VerslagRaad 03112025

Nu zegt hij niet dat Tilburg ten onder zal gaan, maar hij is optimistisch over de toekomst dat Tilburg met karakter blijft groeien en bloeien, ook met de uitgesproken zorgen. Mevrouw Vlasveld (PvdD) merkt dat de heer Kooke de begroting goed heeft doorgelezen, ook vanwege zijn grote hoeveelheid technische vragen. Zij hoorde een beschouwing met heel veel cijfers en had verwacht dat de heer Kooke zijn bijdrage ook zou gebruiken om te helpen bij het vinden van antwoorden. Het gaat om antwoorden op vragen over de transparantie van het energielabel, de haalbaarheid van een klimaatneutraal 2050 en transparantie binnen de Wmo. Ook is gevraagd naar de rol van nationale symbolen, zoals de Nederlandse vlag in relatie tot verbondenheid en gezamenlijke identiteit. Zij vraagt waarom de heer Kooke die vragen niet nu stelt en wat Forum voor Democratie zal doen om het mammoetschip van de Tilburgse begroting een kant op de duwen die die fractie past. De heer Kooke (FvD) wijst erop dat hij vragen mag stellen en antwoordt dat moties en amendementen een manier van bijsturen zijn. De vraag is echter of die altijd helpen. Mevrouw Vlasveld (PvdD) stelt vast dat het vandaag mogelijk was om politieke vragen te stellen, wat de heer Kooke niet heeft gedaan. De Partij voor de Dieren

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 31

heeft met maar twee zetels meer dan 50% van haar moties en amendementen kunnen laten aannemen. Daarom adviseert zij Forum voor Democratie zich daarop te focussen. De heer Kooke (FvD) zegt dank voor dat advies. De heer Spieringhs (GroenLinks) is benieuwd welk antwoord op technische vragen de heer Kooke het meest heeft verrast en wat die daarvan heeft geleerd. De heer Kooke (FvD) wil daarover nadenken en daarop later terugkomen. De voorzitter adviseert een volgende keer na te denken over het heel veel stellen van technische vragen. Wellicht is een inloopsessie een goed idee, waarbij ambtenaren en de wethouder vragen wat er precies achter de gestelde technische vragen zit. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) vindt het een eer om namens zijn fractie de raad toe te spreken. In een tijd van anoniem solliciteren en doorgaans minder kansen krijgen door een buitenlandse naam eist hij als buitenlander zijn plek op, trots op zijn naam, trots op zijn afkomst. Hij hoopt dat hij daarmee een goed voorbeeld kan zijn. Het is nog steeds wennen om als een eenmansfractie te werken, maar hij rekent op begrip van zijn collega's. Ondanks de politieke arena met strijd en verschillen, vindt hij dat Tilburg het niet slecht doet, men laat elkaar heel. Hij is positief over de ontwikkelingen in de stad.

Tilburg was lange tijd geen mooie stad, er is nu eenmaal geen mooi historisch centrum als in Breda of Den Bosch. Dat komt deels ook door verkeerde keuzes van vroegere besturen en een drang om snel af te breken en weer te bouwen. Persoonlijk vindt hij ook dat de kermis een te groot stempel op de binnenstad drukt. Maar dat verandert allemaal. Wie nu door Tilburg loopt, ziet een stad die mooier, groener en levendiger wordt. Ontwikkelingen rondom de Piushaven, Koningswei, het Kenniskwartier, de vergroening en grote sportevenementen zetten Tilburg echt op de kaart. Om die veranderingen in gang te brengen heb je minimaal twee dingen nodig, lef en geld. Lef toont het college bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit. Wethouder Grashoff krijgt veel te verduren, maar op bestuurders van diens kaliber daar mag men best trots zijn. En geld moet de gemeente lenen. De investeringen passen bij de ambities van Tilburg. Voor zover hij dat kan beoordelen gebeurt dat op een verantwoorde wijze. Toch neemt de schuldenlast de komende jaren fors toe. Ook hij schrikt daarvan. Lelijkheid in een stad gaat vaak samen met armoede en Tilburg scoort daar nog steeds niet goed op. Het gebruik van sociale voorzieningen daalt met 4%, maar het aantal bijstandsuitkeringen blijft hoog. De investeringen in het sociaal domein moeten leiden tot brede welvaart, maar dat lukt nog onvoldoende op dit moment.

Dat blijft een serieuze opdracht. Vervolgens leest hij een stukje voor uit een gedicht van de voormalige stadsdichter Frederike Luijten: “Tilburg is een smeltpot. Mensen van buitenaf werden verweven, werden de kundige handen van de textielstad. Met nieuwe structuren, ontwikkelingen en kleuren. Een fundering die stevig bleef staan.” Dit gedicht beschrijft hoe hij Tilburg ervaart, als een smeltpot. Divers, sociaal en sterk. In die geest wil hij zes moties aan de raad voorleggen. Zoals het gedicht zegt, is het fundament van Tilburg mede gebouwd door mensen van buitenaf. Of ze nu uit Helmond, Polen of Suriname komen, zij vormen de fundering van de stad. Verhalen van de gastarbeiders verdienen een plek, buiten zichtbaar voor iedereen. Daarom dient hij een motie in voor het brengen van een ode aan de Tilburgse gastarbeider. Zij tweede motie gaat over de verplaatsing van het standbeeld van Petrus Donders uit de openbare ruimte. Het standbeeld in het Wilhelminapark is pijnlijk voor veel zwarte Tilburgers en met hen ook voor veel anderen. Hij pleit niet tegen de zalig verklaarde Donders, maar tegen het beeld dat onderdrukking verbeeldt. De toekomstige herinrichting van het Wilhelminapark biedt daartoe een kans. Daarom vraagt hij het college om het standbeeld uit de openbare ruimte te verplaatsen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 32

De heer Zieleman (D66) geeft op de motie over de verplaatsing van het standbeeld van Petrus Donders een reactie. Daarover is in het verleden een langdurig traject doorlopen, waaruit een compromis is voortgekomen. Hij vraagt of het onderwerp meer waardigheid en gesprek verdient dan door een behandeling van een motie. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) herinnert aan verschillende goed bezochte online bijeenkomsten in 2020 en 2021, waaruit een verslag en besluit zijn gekomen, waarmee niet iedereen tevreden is. Hij wil nu een principiële standpuntbepaling van de partijen hebben over het al dan niet halen van het beeld uit de openbare ruimte. De heer Zieleman (D66) herinnert nogmaals aan het uitgebreide traject met een gesprek tussen partijen, waaruit een soort compromis is gekomen. Wellicht verdient het onderwerp een waardig debat met partners in de stad in plaats van een snelle discussie over een van de vele moties, waarbij men voorbij gaat aan alle gevoeligheden. De heer Smolders (LST) is het daarmee eens en is niet voor het weer open rijten van een wond. Wellicht zou het beter zijn om het onderwerp met rust te laten en niet weer verdeeldheid op te roepen. De heer Kokke (SP) roept op de discussie op 6 november bij de behandeling van de moties te voeren. De voorzitter neemt die oproep over.

De heer Agoviç (Fractie Agoviç) kondigt als zijn derde motie een motie over voortzetting van het antidiscriminatiebeleid aan. Hij is er trots op dat Tilburg de komende jaren 1,2 miljoen euro investeert in uitvoering van de antidiscriminatie agenda. Maar racisme en discriminatie stoppen niet in 2027. Daarom vraagt hij om de voortzetting van dit beleid in te bedden in het huidige beleid. Zoiets belangrijks mag men zijns inziens niet overlaten aan de grillen van de politiek van het moment. Zijn vierde motie gaat over een nieuw AZC in Tilburg . De regio haalt de opgave van de Spreidingswet, maar Tilburg blijft achter. Als de gemeente echt solidair wil zijn, zal zij wat extra's moeten doen. Daarom vraagt hij het college te onderzoeken of de gemeente net als Arnhem ruimte kan maken voor een nieuw structureel asielzoekerscentrum. Zo laat Tilburg een warm tegengeluid horen. Zijn vijfde motie gaat over voorkeursbeleid bij gelijke geschiktheid. De gemeentelijke organisatie is nog lang geen afspiegeling van bewoners van de stad. Vooral in hogere functies ontbreekt diversiteit. Hij stelt daarom voor om een tijdelijk voorkeursbeleid te voeren bij gelijke geschiktheid van kandidaten, totdat de huidige generatie de stad echt weerspiegelt. Dat maakt het niet alleen rechtvaardiger, maar ook leuker om te werken.

