VerslagRaad 03112025

gemeente Tilburg Verslag van de achttiende vergadering van de raad (eerste deel) Maandag 3 november 2025 Aanvang: 10.15 uur

Agenda

1.

Opening van de vergadering

2.

Vaststellen van de agenda

3.

Algemene Beschouwingen

4.

Reactie van het college op de algemene beschouwingen van de raad

5.

Schorsing van de vergadering.

AANWEZIG: de heren F.J.C.M. van Aarle en N. Agoviç, mevrouw A. AboulkacemJardaoui, de heren M.J.M. Antens, H.F. van den Berg, K.W.R.M. Blokker en O.H.T. Broeders, mevrouw I.M.E.A. Couwenberg, de heer R.R.H. Cremers, de dames A. Dunning en Y.B.A. Heutmekers-Linders, de heren D.J.P. Heuvelmans en P.H.J.M. van den Hoven, mevrouw A.C.M. van Huffel, de heren S.J.A. Jansen, P.M. Janssen, P. Kooke, J.M.A. Kokke, S.M. Koster, J.F. Kramer, F.A.M. Kriellaars en Th. Kruiver, mevrouw P.L.R. Mieris, de heer J.A.C. Molenaar, de dames L.E.C.P.M. Oerlemans en S.A.C.O. Oltheten, de heer I.F.J.M. Otten, de dames M. Pals, S.C.M. Schampers, F. Schellekens en E.P.J.M. Smit, de heer H.A.J. Smolders, mevrouw K. Sol, de heer R. Spieringhs, mevrouw S. Spinnewijn, de heren N.J.L. van Stappershoef, J.F.M. Sweep en H.C.A.M. van Tilborg, de dames A. Veldhoven en A. Vlasveld, de heren M.F.L. Vriens en N. van Wanrooij, mevrouw P. Wijnans en de heren A.A.H. Zegers en J. Zieleman. VOORZITTER: de heer O. Hoes, waarnemend burgemeester. GRIFFIER: mevrouw N. Kanters. TEVENS AANWEZIG: de heren M. van Asten, Y. Çelik, H.J. Grashoff en P. Kok, mevrouw E. Kostermans en de heer B.W.W. van der Pol, wethouders. AFWEZIG: er zijn geen afwezigen. 1. Opening van de vergadering De voorzitter opent de raadsvergadering met een moment van bezinning en heet allen welkom.

Mevrouw Smit en de heer Kruiver zullen de vergadering vanaf een later moment bijwonen. Wethouder Kok zal tussen 13 uur en 14.30 uur vanwege privé omstandigheden niet aanwezig zijn. 2. Vaststellen van de agenda De voorzitter deelt mee dat de spreektijden per fractie netto 7 minuten bedragen, waarbij interrupties zijn toegestaan, welke interrupties moeten eindigen met een vraag. De netto spreektijd van het college is 50 minuten. De laatste programmabegroting van de huidige bestuursperiode ligt voor. Geprobeerd is om alle openstaande voorstellen uit het akkoord ‘Meer voor elkaar’ te realiseren en de bij de perspectiefnota aangenomen moties en amendementen in de begroting mee te nemen. Ook zijn voorstellen opgenomen om incidentele impulsen tot en met 2027 te dekken. Oppositie- en collegepartijen houden om en om hun betoog, in de volgorde van fractiegrootte. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 1

3.

Algemene Beschouwingen

De heer Smolders (LST) spreekt bijna aan het einde van de raadsperiode een dankwoord aan de ambtenaren en het griffiepersoneel uit over de in deze raadsperiode goed gebleven persoonlijke verhoudingen, ondanks de vaak grote inhoudelijke verschillen. Hij werd vrolijk van het artikel in het Brabants Dagblad over de voorliggende begroting. Voor de krant was het moeilijk te rijmen dat financiële gezondheid samen gaat met het maken van extreem hoge schulden, exact waarvoor de LST al lang heeft gewaarschuwd. Het uitgangspunt om financieel gezond te zijn door structureel niet meer geld uit te geven dan er binnenkomt lapte het college de afgelopen tien jaar aan zijn laars. De schade is gelukkig nu nog te overzien door forse jaarlijkse onderbestedingen of onderuitputtingen. De laatste onderuitputting bedroeg 135 miljoen euro. Na 2025 verloopt de schuldenopbouw echter extreem, omdat het college de komende vijf jaar maar liefst 865 miljoen euro meer wil uitgeven dan er binnenkomt, door gigantisch veel geld te lenen, waardoor de schulden oplopen tot 1.192 miljoen euro in 2029. Dat noemt hij niet houdbaar. Er moet dus na de raadsverkiezingen een nieuw college komen dat aan de financiële noodrem gaat trekken. Het is wel pure winst dat bijna elk raadslid er zich ondertussen van bewust is dat termen als reserves niet betekenen dat het gaat om spaargeld op de bank.

Die reserves betekenen namelijk dat eerder gedane investeringen worden volgepropt met schulden. Andere beleidskeuzen maakt de LST op de volgende punten: geen massaal woningen toevoegen binnen de ringbanen, maar wel aan de randen van de gemeente; betaald parkeren niet duurder maken en niet uitbreiden. Volgens de heer Spieringhs (GroenLinks) blijkt uit alle informatie dat de financiële positie van de stad goed is. De stad groeit en moet investeren ten behoeve van voorzieningen voor inwoners. De LST schiet zijns inziens in paniek en in een kramp als het over de schuldenlast gaat. Zolang kapitaallasten gedragen kunnen worden kan men naar zijn mening verder gaan met de ontwikkeling van de stad. De heer Smolders (LST) reageert dat vanwege onderbestedingen nu de schade van de schulden nog te overzien is. De gemeente bevindt zich qua schulden nog redelijk in positie. De LST maakt zich echter grote zorgen over de aan te gane schulden van 865 miljoen euro in de komende vijf jaar, wat GroenLinks volgens hem niet doet. De heer Spieringhs (GroenLinks) hoorde niet in het betoog van de heer Smolders dat het nu goed gaat, maar doemscenario’s die op de gemeente af komen. Hij constateert uit het zojuist gegeven antwoord van de heer Smolders dat het wel goed gaat en dat sprake is van een heel deugdelijke en gezonde financiële huishouding.

Hij is het ermee eens naar de toekomst toe goed op te letten dat er geen fouten worden gemaakt. De heer Smolders (LST) bevestigt dat de schade door schulden tot nu toe te overzien is, maar hij zich zorgen over de toekomst maakt. De heer Van Stappershoef (VVD) vergelijkt de gemeentelijke financiële situatie met een hypotheek, een lening waardoor men in het rood komt te staan. Daarbij kijkt men wel naar de maandelijkse inkomsten en uitgaven. De gemeente komt ook meerjarig uit en voert financieel deugdelijk beleid. Investeringen in woningbouw kunnen worden gedaan en gemeentelijke schulden worden bewust aangegaan. Hij vraagt welke radicale keuzes de LST maakt om te zorgen dat de schuldenlast niet verder toeneemt. De heer Smolders (LST) vindt woningbouw voor bijvoorbeeld starters niet in verhouding staan tot de aan te gane leningen voor 865 miljoen euro. De Essentgelden van 330 miljoen euro zijn er zijns inziens ook al doorheen gedraaid. Men gaat daarmee blijkbaar makkelijk om.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 2

De heer Van Stappershoef (VVD) meent dat de Essent-gelden nog beschikbaar zijn om bijvoorbeeld het fonds stedelijke ontwikkeling de komende jaren te vullen teneinde woningen mogelijk te maken. Hij informeert nogmaals welke keuzes de LST maakt om niet meer in te investeren. De heer Smolders (LST) vertelt dat de bij te bouwen parkeergarages zomaar honderden miljoenen euro’s kosten, terwijl men ook andere keuzen kan maken. Investeringen moeten in zijn opvatting anders. De LST zou andere keuzen maken. Er wordt ook steeds doorgegaan met subsidiëring, zoals aan Het Zuidelijk Toneel en Theater De Nieuwe Vorst. De Essent-gelden zijn volgens hem niet beschikbaar, omdat daarop een hypotheek wordt genomen. Het is nu aan het college om het een tandje minder te doen. De heer Van Stappershoef (VVD) constateert dat de LST vooral heel kritisch is en aangeeft wat het college niet moet doen, maar zelf niet met voorstellen komt, wat hij kenschetst als makkelijke politiek. De heer Kokke (SP) vraagt of de LST wil investeren in het mogelijk maken van meer sociale huurwoningen. De heer Smolders (LST) wil dat zeker, maar die moeten dan wel bestemd zijn voor eigen Tilburgers, die nu geen gezinnen kunnen stichten, omdat ze nog steeds op een zolder bij hun ouders wonen. De heer Kokke (SP) stelt vast dat de LST best schulden wil maken om sociale huurwoningen voor elkaar te krijgen.

