05 Toelichting met bijlagen - b001

Het hoofdstuk Soorten heeft betrekking op alle in Nederland in het wild voorkomende zoogdieren, vogels, reptielen en amfibieën en op een aantal vissen, ongewervelde diersoorten en vaatplanten. Voor alle plant- en diersoorten geldt een zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat de initiatiefnemer dat wat redelijkerwijs mogelijk is doet of nalaat om schade aan soorten te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Voor de wettelijk beschermde soorten gelden bovenop de zorgplicht verbodsbepalingen voor schadelijke ingrepen. Voor het beoordelen van ruimtelijke ingrepen zijn de soorten in te delen in de volgende categorieën: <0000> Vogels met een jaarrond beschermde nestplaats (deze soorten zijn benoemd in het document "Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten ontheffing Flora- en faunawet ruimtelijke ingreep", Dienst Regelingen, 2009. Hierin worden 4 categorieën vogels genoemd waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn, en een categorie 5 waarvan de nesten onder bepaalde voorwaarden jaarrond beschermd zijn) <0000> Overige inheemse broedvogels <0000> Soorten vermeld in bijlage IV van de Habitatrichtlijn <0000> Nationaal beschermde soorten zonder algemene vrijstelling (de algemene vrijstellingen zijn door iedere provincie in verordeningen vastgelegd.

In Noord-Brabant zijn de vrijgestelde soorten benoemd in de Verordening natuurbescherming Noord-Brabant) <0000> Nationaal beschermde soorten met algemene vrijstelling. Voor vogelsoorten met jaarrond beschermde nestplaats en soorten van bijlage IV van de Habitatrichtlijn geldt het strengste beschermingsregime. Het is verboden dieren van deze soorten te doden, te vangen, opzettelijk te verstoren en tevens om rust- en voortplantingsplaatsen te beschadigen of vernielen. Voor planten geldt een verbod op plukken, ontwortelen en vernielen. Ontheffing van deze verboden is slechts mogelijk voor een beperkt aantal in de wet genoemde belangen, en mits er geen andere bevredigende oplossing bestaat en de gunstige staat van instandhouding gewaarborgd blijft. Om de gunstige staat van instandhouding te waarborgen is het bovendien in de meeste gevallen nodig om mitigerende en/of compenserende maatregelen te nemen. Voor vogels zonder jaarrond beschermde nestplaatsen gelden deze voorwaarden ook. Voor deze soorten kan overtreding van de verbodsbepalingen echter worden voorkomen door werkzaamheden uit te voeren buiten de broed- en nestperiode. Voor nationaal beschermde diersoorten is het verboden om deze opzettelijk te doden of te vangen en om rusten voortplantingsplaatsen te beschadigen of vernielen.

Voor nationaal beschermde plantensoorten is het verboden om deze opzettelijk te plukken, ontwortelen of vernielen. De provincie kan ontheffing van de verboden verlenen voor ruimtelijke ontwikkelingen, mits er geen andere bevredigende oplossing bestaat en de Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

18

gunstige staat van instandhouding gewaarborgd blijft. Er geldt een vrijstelling van de verbodsbepalingen indien wordt gewerkt conform een goedgekeurde gedragscode. Naast dit wettelijk kader vindt beleidsmatige bescherming van natuurwaarden plaats in het Nationaal Natuurnetwerk (voorheen bekend als ecologische hoofdstructuur - EHS), die is geïntroduceerd in het ‘Natuurbeleidsplan’ (1990) van het Rijk en op provinciaal niveau is vastgelegd. De provinciale groenstructuur bestaande uit het Natuurnetwerk Brabant (NNB) en Groenblauwe Mantel is ruimtelijk vastgelegd in de Interim Omgevingsverordening provincie Noord-Brabant. Het Natuurnetwerk Brabant is een robuust netwerk van natuurgebieden en tussenliggende verbindingszones. Dit netwerk bestaat uit bestaande natuurgebieden, nieuw aan te leggen natuur en verbindingszones tussen de gebieden. Het beleid binnen het Natuurnetwerk Brabant is gericht op behoud en ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden via een "nee-tenzijbenadering". De feitelijke beleidsmatige gebiedsbescherming vindt plaats via de uitwerking van het provinciaal beleid in de gemeentelijke bestemmingsplannen. De groenblauwe mantel vormt het gebied tussen het kerngebied groenblauw en het agrarisch gebied, alsook het stedelijk gebied. De groenblauwe mantel bestaat overwegend uit multifunctioneel landelijk gebied met grondgebonden landbouw.

Het beleid binnen de groenblauwe mantel is gericht op het behoud en vooral de ontwikkeling van natuur, watersysteem en landschap. De groenblauwe mantel geeft ook ruimte voor de ontwikkeling van gebruiksfuncties, zoals landbouw en recreatie, mits deze bijdragen aan de kwaliteiten van natuur, water en landschap: de “ja-mitsbenadering”. De groenblauwe mantel biedt echter geen ruimte voor stedelijke ontwikkeling of de ontwikkeling van nieuwe (kapitaal)intensieve vormen van recreatie en landbouw. 4.10.2 Analyse plangebied Aan de Winkelsestraat 17 te Biezenmortel zullen twee varkensstallen en vier tunnels annex wandelkappen worden gesloopt. Het voornemen is een loods van 20x50 meter, een teelttunnel en een aanzienlijk ruimere erfverharding te realiseren in het plangebied. Het gemengde bedrijf met rundvee en varkens zal veranderen in een boomkwekerijbedrijf met opslag en stalling. Aan de Gommelsestraat 12 te Biezenmortel zal de varkenshouderij worden beëindigd om de bedrijfsvoering in de boomkwekerij voort te zetten, uit te breiden en te professionaliseren. Om dit te realiseren zullen een bestaande varkensstal en vijf tunnels gesloopt worden en wordt onderzocht of deelname aan de Ruimte-voor-Ruimte regeling mogelijk is. Voornemen is om daarna een kas en een bedrijfsruimte te bouwen met een containerveld en een waterbassin aan te leggen.

Natura 2000-gebieden Het plangebied aan de Winkelsestraat 17 ligt op 0,8 km afstand van het wettelijk beschermde natuurgebied Loonse en Drunense Duinen en op 1,1 km afstand van het wettelijk beschermde natuurgebied De Leemkuilen. Het plangebied aan de Gommelsestraat 12 ligt op 0,7 km afstand van het wettelijk beschermde natuurgebied Loonse en Drunense Duinen en op 1 km afstand van het wettelijk beschermde natuurgebied De Leemkuilen. Gezien deze afstand en de zeer beperkte externe invloed van de geplande ontwikkeling kunnen negatieve effecten op dit Natura 2000-gebied op voorhand redelijkerwijs worden uitgesloten. Natuurbescherming in Interim Omgevingsverordening Het plangebied ligt buiten het Natuurnetwerk Brabant (voorheen Ecologische Hoofdstructuur) en de Groenblauwe Mantel, zoals begrensd op de kaarten van de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant. De dichtstbijzijnde gebieden die tot het Natuurnetwerk Brabant behoren, liggen op 400 respectievelijk 280 meter van het plangebied Winkelsestraat 17, Gommelsestraat 12. Externe effecten op het Natuurnetwerk Brabant, zoals benoemd in artikel 3.16 van de Interim Omgevingsverordening, zijn gezien deze afstand en zeer beperkte externe invloed redelijkerwijs uit te sluiten. Soortenbescherming Op 18 maart 2021 heeft er een quickscan naar flora en fauna plaatsgevonden aan de Gommelsestraat 12.

Op basis van uitgevoerd onderzoek zijn er geen effecten te verwachten die van negatieve invloed zijn op de gunstige staat van instandhouding van de waargenomen soorten of mogelijk aanwezige soorten en hun functioneel leefgebied. Op 17 maart 2021 heeft er aan de Winkelsestraat 17 een quick scan naar flora en fauna plaatsgevonden. Op basis van het onderzoek kunnen negatieve effecten voor vleermuizen op voorhand niet worden uitgesloten. Naar aanleiding van de uitgevoerde quick scan is er vervolg onderzoek uitgevoerd volgens het Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

19

vleermuisprotocol 2021. Uit het vervolgonderzoek kan worden geconcludeerd dat negatieve effecten kunnen worden uitgesloten. In het plangebied zijn beplantingen aanwezig waar vogels in kunnen nestelen. Het gaat daarbij om vogelsoorten waarvan de nesten uitsluitend gedurende de broed- en nestperiode beschermd zijn. Vaste, jaarrond beschermde nesten zoals roofvogel- en roekennesten zijn niet aanwezig. Deze beplantingen zullen moeten worden verwijderd voor de geplande ontwikkeling. Negatieve effecten op broedende vogels dienen te worden voorkomen door begroeiingen waarin vogels kunnen nestelen te verwijderen buiten het broedseizoen. De periode van 15 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. De Wet Natuurbescherming kent echter geen standaardperiode voor het broedseizoen, het gaat erom of er een broedgeval is. De genoemde periode kan daarom slechts als vuistregel worden gehanteerd. De aanwezigheid van andere strenger beschermde plant- en diersoorten is op basis van habitatvoorkeur en algemene verspreidingsgegevens (NDFF) met voldoende zekerheid uit te sluiten. Hooguit zijn in het gebied soorten te verwachten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt bij ruimtelijke ontwikkelingen, zoals huisspitsmuis, veldmuis, bosmuis, mol, gewone pad, bruine kikker etc. Tenslotte is voor alle soorten de wettelijke zorgplicht voor flora en fauna van kracht.

