VerslagRaad 03112025

Er is ook nog een algemene reserve, zodat er altijd een dekking is te vinden, als men het er maar over eens is dat een extra impuls nodig is, voor iets dat de Tilburger op straat rechtstreeks ziet en voelt. De heer Van Stappershoef (VVD) wijst erop dat handhavers structurele kosten zijn en men ook de ozb kan verhogen, waar de VVD tegen zal zijn. Lokaal Tilburg heeft voor de perspectiefnota gestemd en komt nu met voorstellen zonder dekking, wat hij vrij makkelijk vindt. Hij vraagt zich af waar Lokaal Tilburg nu staat en waarvan zij de extra boa’s wil betalen. Mevrouw Spinnewijn (LT) maakt zich met enig realisme zorgen en heeft voor de perspectiefnota gestemd, gezien de visie op de stad. De financiële vertaling in de begroting laat zien dat niet alles maakbaar en realiseerbaar is. Lokaal Tilburg is voor investeren, maar twijfelt. De heer Van Stappershoef (VVD) wil weten of Lokaal Tilburg voor of tegen de investeringen in de begroting is, zowel op het sociaal als het fysiek domein en de daarachter liggende strategie. Mevrouw Spinnewijn (LT) is voor investeren in de stad, maar is voorzichtig over de manier waarop dat gaat. Verrast door deze verborgen kosten van onderhoud aan duikers, sloten en rioleringen vraagt zij zich af of die een relatie hebben met de veelvuldige wateroverlast in de afgelopen jaren.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 16

Verder vraagt zij zich af hoe klantgericht de gemeente nog is als slechts 76% van de telefonische oproepen tweedelijns wordt beantwoord. Dat is ver onder de norm van 90% en zelfs dalend ten opzichte van voorgaande jaren. Dat noemt zij een belabberde score voor het eerste contactmoment tussen inwoners en de gemeente. De kern van haar kritiek is dat de begroting steunt op aannames, die in belangrijke mate onvoldoende zijn onderbouwd. Grote investeringen worden gedaan in de veronderstelling dat ze zich vanzelf terugverdienen en dat het Rijk de gemeente financieel overeind houdt. Dat noemt zij geen strategie, maar wensdenken. Tegelijkertijd blijven kleine concrete kwesties onderbelicht , juist die zaken die het leven van Tilburgers raken. Lokaal Tilburg kondigt moties aan over: extra boa-capaciteit; innovatieprojecten voor duurzame energiesystemen op basis van kernenergie; het behoud van Tilburgs cultureel erfgoed, specifiek van de laatste Tilburgse stoomketel; het alsnog realiseren van een speeltoestel in het Kromhoutpark’; bestrijding van de Aziatische Hoornaar vanaf 2026; verbetering van taalonderwijs voor vluchtelingen en migranten, zodat zij volwaardig kunnen meedoen in Tilburg. Tilburg doet veel goed, maar zij wil niet blind varen op optimistische verwachtingen. Lokaal Tilburg heeft behoefte aan realisme en niet aan geruststellende verhalen.

Ook is er behoefte aan solide onderbouwde keuzes en niet aan aannames. Evenals is er behoefte aan eerlijkheid over de risico’s die de gemeente neemt met het geld van haar inwoners. Lokaal Tilburg wil een stad die ambitie toont, maar die niet wegkijkt van de werkelijkheid. En precies daarom waarschuwt zij dat de begroting klinkt als een geruststellend sprookje, maar onder de oppervlakte wishfull thinking schuilt. Mevrouw Vlasveld (PvdD) gaat in op het gezegde van de LT-fractievoorzitter in het Stadsnieuws dat vergroening en verduurzaming mooie doelen zijn, maar niet in euro’s terug te verdienen zijn. Zij vraagt of de andere voorstellen van Lokaal Tilburg wel in euro’s zijn terug te verdienen. Ook informeert zij of Lokaal Tilburg het met haar eens is dat vergroening en verduurzaming van de stad juist belangrijke pijlers zijn bij het voorkomen van wateroverlast. Mevrouw Spinnewijn (LT) meent dat de stad leefbare wijken met voldoende groen nodig heeft. Terugverdienen is ook een omgeving bouwen, waar mensen willen blijven wonen, in plaats van betonblokken waar sociaal, groen en ontmoetingsruimten achterblijft. Mevrouw Vlasveld (PvdD) stelt vast dat mevrouw Spinnewijn nu zegt dat groen en verduurzaming zichzelf wel degelijk in euro’s terugverdienen, omdat mensen dan graag in de mooie groene stad willen blijven wonen.

Mevrouw Spinnewijn (LT) wil dingen met verstand en een breed beeld doen, waarbij ook groen hoort. In geval van wateroverlast moet men kijken naar wat werkt en helpt, wat een volledig dichtgebouwde stad niet doet. Kennelijk zijn er in het onderhoud de laatste jaren wat steken blijven vallen. De heer Van Stappershoef (VVD) herinnert aan de gemaakte afspraak om ‘meer voor elkaar’ te krijgen. Het Tilburgse VVD verhaal heeft hij naast het bestuursakkoord en de laatste begroting van de bestuursperiode gelegd. Daarbij legt hij het accent op de gemeentelijke financiën, ondernemen, veiligheid en de bruisende stad. Voor het Tilburgse VVD verhaal geldt dat de overheid zuinig en zinnig met belastinggeld omgaat. De begroting maakt twee grote transities mogelijk. De gemeente investeert fors, zodat er voldoende woningen en voorzieningen kunnen worden gebouwd. Ten tweede investeert de gemeente in zorg, waarbij een beweging meer naar de voorkant in gang gezet wordt. Zo kan in de toekomst de benodigde zorg geleverd blijven en blijft die betaalbaar. Deze investeringen zetten echter de sterke financiële positie meer onder druk. Het college verwijst in dat verband naar het gesprek met de raad, dat op initiatief van de Tilburgse VVD in gang is gezet.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 17

Mevrouw Veldhoven (CDA) hoort de VVD niet zeggen dat de gemeente ook heel veel in de eigen organisatie investeert. In de afgelopen bestuursperiode is die organisatie met circa 500 fte gegroeid. Zij weet dat de VVD altijd zegt dat de overheid kleiner moet zijn en keuzes nodig zijn, zodat men niet moet kijken naar de groei van het ambtenarenapparaat. Zij is benieuwd hoe de VVD als medeverantwoordelijke voor deze groei daarnaar kijkt. De heer Van Stappershoef (VVD) constateert dat bij het begin van de bestuursperiode de capaciteit en formatie gezien de ambities wat achter liepen. De raad heeft nu een aantal punten op de horizon gezet om naartoe te groeien. Als voorbeelden noemt hij de gebiedsontwikkeling bij het Kenniskwartier, waar veel huizen en voorzieningen komen, waartoe ook fte nodig zijn. De VVD heeft in samenwerking met coalitiepartners besloten die stap te zetten en die schaalsprong mogelijk te maken. Per saldo heeft de gemeente weinig inhuur en lage overheadkosten. Er is ook een rem op de organisatiegroei gezet, waarop ook de Tilburgse VVD inzet. Mevrouw Veldhoven (CDA) denkt inderdaad dat die uitbreiding op een aantal punten te verklaren is. Zij hoopt in het kader van de toekomstige investeringsruimte in de stad eerder naar sturingsmogelijkheden te kijken, waarbij wordt gezegd dat de organisatie kleiner kan worden.

De heer Van Stappershoef (VVD) deelt die oproep en zal een eventuele toename van de formatie ook altijd kritisch beoordelen. Het belang van het gesprek over de financiële positie wordt steeds belangrijker, gezien de zorg over de ontwikkeling. De VVD wil dan ook tijdig aan de knoppen kunnen draaien om ook toekomstige besturen voldoende financiële ruimte te geven om wendbaar te zijn en blijven. Dat was ook het duidelijke advies van de accountant. Daarop vraagt hij een wat uitgebreidere reflectie van het college. Hij zou namelijk langjarig vooruit willen kijken. Vervolgens vraagt hij of voor de Parkring de Regeling grote projecten geldt. Het voornemen is de ozb niet te verhogen, waarmee de gemeente niet meer uit de portemonnee van de burger haalt dan nodig. Mevrouw Veldhoven (CDA) corrigeert de heer Van Stappershoef dat de ozb wel met de inflatie stijgt, terwijl de woonlasten met 5% stijgen. De heer Smolders (LST) vraagt of de VVD bereid is na te denken over de subsidiëring van De Nieuwe Vorst en Het Zuidelijk Toneel. De heer Van Stappershoef (VVD) beantwoordt die vraag bevestigend en wil daarnaar kritisch kijken. De ozb wordt inderdaad geïndexeerd op basis van de inflatie. Wat betreft de woonlasten moeten de onderhoudskosten van de riolering gedragen worden.

