorg. Dit betekent dat we binnen het totale woningbouwprogramma

Voor de definities voor deze woningen en woonvormen sluiten we aan op de

een ambitie hebben op het realiseren van appartementen (met als uitgangspunt

landelijke definities. Bovenstaande cijfers zijn nog aan verandering onderhevig

dat deze ‘nultreden’ zijn), geclusterde woningen en zorggeschikte woningen.

en worden in afstemming met het Rijk, de provincie en de regio bepaald.

Deze woningen realiseren we door aanpassing van bestaande woningen en door nieuwbouw.

Studenten Tilburg is een echte studentenstad met de universiteit, hogescholen en mbo-in-

Vanuit de ambitie om mensen langer zelfstandig en zo normaal mogelijk te

stellingen. We willen onze Tilburgse studenten kunnen boeien en binden om in

kunnen laten wonen zijn we in Tilburg al langere tijd bezig met het ontwikkelen

de stad te blijven wonen en werken. Studenten hebben een specifieke en tijdelij-

van nieuwe woonconcepten en het bouwen van nieuwe woonvormen die hierbij

ke huisvestingsvraag waarin onze stad moet voorzien. Samen met onderwijs-

aansluiten. In de reguliere woningbouw stimuleren we ontwikkelaars om wonin-

partners en corporaties maken we afspraken over de uitbreidingsopgave in

gen zo te bouwen dat ze ook geschikt zijn voor ouderen (nultreden). Ook zijn er

het Convenant Studentenhuisvesting. Aan deze opgave wordt deels invulling

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 45

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM tenhuisvesting beschouwen we ook SSH als een Tilburgse corporatie die een belangrijke bijdrage kan leveren aan deze opgave. In het Convenant Studentenhuisvesting worden de afspraken over de realisatie van het aantal studenteenheden geconcretiseerd. Andere (markt)partijen die niet deelnemen aan het Convenant Studentenhuisvesting zullen ook een deel van de studentenhuisvestingsopgave moeten realiseren als onderdeel van de totale uitbreidingsbehoefte. We spreken af welk aandeel de bij het convenant betrokken corporaties nemen in de totale opgave. Standplaatsen voor woonwagenbewoners gegeven door particulieren (kamerverhuur) en initiatieven voor studentenhuis-

Het wonen in een woonwagen is immaterieel erfgoed. De gemeente Tilburg

vesting van marktpartijen en valt buiten de streefambitie van de partners.

erkent en waardeert de woonwagencultuur en haar maatschappelijke waarde. Er zijn binnen de gemeente onvoldoende standplaatsen om in de woningbehoef-

Op basis van de nog vast te stellen Convenant Studentenhuisvesting 2025-2030

te van woonwagenbewoners te kunnen voorzien. We hebben Woonwagen- en

is op basis van de prognoses er een behoefte aan 1.190 tot 2.210 extra studen-

standplaatsenbeleid vastgesteld. Vanuit dit beleid zetten we in op uitbreiding

teneenheden. Hierbij is sprake van een bandbreedte. In gebiedsontwikkelingen

van het aanbod aan standplaatsen.

zetten wij specifiek in op de voldoende snelle realisatie van deze opgave. In het bijzonder de gebiedsontwikkeling Kenniskwartier maakt hier ruimte voor.

Acceptatie en samenleven Samenleven proberen we met elkaar zo prettig en fijn mogelijk te maken. Het is

We willen deze opgave met name in te vullen met studenteneenheden met een

soms een puzzel om ervoor te zorgen dat iedereen een plek heeft die bij hem of

huurprijs onder de kwaliteitskortingsgrens. Bij voorkeur zijn deze studenteneen-

haar past. Een goede buur voor elkaar zijn, hoort daarbij. Dat maakt het samen-

heden (deels) onzelfstandig. Voor wat betreft de zelfstandige eenheden die we

leven in onze gemeente en regio extra de moeite waard. Het samenleven in

realiseren is dit onderdeel van onze grotere opgave om woningen toe te voegen

buurten met mensen met verschillende achtergronden en met ieder hun eigen

in de sociale huur met een Tilburgse corporaties. Vanuit het Convenant Studen-

kwetsbaarheden gaat niet altijd vanzelf. Mensen hebben verschillende leefstijlen

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 46

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM en leefritmes en ervaren daardoor soms overlast van elkaar en zijn terughou-