In het kader van de zorgplicht zijn echter geen specifieke voorzorgsmaatregelen verbonden aan dit plan. Conclusie Het plangebied is niet gelegen in NNB of Natura 2000-gebied, negatieve effecten als gevolg van externe werking zijn worden niet verwacht. Binnen het plangebied zijn er geen beschermde soorten aanwezig. Naar aanleiding van bovenstaand kan geconcludeerd worden dat er geen belemmeringen zijn om het plan uit te voeren.

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

20

Hoofdstuk 5 Wateraspecten Winkelsestraat 17 5.1 Bestaand watersysteem Winkelsestraat De belangrijkste kenmerken van het plangebied zijn weergegeven in tabel 1. Kenmerk In plangebied Stroomgebied Zandleij Waterbeheerders Stedelijk watersysteem: gemeente Tilburg Zuivering afvalwater: waterschap De Dommel Oppervlaktewater: waterschap De Dommel Bruto oppervlakte Ca 8.750 m² Terreinhoogte Variërend tussen NAP+8,8 m en NAP+9,5 m Gemiddelde hoogste Ca. NAP+7,6 m grondwaterstand (GHG) Ontwateringdiepte Tussen 1,2 m en 1,9 m Bodem sterk lemig zand en zandige leemlenzen Riolering Drukriool (alleen vuilwater) Afkoppelgebied Niet van toepassing Oppervlaktewater Aan de zuidzijde van het plangebied liggen B watergangen, zie afbeelding 1 Keur beschermde gebieden Attentiegebied, zie afbeelding 2 Tabel 1; Gebiedskenmerken

Afbeelding 1; Locatie plangebied (rode vorm) ten opzichte van de legger

Afbeelding 2; Locatie plangebied (rode vorm) ten opzichte van de keur beschermde gebieden

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

21

In de huidige situatie is het perceel deels bebouwd en verhard. Regenwater wat valt op verharde oppervlakken wordt in het perceel verwerkt. Regenwater wat valt op onverharde oppervlakken infiltreert naar het grondwater. In de Winkelsestraat is drukriolering aanwezig. Afvalwater wordt getransporteerd naar de zuiveringsinstallatie van waterschap De Dommel.

5.2 Beleidskader Het waterschap De Dommel heeft in 2015 het 'Waterbeheerplan Waardevol Water 2016 - 2021' vastgesteld. Dit plan is opgesteld vanuit de insteek van het waterschap: samen met gebruikers en (maatschappelijke) organisaties meerwaarde geven aan water. Dit doet het waterschap vanuit vier uitgangspunten: 1) beekdalbenadering; 2) gebruiker centraal; 3) samen sterker; 4) gezonde toekomst. Naast dit beheerplan beschikt het waterschap over verschillende beleidsregels en de Keur die van belang zijn voor eventuele ontwikkelingen. Het Provinciale Milieu- en Waterplan 2016 - 2021 (PMWP) is in 2015 door de provincie Noord-Brabant vastgesteld. Zowel het PMWP als het waterbeheerplan lopen parallel met de 2e termijn van de Kaderrichtlijn Water. Het waterbeleid van de gemeente Tilburg is vastgelegd in het Programma Water en Riolering (PWR) 2020-2023. Bij de totstandkoming van dit beleid zijn de waterbeheerders nauw betrokken. In het PWR is invulling aan het lange termijn beleid dat gestart is met het Waterplan (1997), het Waterstructuurplan (2002), de Structuurvisie Water en Riolering 2010-2015 en voorgaande Gemeentelijke Rioleringsplannen. Ook de Omgevingsvisie 2040 (vastgesteld september 2015) is van belang. In deze omgevingsvisie zijn alle uitgangspunten en opgaves voor de komende decennia vastgelegd.

Toekomstige situatie De bestemmingsplanwijziging voorziet in een agrarische bestemming waar kassen en bijgebouwen mogen worden gebouwd. In tabel 2 zijn de nieuwe verharde oppervlakken aangenomen. Oppervlakken *1 Niet-afvoerende Afvoerende Totaal (m²) oppervlakte (m²) oppervlakte (m²) Schuur 1.000 1.000 Totaal 1.000 1.000 Tabel 2; Afvoerende oppervlakken nieuwe situatie *1 Bron: advisering bouwplanoverleg

5.3 Duurzaam watersysteem De eigenaar van de grond bepaalt de terrein- en vloerpeilen binnen de perceelgrenzen. Deze peilen moeten afgewogen en gekozen worden aan de hand van de volgende factoren: <0000> voldoende ontwateringdiepte; <0000> de water- en vochtdichtheid van alle ondergrondse bouwdelen dient te allen tijde voldoende te zijn voor de nieuwe functie van de ruimte; <0000> aansluiten op de bestaande aangrenzende percelen en op de (toekomstige) terreinhoogte van de openbare ruimte ter plaatse van de grens (T-hoogte); <0000> geen afvloeiend regenwater afwentelen buiten de (toekomstige) percelen; <0000> afdoende bescherming tegen overstroming bij extreme neerslag. De gemeente bepaalt de hoogte van de (toekomstige) openbare ruimte. Daarbij zijn verschillende factoren van belang, waaronder de ontwateringdiepte. In de bestaande situatie is de ontwateringdiepte voldoende voor de nieuwe functies. Hierom worden geen preventieve maatregelen vastgesteld om grondwater- of vochtoverlast te voorkomen. Om de aansluiting op nabije terreinhoogten optimaal te houden wordt de bestaande terreinhoogte ter plaatse van de perceelgrens (T-hoogte) gehandhaafd. Regenwater Tilburg streeft naar een betere leefomgeving. Daarbij speelt de trits vasthouden-bergen-afvoeren een centrale rol.

In eerste instantie gaat het om het gebiedseigen water zoveel mogelijk vast te houden (trits vasthouden-bergen-afvoeren). Mogelijkheden hiervoor zijn: <0000> Minder terrein verharden; <0000> Hergebruik van regenwater voor bijvoorbeeld toiletspoeling of wassen van voertuigen; Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

22

Groene daken; Water opvangen in poelen, regentonnen e.d.; <0000> Waterdoorlatende verharding. Alle beetjes helpen, andere/innoverende ideeën zijn mogelijk. <0000> <0000>

In het PWR is beleid vastgesteld waarmee van iedere ontwikkeling verlangd wordt dat ze hier invulling aan geeft door in een vastgestelde bergingsopgave voor het plangebied te voorzien. De bergingsopgave bedraagt 60 mm, oftewel 60 l/m² verharding van de her-ontwikkelde oppervlakte. Hiermee draagt het plangebied bij aan het hydrologisch neutraal (her)ontwikkelen van Tilburg. Voor de nieuwe situatie wordt op basis van de aangenomen afvoerende oppervlakken in tabel 2 vastgesteld dat er sprake is van een waterbergingsopgave van 1.000 m² * 0,06 m = 60m³. Als invulling wordt de toepassing van een waterbassin voor opvang en hergebruik van water voor de kwekerij als kansrijk gezien. Andere mogelijk invullingen zijn bovengrondse berging en infiltratie in een wadi, greppel, zaksloot of watergang. Bij de toepassing van een bassin kan ervoor worden gekozen het bassin een overcapaciteit te geven waardoor ook bestaande verhardingen op het perceel hierop aangesloten kunnen worden. Indien een overloop van de waterbergingsvoorziening benodigd is dient deze in overleg met waterschap te worden aangesloten op het oppervlaktewatersysteem. Het toepassen van uitlogende bouwmaterialen is uitgesloten om verontreiniging van bodem- en oppervlaktewater te voorkomen.

Huishoudelijk afvalwater Afvalwater van het perceel dient te worden ingezameld en afgevoerd naar de aanwezige drukriolering in de Winkelsestraat.

5.4 Watertoets De impact van deze ontwikkeling op het watersysteem is beperkt. De ontwikkeling valt daarom binnen het maatwerk dat de gemeente heeft vastgesteld in het PWR 2020-2023. Conform deze aanpak kan het watertoets-proces een verkort traject doorlopen. In dit verkorte traject geeft het waterschap geen voorlopig wateradvies, in plaats daarvan wordt het wateradvies pas verstrekt bij de terinzagelegging van het bestemmingsplan.