Overigens worden die kosten deels gedempt uit de egalisatiereserve om de woonlasten niet te ver te laten oplopen, Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt hoe de VVD staat tegenover afschaffing van de hondenbelasting. De heer Van Stappershoef (VVD) is van mening dat die kostendekkend moet zijn en vindt die daarom gerechtvaardigd. Mevrouw Vlasveld (PvdD) constateert uit antwoorden op technische vragen dat de hondenbelasting meer opbrengt dan aan hondgerelateerde zaken wordt uitgegeven. Zij vraagt hoe de VVD daarom staat tegenover impulsen voor voorzieningen voor honden. De heer Van Stappershoef (VVD) bevestigt dat de hondenbelastingopbrengst een klein overschot laat zien en gaat graag het gesprek aan om die kostendekkend te maken. Het mkb noemt hij het maatschappelijk kloppende hart van de samenleving. Ondernemers zorgen namelijk voor levendige winkelstraten en sponsoring van de voetbalclub. Het mkb is ook waar menige Tilburger zijn of haar werkende leven begint. Het mkb heeft het echter pittig vanwege de gestegen lonen, beperkte uitbreidingsruimte, net- en watercongestie en de toegenomen regeldruk. Daarom dient de VVD een motie in om in 2026 minimaal dertien regels te schrappen voor

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 18

ondernemers. Als men dat niet ambitieus genoeg vindt wil hij er ook 113 schrappen. Wat de VVD betreft krijgt het schrappen van regels prioriteit. Een andere prioriteit is de ruimte voor ondernemers. Wijkevoort gaat voor 80 ha bedrijventerrein zorgen, wat hoogst noodzakelijk is. Dan mist er nog 60 ha die extra nodig is. De heer Kokke (SP) vraagt welke door de gemeente ingevoerde regels volgens de VVD afgeschaft kunnen worden. De heer Van Stappershoef (VVD) gaat het om vergunningen voor tijdelijke terrassen, kleine evenementen en reclame en regels over kleine bouwkundige aanpassingen aan een bedrijfspand. Ook gaat het om energie- en duurzaamheidsrapportages en vergunningen voor tijdelijke bouwplaatsinrichtingen. De heer Kokke (SP) wil samen met de VVD optrekken om via een motie direct drie regels af te schaffen. De heer Van Stappershoef (VVD) wil dat niet doen, omdat hij de raad kaders wil laten stellen en in overleg met ondernemers nagaan wat ze echt nodig hebben. De heer Smolders (LST) is blij met de aandacht voor het mkb en vraagt of met de VVD te praten is over het afschaffen van de zero emissiezone. De heer Van Stappershoef (VVD) staat achter het besluit om die in te voeren en wil dat besluit nu niet weer wijzigen, vanwege de wens voor een langjarig en stabiel bestuur.

De heer Smolders (LST) weet dat er ondernemers zijn die vanwege het niet kunnen aanschaffen van een dure elektrische bus met hun onderneming stoppen en wil afspreken het in elk geval nog een keer over de zero emissiezone te hebben. De heer Jansen (PvdA) staat ook achter het mkb, vindt het jammer dat in het verleden zoveel vierkante meters voor grote logistieke blokkendozen zijn weggegeven en vraagt of de raad voor 6 november een update van overbodige regels kan krijgen. De heer Van Stappershoef (VVD) steunt die vraag van harte. Hij wil goed luisteren naar wat mkb-ondernemers nodig hebben en wil wat ruimhartiger zijn met ontheffingen voor de zero emissiezone. Wat betreft de benodigde 60 ha aan ruimte wil hij kijken naar het buitengebied, verouderde landbouwgrond en de Oostflank. Het maatschappelijk kloppend hart moet blijven kloppen, omdat men anders alle plannen in de begroting wel kan vergeten. In de afgelopen jaren is extra geïnvesteerd in veiligheid, met bijvoorbeeld extra handhavers en programma’s voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit. In de begroting ziet hij toch een aantal trends die tegen de gewenste uitkomst in gaan. Zo stijgt het aantal woninginbraken, het aantal geweldsincidenten en de overlast van jeugd en jongeren. Ook de overlast van personen met verward en onbegrepen gedrag neemt toe.

Hij vraagt hoe het college aankijkt tegen deze toenames en wat het daaraan concreet zal doen. Zijn er bijvoorbeeld betere afspraken met de politie nodig of zijn er alsnog meer handhavers toe te voegen? Ook wil hij weten hoe het college aankijkt tegen de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag. De heer Kokke (SP) wenst de zorg voor mensen met onbegrepen bedrag ook te verbeteren, zodat zij niet meer op straat terecht komen. De heer Van Stappershoef (VVD) is het daarmee eens. Hij wil lokaal en regionaal meer werk maken van zorg voor mensen met onbegrepen gedrag. Wellicht moet het Crisis Interventie Team meer capaciteit krijgen en kunnen landelijke initiatieven in Tilburg worden gelanceerd. Bij het spoedplein bij het ETZ kan er bijvoorbeeld een opvangpunt komen, waar de politie met personen met onbegrepen gedrag terecht kan. De heer Kokke (SP) vraagt of de heer Van Stappershoef ervan overtuigd is dat het aantal mensen met onbegrepen gedrag zal verminderen bij normalisering van zorg.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 19

De heer Van Stappershoef (VVD) bevestigt dat normaliseren een van de bewegingen is die de gemeente mogelijk maakt. Er zijn ook extra investeringen in de sociale basis, wijkzorgteams, sportvoorzieningen en het onderwijs. De VVD gelooft dat aan de voorkant preventief investeren ervoor zorgt dat het aantal mensen met onbegrepen gedrag vermindert, waardoor ook de politie daaraan minder tijd kwijt zal zijn. De heer Kokke (SP) weet dat preventieve zorg daartoe niet helpt, maar specialistische zorg wel en vindt het jammer dat de VVD dat niet ziet. De heer Van Stappershoef (VVD) wil de beweging wel maken en is blij met de door het college ingeboekte ombuiging, om zorg ook betaalbaar te houden. Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) ondersteunt de heer Kokke en bevestigt dat het probleem groter is dan van de politie en handhaving. Zij is het ermee eens dat normalisering het probleem niet zal oplossen en mensen extra hulp nodig hebben. Zij vraagt of de VVD bereid is om daarin een extra investering te doen, zodat mensen de juiste zorg krijgen. De heer Van Stappershoef (VVD) bevestigt dat mensen zorg nodig hebben en het college wil volgens de begroting die transitie mogelijk maken, juist om meer gevallen te voorkomen. Daar staat de Tilburgse VVD volledig achter. Hij heeft het vertrouwen dat juist met deze beweging voor elkaar te krijgen.

Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) stelt dat de gemeente nog onvoldoende doet en dat er nog meer specialistische hulp nodig is. Dit is geen probleem dat aan de voorkant is op te lossen. De betreffende mensen hebben zorg nodig, waarop de overheid ernstig heeft bezuinigd. Daarop schiet men tekort. Aan de voorkant kan men misschien investeren, maar zorg moet eerst op orde zijn, voordat men aan de achterkant meer kan gaan doen. Mensen met onbegrepen gedrag hebben ook andere woonvormen nodig en zij vraagt of de gemeente daartoe voldoende doet. De heer Van Stappershoef (VVD) denkt oprecht dat de nu voorgestelde beweging gesteund kan worden. Wel moet men kritisch kijken of zorg inderdaad wordt geleverd en of die betaalbaar te houden is. De beweging om te kijken waar het collectiever en preventiever kan in de sociale basis is volgens hem verstandig. Ook naar woonvormen voor mensen met onbegrepen gedrag moet men kijken. Het woonbeleid houdt daarmee ook rekening. Per saldo zal er überhaupt meer bijgebouwd moeten worden en hij hoopt dat mevrouw Oerlemans die beweging steunt. De heer Spieringhs (GroenLinks) wil weten hoe de VVD de toevoeging van 60 ha aan bedrijventerreinen ziet: logistieke dozen of kwaliteit. De heer Van Stappershoef (VVD) heeft in de economische strategie gekozen voor een duidelijk profiel met slimme maakindustrie en digitalisering.

