04 Regels met bijlagen-b001
Tekst van het document
GEVAAR
-
GELUID
46 461 4621 4622 4623 4624 46217, 4631 4632, 4633 4634 4635 4636 4637 4638, 4639 464, 46733 46499 46499 46499 46499 46711 46711 46713 46721 46722, 46723 4673 4673 4673 46735 46735 46735 4674 4674 4674 46751 46752 4676 4677 4677
STOF
Autowasserijen Handel in auto- en motorfietsonderdelen en -accessoires
INDICES
GEUR
nummer
45205 453
AFSTANDEN IN METERS
10 0
0 0
30 30
0 10
30 30
2 2
3 P 1 P
1 1
0 30 10 50 50 30 10 0 10 10 30 10 10
0 30 10 10 0 10 0 0 0 10 10 10 10
10 50 30 100 C 30 30 30 30 30 30 30 30 30
0 30 R 0 0 0 50 R 50 R 0 0 0 0 10 10
10 50 30 100 50 50 50 30 30 30 30 30 30
1 3.1 2 3.2 3.1 3.1 3.1 2 2 2 2 2 2
1 P 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G 2 G
1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
10 10 0
0 0 0
30 30 30
10 V 50 V 30
30 50 30
2 3.1 2
2 G 2 G 2 G
1 1 1
10 100
50 0
50 30
30 50
50 100
3.1 3.2
2 P 2 G
2 2
0
10
100
10
100
3.2
2 G
2
0 0
10 10
50 30
10 10
50 30
3.1 2
2 G 1 G
2 1
0 0
30 10
100 30
0 0
100 30
3.2 2
2 G 1 G
2 1
0 0 50 30 10 10 10
0 0 10 30 10 30 10
50 30 30 30 30 100 50
10 0 100 R 30 R 10 30 10
50 30 100 D 30 30 100 50
3.1 2 3.2 2 2 3.2 3.1
2 G 1 G 2 G 1 G 2 G 2 G 2 G
2 1 2 1 2 2 2
B
B
B B
LUCHT
OMSCHRIJVING
SBI-2008
BODEM
Bijlage 1 Richtafstandenlijsten
LIJST 1 - ACTIVITEITEN
OMSCHRIJVING
GELUID
GEVAAR
GROOTSTE AFSTAND
CATEGORIE
VERKEER
VISUEEL
BODEM
INDICES
STOF
AFSTANDEN IN METERS
GEUR
-
10 10
30 10
100 50
10 10
100 D 50
3.2 3.1
2 G 2 G
2 2
B B
0 0 0
10 10 0
100 50 30
10 0 0
100 50 30
3.2 3.1 2
2 G 2 G 2 G
2 1 1
DETAILHANDEL EN REPARATIE T.B.V. PARTICULIEREN Postorderbedrijven
0
0
50
0
50
3.1
2 G
1
LOGIES-, MAALTIJDEN- EN DRANKENVERSTREKKING Cateringbedrijven
10
0
30 C
10
30
2
1 G/P 1
0 0 0 10 0 0 0
0 10 0 0 0 0 0
100 C 100 C 30 C 100 C 100 C 50 C 30 C
50 R 0 0 0 30 30 10
100 D 100 D 30 100 100 50 30 D
3.2 3.2 2 3.2 3.2 3.1 2
3 P 2 P 2 P 2 G 3 G 2 G 1 P
2 2 1 1 1 1 1
0 30 0 10
10 10 0 0
100 50 C 30 C 100 C
50 R 50 R 10 30
100 D 50 D 30 100
3.2 3.1 2 3.2
2 G 2 G 2 G 2 G
2 2 1 1
0 0
0 0
30 C 10 C
0 0
30 10
2 1
2 P 1 P
1 1
0 0 0
0 0 0
0 C 0 C 0 C
100 10 10
100 10 10
3.2 1 1
1 P 1 P 1 P
2 2 2
nummer
SBI-2008
4677 4677 466 466 466 466, 469
0 1 0 1 2
Overige groothandel in afval en schroot: b.o. > 1000 m² - overige groothandel in afval en schroot: b.o. <= 1000 m² Grth in machines en apparaten: - machines voor de bouwnijverheid - overige Overige grth (bedrijfsmeubels, emballage, vakbenodigdheden e.d.
47 4791
-
55 562
-
49 491, 492 491, 492 493 493 493 494 494 495
- VERVOER OVER LAND 0 Spoorwegen: 1 - stations Bus-, tram- en metrostations en -remises Taxibedrijven Touringcarbedrijven 0 Goederenwegvervoerbedrijven (zonder schoonmaken tanks): b.o. > 1000 m² 1 - Goederenwegvervoerbedrijven (zonder schoonmaken tanks) b.o. <= 1000 m² Pomp- en compressorstations van pijpleidingen
52 52242 52242 52102, 52109 52109 5221
0 2 A B 2
53 531, 532 61 61 61 61 61
POST EN TELECOMMUNICATIE Post- en koeriersdiensten A Telecommunicatiebedrijven B0 zendinstallaties: B1 - LG en MG, zendervermogen < 100 kW (bij groter vermogen: onderzoek!) B2 - FM en TV B3 - GSM en UMTS-steunzenders (indien bouwvergunningplichtig)
77
-
DIENSTVERLENING T.B.V. HET VERVOER Laad-, los- en overslagbedrijven t.b.v. binnenvaart: - stukgoederen Distributiecentra, pak- en koelhuizen Opslaggebouwen (verhuur opslagruimte) Stalling van vrachtwagens (met koelinstallaties)
-
VERHUUR VAN TRANSPORTMIDDELEN, MACHINES, ANDERE ROERENDE GOEDEREN
B
B
LUCHT
Bijlage 1 Richtafstandenlijsten
OMSCHRIJVING
GEVAAR
CATEGORIE
VERKEER
VISUEEL
30 50 50 30
10 10 10 10
30 50 D 50 D 30 D
2 3.1 3.1 2
2 P 2 G 2 G 2 G
1 1 1 2
0 0
0 0
10 30 C
0 0
10 30
1 2
1 P 1 P
1 1
OVERIGE ZAKELIJKE DIENSTVERLENING Reinigingsbedrijven voor gebouwen Foto- en filmontwikkelcentrales Veilingen voor huisraad, kunst e.d.
50 10 0
10 0 0
30 30 C 10
30 10 0
50 D 30 10
3.1 2 1
1 P 2 G 2 P
1 1 1
OPENBAAR BESTUUR, OVERHEIDSDIENSTEN, SOCIALE VERZEKERINGEN Brandweerkazernes
0
0
50 C
0
50
3.1
1 G
1
30 50 30 100 50 100 10
0 30 30 50 10 0 10
10 C 50 50 30 30 10 30
0 10 30 R 10 10 30 R 30 R
30 50 50 100 50 100 D 30
2 3.1 3.1 3.2 3.1 3.2 2
1 P 2 G 2 G 1 G 1 G 1 G 1 G
1 1 1 1 2 2 1
B B
100
100
100
10
100
3.2
2 G
2
B
- COMPUTERSERVICE- EN INFORMATIETECHNOLOGIE A Computerservice- en informatietechnologie-bureau's e.d. B Datacentra
-
84 8425
-
37, 38, 39 3700 3700 381 381 382 382 382 382 382 382
- MILIEUDIENSTVERLENING A0 RWZI's en gierverwerkingsinricht., met afdekking voorbezinktanks: B rioolgemalen A Vuilophaal-, straatreinigingsbedrijven e.d. B Gemeentewerven (afval-inzameldepots) A2 - kabelbranderijen A4 - pathogeen afvalverbranding (voor ziekenhuizen) A5 - oplosmiddelterugwinning A7 - verwerking fotochemisch en galvano-afval C0 Composteerbedrijven: C3 - belucht v.c. < 20.000 ton/jr
94 94991
- DIVERSE ORGANISATIES B Hondendressuurterreinen
0
0
50
0
50
3.1
1 P
1
59 931 931 931 931
- CULTUUR, SPORT EN RECREATIE 0 Schietinrichtingen: 11 - buitenbanen met voorzieningen: boogbanen 2 - binnenbanen: boogbanen A Skelter- en kartbanen, in een hal
0 0 10
0 0 0
30 10 C 50
30 10 10
30 10 50
2 1 3.1
1 P 1 P 2 P
1 1 1
96
-
OVERIGE DIENSTVERLENING
BODEM
GELUID
0 0 0 10
Personenautoverhuurbedrijven Verhuurbedrijven voor transportmiddelen (excl. personenauto's) Verhuurbedrijven voor machines en werktuigen Verhuurbedrijven voor roerende goederen n.e.g.