Gommelsestraat 12 5.5 Bestaand watersysteem Gommelsestraat De belangrijkste kenmerken van het plangebied zijn weergegeven in tabel 1. Kenmerk In plangebied Stroomgebied Waterbeheerders

Bruto oppervlakte Terreinhoogte Gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) Ontwateringdiepte Bodem Riolering Afkoppelgebied Oppervlaktewater

Keur beschermde gebieden Tabel 1; Gebiedskenmerken

Zandleij Stedelijk watersysteem: gemeente Tilburg Zuivering afvalwater: waterschap De Dommel Oppervlaktewater: waterschap De Dommel Ca. 16.300 m² Variërend tussen NAP+8,3 m en NAP+9,0 m Ca. NAP+7,7 m Tussen 0,6 m en 1,3 m Zwak tot sterk lemig zand Drukriool (alleen vuilwater) Niet van toepassing Aan de noord- en westzijde van het perceel is een A watergang gelegen (ZL17). Ten oosten en zuiden van het perceel liggen B watergangen, zie afbeelding 1 Attentiegebied, zie afbeelding 2

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

23

Afbeelding 1; Locatie plangebied (rode vorm) ten opzichte van de legger

Afbeelding 2; Locatie plangebied (rode vorm) ten opzichte van de keur beschermde gebieden

In de huidige situatie is het perceel deels bebouwd en verhard. Regenwater wat valt op verharde oppervlakken wordt in het perceel verwerkt. Regenwater wat valt op onverharde oppervlakken infiltreert naar het grondwater. In de Gommelsestraat is drukriolering aanwezig. Afvalwater wordt getransporteerd naar de zuiveringsinstallatie van waterschap De Dommel.

5.6 Beleidskader Het waterschap De Dommel heeft in 2015 het 'Waterbeheerplan Waardevol Water 2016 - 2021' vastgesteld. Dit plan is opgesteld vanuit de insteek van het waterschap: samen met gebruikers en (maatschappelijke) organisaties meerwaarde geven aan water. Dit doet het waterschap vanuit vier uitgangspunten: 1) beekdalbenadering; 2) gebruiker centraal; 3) samen sterker; 4) gezonde toekomst. Naast dit beheerplan beschikt het waterschap over verschillende beleidsregels en de Keur die van belang zijn voor eventuele ontwikkelingen.

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

24

Het Provinciale Milieu- en Waterplan 2016 - 2021 (PMWP) is in 2015 door de provincie Noord-Brabant vastgesteld. Zowel het PMWP als het waterbeheerplan lopen parallel met de 2e termijn van de Kaderrichtlijn Water. Het waterbeleid van de gemeente Tilburg is vastgelegd in het Programma Water en Riolering (PWR) 2020-2023. Bij de totstandkoming van dit beleid zijn de waterbeheerders nauw betrokken. In het PWR is invulling aan het lange termijn beleid dat gestart is met het Waterplan (1997), het Waterstructuurplan (2002), de Structuurvisie Water en Riolering 2010-2015 en voorgaande Gemeentelijke Rioleringsplannen. Ook de Omgevingsvisie 2040 (vastgesteld september 2015) is van belang. In deze omgevingsvisie zijn alle uitgangspunten en opgaves voor de komende decennia vastgelegd.

5.7 Duurzaam watersysteem Toekomstige situatie De bestemmingsplanwijziging voorziet in een agrarische bestemming waar kassen en bijgebouwen mogen worden gebouwd. In tabel 2 zijn de nieuwe verharde oppervlakken aangenomen. Oppervlakken *1

Niet-afvoerende oppervlakte (m²)

Afvoerende Totaal (m²) oppervlakte (m²) Kas 6.000 6.000 Schuur 1.000 1.000 Totaal 7.000 7.000 Tabel 2; Afvoerende oppervlakken nieuwe situatie *1 Bron: advisering bouwplanoverleg Duurzaam watersysteem De eigenaar van de grond bepaalt de terrein- en vloerpeilen binnen de perceelgrenzen. Deze peilen moeten afgewogen en gekozen worden aan de hand van de volgende factoren: voldoende ontwateringdiepte; de water- en vochtdichtheid van alle ondergrondse bouwdelen dient te allen tijde voldoende te zijn voor de nieuwe functie van de ruimte; aansluiten op de bestaande aangrenzende percelen en op de (toekomstige) terreinhoogte van de openbare ruimte ter plaatse van de grens (T-hoogte); geen afvloeiend regenwater afwentelen buiten de (toekomstige) percelen; afdoende bescherming tegen overstroming bij extreme neerslag. De gemeente bepaalt de hoogte van de (toekomstige) openbare ruimte. Daarbij zijn verschillende factoren van belang, waaronder de ontwateringdiepte. In de bestaande situatie is de ontwateringdiepte op enkele locaties in het plangebied onvoldoende voor de nieuwe functies. Om vocht- en / of grondwateroverlast te voorkomen moet worden nagegaan of er voldoenden ontwateringsdiepte is op de te ontwikkelen plandelen. Voor bebouwing wordt een minimale diepte van 0,9 m geadviseerd en opzichte van GHG. Mogelijk moeten in het plangebied maatregelen worden genomen om hieraan te voldoen.

Vanuit het oogpunt van hydrologisch neutraal ontwikkelen is drainage van grondwater onder het gemiddelde hoogste grondwater niet toegestaan. Een mogelijke maatregel is het terrein binnen de percelen op te hogen, afgestemd op de nieuwe functie. Regenwater Tilburg streeft naar een betere leefomgeving. Daarbij speelt de trits vasthouden-bergen-afvoeren een centrale rol. In eerste instantie gaat het om het gebiedseigen water zoveel mogelijk vast te houden (trits vasthouden-bergen-afvoeren). Mogelijkheden hiervoor zijn: <0000> Minder terrein verharden; <0000> Hergebruik van regenwater voor bijvoorbeeld toiletspoeling of wassen van voertuigen; <0000> Groene daken; <0000> Water opvangen in poelen, regentonnen e.d.; <0000> Waterdoorlatende verharding. Alle beetjes helpen, andere/innoverende ideeën zijn mogelijk.

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

25

In het PWR is beleid vastgesteld waarmee van iedere ontwikkeling verlangd wordt dat ze hier invulling aan geeft door in een vastgestelde bergingsopgave voor het plangebied te voorzien. De bergingsopgave bedraagt 60 mm, oftewel 60 l/m² verharding van de her-ontwikkelde oppervlakte. Hiermee draagt het plangebied bij aan het hydrologisch neutraal (her)ontwikkelen van Tilburg. Voor de nieuwe situatie wordt op basis van de aangenomen afvoerende oppervlakken in tabel 2 vastgesteld dat er sprake is van een waterbergingsopgave van 7.000 m² * 0,06 m = 420m³. Als invulling wordt de toepassing van een waterbassin voor opvang en hergebruik van water voor de kwekerij als kansrijk gezien. Door het bassin overcapaciteit te geven kunnen ook de bestaande verhardingen op het perceel hierop worden aangesloten. Indien een overloop van de waterbergingsvoorziening benodigd is dient deze in overleg met waterschap te worden aangesloten op het oppervlaktewatersysteem. Het toepassen van uitlogende bouwmaterialen is uitgesloten om verontreiniging van bodem- en oppervlaktewater te voorkomen. Huishoudelijk afvalwater Afvalwater van het perceel dient te worden ingezameld en afgevoerd naar de aanwezige drukriolering in de Gommelsestraat.

5.8 Watertoets De impact van deze ontwikkeling op het watersysteem is beperkt. De ontwikkeling valt daarom binnen het maatwerk dat de gemeente heeft vastgesteld in het PWR 2020-2023. Conform deze aanpak kan het watertoets-proces een verkort traject doorlopen. In dit verkorte traject geeft het waterschap geen voorlopig wateradvies, in plaats daarvan wordt het wateradvies pas verstrekt bij de terinzagelegging van het bestemmingsplan.

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

26

Hoofdstuk 6 Uitvoerbaarheid Artikel 3.1.6. van het Bro bepaalt dat in een vast te stellen bestemmingsplan een toelichting moet worden opgenomen, waarin (o.a.) de inzichten staan over de uitvoerbaarheid van het plan. Het onderhavige plan bevat een bouwplan als bedoeld in artikel 6.2.1 Bro. De grondexploitatiewet (afdeling 6.4 van de Wro) is om die reden van toepassing en in beginsel is dus een exploitatieplan vereist. Gelet op het bepaalde in artikel 6.12 lid 2 van de Wro jo. artikel 6.2.1a van het Bro hoeft in dit geval van ondergeschikt belang echter geen exploitatieplan te worden opgesteld. Met betrekking tot de gemeentelijke plan- en apparaatskosten ten behoeve van het opstellen van dit plan zijn door de initiatiefnemer leges betaald. Daarnaast is met de initiatiefnemer een overeenkomst inzake het verhaal van tegemoetkomingen in planschade gesloten. In deze overeenkomst is bepaald dat schade als gevolg van dit bestemmingsplan, die op grond van afdeling 6.1 Wro voor vergoeding in aanmerking komt, zal worden vergoed door de initiatiefnemer. Gelet op het voorgaande is het plan economisch uitvoerbaar.