De heer Smolders (LST) vindt dat iets anders dan het in de komende vijf jaar voor 865 miljoen euro schulden maken. De gemeente hoeft alleen maar te faciliteren waardoor projectontwikkelaars kunnen bouwen, waardoor men niet over zoveel geld praat. Mevrouw Veldhoven (CDA) meent dat de LST een enorme valse tegenstelling schetst, namelijk enorme schulden maken of woningbouw mogelijk maken. Niet al het geld in de begroting gaat echter naar woningen. Door schulden aan te gaan stijgen de rentelasten enorm, waardoor het geld niet te besteden is aan andere nodige zaken in de stad. De heer Zieleman (D66) hoort van de LST een consistent geluid door de jaren heen, maar een ander consistent geluid hoort hij van de accountant, die constant aangeeft dat het erom gaat of kapitaallasten en bijbehorende rente te dragen zijn. Via de kapitaallasten ontstaat langjarig ruimte in de begroting. De heer Smolders (LST) is voor investeren in de stad, maar wil niet doorslaan in hoogmoedswaanzin. Tot nu toe is de schade te overzien, maar de accountant zegt dat Tilburg zakt op de lijstjes en niet meer op nummer een staat, wat te danken was aan vroegere coalities. Nu begint de situatie een beetje uit het lood te slaan. De heer Zieleman (D66) stelt dat men niet naar een gemeente als zijnde een bedrijf kan kijken.

De accountant geeft aan dat de schuldenlast niet het probleem is, maar wel of die te financieren is. De financiële cijfers gaan achteruit, maar dat komt omdat Tilburg als een van de weinige gemeenten de beschikking had over een Essentreserve. De principiële keuze is of men vooruit wil met Tilburg en of men bewoners aan woningen wil helpen. Hij vraagt of de heer Smolders inziet dat diens verhaal slechts een deel van de werkelijkheid vertelt. Er is ook nog een ander deel. De totale werkelijkheid vertelt iets over de financiële situatie van de gemeente. De heer Smolders (LST) is niet ontevreden, maar waarschuwt om naar de toekomst toe niet door te slaan, welke waarschuwing de accountant ook geeft. De cijfers beginnen een heel eind uit het lood te slaan, omdat de schuldquote komend van 25% over de 100% heen gaat. Men moet ook rekening houden met een eventueel haperende economie of een renteverhoging, waarop de gemeente geen invloed heeft. Daarom moet de gemeente financieel gezien naar zijn oordeel een beetje conservatiever worden, waarvoor de raad verantwoordelijkheid moet nemen. De

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 3

voormalige D66-fractievoorzitter draaide onlangs 180 graden en heeft het nu als vertegenwoordiger van een andere partij over luchtkastelen op krediet. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) hoorde de heer Smolders spreken over ‘de echte Tilburger’ en vraagt hoe die deze definieert. De heer Smolders (LST) beschouwt elke persoon die in Tilburg woont als een echte Tilburger, ongeacht kleur of afkomst. Deze mensen verdienen een woning. Het gaat hem met name om nog thuiswonende kinderen die geen gezin kunnen stichten. De heer Jansen (PvdA) kijkt naar de rol van de raad, die moet aangeven wat wel gewenst is en welk schuldbedrag reëel is. Het overgrote deel van investeringen gaat in woningen en schoolgebouwen zitten. Als men die investeringen niet wil moet men aangeven welke woningbouwprojecten en schoolgebouwen niet gerealiseerd worden. Daarover kunnen fracties amendementen indienen, wat de LST niet doet. Hij vraagt daarom wat de LST wel en niet wil doen, wat zij een reëel bedrag aan schulden vindt en welke volgende stap die fractie zal zetten om te laten zien waar zij voor staat en waar zij naartoe wil gaan. De heer Smolders (LST) wil geen probleem creëren door de binnenstad met woningen vol te proppen en wenst in plaats daarvan aan de randen van de stad te laten bouwen. Daarnaast wil de LST niet zoveel parkeergarages.

Voor het overige moet men wachten tot de verkiezingen, voordat de LST met plannen komt. De heer Jansen (PvdA) vraagt waarom de LST nu al niet laat weten wat zij wel wil, wat helderheid voor de rest van de raad kan scheppen. De heer Smolders (LST) gaat geen voorstellen amenderen die het niet zullen halen en wacht liever op de verkiezingen, waarna de LST bij de onderhandelingen zal bepalen wat gewenst is. Dat zullen andere keuzes zijn, die voor de overige partijen best wel taai zijn. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt welke oplossingen de LST heeft voor jonge Nederlanders, die niet aan een gezin durven te beginnen vanwege oorlogen, oprukkend fascisme in de wereld en klimaatproblematiek. De heer Smolders (LST) stelt dat de ellende in de wereld veel eerder klein gemaakt had moeten worden, maar wil zich eerst tot Tilburg beperken. Het gaat hem met name om woningen bouwen voor jongeren, zodat zij niet bij hun ouders op zolder hoeven te blijven wonen. Mevrouw Vlasveld (PvdD) wil weten of de LST kan toezeggen zich in de volle breedte voor jonge mensen in te zetten als zij zich daarover zoveel zorgen maakt. De heer Smolders (LST) gaat het erom dat kinderen uit het huis van hun ouders kunnen gaan als ze 30 jaar zijn, zodat ze eventueel een gezin kunnen stichten. De heer Zieleman (D66) stelt dat men geen groot gezin hoeft te hebben om in Tilburg te kunnen blijven.

De raad heeft de stedelijke ontwikkelstrategie en de gebiedsvisie Kenniskwartier vastgesteld, waardoor duizenden woningen aan de rand van de binnenstad erbij komen. Tilburg doet flinke inbreidingen in de Spoorzone en bij de Piushaven. Nu staat de gemeente voor een vervolgopgave om 30.000 woningen te bouwen, waarover de LST zegt dat dat aan de rand van de stad kan. Tilburg beschikt echter nauwelijks over buitenstedelijke locaties en hij wil daarom van de LST weten waar die woningen gebouwd zouden moeten worden. De heer Smolders (LST) wil dat doen in het Kenniskwartier. De bouw van een gigantische woontoren op het Pieter Vreedeplein noemt hij absurd. Ruimtelijke kwaliteit is ook kwaliteit en alle bewoners zullen via de ringbanen uit de stad moeten komen, die zwaar belast zullen worden. Hij stelt dat er aan de randen van de stad nog ruimte genoeg is om woningen te bouwen. Als dat niet zo is kan men niet meer bouwen en moet men zeggen dat Tilburg vol is. Hij voorziet dat de begroting na de verkiezingen herschreven zal worden. De LST wil: niet meer massaal woningen binnen de ringbanen toevoegen, maar die juist situeren aan de randen van de gemeente; betaald parkeren niet duurder maken en niet uitbreiden;

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 4

-

-

de Ringbaan-West met twee rijbanen in beide ringbanen behouden voor het autoverkeer; snel werk maken van de wietdrive, bijvoorbeeld bij de afritten bij de A58 en de N261, zoals bij industrieterrein Katsbogten, vlakbij de McDrive; plannen laten maken voor een of meer hoogwaardige transferia, waarom de LST al meer dan vijftien jaar vraagt; geen zero emissiezone in de binnenstad; de hondenbelasting afschaffen; geen voorrang aan statushouders bieden bij woningtoewijzingen; stoppen met het subsidiëren van De Nieuwe Vorst en Het Zuidelijk Toneel, omdat ze weinig tot geen impact in de stad hebben; de gemeente zelf verantwoordelijkheid laten nemen in de wijken, speciaal in de moeilijke wijken via zichtbare en sociaal vaardige toezichthouders met een daadkrachtige uitstraling; dat Tilburg zich gaat profileren als the place to be voor senioren en ouderen; de stad kan de aantrekkelijkste grote stad worden voor hen met betrekking tot toerisme, medische hulpmiddelen en zorg.