De combinatie van onderwijs en het bedrijfsleven kan men daaraan koppelen. Tilburg moet ook niet verloochenen te bestaan uit grote familiebedrijven en dat zij geografisch goed is gelegen, zodat de gemeente ook een logistieke hotspot zal blijven. Die combinatie maakt ook hoe men naar bedrijventerreinen kan kijken. Op bestaande bedrijventerreinen kan men reorganiseren. De ruimte van 60 ha is per saldo wel nodig, zodat de zoektocht daarnaar voort te zetten is. Sociale media en internet hebben ontzettend veel gebracht, maar hebben ook een keerzijde. Online criminaliteit is in opmars en is in 2024 zelfs met 50% gestegen. Bovendien is een op de zes Tilburgers in 2023 slachtoffer geworden van online criminaliteit. Om die aan te pakken dient de VVD een motie in om de opzet van een cyberweerbaarheidscentrum te onderzoeken. Tilburg bruist, was evenementenstad van het jaar, hostte vele mooie sportevenementen en trekt nieuwe evenementen aan, zoals het EK shorttrack en de Tour de Holland. Verder groeit Team Tilburg als merk en dat betekent echt iets voor topsporters en talenten. Dit alles om Tilburg als stad voor sporters op de kaart te zetten. De VVD vraagt evenals de Tilburgse Sportraad aandacht voor voldoende binnensportfaciliteiten en daagt het college uit deze handschoen op te pakken.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 20

Carnaval is een van de evenementen die de stad doen bruisen. In het licht van carnaval dient de VVD een motie in, die raakvlakken heeft met techniek, onderwijs en sociale cohesie. Gevraagd wordt om het initiatief van ‘De Sociale Bouwplaats’ te ondersteunen. De gemeente krijgt dus echt meer voor elkaar, ook in het vierde bestuursjaar. Wat de Tilburgse VVD betreft moet er hard gewerkt blijven worden voor Tilburg. Voor nu is zijn oproep vooral aan de slag te blijven en te bouwen aan de stad en de dorpen, en daarbij niet teveel ouwehoeren of mauwen. De heer Kokke (SP) ziet dat de begroting vooral de focus op woningbouw legt. Tilburg gaat daarin de komende jaren tot bijna 1 miljard euro investeren, waardoor de schulden fors oplopen. De SP vindt het gezien de woningnood prima in woningen te investeren, maar maakt zich wel een beetje zorgen of er wel genoeg sociale huurwoningen komen en voldoende woningen voor bepaalde doelgroepen. Misschien is er meer te investeren in de huidige en komende wijken en buurten. Elk jaar wordt benoemd dat de voorraad aan sociale huurwoningen voldoende is, maar er zijn nog steeds lange wachtlijsten en veel schimmelwoningen. De doorstroom van mensen in de maatschappelijke opvang zit behoorlijk vast.

Daarom vraagt hij het college te garanderen dat de wachtlijsten voor sociale huurwoningen zullen verdwijnen als er meer wordt gebouwd, of er al een plan is om samen met woningcorporaties schimmelwoningen aan te pakken en hoe het college de doorstroom bij maatschappelijke opvang zal verbeteren. Nog steeds wonen en leven heel veel arbeidsmigranten in slechte omstandigheden. Er is nog steeds geen plan om dit probleem aan te pakken. Van de wethouder hoort hij graag diens mening, omdat er na vier jaar nog niets is gebeurd om de situatie te verbeteren. De afgelopen jaren is er fors geïnvesteerd in Noord en West, maar de wijkbewoners merken daarvan weinig. Wel zijn er stuurgroepen en overlegstructuren bijgekomen. De vraag is hoe men nieuwe gemeenschappen bouwt en oude gemeenschappen versterkt. Bij de bouw van gemeenschappen moet men zorgen dat mensen recht op bepaalde zaken hebben, zoals op goede zorg, meedoen en bestaanszekerheid. De begroting beknibbelt daarop en investeert weinig daarin. De komende jaren komt er minder geld voor de Wmo en jeugd, omdat het college denkt dat door normalisatie van zorg mensen minder zorg zullen vragen. Dat vindt hij een cynische benadering van mensen die zorg nodig hebben of zorg vragen. Dat doen ze namelijk niet voor hun lol. Mensen gaan daardoor zorg mijden en dat zorgt uiteindelijk voor oplopende kosten door latere grotere en duurdere zorgvragen.

De SP gelooft dat mensen zich beter voelen als ze volwaardig kunnen meedoen. Daarom roept hij op om de Meedoenregeling voor meer mensen beschikbaar te stellen en sport voor alle kinderen tot 18 jaar gratis te maken. Het college investeert niet extra in het armoedebeleid, wat hij betreurt. De SPoproep blijft nu te investeren in een plan om kinderarmoede uit Tilburg te verbannen en de grens voor armoederegelingen tot 130% van het minimumloon te verhogen, zodat meer mensen bestaanszekerheid kunnen ervaren. Gezondheid wordt steeds meer in de collegeplannen meegenomen, maar dat gebeurt volgens de SP nog niet voldoende. Sociale voorzieningen zoals buurthuizen en huisartsenpraktijken ziet hij in bouwplannen nog niet terug. Hij vreest dat groen en voldoende sportfaciliteiten mogelijke sluitposten worden en vraagt het college te garanderen dat dat niet zo is. De begroting bevat een summier plan om het tekort aan openbare toiletten te tackelen. Daarom stelt hij voor te zorgen voor meer openbare toiletten, die 24 uur per dag beschikbaar, zichtbaar en gratis zijn. In alle nieuwbouwplannen zou er per 500 nieuwe woningen een openbaar toilet moeten zijn. Bij evenementen zouden er ook voldoende gratis openbare toiletten moeten zijn. Tot slot deelt hij mee dat de SP een motie over Agora-onderwijs indient.

De heer Spieringhs (GroenLinks) vraagt of het nu tijd is om een keuze te maken en of de keuze van investeren in de zorg, preventie en het voorliggende veld een goede is.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 21

De heer Kokke (SP) is het ermee eens om keuzes te maken, maar is het met de keuzes van het college niet eens. Investeren in preventie en de sociale basis is prima, maar als mensen om zorg vragen, moet die haalbaar en betaalbaar zijn. De gemeente zal de extra kosten daarvan moeten dragen, waarvoor dan misschien andere keuzes nodig zijn en de ozb moet stijgen. De heer Spieringhs (GroenLinks) vraagt of de SP niet inziet dat de ingeslagen weg van het college voor meer preventie en eerder onderkennen van problemen goed is, waarmee ook een financiële winst te behalen is, zodat specialistische zorg beschikbaar blijft. De heer Kokke (SP) vindt het prima om te investeren in preventie. De coalitie boekt al bezuinigingen in voordat die daadwerkelijk zijn gerealiseerd. De SP wil juist in zorg investeren. Als dat meer geld kost moet wellicht de ozb omhoog en is op andere zaken te bezuinigen. Hij heeft niet het mensbeeld dat mensen expres om specialistische zorg vragen. De heer Spieringhs (GroenLinks) stelt dat specialistische zorg minder nodig blijkt te zijn als mensen eerder geholpen worden. De heer Kokke (SP) is van opvatting dat mensen juist specialistische zorg nodig hebben. Dan moeten ze die ook krijgen, wat nu met de voorliggende plannen niet gebeurt, omdat er geen geld voor is.

De heer Spieringhs (GroenLinks) werpt ver van zich dat specialistische zorg met de voorliggende plannen niet mogelijk zou zijn. De heer Kokke (SP) stelt vast dat specialistische zorg al is wegbezuinigd. Dat is bijvoorbeeld met alle onderaannemers bij Siem gebeurd. De heer Jansen (PvdA) ziet in het laatste jaar van het akkoord ‘Meer voor elkaar’ een meer dan ambitieuze begroting voorliggen. Het is een laatste vertaling van de afspraken uit het akkoord en soms zelfs al een volgende stap. Te denken valt aan de vergroting van de ambitie om van realisatie van 1.500 naar 2.000 veelal betaalbare woningen per jaar te gaan. Te zien is dat dit college niet enkel op de winkel past, maar met lef doorbouwt. De PvdA Tilburg houdt daar van. Men wil in Tilburg immers vooruit en meer voor elkaar krijgen. Hij ziet de voorliggende begroting als het voorbeeld van hoe je bouwt aan een sociale en veerkrachtige samenleving en noemt de begroting de grootste preventiebegroting ooit.