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

27

Hoofdstuk 7 Omgevingsdialoog en vooroverleg 7.1 Kennisgeving ex artikel 1.3.1 Bro Artikel 1.3.1 van het Bro verplicht bestuursorganen, die een structuurvisie of een bestemmingsplan voorbereiden, waarbij sprake is van een ruimtelijke ontwikkeling en waarbij geen milieu-effectrapport wordt opgesteld, kennis te geven van het voornemen te komen tot vaststelling van die structuurvisie of dat bestemmingsplan. In casu is het voornemen te komen tot vaststelling van het voorliggende bestemmingsplan op 26 februari 2021 gepubliceerd in het (digitale) Gemeenteblad.

7.2 Overleg ex artikel 3.1.1 Bro Op 15 oktober 2021 is het conceptplan aangemeld bij de provincie. Uit het ingevulde formulier 'Inventarisatie belangen gemeente' blijkt dat het plan in beginsel akkoord is.en dat het vooroverleg kan worden beschouwd als afgerond.

7.3 Omgevingsdialoog In het kader van het bestemmingsplan aan de Gommelsestraat 12 en de Winkelsestraat 17 te Biezenmortel is een omgevingsdialoog gehouden. Initiatiefnemers zijn voornemens om het agrarisch bedrijf ten behoeve van een varkenshouderij aan de Gommelsestraat 12 te Biezenmortel te beëindigen. De voormalige varkensstal en teelttunnels worden gesloopt. Daarnaast wordt de aanduiding ‘intensieve veehouderij’ van de locatie verwijderd. Initiatiefnemer wenst aan de Gommelsestraat 12 een grondgebonden teelbedrijf, meer specifiek een boomkwekerij, te ontwikkelen. Voor deze ontwikkeling dient een wijziging van het bestemmingsplan plaats te vinden. Verder zijn initiatiefnemers voornemens het agrarisch bedrijf ten behoeve van een varkenshouderij en een rundveehouderij aan de Winkelsestraat 17 te Biezenmortel te beëindigen. De voormalige varkensstallen en de vier teelttunnels/wandelkappen worden gesloopt. Daarnaast wordt de aanduiding ‘intensieve veehouderij’ van de locatie verwijderd. Middels de sloop van de intensieve veehouderij wensen initiatiefnemers een Ruimte-voor-Ruimtetitel te generen. Daarnaast zijn zij voornemens om op de planlocatie een grondgebonden teeltbedrijf, meer specifiek een plantenkwekerij, te ontwikkelen. In het kader van het bestemmingsplan hebben initiatiefnemers de omwonenden op de hoogte gesteld omtrent het initiatief.

Daarnaast hebben zij omwonenden in de gelegenheid gebracht een reactie te kunnen geven op de gewenste situatie. Omwonenden hoeven niet akkoord te gaan met het plan, maar moeten wel zijn gehoord. Voor deze omgevingsdialoog zijn de adressen Gommelsestraat 1, Gommelsestraat 16, Gommelsestraat 10, Winkelsestraat 6, Winkelsestraat 8, Winkelsestraat 13, Winkelsestraat 15 en Winkelsestraat 19 benaderd. Vanwege het Coronavirus is geen fysieke bijeenkomst gehouden. Initiatiefnemer is zelf bij de omwonenden langs geweest om hen op de hoogte te stellen van de ontwikkeling. Na deze bezoeken hebben acht van de acht adressen aangegeven geen bezwaar te hebben tegen het initiatief.

7.4 Zienswijzen Het ontwerpbestemmingsplan heeft, in overeenstemming met het bepaalde in artikel 3.8 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro), gedurende zes weken ter inzage gelegen, te weten van invullen datum tot en met invullen datum. Tijdens deze periode zijn er invullen aantal zienswijzen ingediend. Deze worden hieronder zakelijk weergegeven, met daarbij het uiteindelijke standpunt van het gemeentebestuur ten aanzien van die zienswijzen. N.B: in verband met de toepassing van de Wet bescherming persoonsgegevens zijn de zienswijzen van natuurlijke personen geanonimiseerd weergegeven (zulks o.a. n.a.v. een bericht van de VNG van 2 oktober 2009). INVULLEN (per genummerde zienswijze een inhoudelijk oordeel, met conclusie dat zienswijze geheel of

Buitengebied Haaren, 4e herziening (Winkelsestraat 17 – Gommelsestraat 12)

28

Bijlage bij toelichting Bijlage 1 AAB Advies AAB Advies

Bijlage 2 Rapport Monumentenhuis Brabant Rapport Monumentenhuis Brabant

Bijlage 3 Rapport Monumentenhuis Brabant (aanvulling) Rapport Monumentenhuis Brabant (aanvulling)

Bijlage 4 Inventarisatie risicobronnen en verantwoording Inventarisatie risicobronnen en verantwoording

Bijlage 5 Ecologische Quickscan Gommelsestraat Ecologische Quickscan Gommelsestraat

Bijlage 6 Ecologische Quickscan Winkelsestraat Ecologische Quickscan Winkelsestraat

Bijlage 7 Nader Onderzoek vleermuizen Nader Onderzoek vleermuizen

Bijlage 8 Onderbouwing winterverblijfplaatsen Onderbouwing winterverblijfplaatsen

Bijlage 9 Parkeernormen Tilburg 2017 Parkeernormen Tilburg 2017

Bijlage bij toelichting Bijlage 1 AAB Advies AAB Advies

Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Haaren T.a.v. Dhr. D. Sebregts, Afd. Ontwikkeling (verzonden per e-mail)

Uw kenmerk

Ons nummer

Datum

E-mail, D. Sebregts

BA 9511

4 oktober 2019

Behandeld door

Onderwerp

Bijlage

H. Gerlings/TS

Geacht College, Naar aanleiding van uw schrijven van 22 augustus 2019, inzake het verzoek van de heren A. en B. Verstijnen, Winkelsestraat 17 en Gommelsestraat 12 in Biezenmortel delen wij u het volgende mede. Op 5 september 2019 heeft een vertegenwoordiger van de Adviescommissie Agrarische Bouwaanvragen de bedrijfslocaties aan Winkelsestraat 17 en Gommelsestraat 12 te Biezenmortel bezocht. Op basis van aldaar met de heren A. en B. Verstijnen gevoerd overleg, de door uw gemeente toegezonden stukken en nader onderzoek komt de Adviescommissie Agrarische Bouwaanvragen tot de volgende bevindingen. Bedrijfsbeschrijving De heer A. Verstijnen (65 jaar) exploiteert van oudsher vanuit de bedrijfslocaties aan de Winkelsestraat 17 en Gommelsestraat 12 een bedrijfsvoering in de veehouderij. Aan de Winkelsestraat 17 betrof dit een melkveehouderijbedrijf met een vijftig-/zestigtal melkkoeien in combinatie met circa 550 vleesvarkens. Aan de Gommelsestraat 12 betrof dit een 120-tal vermeerderingszeugen. Mede in verband met gezondheidsproblemen en het overlijden van zijn echtgenote is de houderij van melkvee en zeugen beëindigd, en worden de varkensstallen op beide locaties momenteel gebruikt voor in totaal nagenoeg 1000 vleesvarkens. Zijn zoon Bas Verstijnen (33 jaar) exploiteert samen met zijn partner Linda een boomkwekerijbedrijf.

Deze bedrijfsvoering is over de afgelopen 15 jaar ontwikkeld tot de huidige omvang en maakt gebruik van beide bedrijfslocaties.