GROOTSTE AFSTAND
STOF
63, 69tm71, 73, 74, 77, 78, 80tm82 812 74203 82992
INDICES
GEUR
62 62 58, 63
AFSTANDEN IN METERS
10 10 10 10
nummer
SBI-2008
7711 7712, 7739 773 772
LIJST 1 - ACTIVITEITEN
LUCHT
Bijlage 1 Richtafstandenlijsten
B
B B
B B
L L L L
Bijlage 1 Richtafstandenlijsten
OMSCHRIJVING
STOF
GELUID
GEVAAR
GROOTSTE AFSTAND
CATEGORIE
VERKEER
VISUEEL
BODEM
LUCHT
INDICES
GEUR
-
AFSTANDEN IN METERS
nummer
SBI-2008
96011 96011 96012 96013 9609
LIJST 1 - ACTIVITEITEN
A Wasserijen en strijkinrichtingen B Tapijtreinigingsbedrijven Chemische wasserijen en ververijen A Wasverzendinrichtingen A Dierenasiels en -pensions
30 30 30 0 30
0 0 0 0 0
50 C 50 30 30 100 C
30 30 30 R 0 0
50 50 30 30 100
3.1 3.1 2 2 3.2
2 G 2 G 2 G 1 G 1 P
1 1 1 1 1
B
L L
Bijlage 2 Boomwaardekaart Boomwaardekaart
baan el k r Ci
4911
baan el k r Ci PNDK
6A
4936
PNDK
6
4938
deweg Hei
AN BA EL RK CI
6144
6570
PNDK
8
6147 6892
Hei deweg
4933
4931
4934
4932
DEW EG HEI
6145
4930
an ba l ke r Ci 6950
pad s nder eSpi Loons
6952
16
6925
6953
AD P S R E ND PI S E S OON L 4928
pad s nder eSpi Loons
6891
5392
6924
4946 4929
18
4941
N
4942
4925
4926 4944
4939
4940
4945
W EG VELD I VLOE
4943 4922
4209
4201
4210
dweg el v oei Vl
5367
BosenBeemdweg
5389
5388
6845
8
c 6
St ok has s el t l aan
I JKSW EG A261
6920 11
FI NANTI EN
4211
Plangebied
Plangebiedgrens
Recropassage Spinder afdeling Ruimte
bijlage bij:
schaal:
1:2000
formaat:
A0
model:
Boomwaardekaart
Boomwaardekaart
Tel. nr: 14013
bestandsnaam: NL.IMRO.0855.BSP2022012-a001.dgn
Postbus 90155
datum:
5000 LH Tilburg
30 augustus 2022
paraaf gemeente:
paraaf initiatiefnemer:
Bijlage 3 Landschapsplan Landschapsplan
380kV Hoogspanningsstation Tilburg
Landschapsplan mitigerende- en compenserende maatregelen, beeldkwaliteit
landschap in verandering
380kV hoogspanningsstation Tilburg
concept
Landschapsplan mitigerende en compenserende maatregelen
Opdrachtgever: TenneT TSO B.V. Auteurs: • Jhon van Veelen • Mascha Visser • Edward de Boer • Ineke Röell
Bureau Waardenburg Bureau Waardenburg Bureau Waardenburg
Projectteam TenneT: • Susan van den Berg (projectleider) • Ivo de Groot dd: 30 november 2021
Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Inleiding Planproces & betrokken partijen Huidige situatie Het hoogspanningsstation, aansluitingen en fasering Compensatieopgave Plannen om bij aan te sluiten
6.1 Regionale plannen en initiatieven 6.1.1 Van Gogh Nationaal Park 6.1.2 Natuurbod regio Hart van Brabant 6.1.3 Landschapsplan Pauwels 6.1.4 Waterlandschap Pauwels 6.1.5 Recropassage en Ecologische Verbindingszone 6.1.6 Gebiedsplan Huis ter Heide 6.2 Regionale ambitie 6.2.1 Recreatie en beleving 6.2.2 Water 6.2.3 Ecologie 6.2.4 Tegengestelde ambities, te verenigen of niet?
4 7 8 10 12 16
16 16 17 17 18 19 20 21 21 22 23 24
7. Van opgave naar Integraal toekomstbeeld
25
8. Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg 9. Referenties 10. Verklarende woordenlijst 11. Bijlagen
35 41 42 43
7.1 Algemeen 25 7.2 Integraal toekomstbeeld 26 7.3 Optimalisatie leefgebied doelsoorten en recreatief medegebruik27 7.4 Ruimtelijke kwaliteit en beleving 28 7.5 Functionaliteit windturbine 29 7.6 Gunstige staat van instandhouding das behouden 29 7.7 Positieve gevolgen voor de doelsoorten van de recropassage en ecologische verbinding 30 7.8 Aandachtspunten 32
33
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
1. Inleiding
In dit landschapsplan voor het hoogspanningsstation Tilburg zijn alle inrichtingsmaatregelen opgenomen die noodzakelijk zijn voor een goede landschappelijke inpassing en daarmee voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid ervan. Het zijn inrichtingsmaatregelen vanuit alle relevante milieuaspecten: landschap en cultuurhistorie, natuur, leefomgeving en water. Waar mogelijk en zinvol zijn de opgenomen maatregelen gecombineerd en zijn integrale inrichtingsmaatregelen ontworpen die een functie vervullen voor bijvoorbeeld zowel de landschappelijke inpassing als de compensatie van ecologische waarden. Als bij de uitvoering van dit landschapsplan blijkt dat beter op een andere wijze invulling kan worden gegeven aan een opgenomen inrichtingsmaatregel, zal, in overleg met de betreffende gemeente en grondeigenaren een naar aard en doel vergelijkbare inrichtingsmaatregel worden gezocht.
fig. 1 Locatie van het hoogspanningsstation
De omgeving van het nieuwe hoogspanningsstation biedt mogelijkheden voor het invullen en realiseren van de inpassingsopgaven. Eerder is er door verschillende partijen (provincie Noord-Brabant, gemeente Tilburg, Natuurmonumenten en De Efteling) in een overeenkomst de ambitie vastgelegd om een Ecologische Verbindingszone te maken ten noorden en oosten van het hoogspanningsstation. Belangrijke onderdelen van deze ecologische verbindingszone
44
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
zijn een recropassage onder de N261 door, met een westelijke en oostelijke aantakking op natuurgebieden. De komst van het hoogspanningsstation in dit toch al smalle gebied is complicerend, maar biedt mogelijkheden om natuur- en landschapsmaatregelen gericht in te zetten om ontwikkelingen te ondersteunen en realisatie van regionale ambities een stap dichterbij te brengen.
Saldobenadering In afstemming met de provincie NoordBrabant is voor het compenseren van natuur en landschap gekozen om gebruik te maken van de saldobenadering. Bij de saldobenadering is er sprake van een combinatie van onderling samenhangende plannen, projecten of handelingen waarvan één of enkele afzonderlijk een negatief effect hebben op het Natuur Netwerk Brabant, maar waarvan de gecombineerde uitvoering leidt tot een verbetering van de kwaliteit of kwantiteit van het Natuur Netwerk Brabant als geheel.’ Met de saldobenadering wordt invulling gegeven aan de wens van regionale partners om de compensatieopgave vanwege het hoogspanningsstation integraal en samen met hen te benaderen. Deze benadering maakt het ook mogelijk om over de grenzen van het Natuurnetwerk Brabant (NNB) heen te kijken en dit toch robuuster te kunnen maken. De saldobenadering omvat ook het opstellen van een Integraal toekomstbeeld in samenspraak met de regionale partners. Zo wordt niet alleen rekenkundig gekeken naar het compenseren van de netto afname van begrensd NNB maar is er ruimte om een passende ontwikkeling in te zetten die bijdraagt aan
55
een integrale verbetering van het gebied. Dit draagt bij aan zowel het functioneren van de natuur binnen het NNB als aan andere functies en wensen. TenneT heeft een integrale toekomstschets in afstemming met de regiopartijen ontwikkeld. Deze integrale toekomstschets biedt de ruimtelijke context waarbinnen het Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg een bijdrage zal leveren. De realisatie van de natuurcompensatie en landschappelijke inpassing in voorliggend Landschapsplan voor hoogspanningsstation Tilburg levert een belangrijke bijdrage aan de integrale toekomstschets. Zo wordt invulling gegeven aan: • de saldobenadering; • de landschappelijke inpassing van het hoogspanningsstation; • een deel van de compensatieopgave van het hoogspanningsstation; • een deel van de ambities van de regio. Op deze wijze maakt TenneT de ambities voor het gebied niet onmogelijk maar draagt zij daar voor een belangrijk deel juist aan bij. De borging van de opgaven vindt via verschillende sporen plaats. Zie hoofdstuk 8. TenneT is ook voornemens bij te dragen aan de ambities van de regio. De borging hiervan vindt via een ander spoor plaats. TenneT sluit overeenkomsten met betrokken partijen waarin nadere afspraken staan over onder andere de omvang van de opgave en termijn van borging.