De heer Kokke (SP) vraagt wat de LST vindt van de sociale voorstellen in de begroting, wat zij vindt van de forse bezuinigingen op de Wmo en jeugdzorg, dat er geen plannen zijn voor de strijd tegen kinderarmoede, dat armoederegelingen slechts beschikbaar zijn voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum en dat gratis sporten voor kinderen onder de 18 jaar nog niet is geregeld. De heer Smolders (LST) is het daarmee niet eens. De heer Kokke (SP) herinnert eraan dat de LST tegen plannen daarvoor heeft gestemd. De heer Smolders (LST) verwijst naar de bekende standpunten van de LST en zette bij de perspectiefnota al vol in op sociale onderwerpen. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) informeert naar het alternatief voor huisvesting voor asielzoekers en statushouders. De heer Smolders (LST) antwoordt dat asielzoekers naar Ter Apel moeten gaan. Zolang er niet genoeg woningen zijn en te veel mensen in het land worden binnengelaten kan men slechts proberen om evenwicht te brengen en zorgen dat kinderen die al tien jaar een woning zoeken op zichzelf kunnen gaan wonen. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) wijst erop dat statushouders al in Nederland verblijven en zich soms jarenlang in een asielzoekerscentrum bevinden. De heer Smolders (LST) werpt tegen dat er ook veel economische vluchtelingen zijn en de grenzen wagenwijd open laten staan vanzelf problemen oplevert.

Sociale huurwoningen zouden voor tenminste 35% aan Tilburgers moeten worden toegewezen. Zij komen echter volgens hem niet aan de beurt, omdat probleemgevallen altijd voor gaan. De heer Zieleman (D66) wijst erop dat de huidige toewijzing van sociale huurwoningen aan Tilburgers al veel meer dan 35% bedraagt en vraagt welk probleem de heer Smolders wil oplossen. De heer Smolders (LST) licht toe dat het kleine percentage statushouders voor gaat op de Tilburgers en dat alles uit balans trekt. De heer Kokke (SP) stelt dat hetgeen de heer Smolders zegt niet klopt. De heer Smolders (LST) bevestigt dat statushouders een klein percentage vormen van de bevolking, maar wel allemaal voor gaan bij het verkrijgen van een woning. De heer Spieringhs (GroenLinks) vindt de voorliggende begroting belangrijk. Enerzijds spelen er belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de groei van de gemeente en uitdagingen op het sociaal domein, die een financiële vertaling behoeven. Anderzijds zijn er in 2026 gemeenteraadsverkiezingen en GroenLinks wil

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 5

de overgang naar een nieuwe bestuursperiode netjes vorm geven. De keuzes in de begroting sluiten daarop aan. Achter de groei van de gemeente zit ook spanning. Ondanks alle woningbouw is het nog steeds moeilijk om in Tilburg een woning te vinden. De boodschappen- en energierekening zijn hoog en passende zorg is steeds moeilijker te krijgen. Het tekort aan betaalbare huizen, de klimaatcrisis, de uitdagingen in het sociaal domein en de onzekerheid over het inkomen raken de kern van wat het betekent om ergens thuis te zijn. Zo kijkt GroenLinks naar het Tilburg dat men samen bouwt, waar solidariteit en duurzaamheid elkaar versterken. Dat komt samen in brede welvaart. De te maken keuzes gaan niet ten koste van de natuur, mensen elders of toekomstige generaties. Het zijn keuzes waardoor iedereen kan meedoen. Den Haag koos de afgelopen jaren vooral voor stilstand en vooruitschuiven, maar Tilburg kiest ervoor om met lef, daadkracht en innovatieve oplossingen aan te pakken en door te gaan. Er wordt gekeken naar wat nodig en mogelijk is. Mevrouw Spinnewijn (LT) ziet ook dat toekomstige generaties worden opgezadeld met een behoorlijke financiële last. Zij wil weten waar er financiële ruimte zit om bij te schakelen voor alle benoemde uitdagingen. De heer Spieringhs (GroenLinks) legt uit dat ontwikkelingen gewoon kunnen doorgaan, omdat ze haalbaar en betaalbaar zijn.

De gemeente staat er namelijk financieel gezond voor. Mevrouw Spinnewijn (LT) kijkt daar iets anders naar. Sociale ombuigingen hebben amper tot geen effect gehad. De gemeente investeert in twee grote majeure stromen, namelijk de fysieke en sociale kant van de stad, maar niet te lezen is hoe die gaan renderen. De heer Spieringhs (GroenLinks) deelt de opvatting dat dat een spannende ontwikkeling is. Resultaten uit het verleden garanderen niet automatisch winsten in de toekomst. De fundering van het Tilburgse huis is de sociale basis. Het college investeert daarin stevig, zoals in het versterken van gemeenschappen in de wijk met vroegtijdige signalering en laagdrempelige ondersteuning, die hij toejuicht. Het is ook een spannende ontwikkeling, omdat die heel snel resultaat lijkt te boeken. GroenLinks wil niet de grip op de financiën verliezen en vindt het kunnen bieden van goede zorg het belangrijkst. Voorop staat de juiste hulp op het juiste moment, waarop nooit mag worden beknibbeld. Er moet specialistische zorg zijn voor wie dat echt nodig heeft. Gemeenten kunnen de jeugdzorg niet langer bolwerken als het Rijk niet over de brug komt. GroenLinks is er wel van overtuigd dat Tilburg de juiste stappen zet, juist met vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning. Hij blijft ook waakzaam, omdat zorg niet enkel een rekensom mag worden.

Daarom vraagt hij het college om de raad actief aangehaakt te houden bij de verdere ontwikkelingen van de sociale basis, juist ook wanneer afwegingen nodig zijn. Op het fundament van de sociale basis staan sterke muren, die je met mensen bouwt. Hij is daarom blij met investeringen in sport, cultuur en kansengelijkheid. Het gaat om cultuurcoaches, het schoolontbijt en de inzet op gelijke kansen, zo ook de acties op mentale gezondheid en suïcidepreventie, cruciale elementen waaruit een gelukkige gemeente is opgebouwd. Het is bouwen aan de plekken waar Tilburgers elkaar ontmoeten, waar talent groeit en kinderen zich kunnen ontwikkelen. In januari moet er een aanpak voor suïcidepreventie zijn, waartoe het vierde kwartaal 2026 is aangegeven. Hij vraagt om uitleg over waar die vertraging vandaan komt. Doorpakken is ook nodig op klimaatmaatregelen. Hij is blij dat nu de juiste stappen worden gezet. In het eerste kwartaal van 2026 wil hij een ambitieus uitvoeringspakket zien voorliggen, met naast CO2-reductie dat elke Tilburger kan meedoen aan een rechtvaardige energietransitie, ook zonder spaargeld. Dat betekent ondersteuning van degenen die maatregelen niet zelf kunnen betalen en tempo maken in de uitvoering. De aanpak van het isoleren van goedkope koopwoningen kan op veel meer plekken in de gemeente terugkomen.

Mevrouw Veldhoven (CDA) ziet een enorme opgave in bijvoorbeeld warmtebedrijven en warmtenetten, fundamentele opgaven waarvoor bij uitstek

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 6

reserves bedoeld zijn. Als die opgaven gaan spelen zijn de potjes en rentelasten dusdanig dat er daarvoor geen ruimte meer zal zijn. De heer Spieringhs (GroenLinks) meent dat daarvoor dan juist wel ruimte zal zijn. Vanwege beschikbare fondsen is er veel geld om kapitaallasten te dekken, waarmee dus gigantisch geïnvesteerd kan worden. Hij wil doorgaan met daadkracht en innovatieve oplossingen, met grootschalige investeringen in woningbouw via het fonds stedelijke ontwikkeling en de nieuwe parkeerstrategie. De resultaten zijn terug te zien in Noord, het Kenniskwartier en De Residentie in de Piushaven. GroenLinks is trots dat in Tilburg de kwaliteit van het leven niet uit het oog wordt verloren, ook niet in tijden van enorme groei. Het zijn doordachte keuzes die zorgen voor meer woningen, meer bloeiende natuur en een goede infrastructuur voor OV, fietsers en voetgangers. Die koers van lef en durfinvesteren wil hij de komende jaren vasthouden en verankeren. Na een ingroeipad bij 013 Parken en Pauwels komt de gemeente op stoom. Het is van belang het tempo hoog te houden, bijvoorbeeld bij de Pocketparks. Hij vraagt hoe het er daar voor staat en of het tempo kan worden vastgehouden. Mevrouw Spinnewijn (LT) vraagt hoe GroenLinks kijkt naar de mobiliteitsontwikkeling als het gaat om bewoners die met de auto gaan.