Die omvat: preventie op het gebied van veiligheid; bijvoorbeeld met het programma Preventie met gezag; preventie in het sociaal domein, door de inzet van stevige lokale wijkzorgteams, waar snel en dichtbij zorg en ondersteuning wordt geleverd; preventie op gebieden als eenzaamheid en sociale isolatie, door te investeren in buurtontmoetingsplekken en informele steun; preventie bij wonen, door bij gemengd-wonenprojecten direct te investeren in gemeenschapsvorming met communitybuilders en door jaarrond-opvang en het toepassen van het wonen eerst-principe bij dakloosheid; preventie in het onderwijs, door uitval en thuiszitters actief te voorkomen door uitgebreide inzet van zorg en ondersteuning in en aan het onderwijs met een stevige pedagogische basis en het programma Jong & Weerbaar; preventie in armoede en bestaanszekerheid, met het doorzetten van 50 ontwikkelbanen met echte beloning en pensioen, het NPLV-programma en de grootschalige isolatie van woningen, waardoor de energierekening van mensen fors naar beneden gaat; preventie in het klimaatprobleem, door vergroening om hittestress te voorkomen en grootschalige isolatie van gemeentelijke gebouwen met de Roadmap 3.0. Met de begroting levert het college boter bij de vis. Er wordt doorgepakt en maximaal ingezet op het voorkomen van problemen.

Beginnende problemen worden aangepakt om te voorkomen dat ze terugkomen of verergeren, met het doel het welzijn van inwoners te verhogen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 22

Mevrouw Spinnewijn (LT) ziet ook investeringen op verschillende fronten aan de voorkant, maar wil weten wanneer die zich zullen terugverdienen. De heer Jansen (PvdA) gaat het ook om het maatschappelijke naast het financiële rendement. Bij een succesvolle interventie zal die ook financieel renderen, vanwege minder recidive bij veiligheid of minder benodigde jeugdzorg. Wanneer er rendement zal zijn is kijken in een glazen bol. Mevrouw Spinnewijn (LT) ziet dat dat sociaal rendement soms wel tientallen jaren duurt en vraagt hoe de PvdA daarnaar kijkt. De heer Jansen (PvdA) begint niet op nul en heeft al lessen geleerd. Veel onderwerpen schalen op en worden doorgepakt, waarbij er niet meer sprake is van iets nieuws uitproberen. De transformatie kan daarom wellicht sneller gebeuren dan de transformatie in 2015, maar het blijft spannend en investeringen moeten de tijd krijgen die nodig is. De heer Smolders (LST) hoort veel theoretische preventie, zoals bij de 50 ontwikkelbanen. Die kan men inderdaad creëren als men daarvoor 3,5 miljoen euro uittrekt, 70.000 euro per ontwikkelbaan. Hij vraagt of met preventie in de wijk de zeven boa’s zijn bedoeld. De heer Jansen (PvdA) bedoelt daarmee de stevige wijkzorgteams.

Bij het zo laagdrempelig mogelijk dichtbij organiseren van zorg en ondersteuning wordt het voor mensen makkelijker om daarvan gebruik te maken, zodat men eerder bij problemen kan zijn. Bij de inzet van boa’s of politie is men niet echt meer met preventie bezig, met uitzondering dat een deel van de boa’s ook samenwerkt met jongerenwerk in de wijk en dus wel aan preventie doet. De heer Smolders (LST) is het eens met zorg dichtbij in de wijken, maar vraagt of de heer Jansen het bij veiligheid wel had over de zeven boa’s. De heer Jansen (PvdA) bedoelt met de zeven boa’s preventie met gezag, waarbij het bijvoorbeeld gaat om een familieaanpak, waarbij de grootste boeven met repressie uit een familie gehaald worden en de rest van de familie perspectief geboden wordt. De heer Kokke (SP) stelt dat de transformatie niet terug te draaien is als die mislukt. De heer Jansen (PvdA) verwijst naar de raad als verantwoordelijke voor het budgetrecht. Bezuinigingen zijn ingepland vanwege het op een realistische manier kijken wat haalbaar is en welke winst er aan de voorkant ligt, evenals welke financiële baat er aan de achterkant is. Als langere tijd nodig voor een transformatie is, waardoor minder besparingen behaald kunnen worden, moet men open staan om verder het gesprek aan te gaan.

De heer Kokke (SP) weet dat door de besluitvorming bij de begroting nu organisaties over twee, drie jaar minder geld krijgen. De heer Jansen (PvdA) legt uit dat bezuinigingen niet vandaag al ingaan, maar investeringen al wel om die in de toekomst te kunnen laten renderen. De komende jaren zoekt de gemeente wat de PvdA Tilburg betreft bij alle programma’s naar wat goed werkt, en wordt dat structureel geborgd. Tilburg handelt immers vanuit een lange termijnpolitiek, kijkt niet naar het volgende kalenderjaar, maar naar de volgende generatie. En Tilburg is het voorbeeld voor Den Haag: geen gekibbel, maar doen, samen met de partners uit de stad. Er zijn wel zorgen. Bij vorige begrotingen wees de PvdA Tilburg op de uitvoeringskracht en het financieringstempo. Die zorgen zijn niet weg. Het is bijna ondenkbaar dat alle in de begroting genoemde investeringen echt haalbaar en uitvoerbaar zijn in 2026. Dat komt door de krapte op de arbeidsmarkt, zowel bij uitvoerders als bij de eigen gemeentelijke organisatie, door de ruimtelijke grenzen van de stad als het gaat over gelijktijdige uitvoering van plannen in de openbare ruimte en door de voortdurende onzekerheid over de continuering van rijksmiddelen. De PvdA Tilburg spreekt daarom vandaag hardop uit volledig te staan achter de groei van de ambtelijke organisatie.

Door deze keuze haalt en houdt de gemeente kennis binnen, is zij minder afhankelijk van externen en is de kans om

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 23

ambities te halen vele malen groter. Daarnaast hoopt hij dat een nieuw en stabiel kabinet in ieder geval op een meer zorgvuldige manier omgaat met de financiering van gemeenten. De oplopende schulden en de rentelasten vragen ook om een gedegen plan van de gemeente op weg naar 2030. Een volgende raad moet daar echt mee aan de slag. Mevrouw Spinnewijn (LT) is blij met het realisme van de PvdA over de hoeveelheid aan ambities in de programmabegroting. Zij vraagt waar de PvdA wil kiezen tussen verschillende ambities om in de toekomst bepaalde doelen wel overeind te houden. De heer Jansen (PvdA) noemt dat een schijnvraag en is het ermee eens dat er veel ambities zijn. De PvdA houdt echter van lef en ambitie. Met elkaar moet men de lat zo hoog mogelijk leggen. Als men die niet haalt moet men met elkaar serieus kijken of de komende jaren prioriteiten nodig zijn. Dat gesprek wil de PvdA dan graag aangaan. Mevrouw Spinnewijn (LT) vindt dat een schijnantwoord en wil alleen weten wat de belangrijkste ambities van de PvdA zijn. De heer Jansen (PvdA) verwijst terug naar zijn eerder gegeven antwoord. De heer Kokke (SP) hoort dat de PvdA zelf niet wil kiezen bij te hoge ambities, maar dat de volgende raad dat wel zou moeten doen.