De heer Jansen (PvdA) weet dat er op korte termijn een update van het beleid aan komt en vraagt of de heer Agovic daarin al inzicht heeft. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) heeft dat inzicht nog niet en baseert zich nu op de cijfers van 2022. Op sociale media verschijnen nog steeds woonadvertenties met Dutch Only. Dat sluit internationale studenten uit. Tilburg moet een stad zijn met een open karakter en niet van uitsluiting. Daarom roept hij het college op om actief op te treden tegen deze praktijken en werk te maken van een eerlijker woningtoegang voor iedereen. Er loopt een rode lijn door zijn moties. Daarin neemt hij het op voor buitenlanders en mensen met buitenlandse roots. Niet om te polariseren, maar om te verbinden. De heer Smolders (LST) vraagt of de heer Agoviç de nieuwe fractievoorzitter van Denk wordt. De heer Agoviç (Fractie Agoviç) antwoordt dat zijn idealen nog steeds bij GroenLinks aansluiten. De heer Jansen (PvdA) daagt de heer Agoviç uit om op te komen voor Tilburgers met een bepaalde achtergrond, in plaats van voor buitenlanders. Hij spreekt hem aan op het gebruiken van de juiste terminologie.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 33

De heer Agoviç (Fractie Agoviç) geeft de heer Jansen op dat punt gelijk. Het gaat hem om Tilburgers met buitenlandse roots. Hij gelooft in een sterke Tilburgse gemeenschap, waar afkomst geen drempel is. Arbeidsmigranten, internationale studenten, asielzoekers en zwarte Tilburgers verdienen een stem in de gemeenteraad. Hij hoopt dat er ooit een gemeenteraad zal zijn die echt een afspiegeling is van de stad. Dat is geen kwestie van links of rechts, maar van rechtvaardigheid. 4.

Reactie van het college op de algemene beschouwingen van de raad

Wethouder Van Asten is positief over de aandacht van de raad voor de gemeentelijke financiële positie, die van betrokkenheid getuigt. Samen blijven raad en college in gesprek over de financiën, wat nodig is om de richting te bepalen. Hij beoordeelt de gemeentelijke financiële positie nu en in de toekomst als stevig en solide. Ook de accountant bestempelt die positie nu en in de toekomst als goed. BDO Accountants beoordeelt de financiële positie van de gemeente Tilburg als een van de beste van Nederland. Geld lenen is voor het inzetten voor verstandige zaken niet erg. Geld lenen voor bijvoorbeeld het aankopen van een huis is verstandig, zolang men de maandelijkse lasten maar kan dragen. Daar heeft men dan jarenlang plezier en rendement van. Ook Tilburg leent geld voor langjarig renderende zaken, zoals grote stedelijke ontwikkelingen, woningen en daarbij horende voorzieningen, zoals scholen, sportvoorzieningen, ruimte om te ondernemen en plekken om samen te komen. De structurele rentelasten zijn in de begroting opgenomen, zodat de gemeente die maandelijkse lasten kan dragen. Voor risico’s van schommelende rentes zijn scenario’s in de begroting opgenomen (pagina’s 197 en 198). Mocht de rente meer stijgen dan verwacht, dan is herfinanciering nodig, wat geld kost. Dan is het goed om te vermelden dat Tilburg een weerstandsratio heeft van 4,5.

Dat houdt in dat als risico’s zich allemaal voordoen de gemeente die meer dan vier keer kan afdekken. Ondanks de ambities en het zo scherp als mogelijk ramen is de kans op een positief rekeningresultaat groot. Dat is opgesloten in het systeem van lasten en baten. Momenteel is de staande afspraak na aanvulling van de algemene reserve het resultaat toe te voegen aan de reserve incidentele opgaven (rio). Het college stelt daarnaast voor om vanaf 2026 50% van het rekeningresultaat toe te voegen aan het fonds stedelijke ontwikkeling. Dat gaat gepaard met kasinkomsten. Dat betekent dat de inzet van deze middelen minder impact heeft op de schuldpositie dan het inzetten van vermogen. Daarmee denkt hij een heel verstandige keuze naar de toekomst te hebben gemaakt. Daarmee is de eerste verstandige stap gezet voor de financiële meerjarenstrategie, zowel voor het fysieke als het sociaal domein. Het college blijft met de raad in gesprek over de financiële meerjarenpositie en heeft afgesproken in iedere nieuwe bestuursperiode daarbij nadrukkelijk stil te staan. Het college zal daartoe een dossier voorbereiden met verschillende inzichtelijke knoppen, waarbij de balans tussen inkomsten en uitgaven hoort. Over die knoppen kunnen bij de volgende coalitieonderhandelingen verstandige keuzes gemaakt worden voor de volgende periode en verder.

De heer Van Stappershoef (VVD) ziet de financiële kengetallen vanwege investeringen verslechteren, waarover er zorg is. Op initiatief van o.a. de VVD is daarover een gesprek gearrangeerd voorafgaand aan de perspectiefnota. Hij wil elk jaar zo’n gesprek faciliteren, zodat het gevoel leeft om aan knoppen te kunnen blijven draaien en tijdig het tij te keren als er het gevoel is dat het de verkeerde kant op gaat. Wethouder Van Asten vindt het goed dat jaarlijkse gesprek te voeren, om na te gaan hoe Tilburg er voor staat en wat er op lange termijn gebeurt. Een aantal kengetallen daalt doelbewust vanwege de investeringen in een aantal zaken die voor Tilburg van belang zijn. Naast het jaarlijkse gesprek zal men juist bij een nieuwe coalitieperiode nadrukkelijker keuzes voor vier jaar moeten beslechten, zoals over de inkomsten en uitgaven en over de balans.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 34

De heer Van Stappershoef (VVD) wil bij verslechtering van kengetallen tijdig aan de knoppen kunnen draaien en wil daarover duidelijkheid, ook ten aanzien van TMIP en de Regeling grote projecten. Wethouder Van Asten licht toe dat het gaat om een belangenafweging over welke zaken men wil financieren en welke prioriteit bepaalde zaken krijgen. Dat laat het college zien. Er is een strategie uitgezet voor het stedelijke domein. Die geeft vertrouwen om de keuzes te maken. Als de rentelasten te veel toenemen ziet men bij de volgende begroting wat dat doet en welke ruimte men minder heeft. Dan kan men schulden aflossen of zaken minder gaan doen. Dan moet de raad afspreken welke projecten niet meer worden gedaan. De heer Zieleman (D66) vraagt of het college bereid is om in beeld te brengen hoe de woonlasten zich verhouden tot de structurele lasten die horen bij de toekomstige groei van de stad en dorpen, ook in relatie tot TMIP 2040. Wethouder Van Asten wil niet elk kengetal afzonderlijk bezien en doelt op de inkomsten, zoals de ozb en rijksbijdragen, en uitgaven in brede zin. Die wil hij samen in een context beschouwen. De heer Zieleman (D66) wil ook een beschouwing over de financiering van projecten in het verleden, zoals vanuit de Essent-reserve.

Nu groeit de gemeente meer toe naar de begroting zoals die van een grote gemeente hoort te zijn, die niet de beschikking had over een grote vermogensreserve. Hij wenst te weten hoe het college daarop reflecteert, ook ten aanzien van de huidige lage lasten en de gemeentelijke uitgangspositie. Wethouder Van Asten herhaalt de omgang met o.a. het rekeningresultaat en het vullen van het fonds stedelijke ontwikkeling. De inzet van het vermogen is daardoor anders, omdat er nu meer gebeurt met kasstromen. Mevrouw Spinnewijn (LT) had iets meer verwacht over waar de wethouder kansen ziet om investeringen op het gebied van grootstedelijke investeringen terug te verdienen. Wethouder Van Asten investeert langjarig in o.a. woningbouw en voorzieningen, die extra belastinginkomsten en extra rijksinkomsten zullen opleveren. Het is in die zin verstandiger om een groei- in plaats van een krimpgemeente te zijn. Daarmee mag hij echter nog geen rekening houden, maar de toename van het aantal woningen doet iets met de belastinginkomsten. Mevrouw Spinnewijn (LT) vraagt waarom met onzekerheid nu al fors wordt geïnvesteerd. Die investeringen zou men later kunnen verhogen in plaats van dat nu al te doen. Wethouder Van Asten heeft met de voorliggende begroting geprobeerd om een financieel verstandige basis te leggen voor de opvolgende bestuurders.