De heer Spieringhs (GroenLinks) reageert dat er een mobiliteitsplan voorligt, dat zorgt voor het bereikbaar blijven van de stad, ook voor auto’s. Het is geen plan dat mensen uit de auto pest, maar dat zorgt dat de hele stad met een enorme groei voor iedereen bereikbaar blijft. Mevrouw Spinnewijn (LT) is daarop toch wat kritisch, omdat zij vernam dat de wethouder Mobiliteit wel zegt een transitie te moeten maken en dat inwoners veel minder met de auto moeten doen, omdat de stad straks anders onbereikbaar is. Dat vindt zij geen realistisch scenario en zij wil weten hoe GroenLinks daarnaar kijkt, wetende dat de wethouder een andere mening heeft. De heer Spieringhs (GroenLinks) stelt dat de wethouder niet met GroenLinks van mening verschilt en ziet dat de stad bereikbaar moet zijn, wat verschillende maatregelen vergt. De heer Smolders (LST) is van opvatting dat de automobilist koud wordt gesaneerd en dat die uit diens auto zal worden gepest. De heer Spieringhs (GroenLinks) vindt dat een karikatuur en stelt dat de LST de hele stad stil zet. Het mobiliteitsplan zorgt er juist voor dat auto’s kunnen komen waar ze moeten zijn. Daarbij is het handig als wegen en straten niet helemaal vol lopen met verkeer, zoals in de Ringbaan-West. De heer Smolders (LST) voorspelt dat er op een eenbaans Ringbaan-West continu een file zal staan.

Op de Ringbaan-Noord, met twee banen in elke richting, staan er namelijk al de hele dag auto’s in een file. De heer Spieringhs (GroenLinks) constateert dat wetenschappelijke modellen bij de LST aan dovemansoren zijn gericht. De heer Smolders (LST) vertelt dat wetenschappelijke modellen ook voor de Reeshof golden, waar rotondes voor de zoveelste keer open worden gebroken en waar het verkeer helemaal vast staat. De heer Spieringhs (GroenLinks) is er best trots op te worden beticht van zich verschuilen achter wetenschappelijke modellen en rapporten. Er zijn ook dossiers die nog aandacht nodig hebben, zoals de kwaliteit en beschikbaarheid van water, dat er te weinig of te veel is of dat te vies is. Er is ook druk op betaalbare woningen, stadsnatuur, zorg en de afhankelijkheid van landelijke financiering. Men kan sommige problemen niet alleen oplossen, maar de gemeente moet blijven aandringen op meer structurele oplossingen, ook vanuit Den Haag. GroenLinks blijft kritisch. Zorg, jeugd, huisvesting en bestaanszekerheid zijn publieke

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 7

verantwoordelijkheden en taken van de overheid, die er voor de inwoner moeten zijn. De tuin voor het huis van de Tilburger is de plek waar dromen groeien. Daar ziet men de contouren van een florerende gemeente. Er wordt gebouwd aan ontmoetingsplekken, stadsnatuur, sportvoorzieningen, huisartsenzorg en kinderopvang. Een samenleving bouwen vraagt lef, omdat de opbrengst pas later zichtbaar wordt. Het lange ademdenken maakt Tilburg groot. Hij kondigt voor 6 november moties aan over: huisvesting voor arbeidsmigranten; taallessen voor nieuwkomers; aandacht voor preventie van soa’s; - een paspoort voor circulaire materialen; een overstap naar een bank die oog heeft voor de toekomst. De heer Van Tilborg (50PLUS) heeft de heer Spieringhs geen een keer het woord ‘oudere’ horen noemen en vraagt hoe GroenLinks daarnaar kijkt, gezien de vergrijzing en de dubbele vergrijzing. De heer Spieringhs (GroenLinks) constateert dat het goed gaat met de samenleving in Tilburg, omdat er steeds meer ouderen komen. Als hij het heeft over Tilburgers, heeft hij het over iedereen, zowel jongeren als ouderen. GroenLinks wil een Tilburg, waar iedereen zich thuis kan voelen, met een warm hart, een open raam naar de toekomst, een groen dak en ruimte voor iedereen. Nu en in toekomstige generaties. Samen kan men vooruit gaan.

De heer Van Tilborg (50PLUS) stelt dat wie evenwicht wil in de toekomst, vandaag moet durven bij te sturen. Hij dankt iedereen die aan de begroting gewerkt heeft. Het was een enorme klus, die waardering verdient. 50PLUS maakt zich zorgen, omdat de gemeente inteert op haar vermogen en de schulden verder oplopen, wat niet eindeloos kan doorgaan. Uit de beantwoording van zijn vragen begrijpt hij dat er pas een ommekeer komt nadat de ruim 30.000 benodigde woningen zijn gebouwd. Hij vraagt wanneer dat zal zijn en wanneer er weer een gezonde begroting aan de stad te presenteren is. Hij is blij met het dit jaar niet extra verhogen van de ozb, waarvoor 50PLUS al jaren heeft gepleit. Spreker is blij dat het college tot hetzelfde inzicht als 50PLUS is gekomen. In de begroting komen de woorden ‘ouderen’ en ‘senioren’ nauwelijks voor, terwijl de vergrijzing en de dubbele vergrijzing echt op de gemeente afkomen. Het aantal mensen met Alzheimer stijgt van 3.000 naar 6.000. 50PLUS is blij met het voortzetten van het programma GGoud in 2026. Dat werkt goed en begint zijn vruchten af te werpen. Ook wil hij weten wat echt wordt gedaan aan de leeftijdsvriendelijke stad en de pilot voor de derde levensfase, waarover de raad eerder een motie heeft aangenomen.

De heer Smolders (LST) vraagt of het typisch is dat juist vlak voor de verkiezingen de ozb nu ineens niet verder wordt verhoogd dan met de inflatie. Wellicht kan een motie ingediend worden dat de ozb het daaropvolgende jaar ook niet stijgt. De heer Van Tilborg (50PLUS) denkt dat de oppositie goede argumenten had om de ozb niet verder te verhogen. 50PLUS vindt het belangrijk dat er ook na 2026 voldoende aandacht blijft voor de gevolgen van de vergrijzing. Het college wordt gevraagd hoe dat wordt geborgd in het komende beleid. 50PLUS is geschrokken van de uitbreiding van ruim honderd fte, waarvan een deel tijdelijk is. Uit de benchmark van Berenschot over 2024 blijkt dat Tilburg inmiddels over 305 fte meer beschikt dan vergelijkbare 100.000 plus-gemeenten. Tilburg zit 80 fte boven het gemiddelde, waarbovenop er in 2026 nog zeker 80 fte bij komen, wat jaarlijks 14 miljoen euro meer kost dan nodig. Daarom zal 50PLUS een motie indienen om wat dat betreft weer in de pas met andere grote gemeenten te gaan lopen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 8

De heer Jansen (PvdA) werd het uit het Berenschot-rapport duidelijk dat de formatie van de gemeente Tilburg groter was dan die van andere gemeenten, maar dat de inhuur in Tilburg significant kleiner was dan elders. Dat betekent een keuze om in de eigen organisatie te investeren. Hij vraagt of 50PLUS pleit voor meer inhuur en minder vaste formatie als het nodig is om ambities te realiseren. Het werk moet namelijk gedaan worden. De heer Van Tilborg (50PLUS) stelt dat steeds maar inhuren geen oplossing is om te komen tot een efficiënte organisatie en meent dat het efficiënter kan. Hij is blij met de lage inhuur. De heer Jansen (PvdA) is ook blij met de lage inhuur en heeft geen voorstel van 50PLUS gezien om minder ambities te realiseren. De heer Van Tilborg (50PLUS) laat weten dat het toepassen van de kaansschaafmethode op 2.200 fte ook 220 fte oplevert. De heer Jansen (PvdA) vraagt of 50PLUS dan ook bereid is om die kaasschaafmethode toe te passen op het aantal in te dienen moties en vragen. De heer Van Tilborg (50PLUS) is daartoe bereid, maar hoopt dan ook dat de begroting minder dan 290 pagina’s zal tellen, wat dan ook minder vragen zal opleveren. 50PLUS vindt het cruciaal woningen te blijven bouwen, zodat kinderen een zelfstandige woning kunnen vinden.