beschikbaar zijn. De behoefte aan wonen en zorg is echter zo groot dat de

dend om elkaar daarop aan te spreken. Daarom vinden we dat we als gemeen-

huidige beschikbaarheid van voorzieningen niet leidend is: het realiseren van

te en maatschappelijke organisaties een gezamenlijke verantwoordelijkheid

een evenwichtige verdeling kan betekenen dat we nieuw voorzieningenaanbod

hebben om samen met bewoners met én zonder zorgvraag fijne woonwijken te

moeten realiseren en juist voorzieningen naar de wijk toe moeten brengen om

creëren voor iedereen vanuit de grondhouding van een goede buur. Vanuit deze

zo een betere verdeling van aandachtsgroepen over de gebieden te realiseren.

grondhouding kijken we ook naar het samenleven rondom woon(zorg)locaties

Deze verdeling geven we een plek in de op te stellen gebiedsvisies.

waar mensen komen wonen die om diverse redenen kwetsbaar zijn en hoe we omgaan bij vestiging van een nieuwe locatie en mogelijke zorgen die zich kunnen

Beschikbaarheid van woningen verbeteren

vertalen in weerstand en tegenwerking.

Een deel van de aandachtsgroepen vraagt om een betaalbare, maar niet om een bijzondere of aangepaste woning. We vinden het belangrijk dat er voor ieder-

Spreiding over de stad en de regio

een een passende en betaalbare woning te vinden is, maar dat is in de huidige

In de regio verwachten we de komende jaren een toename van aandachts-

woningmarkt niet altijd vanzelfsprekend. We zien in het straatbeeld steeds vaker

groepen. De toename heeft gevolgen voor de woningmarkt, leefbaarheid, zorg,

mensen zonder een dak boven hun hoofd. Daarnaast is er ook veel verborgen

ondersteuning en veiligheid. In regionaal verband maken we afspraken over de

dakloosheid. In de regio Hart van Brabant gaat het om 1484 dak- en thuislozen,

evenwichtige verdeling van deze aandachtsgroepen samen met woningcorpo-

waarvan 334 kinderen volgens de ETHOS-telling. Dit is een onwenselijke situatie

raties, zorgaanbieders en marktpartijen. Hierbij kijken we niet alleen naar de hui-

waar we snel en adequaat op moeten reageren om daarmee het ontstaan van

dige verdeling van aandachtsgroepen over de regio, maar ook naar de gewenste

meer problemen te voorkomen.

verdeling van aandachtsgroepen over de regio. Een aantal mensen kan niet wachten totdat er een huis beschikbaar komt. We wilOok binnen Tilburg is ligt er de ambitie om onze aandachtsgroepen en (zorg)

len deze groepen helpen, maar ook dat er kansen overblijven voor woningzoeken-

voorzieningen evenwichtig te verdelen. Dit betekent niet automatisch een gelijke

den die we niet kunnen helpen bij het vinden van een passende woning. Daarom

verdeling over de gebieden op grond van woningvoorraad of bevolkingssamen-

kijken we zorgvuldig naar de verdeling van beschikbaar aanbod en het verlenen

stelling. De evenwichtige verdeling kan afhankelijk zijn van de doelgroep en/of

van voorrang, maar voegen we gelijktijdig ook woonvormen toe die de druk op de

de kenmerken van een gebied. We vinden het belangrijk dat in al onze wijken,

bestaande voorraad kunnen ontlasten. Denk hierbij aan een doorstroomlocatie

buurten en dorpen voldoende en passende (maatschappelijke) voorzieningen

waar statushouders tijdelijk onderdak hebben en het realiseren van extra ge-

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 47

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM mengd wonen projecten. Hierbij wonen reguliere huurders en aandachtsgroepen

Evenwichtige verdeling

gezamenlijk in een complex. Deze inwoners hebben verschillende (zorg)behoef-

Zoals benoemd in de regionale woonzorgvisie en de lokale paragraaf gaan in re-

tes en kijken naar elkaar om en zijn en goede buur naar elkaar. Door inzet op

gionaal verband afspraken over de evenwichtige verdeling van deze aandachts-

gemeenschapsvorming met een community builder wordt professionele onder-

groepen over de gemeenten. In Tilburg vertalen we onze lokale huisvestingsop-

steuning verleend. Recente voorbeelden hiervan zijn de projecten High Lane en ‘t

gave verder over de acht gebieden in Tilburg. We maken per wijk inzichtelijk wat

Kompas op Zuid. Dit soort initiatieven verwelkomen we graag in onze stad.