Hoe die uitwerkt in de toekomst is ter beoordeling van de toekomstige raad. Het Rijk is zekerheid gegeven dat de rijksinvesteringen kunnen worden gematcht met gemeentelijke investeringen. De parkeerstrategie heeft na vaststelling ervoor gezorgd dat woningbouwprojecten vlotgetrokken zijn. De heer Smolders (LST) vindt de wethouder alles nogal rooskleurig voorspiegelen, maar wijst op de ontstane 1.200 miljoen euro schuld in 2029. De economie kan gaan haperen en de rente kan stijgen. Hij vraagt of het college bereid is om andere uitgaven kritisch te bekijken, zoals aan De Nieuwe Vorst. Wethouder Van Asten geeft aan in de huidige begroting nog niet uit te gaan van extra belastinginkomsten en extra bijdragen van het Rijk. Hij kan nu alleen de schulden aangeven, maar de winst uit belasting- en rijksinkomsten mag hij nog niet inboeken, omdat woningen nog niet gerealiseerd zijn. Als dat wel had gemogen was het beeld rooskleuriger geweest. Hij gaat niet uit van luchtkastelen, maar van realistische cijfers. Ten aanzien van sportaccommodaties zijn de Beweegbox Belaveld, de sporthallen bij het Willem II College en de kleedaccommodaties gerealiseerd. De raad heeft ook

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 35

besloten over de turnhal, de verbouwing van de Ireen Wüstbaan en de multifunctionele atletiek- en sporthal op de sport- en onderwijscampus in Stappegoor. De begroting vermeldt ook de sporthal bij het Theresialyceum in het Kenniskwartier. De kansen van de combinatie tussen sport en onderwijs worden benut, waardoor men win-winsituaties kan creëren. De heer Kokke (SP) vraagt hoe het college in toekomstige ontwikkelingen ervoor wil zorgen dat sport geen sluitpost wordt, bijvoorbeeld in West. Wethouder Van Asten doet dat op basis van bijvoorbeeld het onderzoek ‘Ruimte voor sport in Tilburg’ van het Mulier Instituut, dat aangaf dat er ruimte in West nodig is. Het Theresialyceum is daar gelegen. Aldaar komt in het Kenniskwartier een sporthal. De heer Kokke (SP) vraagt wat het college op het gebied van gratis openbare toiletten bij evenementen zal gaan doen, zoals bij de kermis en carnaval. Wethouder Van Asten heeft bij de evaluatie van de kermis aangegeven dat gratis openbare toiletten een succes waren en het voornemen is die bij de kermis voort te zetten. Organisatoren van evenementen zijn zelf verantwoordelijk voor het neerzetten van voldoende toiletvoorzieningen. Het gaat om evenementen die de gemeente niet zelf organiseert. Bij stadsbrede evenementen, zoals de kermis en carnaval, zet de gemeente zelf extra voorzieningen neer, wat dit jaar ook is gedaan.

De chiquere en nettere voorziening die dit jaar bij de kermis stond is gratis gemaakt. De heer Jansen (PvdA) herinnert aan de suggestie van de VVD om regels op het gebied van evenementen af te schaffen en vraagt of de wethouder het ermee eens is dat in die portefeuille alle regels overbodig zijn en hoe het college het wegstrepen van regels voor evenementen voor zich ziet. Wethouder Van Asten wijst op het vastgestelde evenementenbeleid, met als onderdeel het uitvoeringsplan, met daarin een proces om kritisch naar regels te kijken. Daaruit is een aantal te schrappen regels voortgekomen, waarvan het resultaat naar de raad komt. Als er andere ideeën zijn over te schrappen regels staat hij daarvoor zeker open. Wethouder Kostermans brengt naar voren dat de sociale basis heel belangrijk is en maakt dat inwoners zich verbonden met elkaar en hun omgeving voelen en dat ze volop in de samenleving kunnen meedoen. Sterke gemeenschappen zijn daarin een noodzakelijk fundament en zij is het eens met de SP dat het belangrijk is om daarin te investeren, zoals in buurtondersteuners, sociaal werkers en het jongerenwerk. Juist om de informele initiatieven van onderop in hun kracht te kunnen zetten. Die aangekondigde transitie gaat een flinke verandering teweegbrengen, die ook nodig is.

Te zien is namelijk dat de druk op het sociaal domein toeneemt en dat steeds meer inwoners vragen om hulp en ondersteuning. Dat komt onder andere doordat er meer ouderen zijn en jongeren meer te kampen hebben met mentale problemen. Er is meer schooluitval. De gewenste beweging naar laagdrempelige ondersteuning raakt de sociaal-pedagogische basis en ook de ontwikkeling van de wijkzorgteams. Voor de sociale basis worden collectieve ontmoetings- en steungroepen uitgebreid en het stimuleren en bemiddelen naar individuele informele steun en vrijwillige inzet ondersteund. Daarnaast worden buurtondersteuners geborgd en geïntensiveerd. Die beweging wordt de komende jaren geleidelijk ingezet, waarbij de focus eerst ligt op de drie gebieden Koolhoven, Groenewoud en Udenhout. Daarna wordt die beweging voor de hele stad ingezet. Die transitie volgt de komende jaren. Er is al veel in de stad. Het gaat er ook om zorg en laagdrempelige ondersteuning beter op elkaar te laten aansluiten en beter met elkaar te verbinden. Het college wil de raad hierin uitgebreider meenemen en daartoe is begin december een sessie gepland om nog meer de diepte in te gaan. De ombuiging vraagt ook wat financieel. Kosten gaan voor de baat uit en daarom is er een investeringsfonds van zo’n 10 miljoen euro om die beweging mogelijk te maken.

Voor bestaanszekerheid is eind vorig jaar een nieuw beleidskader vastgesteld, met daarin het onderwerp kinderarmoede, met een bredere aanpak. De focus is er op de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 36

ondersteuning van het hele gezin en het versterken van de ouders. Daarmee versterkt men ook de bestaanszekerheid van kinderen. De inzet is er niet alleen op financiële ondersteuning, maar juist ook op het versterken van sociale netwerken, talentontwikkeling en integrale aanpak van de problemen in het gezin. Het uitvoeringsprogramma is in de maak en het college komt ook met de eerder aangekondigde versterking van de aanpak om mensen die ondanks werk onvoldoende inkomen hebben beter te bereiken. Dat uitvoeringsprogramma volgt voor het einde van dit jaar. Rondom bestaanszekerheid is gezegd beter te monitoren op hoe beleid impact gaat maken. Daarover volgt ook een raadsvoorstel, te behandelen in het eerste kwartaal van volgend jaar. Het bouwdepot is een belangrijke extra investering in bestaanszekerheid om jongeren extra te helpen. Een verdere vormgeving de komende tijd wordt nu onderzocht. Er zijn vragen gesteld over de ontwikkelingen van groen in en om de stad, zoals het 013 Parkenprogramma, een eigenstandig programma voor vergroening in de stad. Het college is daarmee volop bezig. Er is al een doorkijk gegeven naar zaken in de pijplijn, zoals Koningswei, het Pieter Vreedeplein en het Louis Bouwmeesterplein, evenals andere kleine koele plekken in wijken en buurten, zoals de Barkstraat, het Fokkerpad, de Goudenregenstraat, het Groenwoudpark en het Belaveld.