Zijn fractie wil meedenken over en meewerken aan de bouw van ruim 32.000 woningen, waarbij men ook creatief moet zijn qua bouwlocaties. Dat kunnen nieuwe locaties of woningen boven winkels zijn. De vraag is of er voldoende grond beschikbaar zal zijn om de ambitie van 32.000 woningen te realiseren. Verder maakt 50PLUS zich zorgen over de projecten in het kader van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB). Hoe kan men zorgen dat er in Tilburg geen onveilige gebouwen komen? Ook maakt 50PLUS zich zorgen over de jeugd. Steeds meer kinderen hebben namelijk te maken met emotionele of gedragsproblemen. Op zes Tilburgse scholen zijn er mooie resultaten met de Teams op Maat. Wat 50PLUS betreft wordt onderzocht of zo’n team op elke basisschool mogelijk is. Hij vraagt zich vervolgens af of de gemeente niet te veel tegelijk wil met het mobiliteitsplan. Wellicht zijn besluiten stap voor stap te nemen en is te leren van opgedane ervaringen, bijvoorbeeld met het tijdelijk afsluiten van de Ringbaan-West. Veel OV-opstapplaatsen bevinden zich voor ouderen te ver van woningen. 50PLUS dient een motie in over een onderdoorgang bij de Reeshofdijk en de Baron van Voorst tot Voorstweg. Het voorstel is daar een verlaagde autoweg te maken, zodat fietsers veilig kunnen rijden en niet door een enge tunnel hoeven te gaan. Tegelijk kan een wildcorridor bij deze overgang worden aangelegd.

Zo verbindt men de Drasse Driehoek met het 013 Bos. Tilburg heeft als een van de eerste steden een vuurwerkverbod ingesteld. Helaas gaat het landelijke verbod pas op 1 januari 2027 in. Hij vraagt de burgemeester om ideeën om het komende Oud en Nieuw zoveel mogelijk vuurwerkvrij te laten verlopen, zeker in de periode tot 31 december. Uit de cijfers blijkt dat steeds meer mensen ’s avonds niet meer de straat op durven, wat triest is en niet in de mooie stad mag gebeuren. Hij wil de oorzaken van dat onveiligheidsgevoel in beeld laten brengen en dat ombuigen naar een positieve en veilige beleving van wijken en straten. 50PLUS blijft zich inzetten voor een gezond financieel beleid voor een sociale stad en voor een Tilburg waar jong én oud zich thuis voelen. Een stad is pas echt rijk als elke generatie er met vertrouwen kan leven, groeien en oud kan worden. De heer Zieleman (D66) vindt de laatste begrotingsbehandeling van deze raadsperiode een bijzonder moment, dat bij hem gemengde gevoelens oproept. De wereld om Tilburg heen staat niet stil. Tilburg staat aan de vooravond van een enorme stedelijke groei, met zo’n 30.000 woningen en grote vernieuwingen. Het college schrijft in de begroting: “We bouwen als het ware een stad in een bestaande

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 9

stad.” D66 is dol op nieuwe steden en is blij met deze stevige woningbouwambitie, omdat de groep van woningzoekenden echt aandacht verdient. Het leven van te veel starters, ouderen en spoedzoekers staat stil. Een hele generatie jongeren dreigt op enorme achterstand te raken, omdat ze geen kamer of woning kunnen vinden. Jongeren stellen levensplannen uit en jonge gezinnen zitten klem in een woning die niet past. Ouderen zitten vast in te grote woningen en spoedzoekers, zoals gescheiden ouders en statushouders, pendelen van woonruimte naar woonruimte. Daarom zet D66 nu en de komende jaren de woningzoekenden op plek een, twee en drie. Er zijn doorbraken nodig om de ambitie te realiseren en echt voor de woningzoekende te kiezen. Concreet betekent dit voor D66 het volgende: 1. De gemeente doet de benodigde investeringen om de grote woningbouwopgaven te realiseren. Dit heeft impact op de gemeentelijke financiële positie en daarom moet dat verstandig gebeuren. 2. Het uitgangspunt bij woningbouwplannen is dat het wel kan. Er moeten wel heel sterke argumenten zijn wil D66 nog tegen een woningbouwplan stemmen of plannen wil afschalen, helemaal als de Omgevingscommissie akkoord wordt bevonden. De tijd van veilige keuzes is voorbij en de urgentie is te groot. 3. D66 durft gevestigde belangen ter discussie te stellen en kiest voor noodzakelijke verandering en vernieuwing.

Of het nou gaat om gereguleerd parkeren of het transformeren van de Ringbaan West. D66 kiest voor letterlijk ruimte maken voor vooruitgang en nieuwe woningen. Iedereen draagt z’n steentje bij om woningzoekenden en Tilburg als geheel verder te brengen. 4. Woningzoekenden kunnen een stem en een gezicht worden gegeven, zowel aan de voorkant bij de planvorming als bij behandeling van woningbouwplannen door de gemeenteraad. D66 heeft hierover in 2023 een motie ingediend en is blij met de voorgestelde uitwerking door het college. Hij blijft het college aanmoedigen en kritisch volgen. De urgentie van woningzoekenden is te groot om alleen de belangen van omwonenden en tegenstanders te horen. Vanuit deze uitgangspunten staat D66 pal voor woningzoekenden. Maar natuurlijk gebeurt dit samen en met oog voor de huidige inwoners, vanuit de volle overtuiging dat het Tilburg van morgen een fijn thuis is voor iedereen. Door de inzet op grote gebiedsontwikkelingen en bouwen met kwaliteit profiteren zowel huidige als nieuwe inwoners van fijne, groene en levendige buurten en wijken. De gemeente investeert in het landschap en stadsregionale parken en zet in op een nieuwe innovatieve economie. Zo wordt vanuit brede welvaart vormgegeven aan de groei van Tilburg.

Vanuit brede welvaart wil D66 ook werken aan een wenselijke en noodzakelijke transitie in het sociaal domein, met oog voor mensen en het belang van positieve gezondheid voorop. Daarom staat hij achter de beweging naar preventie, nabijheid en gebiedsgericht werken. Dat is volgens hem de weg vooruit voor een Tilburg waar men omkijkt naar elkaar, waar iedereen kan meedoen en elk talent zich kan ontwikkelen. Dit op een manier waarbij ook in de toekomst zorg en ondersteuning uitvoerbaar en betaalbaar worden gehouden. Ook op het thema klimaat en energie wil D66 met ambitie vooruit. In de begroting is een langjarige financiële strategie te zien voor de stedelijke ontwikkeling en het sociaal domein, maar voor de energietransitie ontbreekt deze. Dit terwijl ook de energietransitie een urgente en langjarige opgave is en de gemeente achterloopt op haar doelstellingen. Wat D66 betreft is daarom ook voor de energietransitie een langjarige financiële strategie nodig. Hij vraagt hoe het college hiernaar kijkt en of het bereid is om een aanzet hiertoe te maken richting de nieuwe bestuursperiode. Voor de stedelijke ontwikkeling zijn tot 2040 grote investeringen nodig. Het zijn noodzakelijke investeringen in de bouw van tienduizenden woningen, infrastructurele maatregelen en maatschappelijke voorzieningen.