BA 9511 Blad 2

A. Verstijnen woont aan de Winkelsestraat 17. Hier is bebouwing aanwezig in de vorm van de langgevelboerderij, een voormalige ligboxenstal, een veldschuur, twee varkensstallen waarvan één deels berging betreft, en vier tunnels annex wandelkappen (in totaal nagenoeg 1000 m2). De rundveestal is enkele jaren geleden voorzien van een vlakke vloer en is in gebruik genomen voor de boomkwekerij. Daarnaast vindt op het buitenterrein vrij veel stalling en opslag plaats van mechanisatie en benodigdheden voor de boomkwekerij. De tunnels zijn deels buiten het bouwvlak gelegen. B. Verstijnen woont aan de Gommelsestraat 12 welke locatie A. Verstijnen in 1994 heeft aangekocht. De bebouwing bestaat uit een woonhuis, een varkensstal en vijf tunnels die samen ruim 1000 m2 groot zijn. Zowel achter de tunnels als naast de stal is in totaal circa 15 are als containerveld in gebruik. Bij het bedrijf is 37 ha grond in gebruik waarvan 32 ha cultuurgrond in eigendom is en 5 ha huurgrond betreft. Het teeltplan bestaat uit een 18-tal ha boomkwekerij (B. Verstijnen), 13 ha maïs en kleinere oppervlaktes van gewassen zoals grasland, luzerne en randenbeheer. Hoewel formeel boekhoudkundig de veehouderij plaatsvindt onder verantwoordelijkheid van A. Verstijnen en de boomkwekerij plaatsvindt door B. Verstijnen, blijkt dit formele onderscheid slechts ten dele uit de gepraktiseerde bedrijfsvoering.

Zo blijkt dit niet uit de registratie van het grondgebruik en wordt voor beide bedrijfsvoeringen gebruik gemaakt van beide locaties. Ook arbeidstechnisch is er een wisselwerking in die zin dat A. Verstijnen met name de lichtere werkzaamheden in de boomkwekerij (waaronder stek knippen) verricht, en B. Verstijnen tevens in de varkenshouderij werkzaam is. De teelt in de boomkwekerij omvat met name de teelt van buxus, coniferen, conica`s, prunus, euonymus en dergelijke meer. Dooreen genomen betreft het twee- tot driejarige teelten. De tunnels worden gebruikt als stektunnel en voor het aantrekken van jonge planten voor afkweek in de buitenteelt. Naast de reguliere opkweek op het containerveld voor het afkweken in de buitenteelt vindt op het containerveld ook de teelt in potcultuur plaats van gewassen zoals siergrassen en hortensia`s. Het benodigde uitgangsmateriaal voor de buitenteelt wordt merendeels in eigen beheer als stekgoed geproduceerd. Naast de betrokken ondernemers is bij het bedrijf een medewerker het jaarrond in dienst en wordt met name in het voorjaar en het najaar gebruik gemaakt van 3 tot 4 seizoenarbeiders. Het bedrijf beschikt over een uitvoerige mechanisatie.

Te noemen zijn een vijftal tractoren, een zestal transportwagens voor boomkwekerijplanten, een aantal grondbewerkingsmachines, gewasbeschermingsmiddelenspuit met luchtondersteuning, beregeningsinstallaties (2 haspels, pompunits, transportbuizen), specifieke apparatuur voor de boomkwekerij (knippers, ondersnijmes, plantmachines, kluitmachine, schudlichter, sleuventrekker, e.d.), kalkverspreider, middelzware shovel en dergelijke meer. Daarnaast is van oudsher mechanisatie voor de graswinning aanwezig en vindt de opslag van fust zoals kuubskisten en de opslag van beschermdoek voor de vorst plaats aan de Winkelsestraat 17. Plan De familie Verstijnen heeft zowel voor de Winkelsestraat 17 als voor de Gommelsestraat 12 een verzoek ingediend om de varkenshouderij te beëindigen en de stallen te slopen. In dat kader wordt onderzocht of deelname aan de Ruimte-voor-Ruimteregeling mogelijk is. De bedoeling is om de bedrijfsvoering in de boomkwekerij voort te zetten, uit te breiden en te professionaliseren. In dat kader worden de volgende ontwikkelingen weergegeven. Voor de Gommelsestraat 12 wordt in een schetsmatige opzet op basis van het bestaande bouwvlak uitgegaan van de bouw van een kas van 6000 m2, de bouw van een bedrijfsruimte van 20 x 50 meter, de aanleg van containerveld van circa 15 are en de aanleg van een waterbassin.

Aan de achterzijde van het waterbassin is buiten het vigerend bouwvlak een containerveld van vergelijkbare omvang ingetekend. Voor de Winkelsestraat 17 wordt, na amovering van de beide varkensstallen, uitgegaan van de bouw van een loods van 20 x 50 meter, van de plaatsing van teelttunnels binnen het bouwvlak, en van een aanzienlijk ruimere erfverharding annex binnenterrein dan momenteel het geval is.

BA 9511 Blad 3

De motivering voor de bouw van de kas aan de Gommelsestraat 12 is erin gelegen dat op die wijze tot een professionele voorziening kan worden gekomen voor het stekken en opkweken van plantgoed. Daarnaast zal de kas, in combinatie met het containerveld, worden gebruikt om planten in pot af te kweken, zodat meer planten in potcultuur kunnen worden geleverd. De bedrijfsruimte voor de kas is bedoeld voor het oppotten van stekgoed, het aflever klaarmaken van potplanten en de daartoe benodigde stalling en opslag van fust. De nieuwbouwloods aan de Winkelsestraat 17 dient ter ondersteuning van de vollegrondsteelt. In samenhang met de voormalige rundveestal worden deze bedrijfsruimtes gebruikt voor de verwerking en het oppotten van in de vollegrond geteelde planten, de opslag van fust en gereed product, en voor de stalling van de aanwezige mechanisatie. De teelttunnels op deze locatie betreffen ondersteunende tunnels ten dienste van het aantrekken van planten voor de vollegrondsteelt. Voor de loods aan de Gommelsestraat 12 is tevens het verzoek om daarin vijf seizoenarbeiders te kunnen huisvesten. Hoewel in het bij uw gemeente ingediende verzoek ook wordt gesproken over de huisvesting van seizoenarbeiders aan de Winkelsestraat 17 blijkt uit overleg met betrokkenen dat een dergelijk plan niet aan de orde is.

Advies Op basis van de voorgaande bevindingen komt de Adviescommissie Agrarische Bouwaanvragen tot de volgende conclusie. De familie Verstijnen beschikt over twee in de directe nabijheid van elkaar gelegen bedrijfslocaties. In de planvorming wordt uitgegaan van een uitbreiding en specialisatie van de bedrijfsvoering in de boomkwekerij. Voor de sloop van de varkensstallen wordt deelname aan de Ruimte-voor-Ruimteregeling overwogen. Het is niet aan de Adviescommissie Agrarische Bouwaanvragen om te beoordelen of, en zo ja op welke wijze, een deelname aan de Ruimte-voor-Ruimteregeling mogelijk is in combinatie met de herontwikkeling als boomkwekerijbedrijf. De Adviescommissie constateert dat de bedrijfsvoering in de boomkwekerij van de familie Verstijnen over de afgelopen jaren een ontwikkeling heeft doorgemaakt. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat de beschikbare bedrijfsbebouwing ten dienste van deze bedrijfsvoering kwantitatief en kwalitatief ondermaats is en dat in aanzienlijke mate stalling en opslag in de buitenlucht plaatsvindt. De voormalige ligboxenstal aan de Winkelsestraat 17 is momenteel als werkruimte in gebruik maar kent een relatief lage zijwandhoogte, en de omvang ervan is zodanig dat gereed product in de buitenlucht wordt klaar gezet. De beschikbare tunnels en containerveld vormen een fysieke begrenzing voor de huidige bedrijfsvoering.

De algehele bedrijfsbebouwing en voorzieningen in ogenschouw nemende constateert de Adviescommissie dat het een meer bewerkelijke bedrijfsvoering betreft. Voor de Winkelsestraat 17 acht de Adviescommissie de bouw van een loods van de genoemde omvang noodzakelijk ter ondersteuning van de bedrijfsvoering in vollegrond. Een uitbreiding van de huidige krappe erfverharding naar een veel ruimere opzet, en de ingebruikname van het overige beschikbare bouwvlak voor de plaatsing van tunnels acht de Adviescommissie passend voor dit boomkwekerijbedrijf. Voor de Gommelsestraat 12 geldt dat met de bouw van een kas enerzijds kan worden gekomen tot een teelttechnisch betere voorziening en efficiënter zal kunnen worden gewerkt, en dat anderzijds tot een grotere productie en een verbreding van de afzet kan worden gekomen. De bouw van deze kas in combinatie met een bedrijfsruimte, het aanleggen van een waterbassin en de aanleg van containerveld aan de voorzijde van het bedrijf acht de Adviescommissie noodzakelijk in het kader van een doelmatige agrarische bedrijfsvoering. Ten aanzien van de toekomstige aanleg van containerveld buiten het vigerend bouwvlak merkt de Adviescommissie op dat vooralsnog binnen de contouren van het bouwvlak voldoende ontwikkelruimte kan worden geboden.