Daarnaast werkt het college aan een traject versneld vergroenen binnen het programma om te kijken naar welke plekken snel of met voorrang opgepakt kunnen worden. Tevens worden veel speelplekken vergroend. Groen is dus nadrukkelijk geen sluitstuk. Ook in het buitengebied wordt volop in recreatieve ontwikkeling geïnvesteerd, zoals Pauwels. Het college is bezig met de erfgoeddeal, om het bos recreatief aantrekkelijk te maken, het erfgoed beter beleefbaar te maken en middels de aanleg van een recropassage, voor een betere verbinding voor zowel ecologie, wandelaars en fietsers op de Midden-Brabantweg. Het college werkt aan de aanleg van klimaatlandgoed Zwaluwenbunders, met 100 ha die worden omgezet naar nieuwe natuur, bos en natuurinclusieve landbouw. Soms is er vertraging, omdat externe middelen, zoals vanuit de provincie, lang op zich laten wachten. Daarvoor verwacht het college een aantal miljoenen voor het einde van het jaar, ook voor de ontwikkeling in de Oostflank. In het najaar van 2023 en het voorjaar van 2024 was er veel wateroverlast vanwege de hoge grondwaterstanden in de stad, veroorzaakt door langdurige regenval in die periode. Het oppervlaktewater in sloten en duikers heeft daarop geen invloed. Wel ontstaat soms lokaal waterhinder op dat soort plekken. Het college wil die proactiever gaan aanpakken. Dat gebeurde tot nu toe vooral op basis van meldingen.

Nu is sprake van een overgangssituatie naar een meer proactieve benadering, die op korte termijn tot meer onderhoudskosten leidt, maar die zal op de langere termijn tot meer tevredenheid leiden. De meldingen zullen daardoor afnemen. Tot slot kondigt zij een uitgebreide raadsbrief aan over het programma Water en Riolering, waarin meer te lezen zal zijn over de aanpak op het vlak van klimaatadaptatie. Mevrouw Spinnewijn (LT) vraagt wanneer het vervolgonderzoek van Deltares is te verwachten. Wethouder Kostermans bevestigt dat Deltares onderzoeken heeft gedaan, waarin de raad is meegenomen. Het college heeft aangegeven een vinger aan de pols te houden wat betreft infiltratievoorzieningen en het functioneren daarvan. Uit het onderzoek bleek geen relatie tussen wateroverlast en infiltratievoorzieningen. Er is op dat vlak geen nieuw onderzoek in de maak. Mevrouw Spinnewijn (LT) had de beleving dat het onderzoek en de duur ervan vrij beperkt waren en had daarom een vervolgonderzoek verwacht. Wethouder Kostermans monitort de situatie en als er aanleiding is om de raad nader te informeren vanwege andere inzichten, dan wordt die proactief meegenomen. Die andere inzichten zijn er nu nog niet. Mevrouw Spinnewijn (LT) kondigt aan daarop verder te zullen inzoomen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 37

Wethouder Van der Pol laat op de vraag van 50PLUS over de komst van 31.000 woningen weten dat die volgens de planning uit 2021 bij de besluitvorming over de update stedelijk ontwikkelingsstrategie gerealiseerd moeten zijn in 2040. Bij behandeling van de omgevingsvisie zal te zien zijn dat in de richting van 2050 wordt gekoerst op 35.000 woningen. Gevraagd is of de gemeente over voldoende grond voor die woningen beschikt. Een van de indicatoren daarvoor is de woningbouwprogrammering. Momenteel zitten er daarin 24.945 woningen. Hij is ervan overtuigd er dit jaar nog een aantal bij te krijgen, zodat de programmering op orde is. Dat betekent ook op papier voldoende locaties te hebben. Er wordt nog aan verdichtingsstudies gewerkt, onder meer in West als onderdeel van de gebiedsvisie voor dat stadsdeel. Op de langere termijn is het voorstel om mogelijkheden te bezien tot het toevoegen van woningen in de Reeshof. Lokaal Tilburg vroeg of de rijksmiddelen en de stedelijke ontwikkelingsopgave realistisch zijn en geen luchtkasteel. De afgelopen jaren zijn 132 miljoen euro aan rijksmiddelen aangetrokken, die zijn begroot tot 2040. De komende vijftien jaar gaat het om 275 miljoen euro, zodat er sprake is van een conservatieve planning. Hij hoopt dat de gemeente de komende maand de helft van dat bedrag binnenhaalt bij planning van het BO MIRT.

Hij noemt dat realistisch en ook zelfs conservatief. Misschien moet de gemeente nog wat meer willen de komende jaren. In 2024 zijn maar liefst 1.946 woningen vergund, verdeeld over nieuwbouw, transformatie en splitsing. Die zijn nog niet allemaal opgeleverd, waarvoor de doorbouwstrategie echt keihard nodig blijft. De VVD-fractie heeft naar 60 hectare voor werklocaties gevraagd. Het college rekende in het programma Revitaliseren met bvo-vierkante meters, omdat als men verticaal rekent men in vierkante meters kan rekenen. Dan gaat het om 600.000 vierkante meter. Op dit moment is 91.500 vierkante meter gerealiseerd of vergund. Te zien is 53.000 vierkante meter schuifruimte in de programmering. 180.000 vierkante meter is in onderzoek. Deze cijfers zijn ook gedeeld bij de laatste toelichting die de raad heeft gekregen op de voortgang van het programma Revitaliseren. Dat betekent dat de gemeente nog 275.000 vierkante meter zoekt voor de komende jaren, wat geen vanzelfsprekendheid is, in aanvulling op Wijkevoort. Ook binnenstedelijk zijn er mogelijkheden. Alleen al in het omgevingsprogramma Kenniskwartier is er 70.000 vierkante meter ruimte voor werk ingepland. Wellicht kan dat ook een oplossing mede bieden voor de opgave op de bedrijventerreinen. Dat kan ook op verschillende plekken elders in de stad, zoals in Noord, waar werk is ingepland in het gebiedsperspectief.

De SP-fractie informeerde of maatschappelijke voorzieningen onderdeel zijn van dat verhaal, waarop hij bevestigend antwoordt. Er is het afgelopen jaar een bouwsteen voor maatschappelijke voorzieningen vastgesteld, die ook onderdeel van de omgevingsvisie wordt. Daarin is ook te zorgen dat het niet alleen om woningen gaat, maar ook om maatschappelijke voorzieningen, die meteen worden ingepland bij grootschalige gebiedsontwikkelingen in de stad. Voor het Kenniskwartier gaat het om ongeveer 20.000 vierkante meter voor buurtontmoetingsplekken, gezondheidsvoorzieningen en scholen, die ook meteen meegenomen zijn in de programmering van het plan. Dat gaat bijvoorbeeld ook over het gebiedsperspectief Udenhout, Akker en Berkel-Enschot, waar meteen ook een school in de planning zit. Daarop stuurt het college scherp en het neemt die mee in de financiering. De heer Kokke (SP) vraagt of het college kan garanderen dat wachtlijsten voor sociale huurwoningen zullen verdwijnen bij meer woningen bouwen. Wethouder Van der Pol heeft als opgave 70% betaalbare woningen te bouwen, die onderdeel zijn van de programmering. De voorraad telt nu 28% sociale woningen, net te weinig. Op de wachtlijsten kan zijn collega Çelik verder ingaan. De heer Kokke (SP) wil bij elke 500 nieuwbouwwoningen een openbaar toilet laten realiseren.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 38

Wethouder Van der Pol weet dat openbare toiletten in de voorkant worden meegenomen in gebiedsontwikkelingen. Wethouder Çelik ziet dat de druk op de woningmarkt onverminderd hoog blijft en zet daarom in 2026 vol in op versnelling van de woningbouw. Dit met de doorbouwstrategie en het onlangs vastgestelde nieuwbouwbeleid. Daarmee wordt sneller en slimmer gebouwd, met oog voor betaalbaarheid, duurzaamheid en leefbaarheid. De speerpunten zijn de raad bekend, ten eerste meer betaalbare woningen. De ambitie stijgt naar 2.000 woningen per jaar. Hij kan niet garanderen dat er dan geen wachtlijsten voor sociale woningen meer zijn, maar wel spreekt het college de ambitie en belofte uit om tot 2030 10.000 woningen te bouwen, waarvan 3.000 sociale huurwoningen voor het verminderen van de wachtlijsten. De heer Kokke (SP) informeert naar het verschil tussen een belofte en een garantie en wil een doel maken van het oplossen van wachtlijsten. Wethouder Çelik ziet dat de actieve zoektijd is gedaald van 1,6 jaar in 2023 naar 1,2 jaar in 2024. De behoefte en wachtlijst zijn er nog. Het college en de raad gaan voor het realiseren van 2.000 woningen per jaar, maar zover is het nog niet. Allen moeten knelpunten adresseren, zodat in de behoefte van inwoners kan worden voorzien. Die belofte zit in de doorbouwstrategie en het nieuwbouwbeleid.