Wil de PvdA geen prioriteiten stellen? De heer Jansen (PvdA) heeft nooit gezegd dat ambities te hoog zijn, maar wel dat ze hoog zijn en mogelijk niet realiseerbaar zijn. De volgende raad moet in gesprek gaan over de wijze van financieren daarvan. De raad als geheel moet besluiten of ambities worden betaald uit nog meer schulden, het maken van keuzes of het verhogen van inkomsten. De heer Kokke (SP) meent dat ambities wel te hoog zijn vanwege de verwachting die niet te realiseren, omdat die in de afgelopen jaren ook niet zijn gerealiseerd. Verder stelt hij vast dat de PvdA nu wel een keuze maakt om te investeren in de stad, waarmee men de volgende raad opzadelt met het probleem dat die geen mogelijkheid heeft om zelf keuzes te maken. De heer Jansen (PvdA) attendeert erop dat de raad elk jaar een begroting vaststelt. Elk jaar kan men zeggen die bij te stellen. De heer Kokke (SP) meent dat het vastleggen van bijvoorbeeld een bedrag voor de komende tien jaar door een volgende raad niet veranderd kan worden, omdat die keuze al voor die periode is gemaakt. De heer Jansen (PvdA) stelt dat men tussendoor ambities kan bijstellen vanwege een andere aanpak, andere wensen of een andere coalitie. Hij is ervan overtuigd dat een gesprek over ambities en de financiering daarvan mogelijk is.

De onderlinge samenwerking met de coalitie en de oppositie is goed, wat ook in de begroting is terug te zien. Behoorlijk wat posten hangen samen met de uitvoering van moties. Van de openbare toiletten tot de verlichting van het stadsforum, van schoolmaaltijden tot Filomena en van de WAT-hal tot de manier waarop de begroting dit jaar wordt gepresenteerd. In Tilburg worden moties van alle partijen aangenomen, soms in de meest wisselende en rare politieke meerderheden. Moties worden opgevolgd en ingevuld. Soms duurt het even, maar het gebeurt. Het is mooi dat ook bij deze laatste begroting van deze raadscyclus te constateren. Hij dankt daarom alle raadsfracties en het college voor de manier waarop men het in Tilburg echt samen doet, want alleen zo krijgt men meer voor elkaar. Mevrouw Vlasveld (PvdD) ziet tijdens de behandeling van de begroting in eigen land en elders in de wereld het fascisme oprukken. Wat men tot voor kort beschouwde als iets van vroeger of van elders in de wereld, blijkt toch van de eigen tijd en plaats te zijn. Woorden die ruim twintig jaar geleden schokkend waren zijn ondertussen gemeengoed, in de wereld, Europa, Nederland en Tilburg. En dat vindt zij heel moeilijk.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 24

Afgelopen week sprak zij haar collega uit ’s-Hertogenbosch, die zich zorgen maakte over de vrije verkiezingen in haar stad in relatie tot een demonstratie vanuit dezelfde ideologische hoek, waarvan deelnemers eind september de binnenstad van Den Haag aan gort sloegen. Haar inzet om artikel 4 van de Grondwet te beschermen werd beantwoord met intimidatie, een pijnlijke spiegel voor de democratie. Zij sprak met haar daarover, over wat het met haar deed, wat eerdere gevallen van intimidatie met haar deden, welke stappen men kan ondernemen anders dan je partner naar de snackbar te sturen, omdat je denkt dat het verstandig is om zelf thuis te blijven. Zij besprak dat beiden eigenlijk de behoefte hadden om weg te lopen voor dit alles. Kat, kinderen en partner oppakken en die in een huisje in een Zweeds bos neerzetten. Maar dat gaat niet, want het anti-democratische geluid is tegenwoordig overal gemeengoed geworden. Het enige wat je dan kunt doen is sterk als bamboe overeind blijven staan. Vanuit die beschouwing wil zij haar blik richten op de voorliggende begroting. Zij vindt goede dingen in de begroting staan. Zo wordt er geld uitgetrokken voor preventie in de zorg. De Partij voor de Dieren roept al sinds haar oprichting dat door in te zetten op preventie veel zorgbehoeftes zijn te voorkomen.

Het gaat om taalonderwijs bij peuters om problemen op school te voorkomen, gezonde voeding tegen welvaartziektes, rookvrije zones tegen longkanker, breedtesport voor een gezond lijf en hoofd en een gezonde groene leefomgeving, vrij van uitlaatgassen tegen longziektes. Zij maakt zich ook zorgen, omdat je elke euro maar één keer kunt uitgeven. Door nu in te zetten op die broodnodige preventie wordt er wellicht beknibbeld op de zorg die mensen vandaag nodig hebben. De laatste tijd ziet zij mooie plannen voorbij komen die de stad groener en duurzamer maken, bijvoorbeeld de gebouwenexploitatie gemeentelijk vastgoed, de Roadmap en 013 Parken. In die plannen ziet zij grote ambities tot verduurzaming en vergroening. Bij vergroenen moet men het ook over de Parkring hebben. Het plan werd jaren terug al gepresenteerd als rigoureus vergroenend, minder ruimte voor de auto en veel meer ruimte voor fietsers, voetgangers, burgers en groen. Men zou daarmee moeten beginnen. Het lange termijndoel ziet zij wel, evenals waar het college heen wil, maar de vraag is ten koste waarvan dat zal gaan. Spreekster schrikt ervan dat is aangegeven dat het een inschattingsfout was om te denken dat men de massale kaalslag op de Parkring voor zoete koek zou slikken, met het groene toekomstbeeld in het achterhoofd. Van alle andere zaken is dan niet bekend hoe ze worden uitgevoerd.

Politiek betekent veel grootse ambities op papier. In vorige begrotingen en ongetwijfeld ook in toekomstige worden gouden bergen beloofd voor wat komen gaat. Maar de toekomst van toen is nu. Door het heden te verprutsen wordt men een slaaf van de toekomst, ook in Tilburg. Het vergt moed om knopen door te hakken en echte wijsheid ligt in het handelen zonder zelfzucht, in het kiezen voor een toekomst die groter is dan het eigen belang of dat van een achterban met het zetelbehoud van de aanstaande verkiezingen in het verschiet. Met begroten wordt de blik op de toekomst gericht. Preventie is in dat licht van levensbelang. Niet alleen bij de zorg, maar ook bij begroten. Duurzaam bouwen bespaart energiekosten en voldoende sociale huur voorkomt armoedeval, een woningcrisis en zondebokpolitiek. Gezonde voeding voorkomt tal van ziektebeelden en preventieve zorg, zoals de tandarts, maakt dat mensen voor veel geld hun gebit moeten vervangen. Dit alles geldt natuurlijk ook voor dieren, waarvan er veel meer in Tilburg zijn dan mensen. Een barmhartig en ambitieus dierenbeleid is nodig om te borgen dat ook zij een leven zonder leed kunnen leiden. Zij is dan ook verbaasd dat de middelen daarvoor niet in de begroting terug zijn te zien. De genoemde voorbeelden hebben gemeen dat ze de kwaliteit van leven versterken en enorm veel kosten besparen.

Daardoor ziet men de focus van beleid meer verschuiven naar preventie. Dat is mooi, maar ook gevaarlijk. Daar waar geld of een gebrek aan geld de drijfveer is, wordt medemenselijkheid vaak over het hoofd gezien. Willen men het leven van Tilburgers prettiger, gezonder en draaglijker maken uit mededogen of uit zuinigheid? Zal het bestuur ook vasthouden aan de ambities als het moeilijker wordt, als men minder geld te besteden heeft, wanneer en volgend

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 25

college uitlaatgas prefereert boven schone lucht? Er is altijd wel een reden te bedenken om iets niet te doen, daarom moet men juist nu doen wat nodig is. Men zou nooit beslissingen moeten nemen gebaseerd op angst, maar op basis van hoop en mogelijkheden. Dus beslissen op basis van wat er moet gebeuren en niet op basis van wat er niet mag gebeuren. En dat doet men door te luisteren naar het hart. Want dat klopt altijd. Mevrouw Veldhoven (CDA) vertelt dat “Houd je koppie erbij” de titel van de bijdrage van het CDA in het Stadsnieuws was. Misschien gunt zij Tilburg vandaag wel niet alleen het hoofd, maar ook het hart erbij houden. De afgelopen dagen heeft zij veel analyses gelezen over hoe de ‘C’ van het CDA en wat die de partij allemaal gekost zou hebben. Het CDA is een brede volkspartij, van stad en dorpen en van het radicale midden. Voor ieder heeft die ‘C’ een eigen betekenis, maar allen zijn allemaal christendemocraten, die worden gedreven door waarden, recht doen, gezamenlijke verantwoordelijkheid, omzien naar elkaar en doorgeven wat van waarde is. Daar staan de ‘C’ en de ‘D’ voor. En juist die hebben Tilburg veel te bieden. Om die reden begint zij haar betoog met een kerkvader die haar dierbaar is, Augustinus: “Wij zijn de tijden. Zoals wij zijn, zo zijn de tijden.” De tijden zijn namelijk niet goed of slecht, maar zijn hoe mensen leven en handelen, ook in de raadzaal.