Een eventuele uitbreiding buiten het bouwvlak is pas ter afweging op het moment dat de mogelijkheden binnen het bouwvlak onvoldoende blijken. Aangaande het verzoek voor de huisvesting van een vijftal seizoenarbeiders in de loods aan de Gommelsestraat 12 merkt de Adviescommissie op dat voorliggend boomkwekerijbedrijf een seizoenmatige arbeidsfilm kent met arbeidspieken in voorjaar en najaar.

BA 9511 Blad 4

De Adviescommissie Agrarische Bouwaanvragen is van oordeel dat de huisvesting van een vijftal seizoenarbeiders op het bedrijf noodzakelijk is voor een doelmatige agrarische bedrijfsvoering. Graag ontvangen wij een kopie van het schrijven van de gemeente, waarin de genomen beslissing aan de aanvrager wordt medegedeeld.

Hoogachtend, ADVIESCOMMISSIE AGRARISCHE BOUWAANVRAGEN

H. Gerlings secretaris

Bijlage 2 Rapport Monumentenhuis Brabant Rapport Monumentenhuis Brabant

Redengevende omschrijving met waardestelling Winkelsestraat 17 in Biezenmortel Gemeente Tilburg

Objectgegevens Ad r es Pos tc od e Plaa ts Kad as t raa l Oors p ron k e lijk e fu n ct i e Hu id i g e f u n cti e Bou wj aar

: W in k els es t raat 1 7 : 5 0 74 PA : B i ez en mor t el : g e m e en t e Ud en h ou t , s ec ti e E , n r. 6 12 2 : b o er d e rij : b o er d e rij : b eg in 19 e e eu w

Algemeen Be zo ekd a tu m Au t eu r Re d ac ti e Rap p o rta g ed atu m

: 2 9 ma art 2 02 1 : M on iq u e v an d e L ooi : in g. G ijs V erku ij le n M A : ju n i 20 21

Mon u m en t en h u is Brab a n t B .V . Mark t 9 49 31 B R G ee rtr u i d en b er g w w w. mo n u m en te n h u is b rab a n t .n l T. 0 16 2 -5 11 8 33 E . in fo @ mon u m en ten h u is b rab an t.n l Monumentenhuis Brabant B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resul taten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

2

Inleiding De ze b es ch rijv in g d i en t om d e cu ltu u r h is t oris ch e waa rd en v an d e b oe rd eri j aan d e W in k el s es tr aat 17 t e B i ez en mo rte l v as t t e s tel l en . In d e b es ch ri jv i n g wor d en d e g ev el s m e t d e klo k m ee b es c h r ev en , b eg in n en d b ij d e v o or gev e l. D e a fz on d e rl ijk e gev e ls wo r d en v an lin ks n aa r r ech ts b es ch r ev en . Me t d e v o or gev e l v an d e b o e rd eri j wor d t d e la n gs g ev el v an d e b o e rd er ij ev e n wijd ig aan d e Win k e ls es traa t b ed o eld . Dit is d e zu id o os tg e v el .

Situering, geschiedenis en hoofdvorm T en zu id o os t en v an d e L oon s e e n D ru n en s e Du in en li gt h et d orp Bi ez en mo rt el . D e n aa m Bi ez en mo rt el b e te ken t mo er as s i ge p l ek b eg ro ei d me t b i ez en . H e t d orp b es taat u it v e rs c h ill en d e b u u rts ch a p p en wa ar v an b u u rts ch ap ’ t W in k el h et ou d s t e is . V an oors p r on g w as B i ez en m ort el e en ag r ar is ch d orp , ma ar d at v era n d e rd e to en b e g in t win ti gs t e e eu w d e B ro e d er s P en it en te n Hu iz e As s i s i ë, e en co mp le x v oo r man n e lij ke v e rs tan d e li jk geh an d i c ap te n s ti ch t ten en d e kap u cij n en e en k ap u c ijn en k loos t er s tich t t en . Hi erd oor k wa m h et ac c en t t e li gg en o p d e zor g v o or ge es t en zi e l en n a m d e b ev o lkin g t o e. H i erd o or n am ook d e b eb ou w in g in h e t b u u rt s ch a p ’ t W in k el to e 1.

De rode pijl wijst Winkelsestraat 17 aan. Bron: Google Maps.

In de rode cirkel de boerderij aan Winkelsestraat 17 . Bron: Google Maps. 1

https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/b iezenmortel-in-vogelvlucht

Op h et Kad as tra le M in u u tp lan u i t 1 82 8 is r e ed s b eb ou w in g zich tb aa r . D e p er ce l en m et n u m m ers 4 56 - 46 1 a an d e W in k els ch e s traat zij n d an in ei g en d om v an P et e r Ge rar d V e rh o ev en . Op h et p er c ee l m et n u m m er 4 5 7 s taa t d an e en ‘h u is , s c h u u r m et er f ’ . D e ov er ig e p e rc e le n zi jn i n geb ru i k a ls tu i n , b o o mg aard , b ou wla n d en w ei lan d en e r s ta at e en b a kh u is . In d e v oo rg ev el v a n d e b oe rd eri j is e en h ard s t e n en g ev e ls t e en aan g eb r ach t m et d a arop d e te ks t: ‘ W V S 1 6 5 1 90 6 ’. In h et kad as t er is v i a d e k a d as tral e l eg g ers n ie t t eru g te h e r l eid en d at d e b o e rd eri j is v e rn i eu w d . W el li ch t d at d e b o erd er ij in 1 9 06 ged e e lt el ijk is v ern i eu w d . Wa ars ch ij n li jk is to en d e v ers p rin gi n g in d e v oo rg ev el , zi ch tb a ar op h e t M in u u t p lan , k om en te v erv a ll e n . In d e v oor g ev el v an h et wo on h u is zi jn lin ks v an d e v oord eu r t we e w oon h u i s v en s t ers zi ch tb aar . W el li ch t is er in h et woo n d ee l e en ext ra v en s ter g ep l aats t to en d e v oor gev e l ‘r e ch t ’ is ge tro kk en . Vaa k we rd er b ij e en gro ot s ch al ig e v erb o u win g e en gev e ls t een aan g eb ra ch t .

Dat kan b ij d ez e b o erd e rij ev en e en s v an toep as s in g z ijn g ew e es t . Op d e Kad as t ral e Mi n u u t p lan u it 1 82 8 s ta at r e c h ts ach te r h et woo n h u is e en v rijs taan d s ch u u r . In 1 92 7 wo rd t e r e en v e rgu n n in g v er le en d o m b a k h u is te b ou w en t eg en d e ach te r gev e l v an d e b oe rd eri j , d u s tu s s en d e b es t a an d e s ch u u r en d e b oe rd er ij . Op v er g u n n in gs t ek en in g u it 19 82 is z ic h tb aa r d a t t e g en h et b a kh u is u it 19 27 , aan d e ach te rz ijd e , e en g eb ou w on d e r les s en a a rs d ak s ta at. V er mo ed e lij k is d i t d e ou d er e s ch u u r d i e op d e kad as tra l e min u u t z ic h tb aa r is . De tw e e g eb ou w en z ijn n og aan w ezi g en wo rd en v erd er op in h et rap p o rt b es c h r ev e n . Lin k s v an d e b o er d e ri j is op d e K ad as t ral e Mi n u u t e en s ch u u r zich tb aa r d i e h aaks op d e w eg is ges itu e erd . In 20 21 s taat l in k s v an d e b o erd e rij n og s t e ed s e en s c h u u r . D ez e s c h u u r is e ch t er d u s d an i g v erb o u w d in d e l oop d e r ti jd d a t d e cu ltu u rh is to ris ch e waa rd e v an d e s ch u u r g rot en d e els v er lor en zi jn g ega an .

Kadastrale Minuutplan uit 1828, de pijl wijst de boerderij aan (UDH, sectie E, nr. 457). Bron: Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Vergunningstekening uit 1927 voor de bouw van een bakhuis met rechts de gevel van de boerderij. Bron: Regionaal Archief Tilburg

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

4

De b o erd er ij is e en l an g gev e lb o erd er ij, e en b o e rd e rij typ e d at v e el v o ork o m t op d e B r ab an ts e za n d g ron d e n en wa arb ij h et woo n h u is en b e d ri jfs g e d e elt e n aas t e lkaa r z ijn op g etr okk en . D e toe gan gs d eu r en zitt en b ij d i t ty p e in d e lan ge g e v el . D e b o erd er ij aan d e W in k els es t raat 1 7 is op g eb o u wd v an u it e en r e ch th oe ki ge p latt e gron d , m et d e n ok ev en wi jd i g aan d e s tr aa t en li n ks h et b ed r ij fs d e e l en re ch ts h et wo on d e el. De g ev els zijn o p geb ou wd in k ru is v erb an d , e en g ec e m en t e erd e p lin t in d e v oor - en ach t er g ev e l en r ol lag en b o v en d e gev e lop en i n g en . In h et b ed r ij fs d e el z ijn in d e ja ren ’5 0 v an d e tw in ti gs t e e eu w z es r u its b et on v en s t ers a an g eb r ach t en zij n , v er mo ed e lijk n aa r aan l e id in g v an g e wij zi gd e b e d rij fs v o er in g, d e d wa rs d ee ld eu r en aan d e v o orz ijd e v er w ijd erd . Het gev e l me ts e l we rk is in e i n d 2 0 s t e e eu w g e re in i g d en op n i eu w gev oe gd . D e b oe rd er ij is af g ed e kt m e t e en z ad el d ak me t wo lfs e i n d en en on d e r aa n e en z in k en m as tg oot. Het d ak is ein d tw in ti gs t e e eu w ged ek t m et s n el d e k p an n en .