Corporaties zijn het afgelopen jaar de snelle woonrij begonnen. Wie met spoed een woning zoekt krijgt daarbij wat minder keuze op locatie, maar wel sneller een woning. Die aanpak is uniek in Nederland en andere gemeenten kijken hoe die ook elders geïmplementeerd kan worden. Het tweede speerpunt in het woonbeleid is de juiste woning op de juiste plek te realiseren. De raad heeft gezegd een ongedeelde stad te willen zijn. Dat gebeurt onder andere door meer gebiedsgericht te bouwen en doorstroming te bevorderen. Het derde speerpunt is voor iedereen een passende woonvorm. Dat gaat met name om het bouwen naar de behoefte van ouderen, studenten, spoedzoekers en woonwagenbewoners. Het vierde speerpunt is een sterkere positie op de woningmarkt te willen bieden. De gemeente wil onder andere meer gehoor geven aan woningzoekenden en de wijk. Die ambitie wordt breed in de raad ondersteund. Stilstand is in stedelijke ontwikkeling nadrukkelijk geen optie. Doorbouwen is noodzakelijk om Tilburg sociaal en economisch sterk te houden. En in dat licht bezien is het voorstel van de heer Smolders om 35% voorrang te geven aan mensen met een economische en maatschappelijke binding een stap terug. Volgens het programma wordt immers 30% sociaal, 40% betaalbare koop en huur en 30% in een nog nader te bepalen prijsniveau gebouwd.

Terug gaan naar 35% van de betaalbare woningen toewijzen aan Tilburgers is echt een stap terug. Rigo heeft dat onderzocht en heeft gezien dat in Tilburg 80% van de huurwoningen wordt toegewezen aan Tilburgers, die er op dit moment ook al woonachtig zijn. In de koopsector is dat rond de 70%. Dus het merendeel van de huur- en koopwoningen gaat ook daadwerkelijk naar Tilburgers die in de gemeente woonachtig zijn. Het college streeft er ook naar om voor iedereen een eerlijke kans op woonruimte te realiseren. Het verdringingseffect is op basis van deze cijfers niet aantoonbaar. Een uitzondering is Biezenmortel, waarover eerder een motie is ingediend. Daar is mede op basis van het Rigoonderzoek te zien dat er lokaal maatwerk nodig is vanwege de specifieke woongemeenschap, het relatief hoge aantal vestigers en de beperkte woningvoorraad in de afgelopen jaren, omdat er geen woningbouw heeft plaatsgevonden. De gemeente zet zich daarom in om inwoners van het dorp een eerlijke kans te geven. Dat doet de gemeente samen met de Dorpscoöperatie, de ontwikkelaar en de woningcorporatie. De heer Smolders liet zich net in het debat over de huisvesting van statushouders ontvallen: “Laten we dat maar oplossen.” Het college is daar inderdaad mee bezig. Het is goed om te merken dat daar nu vanuit de kant van de LST steun voor is. Vervolgens gaat hij in op de formatie.

Het klopt dat het aantal fte per inwoner is gestegen. De onderzoekers van Berenschot hebben die stijging binnenstebuiten gekeerd en zien een lichte stijging.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 39

De heer Kokke (SP) informeert naar een plan om samen met woningcorporaties schimmelwoningen aan te pakken en wil weten hoe het college de stokkende doorstroom bij de maatschappelijke opvang gaat verbeteren. Wethouder Çelik heeft op die vraag bij de behandeling van de perspectiefnota geantwoord dat er twee oorzaken daarvoor zijn. Het gaat om onder andere de klimaatverandering en de isolatie, die bij woningen plaatsvindt. Dat maakt dat schimmelvorming vaker optreedt. In het halfjaarlijkse gesprek met de woningcorporaties is vernomen dat schimmelsituaties opgelost dienen te worden. Bij gevallen van schimmelvorming worden woningcorporaties daarop door het Huurteam aangesproken. Waar nodig spreekt het college woningcorporaties aan op hun verantwoordelijkheid. De heer Kokke (SP) is niet met dat antwoord tevreden. Bij het halfjaarlijkse gesprek is duidelijk gezegd dat woningcorporaties een plan zouden maken om schimmelwoningen aan te pakken, omdat ze daarop achter liepen. Hij ging er ook van uit daarover samen met de wethouder te overleggen, wat blijkbaar nog niet is gebeurd. Er ligt dus nog geen plan om schimmelwoningen aan te pakken. Wethouder Çelik bevestigt dat, maar wel is bij het maken van prestatieafspraken afgesproken dat geschillen beslecht worden door tucht, waarvan huurders bij schimmelwoningen ook profijt hebben. Ook het Huurteam zet zijn tanden in schimmelwoningen.

Ook het college spreekt woningcorporaties aan op gevallen van schimmelwoningen. De heer Kokke (SP) noemt het bizar de verantwoordelijkheid nu te leggen bij de huurder en dat de gemeente de huidige woningen niet kan verbeteren vanwege schimmel. Verder wil hij weten wat de gemeente zal doen met de stokkende doorstroom bij de noodopvang. Wethouder Çelik gaat op korte termijn zorgen de woningbouw te stimuleren. De doorbouwstrategie is bekend. Een gemiddeld bouwplan duurt zes tot acht jaar en het is daarom nodig om op korte termijn tijdelijke woningen toe te voegen. Het Bloemenkwartier en ‘t Kompas op Zuid zijn opgeleverd. Een aantal weken terug is Laarveld-Oost opgeleverd. Het betreft fijne en passende woningen voor aandachtsgroepen, waarbij het gaat om de nood ledigen. De Bijsterveldenlaan staat nog op het wensenlijstje, maar ook daar moeten belangen van de bestaande inwoners gerespecteerd worden. Dat bouwplan moet wel voortgang hebben, omdat woningen hard nodig zijn in de stad. De heer Kokke (SP) constateert dat nu tegen mensen in de maatschappelijke opvang gezegd kan worden dat ze kunnen doorstromen en dat wachtlijsten van de maatschappelijke opvang door de wethouder zullen worden opgelost. Wethouder Çelik ziet hoe moeilijk het is om huisvesting te leveren. De belofte van het college is om alles op alles te zetten om uiteindelijk woningen te realiseren.

De Berenschot-onderzoekers hebben de formatiestijging binnenstebuiten gekeerd en zien een lichte stijging van 3% ten opzichte van andere gemeenten. De benchmark geeft ook een verklaring waardoor dat komt. De gemeente kiest vaker voor een vast teamverband in plaats van inhuur, wat andere gemeenten vaker doen. Dat zorgt enerzijds voor meer continuïteit en bovendien laten de onderzoekers zien dat de gemeente lagere overige kosten op de formatie realiseert. De uitbreiding van de formatie is een directe vertaling van de ambities en opgaves en ook van taken vanuit Den Haag. De voorbeelden van het Kenniskwartier en gebiedsgericht werken zijn genoemd. Het werk moet immers gedaan worden. Bij warmtenetten neemt Tilburg de regie in de energietransitie. Er wordt aan klimaatdoelen gewerkt en de wens is minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en geopolitieke risico's. De Oekraïnecrisis en de daaropvolgende stijging van energieprijzen hebben laten zien hoe kwetsbaar inwoners zijn en hoe direct ze in hun portemonnee worden geraakt. De gemeente neemt dan ook de regie, wat ook past bij de geschiedenis van de gemeente. In 1884 nam Tilburg de gasvoorziening in eigen hand. In 1903 volgde de eerste elektriciteitscentrale, waaruit

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 40

de PNEM en Essent voortvloeiden. In 2009 verkocht de gemeente Essent. In 2025 schrijft Tilburg opnieuw geschiedenis met de oprichting van het Warmtebedrijf Tilburg. De aan warmtenetten ten grondslag liggende businesscase is positief. De risico's zijn in beeld en worden gemitigeerd, ook eventueel met een second opinion, zoals de raad die eerder bij motie vroeg. Afgesproken is dat de ontwikkeling van warmtenetten onderdeel zal zijn van de Regeling grote projecten. Zo blijft de raad in positie om de voortgang en ontwikkeling van warmtenetten nauwgezet te volgen. Daarnaast voorziet het Rijk met de garantieregeling in het aantrekken van vreemd vermogen, wat de gemeentelijke investering terugbrengt tot 10% of 20% van de oorspronkelijke raming. De gebruikte techniek om de zeer lage temperatuurnetwerken aan te leggen is bewezen en betrouwbaar. Daarmee kiest Tilburg voor toekomstbestendige oplossingen in het belang van haar inwoners. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt waarom het college wel een dierenwelzijnsnota gaat schrijven, maar daarvoor geen middelen vrijspeelt. Wethouder Çelik antwoordt dat het college in opdracht van de raad een hoofdlijnennota uitwerkt en uiteindelijk toe wil werken naar een beleidsnota over dierenwelzijn.