er nodig en mogelijk is en sluiten hiervoor aan bij de gebiedsontwikkelingen en (nog op te stellen) gebiedsvisies en gebiedsperspectieven. Om deze woningen

5.2 MAATREGELEN

te realiseren moeten we een kanteling maken van een faciliterende rol naar het actief agenderen en programmeren van passende woningen, (zorg)voorzienin-

Uitvoeren van de woonzorgvisie en lokale paragraaf

gen en initiatieven. Nieuwbouwplannen beoordelen we op de mogelijkheden

In 2024 is de regionale woonzorgvisie Hart van Brabant vastgesteld door de 11

tot uitbreiding van passend aanbod. In de bestaande voorraad behouden we de

gemeenteraden. De woonzorgvisie bevat afspraken over regionale kaders en

mogelijkheid om woningen te verkameren omdat dit ook bij draagt aan uitbrei-

richtingen die verder moeten worden uitgewerkt of verwerkt in samenwerkings-

ding van het aanbod.

afspraken, convenanten en/ of prestatieafspraken. In de lokale paragraaf zijn de regionale afspraken vertaalt naar onze stad, die deels ook in het woonbeleid

Geschikte woningen en woonvormen

terug te vinden zijn. De lokale paragraaf geeft richting op hoofdlijnen en dit wer-

In de woningbouwprogrammering zetten we in op voldoende nultreden, geclus-

ken we verder uit met onze partners in een lokale uitvoeringsagenda woonzorg

terde en zorggeschikte woningen volgens de gemaakte regionale afspraken. We

en de afspraken met de woningcorporaties. Uitganspunt is dat we wijkgericht

verwachten dat deze opgave vooral in het betaalbaar prijssegment gerealiseerd

werk waar mogelijk en gemeentebreed waar nodig. De visie en ambities uit de

moet worden, maar maken daarover nog aanvullende afspraken met corporaties

lokale paragraaf maken we onderdeel van de op te stellen gebiedsvisies en zijn

en andere partijen. Landelijk wordt op dit moment uitgegaan van 50% van deze

onderdeel van de integrale afweging bij gebiedsontwikkelingen en (woning-

opgave in de sociale huur en 50% in de middenhuur en betaalbare koop.

bouw) initiatieven. Daar waar de woonzorgvisie andere beleidsterreinen raakt, zoals wonen, welzijn, zorg, leefbaarheid, ruimtelijk ontwikkeling en ruimtelijke

We stellen een programma van wensen en randvoorwaarden op voor woningen

uitvoering, vormen de woonzorgvisie en lokale paragraaf.

en de woonomgeving van ouderen voor nieuwe ontwikkelingen. Deze borgen we waar mogelijk in de nota Omgevingskwaliteit. In de nog op te stellen uitvoe-

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 48

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM ringsagenda lokale paragraaf woonzorgvisie definiëren we wat nodig is aan type

Haalbaarheidsonderzoek standplaatsen

en aantal woningen voor onze ouderen, locaties, voorzieningen in de wijk/buurt,

We hebben Woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld. Vanuit dit beleid

voorzieningen in en bij complexen, inrichting van de openbare ruimte, en domo-

zetten we in op uitbreiding van het aanbod aan standplaatsen. Op dit moment

tica en zorgtechnologie. We zetten ons actief in om nieuwe woonzorgconcepten

gaan we uit van een behoefte aan zo’n 40 extra standplaatsen. Tweejaarlijks

te realiseren en sluiten hiervoor aan bij de behoefte van onze inwoners en bij

wordt de behoefte aan standplaatsen opnieuw in beeld gebracht.

lopende ontwikkelingen. We richten ons hierbij zowel op nieuwe locaties als het aanpassen van bestaande plekken.