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
Leeswijzer De kern van het landschapsplan voor het hoogspanningsstation is opgenomen in het laatste hoofdstuk van dit plan. De andere hoofdstukken dienen als onderbouwing en motivering om inzicht te geven in de samenhang en de integrale benadering van de opgaven. Het hoofdstuk hierna gaat in op het planproces dat is doorlopen om te komen tot dit landschapsplan. De verschillende betrokken partijen worden in dit hoofdstuk genoemd. De huidige situatie komt aan bod in hoofdstuk 3 waarna in hoofdstuk 4 een omschrijving van het initiatief, het hoogspanningsstation en de aansluitingen, is opgenomen. De compensatieopgave vanwege het initiatief staat in hoofdstuk 5. Verschillende visies en plannen zijn er voor het gebied ten noorden van Tilburg. Deze komen aan de orde in hoofdstuk 6 dat afsluit met de regionale ambitie voor dit gebied. Hoofdstuk 7 behandelt hoe de opgave vanwege het hoogspanningsstation invulling geeft aan de regionale ambitie voor de ecologische verbindingszone ter hoogte van het hoogspanningsstation. Het laatste hoofdstuk omschrijft dat wat nodig is aan compensatie van natuur en landschap vanwege sec het hoogspanningsstation Tilburg. Hier is ook concreet opgenomen hoe hier invulling aan wordt gegeven en hoe dit is en nader wordt geborgd.
66
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
2. Planproces & betrokken partijen
Het Landschapsplan is tot stand gekomen middels een participatieproces met alle relevante belanghebbende partijen in de omgeving van het nieuw te realiseren hoogspanningsstation. Het startpunt voor het proces ligt bij het bepalen van de locatie van het station. Nadat in juli 2017 het zoekgebied Spinder is aangewezen als eindpunt voor de verbinding tussen Rilland en Tilburg, is met stakeholders uit het gebied de exacte locatie van het station bepaald. In 2018/2019 heeft een ruimtelijke verkenning plaatsgevonden. Medio 2019 hebben de samenwerkende overheden advies uitgebracht over de voorkeurslocatie van het station. De gemeenten Tilburg en Loon op Zand, waterschappen De Dommel en Brabantse Delta, De Efteling, Natuurmonumenten en provincie NoordBrabant zijn bij de keuze voor de Voorkeursvariant betrokken geweest.
Participatieproces In het kader van het vooroverleg voor het Rijksinpassingsplan voor het hoogspanningsstation is aan de overlegpartners gevraagd om een reactie te geven op het concept Landschapsplan (mei 2020). Het merendeel van de geconsulteerde partijen verzocht TenneT concreet inzicht te bieden in de exacte kwantitatieve en kwalitatieve opgave van de natuur- en landschapscompensatie die zou volgen uit het Inpassingsplan. Daarnaast verzochten partijen om de maatregelen uit het Landschapsplan
77
te laten aansluiten en bij te laten dragen aan de overkoepelende ambities en plannen van de partijen, waaronder Landschapspark Pauwels. TenneT is samen met partijen aan de slag gegaan om te komen tot een aangepast Landschapsplan, rekening houdend met de verzoeken van deze partijen. TenneT heeft aan Bureau Waardenburg opdracht gegeven om de natuurcompensatieopgave te kwantificeren en kwalificeren. Van september 2020 tot november 2021 heeft er een participatieproces plaatsgevonden om gezamenlijk richting te geven aan de invulling van de compensatieopgave, die de basis is voor dit Landschapsplan. Dit landschapsplan is het resultaat van de uitkomsten uit het participatieproces en sluit aan op de plannen en ambities van partijen, zoals Landschapspark Pauwels en gebiedsvisie Huis ter Heide. Gedurende dit participatieproces zijn de visie en uitwerking van het Landschapsplan vier keer met partijen besproken en aangepast. Daarnaast is er veelvuldig bilaterale afstemming geweest.
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
3. Huidige situatie
Dit hoofdstuk bevat een omschrijving van de huidige situatie ter hoogte van het te realiseren hoogspanningsstation en de directe omgeving.
fig. 2 Half open landschap ten westen van het plangebied met de bestaande 380kV verbinding
Het landschap ten noorden van Tilburg behoort tot de landschappen van heideontginning en kampontginning. Dit gebied kent duidelijke karakterverschillen en verschillende bosrijke landgoederen en natuurgebieden, waaronder Landgoed De Mast, De Zandleij, de Loonsche Heide (Leike Ven) en Huis ter Heide. De landgoederen hebben een rationele verkaveling met gemengd bos. De afgelopen decennia werden de naaldbossen en de landbouwgronden omgevormd tot een gevarieerd en natuurlijk landschap met heide en vennen. Naast het natuurlijke en bosrijke karakter zijn in het gebied een grote afvalverwerkingsfabriek met hoge stortplaats (Spinder) en een RWZI met daarnaast een effluentvijver met hoge kades gevestigd. De zuiveringsinstallatie vindt zijn oorsprong in de begin vorige eeuw door de gemeente Tilburg aangelegde vloeivelden, bij elkaar circa 140 ha groot, die gefunctioneerd hebben tot 1972. Daarna nam een RWZI de taak van de vloeivelden over. In 1999 werd het besluit genomen om in het resterende deel van de oude vloeivelden een nieuw natuurgebied aan te leggen, het Noorderbos, waarin ook een aantal waterlopen, sluisjes en stuwtjes van het voormalige vloeiveld een plaats hebben gekregen. De N261 doorsnijdt het gebied van noord naar zuid.
88
fig. 3 Spinderspad met afvalverwerkingsinstallatie
fig. 4 Plangebied met rechts de kade rond de RWZI
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
fig. 5 Verhoogde ligging van de N261
Het te realiseren hoogspanningsstation is deels geprojecteerd in bestaand natuurgebied (Huis ter Heide), dat tevens is opgenomen in het Natuurnetwerk Brabant. Ten noorden van het geplande hoogspanningsstation ligt een dassenburcht. Verder bevindt zich in het gebied een windturbine en zijn er diverse fiets- en wandelpaden. In het vervolg van dit landschapsplan wordt nader ingegaan op de autonome ontwikkelingen waarmee rekening moet worden gehouden of synergie mee kan worden verkregen.
fig. 6 Links dijk van de RWZI met windturbine en de bestaande 380kV verbinding
99
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
4. Het hoogspanningsstation, aansluitingen en fasering
Dit hoofdstuk omschrijft het initiatief: het hoogspanningsstation en de aansluitingen. Ook komt de fasering van het project aan de orde.
380kV Hoogspanningsstation De bouw van een nieuw hoogspanningsstation is nodig om in de toekomst te zorgen voor een betrouwbare, veilige en robuuste energievoorziening in de regio. Door middel van het 380kV hoogspanningsstation kan geschakeld worden tussen het 380kV-net en het 150kV-net. In de toekomst sluit hier ook de nieuwe verbinding Zuid-West 380kV Oost op aan en kan ook hiermee worden geschakeld. Het Loonse Spinderspad vormt de toegangsweg naar het 380kV-hoogspanningsstation. Het hoogspanningsstation heeft een oppervlakte van 6,5 ha. Om het hoogspanningsstation te kunnen bouwen worden de bestaande kades rondom de RWZI verplaatst.
Aansluitingen op de bestaande verbinding Het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation wordt aangesloten op de bestaande hoogspanningsverbinding van Geertruidenberg naar Eindhoven. Er worden voor de aansluiting van het station vier nieuwe hoogspanningsmasten gebouwd en er worden vier bestaande masten aangepast. Vervolgens worden twee van de bestaande drie circuits aangesloten op het hoogspanningsstation. Eén circuit blijft in de bestaande verbinding hangen. Als
10 10
fig. 7 Impressie van de bestaande verbinding, het nieuwe 380kV station en de aansluiting op de bestaande verbinding (inlussing)
Bestaande verbinding: 3 circuits
380kV station Bestaande verbinding :1 circuit
Inlussing: 2 circuits
150kV kabel
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
ZW380 Oost gereed is, worden alle drie de circuits aangesloten op het hoogspanningsstation en worden de masten van de bestaande verbinding verwijderd.