Mevrouw Veldhoven (CDA) vraagt waarom coalitiefracties verschillend naar de duurzaamheidsopgaven kunnen kijken en hoe D66 naar de uitwerking daarvan kijkt.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 10

De heer Zieleman (D66) kijkt naar investeringen voor het warmtebedrijf, die langjarig worden afgelost, wat vroeger ook met het gasbedrijf en TenneT is gedaan. Dat vraagt slimme keuzes, ook richting de toekomst. Mevrouw Veldhoven (CDA) ziet bij warmtebedrijven in andere gemeenten best wat tegenvallers, die beslag kunnen leggen op de toekomstige gemeentelijke financiële ruimte. Die ruimte kan daardoor heel klein worden. De heer Zieleman (D66) ziet die risico’s ook en daarom hebben de VNG en IPO het Rijk ook opgeroepen om financieel bij te springen. De transitie zal in heel Nederland gebeuren, zodat het Rijk zekerheid zal moeten organiseren. Hij ziet dus nog wel ruimte voor de toekomst. Mevrouw Veldhoven (CDA) hoopt dat D66 die ruimte niet alleen ziet in het ophogen van de ozb. De heer Zieleman (D66) kondigt daarover een realistisch verhaal aan. Hij vervolgt met nodige investeringen in de stedelijke ontwikkeling tot 2040, voor de bouw van tienduizenden woningen, infrastructurele maatregelen en maatschappelijke voorzieningen. D66 is daarom blij met de verdere uitwerking van de slimme financiële strategie, zoals eerder de parkeerstrategie, waarvoor heel Nederland nu naar Tilburg kijkt. Hiermee zet Tilburg belangrijke stappen om financieel in positie te komen voor de groei van de stad en de dorpen.

Tegelijkertijd is te zien dat door deze noodzakelijke investeringen een aantal financiële kengetallen van de lage naar de gemiddelde risicocategorie verschuift. Het college schrijft daarom in de begroting: “De ontwikkeling van de kengetallen vraagt om een zorgvuldige afweging bij toekomstige (grote) investeringskeuzes, waarbij het effect op de lange termijnpositie betrokken moet worden.” Daarom vraagt hij het college wat deze constatering betekent voor toekomstige noodzakelijke investeringen in de woningbouwopgave en de stedelijke ontwikkeling. Ook wil hij weten hoe het college de genoemde ‘zorgvuldige afweging’ ziet en wat in het licht van de grote fysieke opgaven als een acceptabele financiële positie wordt gezien en wat niet. Verder is hij benieuwd welke langjarige strategie het college hierbij richting 2040 hanteert om de grote investeringsopgave en de financiële positie in balans te houden. Wat is bijvoorbeeld de strategie ten aanzien van de schuldenopbouw en aflossingen? Daartoe is een aanzet in de begroting gedaan met kapitaallasten, maar goed te doordenken is hoe de raad dat gedragen kan doen. De heer Smolders (LST) gaat het om enorme, gigantische bedragen en maakt zich ook grote zorgen over de aangekondigde energietransitie, die haalbaar en betaalbaar zou worden, wat echter niet het geval is.

Hij vraagt of die bedragen allemaal afgewenteld worden op de energierekening van de burger. De heer Zieleman (D66) stelt dat de wal het schip gaat keren, omdat de woonlasten in Tilburg 35% lager zijn dan het gemiddelde van de G10. Het doel is een haalbare en betaalbare energietransitie. De risico’s ziet hij ook en daarom heeft minister Jetten gezegd dat warmtenetten in publieke handen komen. De heer Smolders (LST) is het ermee eens dat Tilburg het op het gebied van de ozb en financiële huishouding in het verleden goed heeft gedaan. Dat wil hij ook zo houden, maar hij denkt dat dat op deze manier niet kan. De energietransitie loopt vertraging en levert ellende op. Hij vraagt of de heer Zieleman ook ziet dat het niet alleen om vertraging gaat en de ozb in de toekomst laag moet blijven. De heer Zieleman (D66) weet dat de stad met 30.000 woningen zal groeien, een groei met een derde. Dat is een enorme transformatie. Dat vraagt ook iets van het Rijk. Die rijksuitgaven aan woningbouw moeten volgens de provincies van 1 miljard euro per jaar naar 5 miljard euro per jaar gaan. Hij wil niet afhankelijk zijn van rare regimes in het buitenland en daarom de energietransitie doorvoeren. De heer Smolders (LST) is natuurlijk voor een energietransitie, zoals isoleren en sommige apparaten elektrificeren. 30.000 woningen tot 2040 bijbouwen noemt hij echter wensdenken.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 11

Mevrouw Spinnewijn (LT) is erg blij met de bijdrage vanuit D66 over realisme en zorgvuldige afwegingen. Tilburg heeft bij de energietransitie een gedurfde keuze gemaakt en zij constateert dat de provincie ook een warmtebedrijf opricht. Zij vraagt hoe D66 kijkt naar het principe van risico’s spreiden, nu Tilburg niet even heeft gewacht om daarin te stappen. De heer Zieleman (D66) weet dat in heel Nederland warmtenetten worden opgezet en uitgerold. Het is een uitdaging die hij wel wil aangaan. Gemeenten hebben bevoegdheden om warmtenetten uit te rollen en de provincie kan die coördineren. Mevrouw Spinnewijn (LT) stelt dat traagheid niet altijd slecht is en kan dienen om te overwegen of gemaakte keuzes de juiste zijn. Zij vraagt hoe D66 staat tegenover risico’s spreiden. De heer Zieleman (D66) wil vooruit en heeft ambities, maar vindt het altijd goed om risico’s te spreiden. Als dat gezamenlijk kan met de provincie lijkt hem dat goed. Mevrouw Spinnewijn (LT) ontkracht de woorden dat Lokaal Tilburg niet meer de partij van investeren zou zijn. De heer Zieleman (D66) vervolgt dat twee weken geleden provincies alarm hebben geslagen, omdat de helft van alle woningbouwplannen tot 2030 in Nederland dreigt te sneuvelen. Dat raakt een half miljoen woningen.

Veel plannen hebben publieke onrendabele toppen en het Rijk stelt veel te weinig structurele financiële middelen ter beschikking aan gemeenten. Er gaat zo’n 1 miljard euro per jaar naar woningbouw, terwijl 4 tot 5 miljard euro per jaar nodig is. Hij vraagt hoe het college deze oproep ziet in relatie tot de gemeentelijke investeringsopgave en hoe het de kansen voor Tilburg inschat om aanvullende rijksmiddelen te ontvangen. D66 vraagt al langer aandacht voor de balans tussen de grootstedelijke opgaven en de gemeentelijke financiële huishouding. Daarom ziet hij de financiële strategie voor de stedelijke ontwikkeling als zo’n belangrijke stap. Toch mist D66 een essentieel element, namelijk een toekomstvisie op de ozb. Op dit moment krijg je veel Tilburg voor weinig geld. In zijn visie is het echter op termijn onhoudbaar om veruit de laagste woonlasten van de grote gemeenten te hebben en tegelijkertijd een enorme stedelijke schaalsprong te doorlopen. Hiervoor zijn namelijk structurele investeringen in maatschappelijke voorzieningen nodig, zoals in onderwijs, sport, cultuur, evenementen, welzijn en veiligheid. Kortom, investeringen die horen bij een groeiende stad om Tilburg tot een fijne woonplek te maken. Hij vraagt of het college bereid is om in beeld te brengen hoe de woonlasten zich verhouden tot de structurele lasten, die horen bij de toekomstige groei van de stad en dorpen.

De heer Kokke (SP) is blij met die vraag van D66 aan het college en is benieuwd wat haar visie daarop zelf is. Hoe kijkt D66 bijvoorbeeld naar een visie op zorg? De heer Zieleman (D66) wil wat de woonlasten betreft toegroeien naar het gemiddelde van de grote gemeenten in Nederland, wat zich verhoudt tot de gemeentelijke opgave. In het verleden is veel vanuit het gemeentelijke eigen vermogen en reserves gefinancierd. Dat moet veel meer vanuit de staande begroting plaatsvinden en dat vraagt keuzes. Hij is er nu fundamenteel van overtuigd dat de wal het schip zal keren. Deze raadsperiode nadert zijn einde. Hij hoopt dat de raad de komende vijf maanden ambitieus en daadkrachtig blijft samenwerken in het belang van Tilburg en haar inwoners. Het leven van woningzoekenden, ondernemers en maatschappelijke organisaties gaat gewoon door. Stilstand is achteruitgang. Tilburg kan het goede voorbeeld blijven geven. Op D66 kan men blijven rekenen, maar hijzelf stopt na deze periode als raadslid. De heer Van Stappershoef (VVD) wil het verschil markeren over het ozb-standpunt tussen D66 en de VVD. De VVD wil de woonlasten zo laag mogelijk houden en de uitgaven wat minder houden. De heer Zieleman (D66) stelt dat een liberale partij niemand laat vallen en ook staat voor mensen die het minder goed hebben. Armoede stijgt met 30%.