Te r h oog te v an d e b ran d mu u r s t ee kt e en g e m ets e ld e s ch oo rs t ee n d oor d e n ok. In d e 19 82 w ord en d e g ekop p eld e s ch u u r en b ak h u is on d e r ee n zad e ld ak g ed ekt e n wor d t d e kap v e rl en g d to t t eg en h e t woo n h u is . T ev en s w ord t h i erb ij d e k ap v an h e t woo n d ee l v ern i eu wd , d e o ors p r on kel ijk ri e ten kap v an d e b oe rd eri j wor d t v oll ed ig g ed ekt m et b e t on n en s n e ld ek p a n n e n e n e en d akkap e l op h et d akv l ak a an d e a c h t erz ijd e g ep la ats t . E in d t win ti gs t e /b e gin e en en t w in ti gs t e ee u w w ord en d e v en s t ers v an h et wo on d e el o p h is to r is er en d e wi j z e v er n ie u w d en v oo rzi en v an h ard s t en en d o rp els , d e in d el in g v an h et w oon h u is g e w ijz igd en e en d akkap e l op h e t d a kv lak aan d e v oorz ijd e t oe g ev o egd .

Luchtfoto jaren ’50, net na het plaatsen van de betonvensters . Bron: dhr Versteijnen.

Borduursel met beeld uit jaren ’50. Bron: dhr. Versteijnen.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

5

Voorgevel (zuidoostzijde)

Voorgevel en rechterzijgevel op bouwtekening voor verbouw boerderij in 1982. Bron: Regionaal Archief Tilburg.

De v oo rg ev el b et r ef t d e g ev e l d ie g er ich t is n aa r d e Win k e ls es t raa t me t l in k s h et b ed ri jfs d e el e n r e c h t s h e t woon d e e l. In h et b ed r ij fs d e el z ijn d ri e ge too gd e b eton n en zes ru it s s talv en s t ers m et v en til a ti es l eu f aan d e on d er zij d e a an g eb rac h t . G el et op h et aan s lu it en d e m ets el w er k zi jn d e v en s t ers lat e r in g eza agd . A an g ez i en b eton v en s t e rs p as n a d e T w ee d e We re ld o o rl og w e rd e n to eg ep as t , ka n word en g e con clu d e erd d at d e v en s t er s v an n a W OII d at er en , d e ja r en ’ 5 0 v an d e t win ti gs t e e eu w. Ron d om h et mid d els t e b e ton v en s t er is i n b oet w e rk zich tb aa r v an e en gr ot e op en in g . Z e er w aars ch i j n lij k zi jn t e ge li jk m et h et p la at s en v an d e b et on v en s t ers d e d wa r s d e eld eu ren in d e v oorg ev e l v e r wi jd e rd en is d e op en in g m et me ts el w er k d ich tg ez et . In h e t in b oe t w er k i s g el ijkt ijd ig e en r on d e v en ti lat o r gep laa ts t.

R ec h ts v an h e t b ed ri jfs d e el is h et w o on d e e l d at ach t er e en v o lg en s b es ta at u i t t w ee v e rn i eu wd e zes ru it s s ch u i fv en s t ers m et op g e kla mp t e lu ik en aan w e e rs zijd e , d aa rn aas t d e v o ord eu r me t t w e eru its b ov en li c h t en w ed er om e en v er n i eu wd zes ru its s ch u ifv en s t e r m et op g ek la mp t e lu i k en a an w e er s zijd e . Re ch ts v an d e loop d eu r is e en h ard s ten en g ed e n ks te en g ep l aats t m et d aaro p h et op s ch r i f t ‘W V S 1 6 5 1 9 06 ’ . In d e gev e l zi jn m e erd er e mu u ra n k e rs zi ch tb a a r d i e h et m ets el w erk v e rb in d en m et d e a ch t e rl ig ge n d e c on s tru ct i e .

Achtergevel en linkerzijgevel op bouwtekening voor verbouw boerderij in 1982. Bron: Regionaal Archief Tilburg.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

6

Voorgevel boerderij.

Voorgevel bedrijfsdeel.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

Dichtgezette dwarsdeeldeuren in rode cirkel.

Later aangebrachte betonvensters.

7

Linkerzijgevel (zuidwestzijde) In d e l in k erz ij g ev e l b ev i n d en zi ch op d e b egan e gron d d r ie ge too gd e z es ru its b et on n en s t al v en s t ers m et v e n til ati es t rook aan d e on d e rz ijd e aa n w ez i g. G el et op h et aan s lu it en d e m ets el w er k zijn d e v en s t e rs la t er in ge zaa gd . He t h ou te n op ge kla mp te h ooi lu ik op d e v er d i ep in g is g ep la ats t in o ors p ro n ke lij k e op en in g en d a t ee rt v er mo ed e lij k u it 19 06 . De g ev el w ord t aan d e b ov en zijd e af g e s lo te n m et e en e en v ou d ig h ou t e n b oe ib o ord . In d e gev e l b ev in d en zi ch d ri e gev e lan k ers d i e h et m ets el w er k v erb in d en m et d e ach te rli gg en d e con s tru cti e .

Voorgevel woondeel.

Linkerzijgevel van het bedrijfsdeel.

Hardstenen gedenksteen.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

8

In d e g ev el zij n me e rd er e mu u ran k ers zi ch tb a ar d ie d e ach t er li gg en d e co n s tru cti e v er b in d en m et d e g ev el .

Aansluiting naast betonvenster.

Hooiluik uit bouw tijd.

Achtergevel (noordwestzijde) In d e a ch t er gev e l b ev in d t zi ch lin ks h e t woon d e el en r ech ts h et b ed r ij fs d e el. H et wo on d e el wo rd t d e e ls aa n h e t zich t on t tro kk en d o or e en in 1 9 27 aan ge b ou w d b akh u is . Lin ks v a n h et b akh u is is e en d e el v a n a ch t er g ev e l v an h et w oo n d e el zi ch tb aa r . In d it d e e l is in 19 8 2 ee n n i eu w h o u ten z es ru i ts s ch u i fv en s ter aan g eb ra ch t . Re ch ts v an h et b akh u is zijn in 19 82 d e ac h t er ge v el t we e h ou t en zes r u its s ch u ifv en s t e rs gep laa ts t . R ec h ts n aas t d e b ei d e v en s te rs is in b oe t we rk z ich tb aa r v an e en d i ch t ge ze t v en s t er e n lo op d eu r . Re ch ts v an d e n ie u w e v en s t ers en h e t in b o et w e rk is e en toil e tv en s te r z ich tb aa r. Re ch ts v an h et wo on d e e l zi jn in h et b ed r ij fs d e el ach t er e en v o lg en s d u b b e le h ou t en d w ars d e el d eu ren w e ll ich t u i t 19 06 m et g eto o gd e h ou ten b alk b ov en in op en i n g , l at er aan g eb r ach t g et o o gd z e s ru its b et on n en s ta lv en s ter m e t v en t ila ti eop en in g aan d e o n d e rzi jd e en ee n h ou ten loop d e u r w el l i ch t ev en e en s u i t 1 9 06 . Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

Achtergevel links van het aangebouwde bakhuis.

9

Achtergevel woondeel.

Getoogde balk in dwarsdeeldeur opening.

De achtergevelbedrijfsdeel.

Betonvenster uit jaren ’50.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

Loopdeur vermoedelijk uit 1906.

10

Rechterzijgevel (noordoostzijde) In d e r ec h t erz ij gev e l is op d e b ega n e gr on d in 1 98 2 ee n ext ra zes ru i ts h ou t en s ch u i fv e n s ter g e p laats t . H et li n k er v en s t e r b ev in d t z ich in d e oors p ron k el ijk e o p e n in g n et a ls d e t w ee v en s t ers op d e v erd i ep i n g. E ch t er zi jn d ez e h o u ten v en s t e rs ev en e en s in 19 8 2 v ern i e u wd . D e v en s t e rs h eb b e n aan w e ers z i jd e op g ekl a mp t e h ou t en lu i ken . D e v en s t e rs op d e v erd i ep in g z ijn v oorz ie n v an g eg lazu u rd e r aa md o rp e ls t en en .