Aanleg ondergrondse kabels naar 150kV hoogspanningsstation Tilburg Noord Voor het aanleggen van het ondergrondse kabeltracé worden horizontaal gestuurde boringen toegepast om onder andere wegen, watergangen en andere bovengrondse- en ondergrondse infrastructurele constructies te kruisen en kunnen bomen en andere natuurwaarden boven de kabel zo veel mogelijk behouden blijven. Door het toepassen van deze sleufloze techniek wordt de overlast voor de omgeving tot een minimum beperkt. Op een aantal plekken wordt het kabeltracé aangelegd in open ontgraving. Dit betekent dat er een kabelsleuf wordt gegraven. Op de kabels die in open ontgraving zijn aangelegd is kap van bomen noodzakelijk en is na realisatie geen diepwortelende beplanting meer mogelijk.
Compensatie waterberging Het 380 kV-hoogspanningsstation wordt gedeeltelijk gerealiseerd op de plaats van de effluentvijver behorende bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van Waterschap De Dommel en komt uiteindelijk in het beheersgebied van Waterschap Brabantse Delta te liggen. De gemeente Tilburg, de Efteling, Natuurmonumenten, de provincie NoordBrabant en beide waterschappen hebben plannen voor de realisatie van een recropassage ten oosten van de bestaande effluentvijver, waarvoor een brede ecologische verbindingszone nodig is. Ook hiervoor dient een gedeelte van de effluentvijver te worden gecompenseerd. Deze effluentvijver heeft als doel om het gezuiverde afvalwater (effluent) uit de RWZI
11 11
tijdelijk op te vangen, zodat deze geleidelijk via de Zandleij kan worden afgevoerd op het watersysteem in het Noorderbos en verder. Het verlies aan waterbergingscapaciteit dient gecompenseerd te worden voordat deze nieuwe functies kunnen worden gerealiseerd. Vanaf juni 2019 zijn TenneT, Waterschap De Dommel, Waterschap Brabantse Delta, de gemeente Tilburg, Natuurmonumenten en de Provincie NoordBrabant betrokken bij de planvorming voor deze compensatieopgave. Dit heeft geresulteerd in een integraal ontwerp waarin zowel de plannen voor het hoogspanningsstation, de ecologische verbindingszone en het snelfietspad integraal in beschouwing zijn genomen. Gedurende het ontwerpproces is afstemming geweest met diverse stakeholders in het gebied en zijn ook optimalisaties uitgevoerd waarbij belangen in de omgeving zorgvuldig zijn afgewogen. Dit heeft geresulteerd in een ontwerp waarbij de compensatie van de effluentvijver plaats zal vinden in de strook tussen de bestaande effluentvijver en de N261 en een strook tussen de N261 en de Stokhasseltlaan.
hoogspanningsstation dient een aantal maatregelen te worden genomen om de bouw van het station mogelijk te maken. Allereerst dienen de kabels onder het Loonse Spinderspad te worden verlegd om zo de aanleg van het hoogspanningsstation mogelijk te maken. Daarnaast dient ook een deel van de bestaande effluentvijver te worden verplaatst om ruimte te maken voor het station. Deze werkzaamheden dienen te zijn afgerond voordat het station kan worden gebouwd. Nadat de waterberging gereed is, wordt het toegangspad tot de windturbine van Spinderwind aangelegd, zodat toegang is gegarandeerd. Vervolgens kan de locatie van het hoogspanningsstation bouwrijp worden gemaakt en vindt de realisatie van het hoogspanningsstation plaats. De masten worden gebouwd parallel aan de bouw van het station. De masten, lijnen en kabels moeten gereed zijn voordat het station in bedrijf kan.
Voor de compensatie worden separate vergunningenprocedures doorlopen om tijdig gereed te zijn voordat wordt gestart met de bouw van het hoogspanningsstation. Deze ontwikkeling maakt geen deel uit van de Rijkscoördinatieregeling voor het hoogspanningsstation.
Instrumentarium/Realisatie/Fasering Om werkzaamheden te kunnen uitvoeren zijn tijdelijke werkterreinen en werkwegen nodig. Voorafgaand aan de realisatie van het
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
5. Compensatieopgave
In het kader van dit landschapsplan is de compensatieopgave bepaald voor NNB (conform Interimomgevingsverordening Noord-Brabant) en houtopstanden (conform Wet natuurbescherming (Wnb)). De opgave is met behulp van GIS berekend.
fig. 8 Initiatief hoogspanningsstation Tilburg geprojecteerd over beheertypenkaart (NNB)
De aanpassingen aan de waterberging / effluentvijver hebben ook effecten op het NNB. Het uitgangspunt hierbij is dat de waterberging kan worden ingepast binnen de begrenzing van het NNB, mits er tevens een kwaliteitsverbetering van de natuurwaarden wordt bewerkstelligd. De plannen omvatten de omvorming van beheertype ‘droog bos met productie’ naar een combinatie van (nieuwe) beheertypen: ‘zoete plas’, ‘kruiden- en faunarijk grasland’ en ‘rivier- en beekbegeleidend bos’. Dit behelst een kwaliteitsverbetering, onder meer vanwege de vochtigere omstandigheden. Omdat er fig. 9 Nieuwe beheertypen a.g.v. aanpassing waterberging / effluentvijver. Bron: Antea, 2021
12 12
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
hierbij netto een omvorming van circa1,8 ha bos naar water (0,8 ha) en grasland (1,0 ha) plaatsvindt, blijft er een boscompensatieverplichting (Wnb) over van circa 1,8 ha. Deze opgave wordt toegevoegd aan de boscompensatie die direct voortkomt uit het initiatief van het hoogspanningsstation. Ook voor het verleggen van de kabels en het realiseren van de toegangsweg voor groot onderhoud van Spinderwind moeten bomen worden gekapt.
Toetsingskader Natuurcompensatie In de Wet natuurbescherming vindt beleidsmatige gebiedsbescherming plaats door middel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het Natuurnetwerk Nederland is een samenhangend
netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuurgebieden. Het netwerk wordt gevormd door kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en ecologische verbindingszones met als doel natuurgebieden beter met elkaar en met het omringende agrarisch gebied te verbinden. Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen gedeputeerde staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van dit samenhangend landelijk ecologisch netwerk. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. In Brabant wordt dit ecologisch netwerk Natuurnetwerk Brabant (NNB) genoemd. Voor het NNB wordt onderscheid gemaakt in directe kwantitatieve en indirecte kwalitatieve
effecten. De compensatieregeling voor kwantitatieve effecten op het NNB is uitgewerkt in de Interim omgevingsverordening Brabant. Naast dat is aangegeven dat oppervlakte verlies 1 op 1 gecompenseerd dient te worden, is hierin ook de regeling ten aanzien van de toeslagfactor uitgewerkt. De toeslagfactor houdt verband met de ontwikkeltijd van het type natuur dat door het planvoornemen verdwijnt. Het beheertype zoals uitgewerkt in het Natuurbeleidsplan is hier mede bepalend voor. Het betreft hier met name bossen met een leeftijd van maximaal circa 50 jaar. Ontwikkeltijd van compenserend bos kan daarom op maximaal 50 jaar worden gesteld. In het geval van de aantasting van NNB voor de gebieden N16.03 en N15.06 is
tabel. 1 Oppervlakten natuurcompensatie
Element
Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB in andere vorm, bos wordt aangetast)
Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB met behoud beheertype)
Station (oppervlakte station)
Tijdelijke aantasting zonder toeslag (blijft NNB, geen bos aanwezig) Toelichting Geen herontwikkeling NNB en aanplant houtopstand mogelijk door ruimtebeslag
Permanente aantasting
Opgave Totaal toe te boskap voegen NNB (Wnb)
Toeslag (66%)
15.902
N16.03 Droog bos met productie
14.643
9.762
24.405
N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
1.259
839
2.099
150 kV kabel (belemmerde zone + werkterrein) N16.03 Droog bos met productie N16.03 Droog bos met productie N16.03 Droog bos met productie
13 13
3.039 2.509 530
1.673
1.673
353
353
Is op dit moment al een open plek in 4.281 het bos, dus geen toeslag
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
Element
Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB in andere vorm, bos wordt aangetast)
Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB met behoud beheertype)
Tijdelijke aantasting zonder toeslag (blijft NNB, geen bos aanwezig) Toelichting
Permanente aantasting
Opgave Totaal toe te boskap voegen NNB (Wnb)
Toeslag (66%)
Masten (mastposities+ werkterreinen)
11.699
N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
7.733 5.716
N16.03 Droog bos met productie
58
418 Werkterrein mast 61 buiten bestaande ZRO
0
N16.03 Droog bos met productie
5.507
4.128
4.546
0
0
3.671
3.671
Gelegen binnen nieuw onderdeel waterberging en door daarmee samenhangende herinrichting geen bos 7.881 meer
N16.03 Droog bos met productie Lijnen (belemmerde zone buiten werkterreinen)
4.838 Gelegen binnen nieuw onderdeel waterberging en door daarmee samenhangende herinrichting geen bos 455 meer
N16.03 Droog bos met productie N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
4.837
N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland
3.225
3.225
23.651
39.972
4.297
Ecologische verbindingszone Tot aal op gave i n p assi n gsp l an Ti l b u rg3 8 0
23.300 13.062
6.095
24.646
16.320
Tot aal b oscomp en sat i e st at i on Ti l b u rg 3 8 0
58.778
Compensatieopgave houopstanden buiten NNB
1.027
Toegangsweg Spinderwind* N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
678 678
452
1.130
Waterbergingsopgave* Tot al e comp en sat i eop gave i n cl . t oegan gsw eg en w at erb ergi n g
18.000 41.102
78.483
* Formeel zijn de toegangsweg Spinderwind en de waterbergingsopgave geen onderdeel van het inpassingplan. Vanwege de samenhang met het hoogspanningsstation zijn deze wel meegenomen bij het bepalen van de compensatieopgave voor NNB en houtopstanden.