Het college wil ook verschillende scenario's in de hoofdlijnennota zetten, waarmee de raad in positie komt om aan te geven waar die de lat in de dierenwelzijnsnota wil leggen. Dat gebeurt op verzoek van de raad, waaraan het college gehoor geeft. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt wanneer dan wel een financiële dekking is te verwachten. Wethouder Çelik reageert dat de raad eerst een uitspraak moet doen over hoe hoog de lat ligt. Vervolgens maakt het college op basis van de wensen van de raad een vertaalslag in de financiën. De heer Kokke (SP) vraagt wat de wethouder vindt van hoe het in de wijken gaat, waar er nog geen resultaten lijken te zijn. Arbeidsmigranten leven nog steeds in slechte omstandigheden en daaraan is de afgelopen vier jaar weinig tot niets gedaan. Hij vraagt hoe de wethouder dat vindt gaan. Wethouder Çelik herinnert aan de twee weken terug gedane uitspraak van de raad over de realisatie van een logiesvoorziening aan de Rielseweg. Dezelfde dag heeft het college de raad bijgepraat over de ontwikkeling aangaande het Actieplan aanpak arbeidsmigranten. Verteld is dat een klankbordgroep wordt ingericht de bestaande activiteiten verband houdende met allerlei facetten in relatie tot arbeidsmigratie worden gebundeld.

Het college komt met een integraal verhaal en kijkt hoe de bestaande activiteiten aangevuld moeten worden met nog niet voorziene zaken, maar die wel een plek moeten krijgen in het actieplan. Het actieplan komt in het eerste kwartaal van 2026 naar de raad toe. In Tilburg is een hoop dingen geregeld, maar behoeven nog andere zaken uitwerking. De heer Kokke (SP) ontkent dat dat klopt. De afgelopen vier jaar is er volgens hem helemaal niets gebeurd. Er kon ook niet worden toegezegd dat er een convenant is. Zijn vraag was wat de wethouder vond hoe de gemeente het de afgelopen vier jaar heeft gedaan om de situatie van arbeidsmigranten aan te pakken en te verbeteren. Wethouder Çelik heeft keihard werk gemaakt van het bieden van fatsoenlijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Die is in plekken van de stad ondermaats, vanwege overbewoning en overlast. De stad heeft inmiddels veertien logiesvoorzieningen vergund. Daar is dus de afgelopen vier jaar werk van gemaakt. De wijkaanpak is onlangs geëvalueerd en daarover heeft hij de raad geïnformeerd in een informatiebijeenkomst. De gemeente kan het niet alleen in de wijken. Dat besef is gekomen met de aanpak rondom wijkgericht en gebiedsgericht werken samen met partners, zoals woningcorporaties, de GGD en de politie. Er zijn netwerken ontstaan in de wijken. Er zijn acht gebiedsteams in Tilburg actief.

Zij staan in verbinding met maatschappelijke partners om te zorgen dat wat inwoners constateren en zien sterker te vertalen in hetgeen wat er gebeurt in het gemeentehuis, maar ook in allerlei aanpakken, bijvoorbeeld in het kader van het Nationaal programma

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 41

leefbaarheid en veiligheid. Daarmee worden inwoners ook verder geholpen. Er wordt zo verder gewerkt aan het verbeteren van de kansengelijkheid in de stad. Daarmee is in deze collegeperiode begonnen en dat wil hij in de komende twee jaar ook continueren, zodat een volgend college de keus kan maken om die aanpak door te zetten. Er is geld uitgetrokken voor wijkcentrum De Reinevaer en de communityschool, waarbij ouders en de wijk worden betrokken bij het onderwijs. De heer Smolders (LST) vraagt of wijkbewoners wel zien wat er voor hen in de wijken gebeurt. Wethouder Çelik stelt dat elke dag gewerkt wordt aan vertrouwen. Men moet zorgen voor zichtbaarheid, benaderbaarheid en daar zijn waar het gebeurt. Hij constateert dat daarop intensief is ingezet met 18 fte, maar men is er nog niet. Een volgend college moet de in gang gezette beweging verder brengen. De heer Smolders (LST) gaat het met name om de zichtbaarheid van goede mensen die de wijk verder kunnen helpen. Wethouder Grashoff constateert dat de heer Smolders wel heel graag heel veel woningen wil laten bouwen, maar de schulden van de stad niet wil laten oplopen. De heer Smolders wil ook geen extra inkomsten uit de vastgestelde parkeerstrategie, wat een gat slaat van 225 miljoen euro in de kosten voor de hele stedelijke ontwikkeling. Dat zou erg jammer zijn. De LST wil extra woningen buiten de stad.

Daarvoor is dan een oppervlak gelijk aan de Reeshof nodig. Daarbij horen dan ook nog 60 voetbalvelden voor parkeren op het maaiveld, als men parkeervoorzieningen niet als gebouwde voorzieningen wil realiseren. De heer Smolders (LST) wil natuurlijk huizen bouwen, wat mogelijk is in een mix aan de randen van de stad en binnenstedelijk, ook omdat verkeer via de ringbanen uit de stad moet gaan. Wethouder Grashoff vervolgt dat de mobiliteitsconsequenties van een enorme uitleg van de stad drie keer zo groot zijn als van binnenstedelijk bouwen, waarvoor het college gaat. Voor het overige wil hij uitgebreid in gesprek gaan naar aanleiding van de voorstellen die eind deze week komen over de Ringbaan-West en flankerende maatregelen daarvoor. Hij hoopt daarover op een goede manier op inhoud de degens te kunnen kruisen in plaats van dat debat vooruit te schuiven. De heer van Tilborg wil antwoord hebben op een vraag over de Wet kwaliteitsborging bouw en de consequenties daarvan. Daarop wil hij vanwege de vrij ingewikkelde technische kwestie schriftelijk terugkomen. Er staan geen gebouwen op instorten. Het eigen bouwtoezicht blijft in stand. Sommige aspecten heeft de wetgever geprivatiseerd, maar de gemeente houdt verantwoordelijkheden in het bouwtoezicht. Hij hoopt niet geframed te worden als de wethouder van het autootje pesten. Dat is niet het geval.