Voor haar zit in die woorden een oproep om verantwoordelijkheid te nemen, keuzes te maken, te kiezen voor wat het leven van Tilburgers beter maakt. Voor ambitie, maar ook voor de menselijke maat en voor wat de gemeenschap kan dragen, nu en in de toekomst. Bij de perspectiefnota werd het college door een andere fractie verweten dat het luchtkastelen bouwt. Dat vindt het CDA niet. De CDA-fractie wil een huis bouwen, misschien zelfs een kathedraal, maar wel met oog voor wat de gemeente ook in de toekomst kan dragen. Wie een huis bouwt begint met het leggen van een stevig fundament. Dat geldt ook voor het bouwen aan de stad. Tilburg groeit, bruist, verandert en de Programmabegroting 2026 laat zien dat er ongelooflijk veel gebouwd wordt: aan woningen, zorg, verduurzaming en cultuur. Tilburgers voelen dat er iets gebeurt in hun stad. Zij ziet ook de eerste scheurtjes in het fundament. De schuld loopt op, de reserves nemen af en het financiële vangnet wordt dunner. Dat is geen natuurwet, dat is het gevolg van keuzes of soms het gebrek daaraan. Tilburgers voelen dat misschien nu nog niet, maar ze gaan het voelen. Want er komt nog veel op de gemeente af waar geld voor nodig is. Daarom moet het bestuur eerlijk kijken naar wat zij echt wil doen, in welk tempo en wat de stad en haar inwoners kunnen dragen, zodat men geen huis bouwt op drijfzand.

Tilburg is een stad die met lef vooruitkijkt, daar is het CDA trots op. Het CDA bouwt mee aan de transitie in het sociaal domein: van professionele, individuele zorg naar zorgen voor elkaar en het versterken van de sociale basis in wijken en buurten. Dit zodat mensen dichtbij, liefst bij elkaar, hulp en steun kunnen vinden. Dat is precies de beweging die het CDA heeft helpen starten, en waar zij ook vanuit de oppositie pal voor blijft staan. Maar zulke veranderingen zijn lastig en financieel lastig te voorspellen. Daarom dient het CDA een motie in om deze transitie als groot project aan te merken, zodat de raad beter geïnformeerd en betrokken wordt. In je eigen huis wil je je veilig voelen. Dat is nu niet altijd het geval. In delen van de stad spelen grote veiligheidsvraagstukken rondom jeugdgroepen. Die vragen om een zorgvuldige balans tussen preventie, repressie en vooral aanwezigheid. De huidige boa-capaciteit is zwaar belast. Het aantal meldingen stijgt. Daarom stelt het CDA voor om de wijkaanpak in Tilburg-Noord en West te versterken met de inzet van extra jeugdboa’s. En het bestuur wil een huis bouwen waarin mensen elkaar blijven ontmoeten. Daarom stuurt het in alle gebiedsontwikkelingen zo sterk op een goede mix van woningen en ongedeelde wijken, omdat elkaar tegenkomen het fundament is van samenleven. Eenzaamheid is misschien wel het ergste wat iemand kan overkomen.

Daarom dient het CDA ook een motie in voor een nieuw buurthuis, een huiskamer in de binnenstad.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 26

De stad verandert snel. Er wordt veel gebouwd, wegen worden omgelegd, betaald parkeren wordt ingevoerd en er wordt ook vergroend. De ambities zijn tomeloos en dat dwingt best respect af. Maar te vaak is nog te zien dat wethouders nog kiezen voor een aanpak vanuit modellen en het stadhuis in plaats van vanuit gesprek en mensen. Geld en fte voor wijkgericht werken nemen toe, maar er is geen fundamentele verschuiving van bevoegdheden of budgetten richting wijken en dorpen. Dat gebrek aan eigenaarschap wreekt zich soms. Het tempo is hoog, de plannen vragen het uiterste van middelen en mensen. Te vaak moet er halverwege nog stevig worden bijgestuurd. Dat levert krasjes op in het vertrouwen en dat is niet hoe het CDA een stad wil besturen. Een van haar zorgen is dat het college vanaf deze begroting een groot deel van het rekeningresultaat direct toerekent aan het fonds stedelijke ontwikkeling en bovendien jaarlijks de maximale onttrekking van 10 miljoen euro uit de Essent-gelden wel alvast volledig inboekt. Dat vindt het CDA onverstandig. Daarnaast stijgen de woonlasten met ruim 5%, meer dan de inflatie, terwijl de gemeentelijke organisatie in 2026 rustig doorgroeit met maar liefst 105 fte, bovenop een toename van ruim 400 fte sinds 2022. Sommige uitbreiding is te verklaren, maar zij wil wel weten of de stad, de dorpen en de wijken hier echt beter van worden.

Zij vindt dat het college scherper moet onderbouwen wat de maatschappelijke meerwaarde van die groei van de organisatie is. En ook hierover dient het CDA een motie in. De raad moet zijn koppie erbij houden en besturen met ambitie en realiteitszin, zodat ook morgen geïnvesteerd kan blijven worden in wat echt telt: een sterke gemeenschap, een veilige buurt en een stad waar iedereen zich thuis voelt. Dat is bouwen, niet alleen met het hoofd, maar ook met het hart. De heer Zieleman (D66) noemt het betoog van mevrouw Veldhoven goed. Het voordeel van financieren vanuit het jaarrekeningresultaat is geen schulden op te bouwen. Het CDA vindt de onttrekking van 10 miljoen euro vanuit de Essent-reserve geen goed idee en hij informeert naar de visie van het CDA om stedelijke ontwikkeling te financieren. Mevrouw Veldhoven (CDA) heeft het daarover best wel veel gehad en wil een aantal projecten faseren. Er zijn goede ambities, maar een aantal wethouders heeft heel grote ambities. Het college start heel veel nieuwe projecten op, die niet gerealiseerd kunnen worden en niet door de stad gedragen worden. Het CDA is wel voor ambitie en de stad ontwikkelen, maar wel zijn er dus keuzen nodig. De heer Zieleman (D66) erkent dat de ambities hoog zijn en men naar faseren kan kijken.

Het Rijk heeft echter heel stevige doelstellingen op het gebied van stedelijke ontwikkeling en stelt daarvoor gelden beschikbaar, die de gemeente graag wil hebben. Faseren betekent echter niet schrappen, maar de berg slechts iets verder vooruit duwen. De financieringsopgave blijft daardoor hetzelfde. Hij vraagt hoe het CDA dat voor zich ziet. Mevrouw Veldhoven (CDA) is niet tegen het binnenhalen van rijksgeld, maar daarbij komt de opgave ook gemeentelijk geld bij te voegen. De gemeente moet reëel kijken naar wat zij kan uitgeven. Niet alles kan de eerste prioriteit zijn, zodat allen de puzzel moeten leggen. Het CDA wil kijken wat de gemeente op dit moment kan dragen en kan waar maken. Het rekeningresultaat betekent veel hogere ambities te hebben dan waar te maken zijn. De heer Jansen (PvdA) snapt dat de raad diepgaander moet spreken over financiering. Het CDA was de afgelopen jaren tegen schuldenopbouw en het verhogen van de rentelast en de ozb. Hij vraagt of het CDA ambities wil aanpassen op basis van de financiering die de gemeente kan inbrengen zonder nieuwe schulden te maken en de ozb te verhogen of ook reserves wil inzetten of de ozb boven de inflatie wil verhogen. Mevrouw Veldhoven (CDA) heeft de afgelopen periode bij elk raadsvoorstel inhoudelijk gekeken of zij het daarmee eens was en of dat een verbetering voor de stad was.