14 14
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
rekening gehouden met een toeslagfactor van 2/3 voor de locaties waar op dit moment bos aanwezig is. NNB dat tijdelijk wordt aangetast kan na realisatie weer terug worden gebracht in oorspronkelijke staat of waar nodig worden omgevormd tot een ander natuurdoeltype. Bij aantasting van bos, dient in dit geval alleen de toeslagfactor aan NNB gecompenseerd te worden. Voor ingrepen grenzend aan het NNB of binnen aanliggend NNB-gebied bestaat ook de mogelijkheid op negatieve effecten in kwalitatieve zin op het NNB. Dit hangt mede samen met de mogelijkheid om aangegeven beheertypen nog daadwerkelijk te kunnen ontwikkelen of duurzaam te behouden.
Eén boom staat voor 84 m2 bosvak en andersom. De provincie geeft aan dat deze regel beide kanten op kan worden toegepast. Binnen drie jaar na kap dient herplant plaats te vinden. Een visie op de locatie waar herplant plaatsvindt is gewenst. Een ontheffing van deze herplantplicht is mogelijk wanneer kap plaatsvindt ten behoeve van de ontwikkeling naar andere natuurdoeltypen. TenneT wenst hier echter geen gebruik van te maken. fig. 10 Initiatief hoogspanningsstation Tilburg geprojecteerd over door Antea in 2020 ingemeten bomen en houtopstanden (buiten NNB) die moeten worden gekapt
Toetsingskader houtopstanden De Wnb geeft definities van houtopstanden die bij kap herplantplichtig zijn. Er is sprake van een herplantplicht indien de totale opstand meer is dan 10 are (1000m2) of bestaat uit meer dan 20 bomen in rijbeplanting. In dit geval ligt alle te verwijderen beplanting buiten de bebouwde kom. Bij kap van bomen volgt een herplantplicht van houtopstanden (1 op 1).Houtopstanden die al gecompenseerd worden in de te herbegrenzen NNB door de keuze van beheertypen met bos, hoeven conform provinciaal beleid niet nogmaals als aparte houtopstand te worden gecompenseerd. In de Interim Omgevingsverordening NoordBrabant is de wijze van herplant verder uitgewerkt, waarbij ook regels zijn gegeven voor het geval de noodzakelijke herplant niet op de locatie van kap kan plaatsvinden zoals dat bij de bouw van het hoogspanningsstation het geval is. Bij de compensatie van houtopstanden geldt geen opslagfactor, zoals bij beheertypen.
15 15
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6. Plannen om bij aan te sluiten
Er is een aantal plannen en initiatieven waar, bij het maken van de visie in het kader van de saldobenadering en uiteindelijk het Landschapsplan voor het hoogspanningsstation, aansluiting is gezocht. Dit hoofdstuk gaat in op deze plannen en initiatieven die de basis leggen voor de regionale ambitie. Deze regionale ambitie komt aan het einde van dit hoofdstuk aan de orde.
6.1 6.1.1
uitnodiging aan alle Brabanders om samen te werken aan het Brabantse landschap van de toekomst. Het Van Gogh Nationaal Park wordt een ‘gelaagd meesterwerk’ genoemd, waarvoor Vincent Van Gogh een gids en inspiratiebron is. Zijn creativiteit, vernieuwingsdrang, verbeeldingskracht, doorzettingsvermogen en durf gelden als inspiratiebron om te werken aan het landschap; niet op een historiserende manier, maar toekomstgericht,
met verbeeldingskracht en innovatieve oplossingen. Hoewel de ecologische en landschappelijke kwaliteiten van het Van Gogh Nationaal Park veel kansen bieden, staan landschap en natuur ook onder druk. Brabant staat voor grote ruimtelijke opgaven en bij al die grote opgaven is het de bedoeling om steeds te investeren in de kwaliteit van natuur en landschap en met diverse partijen daaraan samen te werken.
Regionale plannen en initiatieven Van Gogh Nationaal Park
fig. 11
Verbeelding Masterplan Van Gogh Nationaal Park (Bron: Masterplan Van Gogh Nationaal Park)
Het Van Gogh Nationaal Park (in oprichting) is een van de Nationale Parken nieuwe stijl. De nieuwe Nationale Parken zijn geen geïsoleerde eilanden, maar staan midden in de samenleving. De versterking van natuur en landschap blijf topprioriteit, maar ook agrarische cultuurlandschappen, steden en dorpen horen erbij met een prominente rol voor beleefbaarheid, versterking van de economie en betrokkenheid van inwoners, vrijwilligers en ondernemers. Internationaal onderscheidt Van Gogh NP zich omdat het de metropolitane kenniseconomie van Brainport en BrabantStad laat samenkomen met schitterende natuurgebieden, het kleinschalige Brabantse bekenlandschap én de tastbare erfenis van Van Gogh. Er is een Masterplan opgesteld dat bedoeld is als een wenkend perspectief én een
16 16
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.1.2
Natuurbod regio Hart van Brabant
Gemeenten Loon op Zand en Tilburg hebben in een regionale samenwerking ‘Hart van Brabant’ samen met zeven andere gemeenten en drie waterschappen, waaronder De Dommel en Brabantse Delta, een ‘Bidbook natuurbod’ uitgebracht aan de provincie Noord-Brabant en het Groen Ontwikkelfonds Brabant. Hiermee wordt concreet gemaakt hoe en op welke plekken de partners binnen hun grenzen willen bijdragen aan het realiseren / complementeren van het natuurnetwerk in Brabant (NNB). De natuuropgave bestaat uit het aanleggen van nieuwe natuur, realiseren van ecologische verbindingszones, beekherstel en aanleg van vispassages en faunapassages. Wat het natuurbod bijzonder maakt is dat de natuuropgave niet als sectorale opgave wordt gezien, maar nadrukkelijk gekoppeld wordt aan integrale gebiedsopgaven, zoals mobiliteit, leisure, duurzame energie en klimaatadaptatie. Daartoe is ook samenwerking gezocht met terreinbeherende instanties, Brabants Particulier Grondbezit en de Werkeenheid van het Groen Ontwikkelfonds Brabant. De regio vraagt de Provincie en het GOB om medewerking met betrekking tot overeenkomsten en meekoppelkansen, medefinanciering, flexibiliteit in begrenzingen en subsidievoorwaarden. In de nabijheid van het hoogspanningsstation Tilburg zijn gebiedsopgave Loonse en Drunense Duinen + Schil en gebiedsopgave N261/N269 onderscheiden.
Ook zijn de ecologische verbindingszone Wildertse Arm en de Recropassage onder N261 opgenomen. De opgaven voor beekherstel en vispassages liggen wat verder weg.