Hij wil juist met de raad de discussie aangaan over hoe de stad voor alle modaliteiten bereikbaar kan blijven. Dat is echt zijn inzet. Het gaat om alle modaliteiten, inclusief het autoverkeer, de fiets en het openbaar vervoer. Dat wordt een kunst als men de stad zo intensiveert en uitbreidt. Hij ziet echt uit naar een goede, genuanceerde discussie daarover. De heer Smolders (LST) meent dat de wethouder de stad gaat opzadelen met lopen, fietsen en openbaar vervoer, terwijl de automobilist door de collegeplannen koud zal worden gesaneerd. Wethouder Grashoff vervolgt dat bij versterking van de sociale basis en de wijkzorgteams ook de verbinding met het onderwijs hoort. Wijkzorgteams hebben tevens ook hun vertegenwoordigers bij en in de scholen en zijn daar waar nodig georganiseerd op het niveau van de wijkzorgteams. Als men dat voor elkaar krijgt, ontstaat de situatie waarin veel meer met preventie kan worden gedaan. Er is dan veel meer te voorkomen dat kinderen en jongeren thuis komen te zitten en dat er vroegtijdige schooluitval is. Dat is het na te streven model, waarin de kost voor de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 42

baat uitgaat. Het is juist de bedoeling om aan de voorkant laagdrempeliger faciliteiten te scheppen. Kleine problemen kun je beter aanpakken dan te wachten totdat het grote problemen zijn geworden. Dan ontkom je niet aan specialistische jeugdzorg. Voor dit model is overigens intussen veel draagvlak aan het ontstaan. De invoering van de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk, legt vanaf de leeftijd van 12 jaar tot 27 jaar een zorgplicht aan allen op om te zorgen dat vroegtijdige schooluitval tegengegaan wordt in het vo en in het mbo en te zorgen dat jongeren met een startkwalificatie op de arbeidsmarkt komen. Op die implementatie komt hij binnenkort nog bij de raad terug. Die is het college samen met het onderwijsveld en de regiogemeenten aan het oppakken. De heer Zieleman meende dat voor de energietransitie een langjarige strategie ontbrak. Wat betreft de inhoud van die strategie ligt echter een heel stevig verhaal voor in de vorm van de toekomstvisie op de energievoorziening van de toekomst, de investeringen in het warmtenet en het programma voor het dichten van het CO2-gat met een pakket aan maatregelen. De financiering daarvoor is nog niet langjarig geregeld. Wel zitten er middelen in het klimaatfonds, waarbij er voor de jaren 2026 en 2027 voldoende geld is om met volle kracht voort te gaan met de klimaatagenda.

Er is een meevaller met de CDOKE, de rijksgelden voor de energietransitie. Daaruit is de komende jaren ook nog dekking te halen. De komende coalitie staat opnieuw voor de vraag om tot het jaar 2030 een stevig extra bedrag op tafel te brengen. Dat kan het college niet meer oplossen en ligt op het bordje van een nieuw college. Men kan uitgaan van bedragen tussen de 15 miljoen euro en ruim 20 miljoen euro, die nog op tafel zullen moeten komen voor de periode tot 2030. De heer Kokke kaartte weer met klem de kwestie van de openbare toiletten aan en hij had gehoopt dat die in de begroting het eerste goede nieuws zou hebben gezien. Daarin staat namelijk een structureel bedrag van 250.000 euro voor openbare toiletten. Het betreft een optelsom van afschrijvingslasten op een nieuwe toe te voegen voorziening in de binnenstad, die zeven dagen per week 24 uur per dag open zal zijn. Daarnaast worden ook de voorzieningen in de parkeergarages opgewaardeerd en verbeterd, zodat die beter toegankelijk en bereikbaar zijn. Daar wordt ook geld voor uitgetrokken uit de reserve parkeren. Investeringen in vastgoedzaken, zoals kinderboerderijen, zitten verstopt in de vastgoedportefeuille. De heer Kokke (SP) heeft het plan voor de gratis openbare toiletten gezien en heeft gezegd dat summier te vinden. Het ging hem erom dat het gratis openbare toiletten moeten zijn.

Kinderboerderijen en panden van de gemeente zijn niet zeven dagen per week 24 uur per dag open. Tilburg staat in de rangschikking van gemeenten met gratis openbare toiletten op de 100e plaats. Zijn gevoel is dat zonder urgentie Tilburg dadelijk op de 90e plaats van die lijst zal staan. Hij is blij met de aandacht voor openbare toiletten nu en spoort de wethouder aan om op dit vlak nog ambitieuzer te zijn. Wethouder Grashoff kondigt aan morgen een uitgewerkt voorstel over toiletvoorzieningen in een collegevergadering te laten behandelen, dat de raad binnen een week ontvangt. Hij hoopt dat die dan overtuigend zijn. De heer Kokke (SP) vindt hetgeen over gratis toiletvoorzieningen in de begroting staat niet ambitieus genoeg. De heer Van Stappershoef (VVD) vraagt of de Parkring als groot project wordt aangemerkt. Wethouder Grashoff zegt dat de raad daarover uiteindelijk gaat, maar weet niet beter dat die nu op de rol staat, geïntegreerd met het Stadsforum en nog enkele andere projecten in de binnenstad, als een groot project. Wethouder Kok werkt aan een fundamentele transitie in het sociaal domein en investeert in bewoners, zodat zij beter voor zichzelf en voor elkaar kunnen zorgen. Dat betekent vooral zorgen dat er nu en in de toekomst zorg en ondersteuning beschikbaar blijven voor wie dat ook echt nodig heeft. Dat gebeurt gebiedsgericht, dichtbij en met de wijkzorgteams als spil.

Daarbij werkt het college toe naar een

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 43

aanpak, waarbij eerst wordt ingezet op de sociaal-pedagogische basis, vervolgens op collectieve ondersteuning en daarna pas op individuele zorg en ondersteuning. Deze omvorming van de werkwijze is geen bezuiniging, maar een inhoudelijke koerswijziging, waarvoor een aantal jaren geleden gekozen is. Het gaat om het ombuigen van middelen en het anders organiseren van ondersteuning. Dat is enkel mogelijk door samenwerken binnen het college, maar ook met betrokken partijen in de stad. De heer Kokke (SP) wil dan weten hoe de wethouder verklaart dat keer op keer het budget vermindert en elke keer wordt gezegd dat het met het mindere geld moet gebeuren. Siem heeft een aantal miljoenen euro’s minder gekregen om de zorg op orde te krijgen. Hoe is dan vol te houden dat het geen financiële, maar een inhoudelijke keuze is? Wethouder Kok verklaart bezig te zijn met een transformatie, waarin wordt omgebogen. Bij de Wmo gaat het over een teruggang van tweehonderd aanbieders naar zo’n tien aanbieders met een kleine tien onderaannemers. Die transformatie is de afgelopen jaren in gang gezet, waarbij ook is aangegeven taakgericht te gaan werken en veel meer te kijken of met andere voorzieningen, ook in het voorliggende veld, goedkopere zorg te leveren is. Het gaat veel meer naar collectieve voorzieningen dan naar individuele zorg. Zo denkt hij het geld terug te kunnen verdienen.

De heer Kokke (SP) vindt dat hier sprake is van bezuinigen en herhaalt zijn vraag waarom de keuze niet financieel zou zijn ingestoken, terwijl te zien is dat budgetten alleen maar verminderen. De wethouder zegt dat het een gewilde transformatie is. Dan moet volgens hem niet het budget, maar de gewenste beweging voorop staan. Nu ziet hij alleen maar dat financiën voorop staan en niet wat er gewild is. Wethouder Kok ontkent met klem dat de financiën voorop staan. Het zijn juist de ombuigingen die het college voor ogen heeft. Het betekent ook het komende jaar zo'n 125 miljoen euro aan de Wmo uit te geven. Daarbij wordt duidelijk ingezet op de transformatie en niet zozeer keihard op bezuinigingen. Het zijn ombuigingen en er wordt juist ook geïnvesteerd in het voorliggende en de sociale en pedagogische basis, om uiteindelijk die beweging naar meer preventie, de voorkant, de lichtere ondersteuning en de collectieve ondersteuning vorm te geven. Ook wordt geïnvesteerd in de persoonlijke ontwikkeling van inwoners, evenals in de gemeenschapskracht, zodat inwoners elkaar blijven ondersteunen. Dat zijn allemaal ingezette ontwikkelingen in het sociaal domein. Dat betreft het ombuigen van middelen en geen bezuinigen. Tegelijkertijd is het terecht om ook kritisch te blijven.