Het CDA wil de ozb niet verhogen en geen blinde greep uit

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 27

investeringsreserves doen, voordat een goed gesprek is gevoerd over waarover investeringen in de toekomst gewenst zijn. De solvabiliteitsratio dook van 64% naar 31% en dat vindt zij een probleem, waarover zij zich erge zorgen maakt. Het huidige investeringsniveau noemt zij niet vol te houden. De heer Jansen (PvdA) concludeert dat het CDA alleen nieuwe ambities wil verwezenlijken door hard in te grijpen op bestaande zaken of door anders te gaan denken over schulden en de ozb. Mevrouw Veldhoven (CDA) herhaalt nog een goed gesprek te willen voeren over investeringen en het fonds stedelijke ontwikkeling. Zij wil niet blind grote grepen daaruit doen. Het gaat naast het verhogen van de ozb en het snijden in de organisatie, maar bijvoorbeeld ook om 18 fte toevoegen aan gebiedsgericht werken. Nieuwe ambities zou men met bestaand personeel kunnen dragen. Mevrouw Spinnewijn (CDA) hoort meer nuance in het CDA-verhaal dan bij de perspectiefnota en vraagt hoe dat kijkt naar het terugverdienen van investeringen. Mevrouw Veldhoven (CDA) heeft uit de vorige bestuursperiode geleerd voorzichtig te zijn als het gaat om het vooraf inboeken van besparingen in het sociaal domein. Het CDA is wel voor die transformatie, maar om een andere reden dan het financiële voordeel daarop. De strategie met het fonds stedelijke ontwikkeling vindt zij risicovol.

Ongewenst is alle zaken met elkaar te verknopen, wat een langere discussie vraagt dan in de begrotingsbehandeling. Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) merkt op dat Tilburg financieel gezond, maar sociaal kwetsbaar is, wat vraagt om koers houden op de menselijke maat. De begroting kiest voor meer verbondenheid en leefbaarheid, waar ONS Tilburg van harte achter staat. Maar geld moet in dienst staan van het welzijn van inwoners, zodat mensen er voor elkaar kunnen zijn. Verbondenheid ontstaat niet vanzelf. Ze heeft een zetje nodig. Het gaat om vertrouwen, ruimte en de bereidheid van de gemeente om verantwoordelijkheid te blijven nemen. De mensen uit het magazine Buitengewoon laten zien hoe dat eruit ziet. Het zijn inwoners die met kleine gebaren groot verschil maken. Dat is de kracht die Tilburg menselijk maakt. Zij wil daarvan wat voorbeelden te noemen. Inge en Ilse organiseren zelf activiteiten voor kinderen met autisme, omdat ze nergens terecht kunnen. Social Kids kreeg een subsidie waarmee aan de slag kon worden gegaan. Nu zijn ze tot een punt gekomen dat een professionele aanpak nodig is. Zij hopen dat de gemeente naast hen komt staan. Wouter Sol en meerdere buurtgenoten maken zich druk om de onveilige verkeerssituaties bij de rotondes bij de Heyhoef. Zij bleken zo goed georganiseerd te zijn, dat er aanpassingen gedaan werden en dat de situatie nu verbeterd wordt.

Als zij op de Ringbaan-Zuid rijdt denkt zij aan Jayden. Zijn moeder Wendy startte naar het overlijden van haar zoon een petitie om de Ringbaan-Zuid veiliger te maken. Dat lijkt er nu echt van te komen. Jelena Kostić zorgt er met financiële ondersteuning van haar stichting voor jonge dansmakers en choreografen voor dat dansers verbonden blijven en dat Tilburg een dansstad is en blijft. Sonja is het gezicht en de ziel van De Boomtak, die ervoor zorgt dat de kinderen, ouderen en andere buurtgenoten zich welkom voelen in de Noordhoek. Het bestuur kwam bij de gemeenteraad om hierin te ondersteunen en het gebouw up to date te houden. Peet en Karin denken samen aan de toekomst en willen een woning bouwen bij hun vrienden op het terrein, om zo voor elkaar te kunnen blijven zorgen. Wat haar betreft zet men de mensen centraal en niet het systeem, waarin men verdwaalt in juridische regels. Frans heeft in zijn flat samen met bewoners een community opgezet, zodat er niet alleen gewoond wordt, maar waar mensen met elkaar leven en voor elkaar zorgen en helpen. Birgit heeft samen met haar buurtgenoten gestreden voor een beter plan voor de Stedekestraat. Helaas kwamen zij tegenover de gemeente te staan. Hopelijk kunnen

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 28

de gemeente en de inwoners toch weer dicht bij elkaar blijven en neemt de gemeente ook een rol in de nazorg bij dit soort stedelijke ontwikkelingen. Angel is een clubkid en organiseert dansavonden in bijvoorbeeld de Hall of Fame, speciaal voor mensen uit de lhbtiqa-community, waar Angel met een grote groep vrienden zelf optreedt en een veilige haven is voor velen. Elisa veroorzaakte met Paulina en de Dolle Mina's een ware plasrevolutie. Hopelijk blijft het niet bij deze eenmalige actie, maar kunnen alle mensen staand of zittend voortaan gratis gebruik maken van een openbaar toilet. Anna heeft na jaren van hulp zoeken en aankaarten bij de gemeente een toezegging gekregen dat er meer ruimte komt voor woonwagens. Ze wordt wel wat ongeduldig, omdat ze al jaren wacht en er nog steeds geen schot in de zaak zit. Zij vraagt zich af of een cultureel centrum in de Reeshof er nu echt van zal komen evenals langer open gaande wijkcentra, om zo ruimte te bieden aan alle betrokken Tilburgers. Het lijkt wel alsof er soms zoveel ideeën zijn dat deze elkaar in de weg zitten. Zij ziet nog te vaak dat goede plannen vastlopen in regels, overlegtafels of tijd. En terwijl het gemeentebestuur overlegt raken mensen gefrustreerd, teleurgesteld en ebt de energie weg.

De door haar genoemde fantastische mensen zijn echter het bewijs dat Tilburg het kan en dat verbinding niet ontstaat uit beleid, maar uit betrokkenheid. De begroting geeft richting, maar de stad zelf is de motor. Zij zal er alles aan doen om die motor aan te blijven zwengelen. ONS Tilburg gelooft in de kracht van onderop. Haar voorstellen voor de begroting zijn bedoeld om die kracht niet alleen meer ruimte te geven, maar ook meer invloed, minder controle, meer vertrouwen, minder beleid, meer beweging vanuit de stad zelf. Want zij gelooft dat men het samen altijd voor elkaar krijgt. De heer Otten (VT013) wil het vandaag hebben over het zorgsysteem, dat niet meer werkt en dat wel wat aandacht kan gebruiken. Nodig is een grote beurt, een algehele revisie van wat er nog te redden valt. Tilburg geeft elk jaar miljoenen uit aan de Wmo, jeugdzorg, de Wlz en de schuldhulpverlening. Als men kijkt naar waar het geld terecht komt, is iets pijnlijks te zien. Een groot deel van het geld gaat naar interne kosten, managementlagen, vergaderingen en papierwerk. Maar een klein deel komt terecht bij de mensen die het echt nodig hebben. Dat is niet de schuld van de mensen die in de zorg of voor het systeem werken.

Zij werken keihard, hebben het hart op de juiste plek en willen graag helpen, maar ze worden tegengehouden door een systeem dat te ingewikkeld, te traag, te duur, inefficiënt en te wantrouwend is. Mensen worden van het kastje naar de muur gestuurd en moeten maanden op hulp wachten. Zij verdwalen in formulieren en hulpverleners zijn meer tijd kwijt aan rapportages dan aan mensen. Laatst sprak hij een hulpverlener, die zei meer tijd kwijt te zijn met bewijzen dat die hulp mag bieden, dan dat die daadwerkelijk mensen kan helpen. Dat is niet alleen frustrerend, maar ook duur. Want hoe meer lagen, hoe meer overleg, hoe meer systemen, hoe minder geld er overblijft voor echte ondersteuning. Voor Tilburg 013 zegt dat zorggeld naar de zorg toe moet gaan en niet naar management, vergaderingen en externe adviesbureaus. Dat geld moet naar mensen, vastlopende gezinnen, jongeren met schulden, ouderen die zich eenzaam voelen en kinderen en gezinnen die wachten op jeugdzorg. In Tilburg heeft hij gezien dat het wel anders kan toen VT013 negentien vastgelopen zorgdossiers overdroeg aan onderaannemers. Toen ging het ineens wel goed, omdat die aanbieders vertrouwen en ruimte kregen en gewoon mochten doen wat nodig was, zonder goedkeuring uit vijf lagen en zonder eindeloze rapportages.