17 17
6.1.3
Landschapsplan Pauwels
De doelstelling van Landschapspark Pauwels is om het buitengebied ten noorden van Tilburg om te vormen tot een aantrekkelijk landschapspark. Hierbij wordt voortgebouwd op de cultuurhistorische kwaliteit, de ecologische kwaliteit en de belevingswaarde van het landschap. Het recreatief netwerk wordt verbeterd, ecologische verbindingen worden gemaakt, er wordt slimmer omgegaan met het watersysteem en sommige stedelijke ontwikkelingen worden beter in het landschap ingepast. De partners van Pauwels zijn: De Efteling, Waterschap fig. 12
de Dommel, ZLTO, waterschap Brabantse Delta, provincie Noord-Brabant, gemeente Loon op Zand, gemeente Tilburg, Natuurmonumenten en Brabants Landschap. Een belangrijk onderdeel van landschapsplan Pauwels, in de nabijheid van hoogspanningsstation Tilburg, is het realiseren van een ecologische verbindingszone (EVZ) tussen Huis ter Heide en De Brand. Via het Noorderbos ten oosten van de N261 legt deze ecologische verbindingszone de verbinding naar Huis ter Heide ten westen van de N261. Er is inmiddels
Masterplan Landschapspark Pauwels. (Bron: Strootman landschapsarchitecten, 2018).
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
gekozen voor een gecombineerd recreatief-ecologisch kunstwerk (recropassage) onder de N261 om deze ecologische verbindingszone veilig de N261 te laten kruisen. Ook is er een fietsroute gepland: rondje Pauwels, die vlak langs de hoogspanningslocatie komt. Deze en andere ambities zijn vastgelegd in het Masterplan Pauwels, onderschreven door genoemde regionale partijen. Deze ecologische verbindingszone is nader uitgewerkt door in de vorm van een Projectplan door Natuurbalans (Landschapspark Pauwels… en het Natuurnetwerk Brabant. BHJM Crombaghs, 2019), op basis waarvan subsidie is verleend door Provincie Noord-Brabant.
6.1.4
Waterlandschap Pauwels
de westzijde, kruist de toekomstige waterberging en wordt een van de recreatief interessante plekken.
fig. 13
Schetsontwerp Waterlandschap Pauwels (Bron: H+N+S)
Als uitwerking van het oostelijk deelgebied binnen Landschapspark Pauwels heeft bureau H+N+S een schetsontwerp voor Waterlandschap Pauwels uitgewerkt. Essentie hiervan is dat de stad als bron van water wordt gezien, zowel direct in de noordrand als meer indirect via de RWZI en de effluentvijver. Via een waterharmonica (die door Waterschap De Dommel wordt aangelegd) draagt dit gezuiverde water bij aan landschappelijke versterking en toekomstvast maken van het landelijk gebied. Ook wordt ingezet op het behouden en zichtbaar maken van de cultuurhistorische waarden van de voormalige vloeivelden in combinatie met natuurwaarden in het Noorderbos. De aanpassingen die TenneT aan de effluentvijver wil doen voor de bouw van het hoogspanningsstation zijn ook opgenomen in dit schetsontwerp. Daarnaast is ook een verbreding van de zone direct ten westen van de recropassage die ten goede komt aan de ecologische verbindingszone opgenomen. Het geplande snelfietspad, parallel aan de N261 aan
18 18
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.1.5
Recropassage en Ecologische Verbindingszone
Het Landschapspark Pauwels is de schakel waarmee Tilburg een ecologische verbinding tot stand wil brengen tussen Natura 2000-gebied De Loonse en Drunense Duinen en natuurgebied Huis ter Heide. Een van de speerpunten van Landschapspark Pauwels betreft het realiseren van een ecologische verbinding over de N261, waardoor uitwisseling van flora en fauna tussen Huis ter Heide en Natura 2000-gebied De Loonse en Drunense Duinen (met daarin onder meer de natuurgebieden Brand en de Leemkuilen (via het Noorderbos)) in de toekomst mogelijk wordt. Daarnaast heeft de Efteling een natuurcompensatieopgave van de uitbreidingsplannen van de Efteling. De Efteling heeft hiervoor een onderbouwing op basis van de saldobenadering opgesteld. Bijzonder is dat hierbij nadrukkelijk wordt ingezet op “een verbindingszone voor mens én dier”, de zogenaamde “recropassage”. Deze recropassage vormt een van de speerpunten in de beoogde ontwikkelingen binnen het Landschapspark Pauwels als “Poort van Pauwels”. De verbinding voor prioritaire diersoorten wordt gecombineerd met een verbinding waar fietsers en wandelaars de N261 kunnen passeren. In mei 2018 heeft gemeente Tilburg een intentieovereenkomst getekend met Provincie Noord-Brabant, Natuurmonumenten en de Efteling t.b.v. de realisatie van een recropassage ter hoogte van de N261.
19 19
Ten behoeve van deze ontwikkeling ontstaat tevens een compensatieopgave voor waterberging vanwege de afname van bergingscapaciteit van de effluentvijver van het waterschap. Deze is meegenomen in de plannen voor de waterbergingsopgave. De partners van Masterplan Pauwels zijn voornemens de recropassage in 2022/2023 ter realiseren.
fig. 14
Impressie van de Ecologische verbindingszone (bron: Natuurbalans) en de recropassages (Bron: RHDHV)
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.1.6
Gebiedsplan Huis ter Heide
Om richting te geven aan de grote infrastructurele ingrepen die op het natuurgebied Huis ter Heide afkomen, te weten de hoogspanningslijnen ZuidWest 380kV Oost (de zogenoemde bosroute) en het hoogspanningsstation Tilburg, en tegelijk de natuur te versterken heeft Natuurmonumenten het Gebiedsplan Huis ter Heide laten opstellen. A Hierin zijn kansen opgenomen om voor diverse soorten een (betere) verbinding te maken door het gebied heen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de noodzaak om delen van het bos om te vormen tot meer open gebied. Aangesloten wordt ook op de hiervoor genoemde ecologische verbindingszone, waarbij de beperkte overblijvende ruimte tussen Blauwe meer en Spinder met de komst van het hoogspanningsstation een aandachtspunt is. Huis ter Heide kan versterkt worden door het omvormen van inliggende en omliggende landbouwenclaves naar B natuur. Deze gebiedsdelen dragen vooral bij aan de natuurwaarde van het geheel wanneer ze worden ingericht als een afwisselend natuurgebied, met kleinschalige bosjes en singels en open gebieden.
fig. 15
Gebiedsplan Huis ter Heide. (Bron: Gebiedsplan Huis ter Heide, Bureau Waardenburg 2021). 1 2 3 (deze kaart is met de legenda in de bijlage opgenomen op groot formaat)
4
Loon op Zand N261 De Moer
C
Tilburg
0
20 20
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.2
Regionale ambitie
In deze paragraaf wordt de regionale ambitie die volgt uit de plannen zoals hiervoor omschreven, samengevat. Uit deze plannen en door gesprekken met diverse regiopartijen, is een indruk gekregen van de belangrijkste wensen en ontwikkelingen voor het gebied rond het hoogspanningsstation Tilburg. In de figuren hierna zijn de regionale ambities sectoraal en globaal weergegeven. Dit is een samenvatting van opgehaalde wensen, aandachtspunten en ontwikkelingen
6.2.1
fig. 16
Globale weergave regionale ambitie op gebied van recreatie en beleving
Recreatie en beleving
Vanuit de omliggende stedelijke gebieden is er een grote behoefte aan recreatieve uitloopmogelijkheden. Er liggen verschillende plannen om recreatie te versterken, zoals het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van het landschap ten noorden van Tilburg. Ook het geplande ‘rondje Pauwels’ komt hierlangs en geeft daaraan mede invulling. Rondje Pauwels maakt gebruik van de recropassage, die gepland is onder de N261. Voor het thema recreatie zijn hierbij de ‘doelsoorten’ fietser en wandelaar van belang. Voor fietsers en wandelaars is het belangrijk dat ze veilig kunnen passeren en dat de omgeving er aantrekkelijk en bij voorkeur afwisselend uitziet. Ook is het een regionale ambitie om de bestaande 150kV hoogspanningslijn tussen de hoogspanningsstations Tilburg West en Tilburg Noord, die onder meer door De Mast loopt, ondergronds te brengen zodat het landschapsbeeld verbetert. Op grotere schaal is het een regionale ambitie om natuurgebied Loonse en Drunense Duinen te ontlasten door recreatieve mogelijkheden in de schil (en dus in Pauwels) te versterken.
21 21
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.2.2
Water
In het plan Waterlandschap Pauwels komt een fundamenteel andere kijk op stedelijk water naar voren, waarbij de stad als bron wordt gezien. Via meerdere stappen komt stedelijk water beschikbaar voor de omgeving, waar het kan bijdragen aan duurzame landbouw, versterking van landschappelijke en cultuurhistorische structuren en tevens plaatselijk kan bijdragen aan de ecologische verbinding tussen natuurgebieden.