Doorbraakprojecten We zien dat de gemengd wonen projecten bijdragen aan de beschikbaarheid

We werken, samen met onze partners, innovatieve woonzorgconcepten verder

voor woningen voor onze aandachtsgroepen. We zetten deze lijn door. Een

uit. We creëren ruimte om te experimenteren met innovatieve en collectieve

breed gedragen en actiegerichte aanpak is nodig voor onze inzet op gedifferen-

woonvormen. We brengen best practices op het gebied van woonvormen in

tieerde leefbare wijken, en om tegelijk meer woningen beschikbaar te krijgen

beeld en onderzoeken, in samenwerking met onze partners, met welke nieuwe

voor het kansrijk huisvesten van aandachtsgroepen. We maken afspraken met

woonvorm(en) we kunnen experimenteren in Tilburg.

de woningcorporaties over het toevoegen van passende woonruimte en gaan daarvoor gericht op zoek naar nieuwe locaties in veerkrachtige gebieden in de

(Pre-)Mantelzorgwoningen

stad. Binnen 3 jaar willen we drie locaties vinden om minimaal 100 woningen

De vraag naar mantelzorgwoningen neemt de komende jaren toe. Vanwege de

per locatie te ontwikkelen.

vergrijzing en tekorten in de zorg wordt steeds meer een beroep wordt gedaan op hulp en ondersteuning uit de eigen sociale omgeving. Voordelen van een

Convenant Studentenhuisvesting 2025-2030

mantelzorgwoning is dat de mantelzorger nabij is en makkelijker mantelzorg kan

Samen met onderwijspartners en corporaties maken we afspraken over de uit-

verlenen, eenzaamheid afneemt en het zorgt voor minder druk op de professi-

breidingsopgave in het Convenant Studentenhuisvesting 2025-2030 naar prijsseg-

onele zorg. Een mantelzorgwoning vergunningsvrij als wordt aangetoond dat er

ment en opgave zelfstandig en onzelfstandig. In het convenant worden afspraken

een mantelzorgrelatie bestaat. Voor pre-mantelzorgwoningen maken we een

geformuleerd over de te realiseren studenteneenheden met onze partners tot

maatwerkafweging vanuit een positieve grondhouding. We volgen hierbij de

2030. Deze nemen we mee in onze woningbouwprogrammering en zijn voor wat

voorgenomen wetgeving om vergunningsvrij te bouwen op het erf voor eerste-

betreft de zelfstandige woningen onderdeel van de opgave in de sociale huur.

graadsfamilieleden met belangstelling.

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 49

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM Opnemen urgentiecategorieën in de huisvestingsverordening

Statushouders en ‘weer thuis’

Met onze regiogemeenten hebben we in de SRBT-woondeal in 2022 afgesproken

We huisvesten samen met de woningcorporaties statushouders volgens de

dat we de huisvesting van aandachtsgroepen zoals benoemd onder speerpunt 3

gemeentelijke taakstelling. Tilburg is een inclusieve en ongedeelde stad en we

zien als een opgave waar we allen verantwoordelijk voor zijn. Dat betekent dat we

willen gastvrij zijn voor nieuwkomers. Beschikbaarheid van woningen voor deze

een deel van deze aandachtsgroepen beter willen spreiden over de regio, ook wel

doelgroepen is daarbij noodzakelijk. Voorrang aan statushouders bij huisves-

de fair share zoals benoemd in de regionale woonzorgvisie. Als de Wet versterking

ting blijft daarom nodig zolang statushouders moeten doorstromen vanuit de

regie op de volkshuisvesting in werking treedt, zijn we verplicht om met de regio-

opvanglocatie. Het voornemen vanuit het kabinet om voorrang van statushou-

gemeenten de urgentieregeling regionaal af te stemmen. Dit gaat bijdragen aan

ders wettelijk te verbieden en de gemeentelijke taakstelling af te schaffen zorgt

een evenwichtigere spreiding van deze aandachtsgroepen binnen de regio. Deze

er voor dat de asielketen verder vastloopt. Daarom zullen we binnen de grenzen

urgentieregeling bekrachtigen we lokaal in de huisvestingsverordening.

van de wet mogelijkheden blijven zoeken om deze mensen van passende huisvesting te voorzien. We zetten ook de regionale afspraken met de woningcorporaties voort over het aantal woningen dat beschikbaar moet komen voor de uitstroom uit maatschappelijke opvang (Weer Thuis) in Tilburg en de regio. De hoogte hangt af van het aantal cliënten dat vanuit zorginstellingen kan doorstromen naar zelfstandig wonen. De meerderheid van beide groepen heeft een laag inkomen of een uitkering op het moment dat ze aan Tilburg worden gekoppeld. Dit betekent dat ze zijn aangewezen op de sociale huurvoorraad, met name woningen tot de eerste aftoppingsgrens. Het gaat veelal om eenpersoonshuishoudens. Actieplan dakloosheid In december 2023 is het regionaal actieplan ‘Iedereen een (T)huis’ voor de aanpak van dak- en thuisloosheid gepresenteerd. De ambitie in regio Hart van Brabant is dat niemand op straat slaapt. Dit bereiken we door (dreigend) dakloze