Het kan minder, maar Tilburg is ook een stad met van oudsher een grote sociale problematiek, met

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 12

grote uitdagingen. Dat doet iets met de structuur van de begroting en de opgaven in de gemeente. De benodigde bedragen kan men niet zomaar ophalen door in zaken het mes te zetten, als men een gemeente voor iedereen wil zijn. De heer Van Stappershoef (VVD) wil vooral mensen zelf laten beslissen wat ze met hun geld doen en zoveel mogelijk geld in hun portemonnee laten overhouden. Hij vindt het jammer dat automatisch naar de ozb wordt gekeken en niet de oproep aan het college wordt gedaan om kritisch naar uitgaven te kijken. Hij constateert op dat punt een duidelijk verschil tussen D66 en de VVD. De heer Jansen (PvdA) betreurt het dat de heer Zieleman na deze raadsperiode uit de raad vertrekt en vindt het fijn dat D66 armoede noemt. De begroting dekt een aantal jaren de transitie in het sociaal domein, maar niet de volledige periode om die transitie vol te maken. Hij vraagt of D66 prioriteit geeft aan de fysieke transitie of dat ook investeringen nodig zijn voor de sociale transitie. Mevrouw Veldhoven (CDA) is blij dat D66 aangeeft waarvoor zij staat en voor een ozb-verhoging is. Zij vraagt of die verhoging voldoende zal zijn om het bestaande investeringsniveau te kunnen volhouden.

De heer Spieringhs (GroenLinks) vindt het goed te zien dat D66 openstaat voor het verhogen van de ozb en vraagt of daarbij ook meegenomen moet worden dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. De heer Zieleman (D66) herinnert eraan dat de begroting van oudsher is vastgesteld vanuit de vermogenspositie en nu bijtrekt. Dat is ook de reden dat Tilburg de laagste woonlasten kent. Toegroeien naar het gemiddelde van de grote steden betekent dat er gemiddeld 100 euro aan woonlasten per huishouden per jaar bijkomt. Elke miljoen euro aan kapitaallasten is om te slaan naar 25 miljoen euro aan investeringen. Hij ziet wel degelijk dat de investeringsopgave te doen is, maar dat vraagt wel keuzes. Mevrouw Veldhoven (CDA) betwijfelt ten zeerste om het huidige investeringsniveau met een verhoogde ozb te kunnen volhouden. De heer Zieleman (D66) herinnert aan de bijeenkomst over het TMIP-programma richting 2040 met een opgave van 1,1 miljard euro, waarvoor de gemeente voor een klein deel aan de lat staat, circa 200 tot 300 miljoen euro. 100 miljoen euro wordt gedekt uit de Essent-reserve met een tienjaarlijks bedrag van 10 miljoen euro. 100 miljoen euro kan de gemeente aan kapitaallasten dragen. Het gaat dus om een enorme ontwikkeling, waarbij de stad een derde deel groter wordt.

De heer Jansen (PvdA) vraagt wat de langjarige behoefte aan middelen voor de fysieke transitie betekent voor het sociaal domein. De heer Zieleman (D66) wil het langjarige perspectief voor het sociaal domein sluitend laten zijn en stelt dat de kosten voor de baten uitgaan. Bij groei moet men ook in welzijn en zorg investeren. Uiteindelijk vindt hij ook dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. De heer Smolders (LST) vraagt of D66 bereid is om te kijken naar structurele posten van bijvoorbeeld 1 miljoen per jaar, zoals Het Zuidelijk Toneel of De Nieuwe Vorst, waarin 50 tot 70 euro subsidie per bezoeker zit. De heer Zieleman (D66) laat weten dat de gemeente ten opzichte van vergelijkbare gemeenten minder aan cultuur uitgeeft. Als de gemeente mensen wil binden moet zij daarin meer investeren. Het cultuurbudget omvat 33 miljoen euro op een gemeentebegroting van 1,3 miljard euro. Hij is er niet voor om cultuursubsidies te verlagen bij een groeiende stad. De heer Smolders (LST) is van oordeel dat men iets moet saneren als het niet werkt. De Nieuwe Vorst toont volgens hem aan geen draagvlak te hebben, zodat men daarover zou moeten nadenken. De heer Zieleman (D66) verbaast dat, omdat dezelfde redenering niet geldt voor de zwembaden, waar de gemeente elk kaartje enorm subsidieert. Hij vindt dat culturele instellingen wel functioneren.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 13

De heer Smolders (LST) stelt dat Tilburg er wat zwemwater betreft bekaaid af komt en cultuursubsidies zouden moeten halveren. De heer Zieleman (D66) wil niet bezuinigen op zwemwater. Als men de redenering van de heer Smolders doorvoert zou men heel wat instellingen moeten sluiten. De gemeente Tilburg geeft veel minder per bewoner aan cultuur dan vergelijkbare gemeenten. Mevrouw Spinnewijn (LT) leest de geruststellende boodschap in de programmabegroting dat alles goed komt. De toon is optimistisch, met een inleiding die spreekt over een zogenaamd “voorzichtig financieel scenario”. Achter dat beeld schuilen zorgwekkende cijfers: het eigen vermogen daalt, de schulden stijgen en de reserves raken leeg. De solvabiliteit keldert, terwijl kapitaallasten en rentelasten fors toenemen. De rentelast groeit tot wel 25 miljoen euro in 2029. Dat betekent miljoenen euro’s die niet direct ten goede komen aan de stad. Investeren en daarbij risico’s nemen noemt zij begrijpelijk, ook voor Lokaal Tilburg, mits die investeringen zich terugverdienen. Lokaal Tilburg ziet als een partij met gezond ondernemersverstand ook de waarde in van een financieel stabiele koers op een aantal grote onderwerpen door vele tientallen miljoenen te reserveren in fondsen. Een duidelijke zekerheid over een stedelijk terugverdienmodel ontbreekt.

Wat rest zijn veel woorden en niet onderbouwde toekomstbeelden, die veel weg hebben van wensdenken. Deze begroting beperkt bovendien de wendbaarheid. Men legt de stad jarenlang financieel vast en verkleint de algemene financiële bewegingsruimte fors. Daarmee worden de volgende bestuurders belast met een flinke erfenis, die extra zwaar wordt, omdat de financiële zorgen na 2028 toenemen. Rijksmiddelen blijven achter, zowel op woningbouw, klimaat, energietransitie als de zorg. De aanname dat het Rijk voldoende zal gaan bijdragen op al die terreinen staat onder druk, aangezien juist Den Haag zelf de komende jaren miljarden zal opslokken. De heer Smolders (LST) vindt het wonderlijk dat hij vorig jaar haaks tegenover mevrouw Spinnewijn stond, die toen zei dat de gemeente meer moest uitgeven. Nu is hij het wel met haar eens. Hij vraagt haar die draai van 180 graden te verklaren. Mevrouw Spinnewijn (LT) legt uit een politieke wending te hebben gemaakt, maar niet met 180 graden. Lokaal Tilburg is namelijk nog steeds een partij van investeren, maar men moet met enig realisme naar de begroting kijken. Het voortschrijdend inzicht is investeren, maar daarmee heel veel onzekerheden tegemoet gaan. Lokaal Tilburg wil de begroting met wat meer een ondernemersblik bekijken, gezien de behoorlijk grote financiële verantwoordelijkheid.