22 22
fig. 17
Globale weergave regionale ambitie op gebied van water
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
6.2.3
Ecologie
Voor de ecologische verbindingszone (evz) zijn doelsoorten benoemd. Deze gelden uiteraard ook voor binnen deze evz gelegen recropassage. Het gaat om de volgende soorten: • kamsalamander • boomkikker • levendbarende hagedis • ree • kleine zoogdieren / marterachtigen Daarnaast is het de wens om de algemene situatie voor insecten te verbeteren. Belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van een ecologische verbinding is rust.
fig. 18
Globale weergave regionale ambitie op gebied van ecologie
Om beter te weten wat er nodig is om invulling te geven aan de door de regio geambieerde ecologische verbindingszone heeft Bureau Waardenburg iets meer duiding gegeven aan de aard van deze verbinding. Om een verbinding tussen stabiele populaties in De Brand en Huis ter Heide tot stand te brengen moet een flinke afstand worden afgelegd. Voor de doelsoorten (behalve ree) is die afstand te groot om dit middels een smalle verbindingszone te bewerkstelligen. Er is daarom ongeveer halverwege nog een extra optimaal leefgebied nodig (stapsteen), ongeveer rondom de recropassage. Dat betekent dat nabij de recropassage de inrichting op de best mogelijke wijze op de doelsoorten moet zijn afgestemd. Vochtige en drogere kruidenrijke graslanden, poelen van diverse maat en vorm en geleidende structuren als bosranden, greppels en houtsingels zijn hier noodzakelijk. Het is overigens ook gunstig voor de functionaliteit van de recropassage (deel natuur) wanneer er aan weerszijden zeer aantrekkelijke gebieden zijn; het effect van de evz in een flessenhals
23 23
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
wordt hiermee verzacht en de dieren wagen dan eerder de oversteek. Vanzelfsprekend wordt er ook gezocht naar een optimalisatie van de inrichting onder het kunstwerk, maar omstandigheden zijn daar altijd iets minder gunstig, onder meer vanwege temperatuurverschil, daglicht en mogelijke verstoring door recreanten. Vanaf dit nieuw te realiseren optimaal leefgebied kunnen naar beide kanten verbindingen worden gelegd, waarbij ook gebruik gemaakt wordt van geleidende kleine landschapselementen en graslanden waarin poelen liggen. Waar deze gebieden nu bestaan uit voornamelijk bos, is het zaak daarin meer structuur te creëren door ook open plekken aan te brengen.
6.2.4
Tegengestelde ambities, te verenigen of niet?
Uit de regionale ambities blijken enkele kansen maar ook deels tegengestelde ambities. Zaken die elkaar kunnen versterken zijn bijvoorbeeld het samengaan van natuurdoelen met cultuurhistorische waarden, recreatieve doelen en de veranderingen in het watersysteem (effluentvijver, waterharmonica). Een belangrijke tegenstrijdigheid is enerzijds de behoefte aan rust die de natuur heeft en anderzijds de behoefte aan extra recreatief uitloopgebied. Bij nadere uitwerking is hiervoor speciale aandacht nodig. De ruimte voor de geplande evz is smal en er is in deze smalle zone recent een windmolen gebouwd (die tevens ruimte inneemt met een kraanopstelplaats en toegangsweg voor zowel klein als zeer groot materieel). TenneT mag met de komst van het hoogspanningsstation het verwezenlijken van de ambitie om hier een evz te ontwikkelen niet onmogelijk maken.
24 24
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
7. Van opgave naar Integraal toekomstbeeld
7.1
Algemeen
In dit hoofdstuk is een integraal schetsontwerp opgenomen dat is opgesteld door Bureau Waardenburg. De hiervoor genoemde regionale ontwikkelingen zijn hierin meegenomen en vormen dan ook een uitgangspunt voor dit schetsontwerp (bijv. de ontwikkeling van de recropassage door de gemeente Tilburg). Het schetsontwerp vormt het kader voor het Landschapsplan van het hoogspanningsstation zoals opgenomen in hoofdstuk 8. Door de opgave van het hoogspanningsstation te concretiseren wil TenneT mede invulling geven aan de ambitie uit de regio. Hiertoe wordt de compensatieopgave voor het hoogspanningsstation ingezet als middel. Naast het voldoen aan de compensatieverplichting (voortkomend uit WnB, NNB en Interim omgevingsverordening), is vooral het bijdragen aan de realisatie van de regionale ambitie het doel. Het ‘Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg’ is het resultaat. De procedurele methode die hierbij wordt toegepast is de ‘Saldobenadering’. Dit provinciaal instrumentarium vraagt een Integraal toekomstbeeld, dat is afgestemd met regionale partijen. TenneT heeft in samenspraak met partijen een Integraal toekomstbeeld opgesteld, maar zal niet uitvoering geven aan dit gehele plan. Het ‘Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg’
25 25
omvat dát gedeelte van het Integraal toekomstbeeld dat zorgt voor compensatie en mitigatie van natuuren landschapswaarden van dit hoogspanningsstation zoals opgenomen in het rijksinpassingsplan. De opgave landt als het ware binnen dit Integraal toekomstbeeld. De Provincie Noord-Brabant vereist bij het toepassen van het instrument ‘Saldobenadering’ dat de oppervlakte NNB niet afneemt; wanneer het hoogspanningsstation oppervlakte van het NNB vermindert, moet dit gecompenseerd worden door nieuwe oppervlakte aan het NNB toe te voegen. Binnen de kaders van de Saldobenadering zijn daarenboven kwalitatieve verbeteringen ten behoeve van het gebied mogelijk. De concretisering van de compensatieopgave en de landschappelijke inpassing geven in deze integrale aanpak tevens invulling aan de eisen met betrekking tot ruimtelijke kwaliteit uit de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant.
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
7.2
Integraal toekomstbeeld
Het in afstemming met regionale partijen opgestelde Integraal toekomstbeeld is een schetsontwerp. Dit geeft de ontwikkelingsrichting van het gebied aan, terwijl het tegelijk ook ruimte biedt aan de verschillende betrokken partijen om nadere invulling te geven aan onderdelen die uiteindelijk samen zorgen voor het tot stand brengen van een ecologische verbindingszone ten noorden en oosten van het hoogspanningsstation Tilburg. 1
A
2
3
4
5
6
7
8
Legenda
A Bos
fig. 19
Integraal toekomstbeeld als ruimtelijke context voor Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg (deze kaart is ook in de bijlage opgenomen op groot formaat)
Bos nieuwe aanplant Stuweel: haag of bosrand met struweelvormers Raster - uitrasteren en dunnen in bosrand / bescherming dassenburcht tegen menselijke betreding Dassenburcht Kunstburcht das, locatie indicatief Laanbomen behouden Te behouden (loof)bomen
B
Nieuwe solitaire bomen
B
Fruitbomen / notenbomen t.b.v das Open gebied in beheertype Zand en kalklandschap Voedselrijk grasland t.b.v das Vochtig grasland Voormalige blusvijver MOB-terrein Poel (verschillende dimensies) Takkenril, schuilgelegenheid en geleiding voor o.a. kamsalamander Faunavoorziening geschikt voor reptielen, amfibieen en evt. kleine zoogdieren Bestaande faunavoorziening onder N261, inclusief faunaraster C
Aanvullend dassenraster langs N261
C
Nader uitwerken extra voorzieningen grootwild zoals snelheidremmende maatregelen Moeras (effluentvijver) Dijk (effluentvijver) Plan Waterharmonica (initiatief waterschap) Opvallend relief Verharde weg (asfalt) Onverhard pad Fietspad D
D
Wandelroute Ingestorte bunker (overwinteringsfunctie fauna) Windturbine Spinderwind met kraanopstelplaats Toegangspad windturbine (zandpad, indien nodig grastegels) Schakelstation met hek en strook voor visuele controle hekwerk. Op het terrein grotendeels halfverharding d.m.v. grastegels Wadi op het terrein van het schakelstation Hoogspanningsmast Hartlijn ZWO 380kV Belemmerde zone
E
150 kV kabeltrace
E
Kabels Enexis en Spinderwind (omlegging)
26 26
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan Naam tekening
Integraal toekomstbeeld
7.3
Optimalisatie leefgebied doelsoorten en recreatief medegebruik
Belangrijk onderdeel van het Integraal toekomstbeeld is de optimalisatie van het leefgebied voor doelsoorten kamsalamander en boomkikker aan weerszijden van de N261. In het kielzog van deze doelsoorten zullen vele andere soorten profiteren van verbetering van de natuurlijke situatie op deze plek. Zowel aan de oostzijde als aan de westzijde van de N261 worden daartoe graslanden voorgesteld met een grote randlengte aan opgaande beplanting, in de vorm van struwelen en bosranden, en meerdere poelen van verschillende dimensies. Aan de oostzijde van de weg is het hiervoor wenselijk om bestaand bos gedeeltelijk te verwijderen en waar nodig met struweelranden te verrijken. De laaggelegen, vochtige plek is hiervoor het meest geschikt. Aan de westzijde van de weg ontstaat ruimte voor de natuur door de dijk van de effluentvijver naar het westen te verleggen. De zo ontstane ruimte wordt optimaal ingericht voor de natuur. Onderaan de kade ligt de nadruk op meer vochtige omstandigheden en in de rest van deze zone op drogere omstandigheden. De poelen liggen op enige afstand van het fietspad, wat de rust ten goede komt. De bestaande strook bos langs de N261 wordt gehandhaafd omdat dit, door de afschermende werking een prettiger verblijfsklimaat oplevert voor de recreanten en deze strook bos ook een functie kan vervullen als geleiding van soorten en beschutting van het natuurgebied.