Rechterdeel rechterzijgevel.

Interieur

Woondeel rechterzijgevel.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

De h u id ig e in d e l in g in h et wo on d e el is in 1 98 2 aan g ep as t waa rb ij s in d s d i en d e v oor d eu r i n d e w oon k a m e r g e le g e n is . Ook is d es t ijd s d e wo on ka m er v er gro ot en b ij d e ach te rli gg en d e ke u k en ge tro kk en , is e r ee n tr a p n aar d e v e rd i ep in g aa n ge b ra ch t en zij n op d e v e rd i ep in g s la ap k am ers g e maak t . D e b r an d mu u r b ev in d t zich n o g op d e oors p ron k el ijk e p laa ts , maa r is o p d e v e rd i ep in g v erh oog d me t ka lkz an d s te en a an g ez i en d e b ran d mu u r d aa r on tb ra k . Op d e b e g an e gron d is ev en e en s ka lkz an d s te en zich tb aa r. Di t is e en d ic h tg ez ett e d eu r op en i n g i n d e b ran d mu u r.

11

on d e rs t eu n i n g v er d e r n aar v o r en on d e r d e b a lk g ep la ats t. D e re ch t er , min d er z war e , b alk wo r d t in h et m id d e n o n d ers t eu n d d oor e en h ou t en s t ijl . O p d e b alk en zi jn ma ch in aal g ezaa gd e b alk en a an g eb rac h t waa rop v l oe rd el en zijn g el e gd . D e mu r en zijn aan d e b i n n en zi jd e g es t u ct en in d e k en m er k en d e k l eu rs t e lli n g wi t m et z wa rt g es ch ild e rd . De s ta l wa s d e el s in g eb ru ik als v ark en s s ta l ( r ech ts ) en d e els in ge b ru i k a ls ko ei en s ta l (l in ks ) . In h et g ed ee lt e d a t g eb ru i kt we rd a ls ko e ie n s tal is d e gru p n o g aan we zi g. Op d e v erd ie p in g z ijn d r ie v e rn i eu wd e v erb et e r d e H ol lan d s e s p an te n zi ch t b aar waar op m ach in a al g ezaa gd e gor d in g en e n d akb es ch o t is aan ge b ra ch t . Sp a n t en d r ag en af op d e on d e rl ig g en d e c on s tru ct ie v an b a klkd ra gen d e m u ren . Huidige interieur woonkamer met links de voordeur.

Het in t e ri eu r v an h et b e d rij fs d e el is n o g grot en d e els oors p r on k el ijk . D e con s t ru ct i e in h e t b ed r ij fs d ee l is o p g eb ou w d u it b a lkd rag en d e mu r en b es t aan d e u it v i e r ro n d h ou t en b a lk en d ie afd rag en in d e v oor - en ach t er g ev el . D e b u it en s te t w e e b alk en zijn m in d er zw aar d an d e mid d e ls t e t w e e b a lk en , wa arb ij d e u it ers t lin ks e b al k t eg en d e l in ke r b u it en g ev el is g ep la ats t en wo rd t o n d e rs t eu n d d oor m e erd er e g e me ts e ld e mu u rd a m m en . D e tw e e mid d e ls t e b a lk en z ijn a an w ee rs zi jd e v an d e d wa rs d ee ld e u ro p e n in ge n in d e mu u r g e le gd en wo rd en m ed e on d e rs t eu n d d oor e en g e m ets e ld e mu u rd a m . I et s u it d e ach t er g ev el is een g eb in ts tij l on d e r d e t w e e mid d els te b al ke n gep laa ts t a l s on d e rs t eu n in g . D e aan s l u it in g m e t d e g eb in ts tij l is e en p en - en gat v erb in d i n g v erb o n d e n me t h o u t en t oog n ag e ls . Op d e r e ch t er ron d h ou t en b alk i s aan d e l in k erz ijd e b ov en d e aan s lu itin g m et d e g eb i n ts tij l e en g e g u ts t t el m erk II zi ch tb a ar. Op d ez e g eb in ts tij l z ijn e en g es n e d e t el m erk II zi ch tb aar .

De g eb in ts t ij l on d er d e l in k er ron d h o u t e n b a lk i s v er w ijd erd . H et gat in d e r on d h o u t en b a lk is n og zi ch t b aar . V e r mo ed el ijk n a h et v er w ijd er en v a n d e g eb i n ts tij l is e en n i eu w e h o u ten Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

Rondhouten balkconstructie afdragend in voorgevel.

12

Linker balk met later aangebracht extra ondersteuning (zie pijl). Telmerk II in rode cirkels op rechter rondhouten balk en g ebintstijl. Bij de pijl is de kappoot (kreupele stijl) van het verbeterde Hollandse spant zichtbaar.

Aansluiting gebintstijl linker rondhouten balk (zie pijl). Aansluiting achtergevel met een ondersteunende gebintstijl.

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

13

Rechts de zware rondhouten balk (2) en links de minder zware (1), beide balken bevinden zich links van de verwijderde dwarsdeeldeuren (cirkel). Grup in koeienstaldeel.

Links de zware rondhouten balk (3) en rechts de minder zware (4), beide balken bevinde n zich rechts van de verwijderde dwarsdeeldeuren (niet zichtbaar op de foto).

Re d en g ev en d e o m s c h ri j v in g Win ke ls es tra at 17 Bi ez en mo rt el

Vernieuwde verbeterd Hollandse spant.

14

Schuur en bakhuis (aanbouw)

Aansluiting verbeterd Hollandsspant met de buitengevel.

T eg en d e ach te rg ev el v a n d e b o erd er ij s t aat e en lan gg er ek te aan b o u w, h e t v oo r ma l ig e b a kh u i s en ou d er e s ch u u r , on d e r les s en a ars d ak g ed ekt m et b et o n n en s n eld ek p an n en . In d e g ev e ls v an d e h u id ig e b akh u iz e n is h et o ors p ron k el ijk e v rijs t aan d e s ch u u r n og a f t e l e zen . Op d e g r en s v an h e t oo r s p ron k el ijk e s ch u u r en h e t b ak h u is u it 1 9 27 is e en v ert i c al e b ou w n aad zich tb aa r. H e t oo rs p ro n kel ijk e s ch u u r is n i et in d u id el ijk m ets el w erk v e rb an d op g etr okk en . In h et me ts e l w erk v alt a f t e le zen d at d e oors p ron ke lijk e s ch u u r v er mo ed el ij k la ge r e g ev els h e ef t g eh ad . D ez e z ijn i n 19 8 2 v erh o ogd m et m ets e l w er k in wi ld v erb a n d . Di t o m d e kap v an d e oors p ron k e li jke s ch u u r op e en h oogt e t e b r en ge n me t d ie v an h et b akh u is u i t 19 27 . D e g ev els v an h e t b ak h u is u it 19 2 7, d a t tu s s en h et oors p r on ke li jk e s ch u u r en d e b oe rd er ij is g e p la ats t , is op ge trok ke n in k ru is v erb a n d . D e gev e ls h e b b en e en g e c e m en t e erd e p lin t.

In d e l in k erz ij g ev e l v an d e s ch u u r en h et b a kh u i s zijn ach t er e en v o lg en s t we e v ie rru its b eto n n e n s ta l v en s t ers , e en h ou t en l oop d eu r e n v e r v olg en s d e b ou wn aa d w aarn a e r w ed e ro m tw e e v i e rru its b eton n en s tal v en s t ers , e en v i erk an t h ou ten v en s t er en e en h ou t en l oop d eu r zijn aan g eb ra c h t . De r ech te r loop d eu r d at e er t waa rs ch ij n li jk u it d e jar en ’ 8 0 v an d e t wi n ti gs t e e eu w. Bov en d e g ev e lop en i n g en is een ro lla ag a an g eb ra ch t . G el et op h e t aa n s lu it e n d e me t s el w er k zi jn a ll e v ie rru it s b et on n en s talv en s t ers lat er aan g e b rach t , waa r s ch ijn lij k in d e jar en ’ 5 0 o f ’60 v an d e t w in t igs t e e e u w. D e lin k e r l oop d eu r b ev in d t z ich in e en o o rs p r on k el ijk e o p e n in g . H et m ets el w e rk on d er d e t w ee b eto n v en s te rs i n d e oo r s p ron k el ijk e s ch u u r is , t eru gl ig g en d , d ich tg ez et . Z e er wa ars c h ijn l ijk is h et g eb ru ik v a n h et oors p r o n k el ijk e s ch u u r v ark en s s ta l g e w e es t en zijn d e v ark en s d eu rt jes d i ch t ge zet to en h et g eb ru ik in d e j ar en ‘ 50 /’ 60 is aan g ep as t en er b et on v en s t ers z ij n g ep laats t.