Daarbij moet men realistisch zijn en zorgen dat de balans elke keer weer goed uitslaat, waarbij een goed ondernemersverstand past. Daarom levert zij haar bijdrage nu met meer realisme en meer voorzichtigheid. De heer Smolders (LST) wilde weten hoe mevrouw Spinnewijn tot dat realisme is gekomen. Met haar enorme draai is hij echter blij. De heer Spieringhs (GroenLinks) vraagt of Lokaal Tilburg twijfelt of ondernemers profijt hebben van investeringen in de stad. Mevrouw Spinnewijn (LT) kijkt enigszins met een ondernemersblik naar de begroting, waarbij realisme hoort van enerzijds investeren, die anderzijds moeten renderen en leiden tot een mooiere en betere stad en dorpen. Heel veel van het terugverdienmodel ontbreekt in de onderbouwing van de begroting. Dat is wishfull thinking. De gemeente doet lang niet altijd de verkeerde dingen in de stad voor ondernemers, maar zij betwijfelt momenteel of het realistisch genoeg is om te bouwen aan de stad van bredere welvaart met een innovatieve en duurzame economie. De heer Spieringhs (GroenLinks) is blij dat Lokaal Tilburg vindt dat investeringen in de stad wel goed voor ondernemers zijn.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 14

Mevrouw Spinnewijn (LT) gaat het om de complete balans. De begroting bevat namelijk het duidelijke wensdenken dat het goed komt, bijvoorbeeld met het Rijk. Tegelijkertijd hoort zij daarin een zorg. De heer Smolders (LST) vraagt of mevrouw Spinnewijn het eens is met GroenLinks en blij is met de huidige stedelijke ontwikkelingen. Het gaat hem in dezen om luchtkastelen op krediet. Mevrouw Spinnewijn (LT) nuanceert dat men echt gelooft fors te moeten blijven investeren in Tilburg. Voorzichtiger en realistischer is zij dat dat hand in hand moet gaan met sociale ombuigingen en leefbaar en veilig in wijken te kunnen blijven wonen. De heer Spieringhs (GroenLinks) kan zich vinden in het realisme van Lokaal Tilburg. Wensdenken gaat voorbij aan het vertrouwen in een betrouwbare rijksoverheid en VNG-adviezen. Er wordt goed nagedacht over de gemeentelijke begroting, waardoor de term ‘wensdenken’ zijns inziens wat te zwaar is. Het lijkt alsof men zegt dat de begroting in De Efteling is bedacht, wat hij ver van zich werpt. Hij hoopt dat mevrouw Spinnewijn dat ook doet. Mevrouw Spinnewijn (LT) is wat voorzichtiger met het steunen op de landelijke overheid, die de afgelopen jaren zwalkte. De miljarden van daaruit staan bijzonder onder druk. Door het leunen van de transformaties op rijksgeld maakt zij zich zorgen.

Opmerkelijk vindt zij dat coalitiepartij GroenLinks wel terughoudend bleek bij een relatief kleinschalig project, het masterplan Paleis van de Tilburgers, waar onverwachts keuzes werden doorgeschoven naar een volgende raad in het kader van een betere uitvoeringsafweging en waar in de gemeentelijke communicatie niet geschroomd werd partijen met ambitie weg te zetten als tegenstanders van het onderliggende masterplan. Dat noemt zij de omgekeerde wereld. Het gaat om selectieve processen, die wel gelden voor zo’n kleine investering, maar niet voor plannen die een grote financiële erfenis achterlaten. Zij vraagt waarom diezelfde terughoudendheid er niet is bij beslissingen die zo’n zware erfenis achterlaten. Wishfull thinking sijpelt op meer plekken door. Er wordt gesteld dat de groei van 6.500 inwoners een teken is van de populariteit van Tilburg. Dat noemt zij een nogal gewaagde stelling. In werkelijkheid komt die groei vooral door de komst van asiel- en arbeidsmigranten. Zij vraagt hoe die bevolkingsgroei bijdraagt aan bijvoorbeeld de brede welvaart en aan een innovatieve en duurzame economie. Wellicht zitten aan die bevolkingsgroei ook risico’s vast. De begroting belooft minder jeugdhulp, thuiszitters en vroegtijdig schoolverlaters, maar de cijfers tonen al jaren geen daling als gevolg van de gemeentelijke aanpak aan.

Dat geldt ook voor het positief geschetste beeld over de financiële ombuiging in het sociale domein. Die leunt zwaar op de aanname van versterking van de sociale basis en normaliseren, maar ook daarvan is de realiteit dat er nog onvoldoende grip daarop is. Investeringen op dat vlak hebben niet het gewenste effect. En tegelijkertijd worden besparingen al ingeboekt vanuit het wensdenken: een besparing van 2,5 miljoen euro door de komende wijkzorgteams, de korting van 11,8 miljoen euro. Men gaat er simpelweg van uit dat het Rijk dat compenseert of dat alles budgettair neutraal uitpakt. Maar wat als dat niet gebeurt? Hoe worden die risico’s dan opgevangen, zeker nu de eigen gemeentelijke wendbaarheid slinkt? De heer Kokke (SP) weet dat Lokaal Tilburg heel veel maatregelen heeft gesteund en heeft gekozen voor ombuigingen. Hij vraagt wat zij nu zegt over de ingezette normalisatie van de zorg. Mevrouw Spinnewijn (LT) maakt zich daarover zorgen. Een verworpen motie van Lokaal Tilburg bij de perspectiefnota ging over het veel gerichter investeren met effect in het sociaal domein. Zij maakt zich zorgen in los investeren in de sociale basis, waar de effecten niet terug te zien zijn. De heer Kokke (SP) vraagt of Lokaal Tilburg voor normalisatie van de zorg is of daarmee wil stoppen en wil teruggaan naar de tekentafel.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 15

Mevrouw Spinnewijn (LT) is voor verdere normalisatie en het versterken van de sociale basis, maar wil daarin duidelijker kiezen. Het effect van buurtondersteuners is bijvoorbeeld echt groot in kwetsbare wijken. Zorgcombinaties op scholen maken het verschil, maar dat gebeurt alleen in de meest kwetsbare wijken. De gemeente moet in de volle breedte steviger worden. Lokaal Tilburg is niet alleen kritisch, maar erkent ook dat er veel goed gaat, zoals de versterking van kwetsbare wijken, de groei van jongerenparticipatie via de Kinderadviesraad en het Jongerenplatform En Nu, de anti-discriminatieagenda, de inclusieve kinderopvang en initiatieven als het schoolontbijt. Dat alles is essentieel voor kansengelijkheid en belangrijk genoeg om niet incidenteel, maar structureel te financieren. Ook positief zijn de avondbeleving van het Stadsforum en de aanpak van illegale stort en parkeeroverlast. Maar daartegenover blijven tekortkomingen staan. Het aantal gemeentelijke medewerkers blijft stijgen, en daarvan ziet zij nauwelijks effecten in de richting van het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid. Er zijn nog steeds te weinig boa’s in de openbare ruimte, iets wat inwoners dagelijks voelen en waaraan ze zich ook storen. Daarom dient Lokaal Tilburg een motie in voor extra boa-capaciteit. Ook leest zij over achterstallig onderhoud aan sloten, duikers en riolering.

De heer Van Stappershoef (VVD) zag dat Lokaal Tilburg zonder dekking een voorstel doet voor meer handhavers en vraagt hoe zij die structurele kosten zal betalen. Mevrouw Spinnewijn (LT) beschikt niet over genoeg financiële wendbaarheid in de begroting. Op overhead kan de gemeente nog behoorlijk besparen, zoals het verminderen van leidinggevenden. Het gaat om doe-kracht. De heer Van Stappershoef (VVD) erkent kritisch te moeten kijken naar eigen uitgaven, maar stelt dat men dan ook voorstellen moet doen. Hij vraagt waar Lokaal Tilburg structurele middelen voor extra handhavingscapaciteit vandaan wil halen. De heer Jansen (PvdA) bleek uit het Berenschot-rapport dat de overheadkosten in Tilburg significant lager zijn dan in andere gemeenten, zodat hem de suggestie bevreemdt daarvan nog meer af te halen, omdat men dan een grens overschrijdt waar men niet doorheen wil zakken. Hij vraagt of Lokaal Tilburg daarom met betere alternatieven kan komen. Mevrouw Spinnewijn (LT) gaat het om cultuurvernieuwing, die op andere terreinen al wordt doorgevoerd als het gaat om transformatie naar wijkzorgteams. Het gaat erom anders naar de manier van organiseren te kijken. Door de grote bedragen in de begroting zijn zaken niet zomaar op te lossen.