Het bomenlaantje langs de Bos en beemdweg wordt gehandhaafd. Om te voorkomen dat recreanten de graslandzone in gaan, is het mogelijk om parallel hieraan een
27 27
natuurlijke afscheiding te maken, bijvoorbeeld met takkenrillen, stekelige struiken en steenhopen. Hier moet men vanaf de Bos en beemdweg wel overheen kunnen kijken. Het is mogelijk dat de kade van de effluentvijver ook bij gaat dragen aan de ecologische kwaliteit, met name voor insecten en voor amfibieën als aanvullend landbiotoop of eventueel overwintering, mits het beheer voldoende extensief wordt en hier en daar wat struweelvorming wordt toegestaan. De recropassage zelf wordt zo gedimensioneerd dat er veel lucht, licht en ruimte onder het kunstwerk komt en dat de natuur zo min mogelijk hinder ondervindt van de mens. In het toekomstbeeld wordt een goede afscherming voorgesteld tussen de ruimte voor recreanten, zo smal mogelijk aan de zuidzijde geplaatst, en de ecologische ruimte die juist zo breed mogelijk is aan de noordzijde (meeste daglicht) en zowel ruimte biedt aan droge als aan vochtige/natte habitats. Het doortrekken van geleidende structuren is ook onder het kunstwerk gewenst.
Graslandcorridor als ecologische verbinding Om aan de ecologische verbinding verder invulling te geven is het noodzakelijk de graslandzone door te zetten naar het (noord)westen. Dit gebeurt in de vorm van een corridor door het bos en over het MOB-complex. Hierbij is het uitgangspunt gehanteerd dat er zo min mogelijk bestaand bos wordt gekapt; enige kap is echter noodzakelijk omdat de doelsoorten voldoende zon (warmte) nodig hebben. De corridor is zo ontworpen dat deze zoveel mogelijk gebruik maakt van terrein dat in de huidige situatie geen bos is en de kortste doorsnijding van bestaand bos teweegbrengt. Ook op het MOB-complex is het noodzakelijk om kwaliteitsverbetering te doen ten behoeve van deze corridor. Er is voor gekozen om
het nog aanwezige asfalt op het MOB-terrein, inclusief de funderingslaag van slakken, volledig te verwijderen. Zo wordt het gebied weer volkomen voor de natuur ingericht. Om het asfalt te kunnen verwijderen moet de spontaan opgekomen begroeiing, die er deels ook overheen is gegroeid, worden verwijderd. Hiermee wordt meteen vormgegeven aan het westelijk deel van de corridor. Doordat het MOB terrein op deze wijze wat opener wordt, worden de hier aanwezige potenties voor schrale vegetatie goed benut. In de Interim omgevingsverordening is overigens benoemd dat “het wegnemen van verharding ook gezien kan worden als een verbetering van de landschappelijke kwaliteit”. De breedte van de corridor is minimaal 50 meter, om ervoor te zorgen dat er voldoende zonnige plekken zijn gedurende de hele dag. De corridor ligt op de overgang van dekzand naar een landduinengebiedje, overigens zonder opvallend reliëf, zodat binnen de corridor een subtiel verschil ontstaat tussen naar verwachting wat drogere omstandigheden aan de noordoostzijde en iets vochtiger omstandigheden aan de zuidwestkant van de corridor. De drogere kant is met name geschikt voor doelsoorten levendbarende hagedis en boomkikker, de vochtiger zijde is geschikter voor doelsoort kamsalamander. Uiteraard profiteren ook andere soorten, zoals marterachtigen en andere zoogdieren, hiervan mee.
Nieuwe poelen voor kamsalamander zijn gepland in een iets lager gelegen deel van het terrein nabij de noordoostelijke punt van het hoogspanningsstation en op het MOB-complex. Voor de boomkikker wordt een poel naast de dijk van de effluentvijver optimaal gedimensioneerd. Zo zijn de afstanden tussen voortplantingswateren voor beide doelsoorten overbrugbaar. In de zuidelijke rand van de corridor worden in de nieuwe bosrand stobben
380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan
aangebracht, zodat de kleinere dieren meteen na aanleg wat schuilgelegenheid en dekking hebben. De randen van de corridor zijn op natuurlijke wijze golvend, waardoor veel verschillende microklimaten en leefomstandigheden ontstaan. Zie voor nadere inrichtingsideeën van de rand van de corridor § Aandachtspunten aan het eind van dit hoofdstuk. Verspreid over de corridor liggen kale zandplekken, waar onder meer levendbarende hagedis zich kan opwarmen en waarvan diverse insectensoorten afhankelijk zijn. Enkele solitaire bomen en boomgroepen kunnen behouden blijven. Zo ontstaat dan een grasland verbinding met grote randlengte aan opgaande beplanting erlangs. Dit faciliteert met name de boomkikker, ree en kleine zoogdieren. De corridor is tevens een voor das geschikt gebied. In het Gebiedsplan Huis ter Heide (Bureau Waardenburg, 2021) staan nadere ontwerpuitgangspunten voor de doelsoorten die bij de uitwerking van dit plan behulpzaam kunnen zijn. In de corridor die als ecologische verbindingszone fungeert is het van belang om de rust voor de natuur te bewaren. Dit geldt ook voor de te behouden dassenburcht. Het is dan ook niet de bedoeling dat recreanten kriskras door dit gebied gaan struinen. Ook de informele functie als homo-ontmoetingsplaats is niet combineerbaar met de natuurdoelen.
Toegang door recreanten zal dan ook ontmoedigd worden, met behulp van zowel de inrichting als handhaving (zie verder bij § Ruimtelijke kwaliteit en beleving en § Positieve gevolgen voor de doelsoorten – ‘doelsoort fietser’ en ‘doelsoort wandelaar’).
28 28
7.4
Ruimtelijke kwaliteit en beleving
Het is niet mogelijk om het hoogspanningsstation, dat een grote ingreep voor natuur en landschap betekent, en deel uitmaakt van een energielandschap, volledig aan het zicht te onttrekken of te verstoppen. Er is voor gekozen om er met de landschappelijke inpassing voor te zorgen dat het hoogspanningsstation niet dominant zichtbaar is vanaf de openbare wegen. Door op uitgekiende plekken bosdelen te behouden of toe te voegen wordt het zicht op het hoogspanningsstation beperkt en verzacht. Ook de verlegde hoge dijk om de effluentvijver heen neemt voor een deel het zicht op het hoogspanningsstation weg. De ecologische verbindingszone gelegen voor deze dijk, gezien vanaf de Bos en beemdweg, biedt een interessante voorgrond in de beleving vanaf deze fietsroute. Aan de andere kant is het hoogspanningsstation gedeeltelijk zichtbaar vanaf Vloeiveldweg/ Spinderspad. De hoogspanningsverbindingen van de bosroute (Zuidwest-Oost), die hier afdalen van masthoogte naar de grond, zorgen voor een hoogtebeperking van de beplanting. Waar mogelijk wordt bestaand bos behouden en aangevuld met struweelranden. Deze zorgen ervoor dat de hoogspanningslijnen geen rechte kale banen in het gebied bewerkstelligen, maar dat een open graslandzone vloeiend wordt ingepast in het natuurgebied.
Zo ontstaat een kleinschalig, gevarieerd landschap, waarbij men bewegend over het Spinderspad soms wel en soms geen zicht heeft op het hoogspanningsstation. De onvermijdelijke meer open delen worden, net als de corridor, ingericht met grasland en poelen om de ecologische verbindingszone te ondersteunen, of plaatselijk aangevuld met (laagblijvende) fruitbomen en