De jeugdzorg staat onder druk en de belofte van minder hulpverlening is niet altijd waar te maken, omdat de hulp vaak juist toeneemt. Mevrouw Spinnewijn (LT) maakt ook het punt dat de zorgen en de complexiteit op alle fronten toenemen. Zij gelooft als raadslid de genoemde beweging in gang te moeten zetten, maar ook dat het de komende jaren waarschijnlijk veel meer geld zal kosten dan opleveren. De ontwikkelingen laten zien dat de problematiek in de maatschappij alleen nog maar verder gaat toenemen door eenzaamheid en een geïndividualiseerde maatschappij. Daarom wil zij graag van de wethouder horen waarom een deel van de investering in de begroting al wordt weggezet als terugverdienen, waarin zij niet gelooft. Wethouder Kok komt daarop in de loop van zijn verhaal nog terug. De heer Kokke (SP) leest dat ombuigingen vaak een andere term voor bezuinigingen zijn, met name in de zorg. De wethouder zou dus eerlijk moeten zijn en zeggen te bezuinigen op de zorg. Wethouder Kok legt uit dat ombuigen betekent de middelen elders op andere manieren in te zetten, die beter zijn voor de inwoners, omdat ze eerder geholpen worden en eerder signalen worden opgevangen in het voorliggende veld. Bezien

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 44

wordt hoe door collectieve voorzieningen, ontmoetingsplekken of scholen problematiek eerder te signaleren is. De jeugdzorg staat onder druk. De belofte van minder hulpverlening is moeilijk waar te maken, omdat de jeugdhulpvraag juist toeneemt. Een op de zes kinderen heeft jeugdhulp. Jongeren ervaren problemen, die lastig te beïnvloeden zijn, zoals de nasleep van corona, eenzaamheid, druk van sociale media, complexe scheidingen en financiële stress binnen gezinnen. Tegelijkertijd worstelen gemeenten en zorgaanbieders met personeelstekorten en financiële beperkingen. Dit vraagt om flexibiliteit, samenwerking, een lange adem en vooral koersvastheid. Deze transitie moet men met elkaar doorzetten om in de toekomst ook die zorg aan de meest kwetsbare inwoners in de samenleving te kunnen blijven garanderen. Het college geeft ook invulling aan het toekomstscenario kind en gezinsbescherming door de jeugdzorg te versterken met de structuur van multi-expertteams. Gezinnen met complexe problematiek kunnen integraal met multi-expertteams ondersteund worden. Het werken met die teams wordt ook in 2026 voortgezet. Zo worden zwaardere maatregelen voorkomen, zoals uithuisplaatsing. Gelukkig zet zijn collegawethouder stevig in op de preventie binnen het onderwijs en de sociale basis, wat essentieel is om de instroom in de jeugdzorg te beperken. In 2026 gaat een nieuwe fase in de transitie in.

De wijkzorgteams worden zorgvuldig opgebouwd met expertise en personeel op maat. In 2026 wordt gestart met de wijken Koolhoven en Groenewoud en het dorp Udenhout. Verwijsroutes worden aangepast, zodat wijkteams en huisartsen minder verwijzen naar gecontracteerde zorg en meer inzetten op directe passende ondersteuning. Het college maakt keuzes in samenwerking met wijkpartners, zodat de inzet niet dubbel is en de ondersteuning terecht komt bij wie die het meest nodig heeft. Zo blijft ondersteuning beschikbaar voor wie die nodig heeft, nu en straks, zo licht als kan, zo zwaar als nodig, zodat ook in die toekomst voor de meest kwetsbare inwoners zorg te garanderen blijft. En dat gebeurt bewust in de twee wijken en het dorp Udenhout, omdat daar is geconstateerd dat de veel voorkomende jeugdhulpzorg in segment vier de afgelopen jaren enorm gegroeid is. Verwacht is daar nadrukkelijk een besparing te kunnen leveren. Mevrouw Spinnewijn (LT) vernam een mooie analyse van het complexe vraagstuk van de wethouder. Zij staat aan de zijde van het college wat betreft de inzet op een bepaalde transitie, maar vindt het niet reëel om te veronderstellen dat die meteen effect gaat sorteren. Dat was namelijk bij de andere wijkzorgteams ook te zien. Met het wegduwen van bepaalde zorg naar duurdere segmenten heeft men niet meteen het lek boven tafel. Er is nog niet overal passende ondersteuning.

Spreekster vraagt zich ook af of men die met alle bezuinigingen zal krijgen. Wellicht is het toch wensdenken om te hopen op zo korte termijn effect te sorteren of volgend jaar de conclusie trekken dat er miljoenen bij moeten. Dan hoort zij dat liever nu, dan kan de begroting nog worden omgebouwd. Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) valt haar collega’s bij en is ook van mening dat er wel sprake van een bezuiniging is. Het sociaal domein wordt namelijk niet versterkt met geld. Er wordt een ombuiging gemaakt van 3,5 miljoen euro en er wordt ingezet op preventie. Daarmee is zij het eens, maar zij wil ook dat mensen de zorg krijgen die ze verdienen. Misschien is met de preventieve aanpak te voorkomen dat een aantal jongeren in het duurdere segment terecht komt, maar er zullen ook altijd jongeren zijn die zorg nodig hebben. Wanneer kan daarover het gesprek worden gevoerd? Zij wil graag de garantie van de wethouder dat jongeren die duurdere zorg nodig hebben niet in de kou komen te staan. Wethouder Kok garandeert dat jongeren die complexe hulp nodig hebben niet in de kou blijven staan. Sterker nog, de nu in gang te zetten transitie is nodig om in de toekomst de meest kwetsbare jongeren te kunnen blijven ondersteunen.

Ingaand op de vraag van mevrouw Spinnewijn is sprake van een complex vraagstuk, maar het college gaat zich inzetten om de besparing in 2026 in de genoemde twee wijken en Udenhout voor elkaar te krijgen op die veel voorkomende jeugdhulp. Daarom wil hij heel graag met elkaar kijken hoe dat kan gebeuren. Er zal ook worden

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 november 2025

pagina 45

geleerd van daar opgedane ervaring. Twee jaar daarna worden de wijkzorgteams uitgerold over heel de stad. Vervolgens gaat hij in op vragen gesteld over suïcidepreventie. Ook op dat gebied zet het college stappen. De nieuwe wet gaat op 1 januari 2026 in. Het college heeft een plan van aanpak gereed en hij verwacht dat dat binnen enkele weken daarover een besluit neemt. Vanaf 2026 ontvangt de gemeente een structurele rijksbijdrage van 55 cent per inwoner. Op basis daarvan stelt het college een bestedingsplan op, waarover de raad in het vierde kwartaal van 2025 wordt geïnformeerd. 50PLUS stelde een aantal vragen over GGoud en ouderen. Met GGoud wordt gebouwd aan een stad die uitnodigt tot actief en gezond ouder worden. Sinds 16 juni maakt de stad ook deel uit van het Global Netwerk for Age Friendly Cities van de wereldgezondheidsorganisatie WHO. Deze internationale erkenning sluit naadloos aan op de lokale inzet. De gemeente versterkt preventieve ondersteuning, bevordert de mobiliteit van ouderen, stimuleert de cultuur en sensitiviteit en bouwt aan sterke lokale netwerken. Initiatieven zoals Automaatje, Fijn thuisgesprek en het keurmerk van dementievriendelijke stad dragen hier ook concreet aan bij. Daarnaast wordt ingezet op het verzilveren van de derde levensfase.

Via het bewustwordingsprogramma GGoud en de campagne ‘Vandaag voor later’ stimuleert de gemeente ouderen om hun talenten en ervaring in te zetten voor zichzelf en voor de gemeenschap. Zo maakt men van Tilburg een stad waar ouderen zich veilig, verbonden en gewaardeerd voelen. De transitie in het sociaal domein vraagt om durf, lef, samenwerking en vertrouwen. Dat gebeurt met partners, inwoners en het besef onderweg te moeten leren en bijsturen. Maar het resultaat zal een veerkrachtige samenleving zijn, waar mensen beter voor zichzelf en voor elkaar kunnen zorgen. Dat is waar het college het voor doet. De heer Van Tilborg (50PLUS) vernam dat voor de derde levensfase een pilot zou worden gestart, waarin mensen die dit jaar 67 jaar worden, uitgenodigd worden voor die training. Voor 2026 is GGoud gewaarborgd en hij wil weten hoe dat ook in de periode erna op de kaart blijft staan. Wethouder Kok is momenteel bezig met de pilot derde levensfase. Een deel van de middelen voor GGoud is structureel, maar een deel ook niet. In het eerste kwartaal van 2026 volgt een startnotitie om het GGoud-beleid te evalueren en waarin wordt bepaald welke interventies structureel gewenst zijn en welke ruimte daarvoor nodig is in de Begroting 2027.