Hij vindt het goed om te zien dat er voor 200.000 euro ruimte in de begroting is gemaakt tegen eenzaamheid, waar VT013 zich zo hard voor heeft ingezet. Ook de proef voor rolstoelen in parkeergarages laat zien dat met simpele oplossingen mensen echt te helpen zijn. Dat geeft echt vertrouwen en vraagt lef van de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Inwoners hebben niet alleen een burgemeester met lef nodig, maar ook een complete organisatie. Men kan blijven zeggen dat het systeem nou eenmaal zo werkt, maar dan verandert er helemaal niks. Dan blijft men geld verspillen aan systemen die niet werken. VT013 zegt los van systeemdwang te werken, te durven kiezen voor eenvoud, vertrouwen en directe hulp en professionals

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 29

de ruimte te geven. Inwoners moeten het gevoel krijgen dat ze gezien worden. De begroting voor 2026 omvat bijna 1,4 miljard euro. Maar achter de cijfers zitten mensen, die nu niet geholpen worden, wachten en afhaken. Als men echt wil dat Tilburg een stad is waar iedereen kan meedoen, dan moet het systeem veranderen. Dat begint vandaag. VT013 zal moties indienen, die onder andere gaan over: de lokale impact van stijgende maatschappelijke problemen; een experiment over sociale huur; het aanpakken van malafide incassobureaus; structurele aandacht voor online pesten en afpersing onder jongeren. In het gemeentehuis gaat het vaak over innovatie en vernieuwing, maar echte vernieuwing begint bij durven loslaten, bij het erkennen dat het systeem niet meer werkt zoals het nu gaat en bij het kiezen voor een andere weg. Een weg waarin men niet langer stuurt op controle, maar op vertrouwen. Het is een weg waar men niet langer denkt in regels, maar in mensen. Het is een weg waarin men niet langer investeert in structuren, maar in oplossingen. VT013 kiest voor die weg. Natuurlijk weet hij dat de grootste problemen in Den Haag liggen, maar de oplossingen beginnen wel vandaag in Tilburg. Men kan het verschil maken voor inwoners door regels aan te passen, vaker de hardheidsclausule te gebruiken als het nodig is en door te kiezen voor mensen in plaats van systemen.

Daarom moet de gemeente lef tonen, net zoals een burgemeester is gekozen met lef. Nu zijn een gemeenteraad en een college nodig, die durven af te wijken van de regels van Den Haag. Als er in Tilburg niets gebeurt, dan raakt zij de mensen kwijt. Ze verdwijnen uit beeld, de wachttijden in de zorg blijven groeien en de kosten voor de samenleving worden steeds hoger. Het Rijk is hiervoor grotendeels verantwoordelijk. Landelijke regels en bezuinigingen zorgen ervoor dat de mensen tussen wal en schip vallen. Het systeem helpt niet meer, maar het maakt het juist moeilijker. Steeds meer mensen krijgen te maken met grote problemen, zoals schulden, eenzaamheid, dakloosheid, mentale klachten en geweld tegen vrouwen. Deze problemen zijn de afgelopen jaren niet afgenomen, maar alleen maar erger geworden. Doorpraten over beleid kan men blijven doen, maar ook kan men kiezen voor mensen, vertrouwen en lef. Voor Tilburg 013 kiest voor mensen en niet voor systemen. De heer Kooke (FvD) werpt voor zijn betoog over de begroting om te beginnen een blik op het verleden. Hij gaat terug naar het jaar 2022, na de start met het bestuursakkoord ‘Meer voor elkaar.

In dat akkoord is een aantal zaken benoemd en zijn veel ambitieuze doelen gesteld, zoals over een inclusieve stad, armoedebestrijding, zelfredzaamheid, de duurzame stad, een CO2-reductie tot 55% in 2030, een vitale stad, 25.000 nieuwe woningen in 2040 en veilige straten. Hij vraagt zich af wat van die doelen is gehaald. Bij de Begroting 2023 werd bezien om onder andere de armoede onder kinderen terug te brengen naar onder de 10%. In werkelijkheid daalde die van 11,8% naar 11,2%. Dat is een verbetering van 0,6%, zodat de ambitieuze doelstelling niet is gehaald. Het aantal inwoners in Tilburg is gegroeid, maar in 2023 werden er slechts 1.718 woningen gebouwd, in plaats van de verwachte 2.000 per jaar. Het jaar daarop bedroeg het gebouwde aantal woningen 1.097. Voor dit jaar is de prognose dat het te bouwen aantal te bouwen woningen ook weer ondergemiddeld zal zijn. Vervolgens is er ook nog steeds een tekort in het sociaal domein, oplopend tot ongeveer 20 miljoen euro, door onder andere open einderegelingen, terwijl een transformatie ingezet was om kosten te beheersen. Het ambitieuze doel om CO2 te reduceren blijft steken op 13%. De indruk is dat de Tilburgers het volle pond hebben betaald, met elk jaar een stijgende begroting, maar daarvoor niet volledig iets voor heeft gekregen. Men moet echter niet te lang in het verleden blijven hangen.

Bij de voorliggende begroting kijkt Forum voor Democratie wederom of zaken haalbaar en betaalbaar zijn, zij draagvlak hebben onder de Tilburgers en naar de mate van transparantie.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 30

Bij de inclusieve stad en de open einderegeling voor jeugdhulp ziet hij een kostenstijging van 5% van de kosten van 104 miljoen euro, wat in combinatie met het huidige personeelstekort kan leiden tot een overbelasting van het systeem. 25.000 woningen bijbouwen is niet haalbaar, omdat de bouw beperkt blijft door regels, beperkte grondstoffen en door de grondprijzen. Bij Samen en Dichtbij zijn digitale loketten wel haalbaar, maar is de gemeente afhankelijk van de rijksbaten, wat de hele financiering kwetsbaar maakt. Op het gebied van betaalbaarheid ziet hij bij de inclusieve stad enerzijds 752 miljoen euro lasten en anderzijds een netto druk van 524 miljoen euro. Met een tekort van 10 miljoen euro op de BBV is het niet vreemd dat belastingen verder kunnen stijgen, wat niet houdbaar is voor gemiddelde huishoudens en druk op minima verder vergroot. De duurzame stad biedt een vergelijkbaar probleem, want het onderhoud van de openbare ruimte kost 75 miljoen euro, de energietransitie voegt er nog 550.000 euro aan indexatie aan toe, wat de energierekening voor de Tilburgers kan doen laten oplopen. Bij de vitale stad is het nog maar de vraag of 115 miljoen euro voor economie en evenementen revolverend zal werken. Want zonder duidelijke terugverdienmodellen kunnen uitgaven de begroting verder gaan belasten.

Bij Samen en Dichtbij wordt vervolgens 2,2 miljoen euro aan de reserves onttrokken, wat de solvabiliteit met een ratio van 1,8 gaat ondermijnen en waardoor toekomstige Tilburgers worden opgezadeld met hogere rentelasten. Ten aanzien van draagvlak ziet hij dat de wachtlijsten voor ouderenzorg 15% langer worden en een tevredenheid die gezakt is naar 65%. Daarmee ziet hij een afnemende brede acceptatie voor de prioritering van uitkeringen boven de zorg voor senioren, wat het vertrouwen kan doen laten verminderen. De vitale stad scoort beter op draagvlak met een veiligheidsindex van 7,7 op 10. Er is daar wel sprake van een trage daling van het aantal delicten en een stijgend gevoel van onveiligheid, wat het draagvlak kan verminderen voor de kosten die met deze precaire onderwerpen gemoeid zijn. Zonder openheid kan de overheid geen verantwoorde beslissingen nemen. Bij de inclusieve stad wordt een audit gemist op fraude bij Wmo-hulpmiddelen, waar landelijk 25% misbruik kan voorkomen. De duurzame stad biedt een rapportage aan over klimaat, maar nog geen duidelijke kosten-baten analyse, waardoor burgers niet kunnen zien waar hun geld naartoe gaat. De Romeinse staatsman en filosoof Marcus Tullius Cicero waarschuwde in de oudheid al voor de gevaren van een uit de hand lopende overheid. Diens woorden herinneren hem eraan dat zonder soberheid zelfs grote rijken ten onder kunnen gaan.