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 50

I NHOU D SOP GAV E

5. VOOR IEDEREEN EEN PASSENDE WOONVORM inwoners vroegtijdig in beeld te brengen en dakloosheid zoveel mogelijk te voorkomen. We werken volgens het Finse model “Wonen Eerst”, waarbij de focus ligt op het bieden en behouden van een stabiele woonplek in plaats van maatschappelijke opvang. Woningen voor onze dakloze inwoners maken deel uit van de afspraken met de woningcorporaties over de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor bijzondere doelgroepen. Huisvesting inwoners met complex gedrag We zoeken samen met zorgpartijen en zorgkantoor naar maatwerkoplossingen voor kwetsbare bewoners met complex gedrag. Dit doen we vanuit het programma complexe casuïstiek, uitgevoerd door het Zorg- en Veiligheidshuis en SIEM. We zoeken naar creatieve oplossingen voor de huisvesting van deze doelgroep binnen en buiten onze wijken, in de regio en op zorgterreinen. Wanneer inwoners met complex gedrag uitstromen, biedt onder andere de verstevigings- en levensloopaanpak langdurige begeleiding om eventuele overlast te voorkomen. Zo hebben we in de Stokhasseltlaan in Tilburg Noord een locatie aangewezen voor prikkelarm wonen. De doelgroep wordt gevormd door mensen die dakloos zijn, in een instelling verblijven of die zelfstandig wonen maar die door onbegrepen gedrag overlast en onveiligheid veroorzaken in hun huidige woonomgeving.

Door te veel prikkels, eisen vanuit de begeleiding of omgeving, dreigen deze mensen de grip op hun leven te verliezen.

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 51

I NHOU D SOP GAV E

6

SPEERPUNT 4

EEN STERKERE POSITIE OP DE WONINGMARKT

W O O N B E L E I D T I L B U R G 2025 - 2030 | 52

I NHOU D SOP GAV E

6. EEN STERKERE POSITIE OP DE WONINGMARKT Er is meer aandacht nodig voor het bieden van gelijke kansen op de woning-

dig mee kan doen of denken. Ook de inwoners die niet goed zijn georganiseerd

markt, zeker als er zoals nu sprake is van schaarste. Dit speerpunt richt zich op

en niet zo snel van zich (kunnen) laten horen. In het collegebesluit Richtlijn

een toegankelijke en inclusieve woningmarkt voor alle (nieuwe) Tilburgers.

Omgevingsdialoog is opgenomen dat iedereen mee moet kunnen doen met par-

Voor niet iedereen is dit vanzelfsprekend en daarom zetten we hier specifiek

ticipatie. Vanuit de woningbouwopgave en ons beleid moeten we steeds goed

op in.

kunnen uitleggen waarom een ontwikkeling van waarde is voor de stad.

6.1 OPGAVE EN AMBITIE

Regie in de woonruimteverdeling sociale huur Zolang er sprake is van krapte op de woningmarkt, knelt het ook in de huisves-

Gehoor geven aan de wijk én aan woningzoekenden

ting van verschillende doelgroepen. We zien dat verschillende groepen bewo-

We werken hard aan het uitbreiden van de woningvoorraad, met name op de

ners zijn aangewezen op dezelfde (type) woningen. We willen iedereen kansen

bouw en behoud van betaalbare woningen en de evenwichtige spreiding hiervan

bieden op woonruimte waarbij mensen met haast minder lang zouden moeten

over onze wijken en dorpen. Hierover voeren we het gesprek met de bewoners

wachten dan anderen. Met name in de betaalbare sociale huurwoningvoorraad

van een wijk en onze partners. We merken in ruimtelijke procedure dat veel

zien we dat het knelt. Er zijn te weinig woningen en deze woningen zijn vaak

focus ligt op eventuele bezwaren rond voorgestelde ontwikkelingen, zeker bij

geconcentreerd in een aantal kwetsbare gebieden. Eerder gaven we al aan dat

projecten in het betaalbare segment of voor een van onze aandachtsgroepen. Bij