04 Regels met bijlagen-b001

besdragende struiken. De zo gecreëerde natuurlijke en diverse uitstraling zorgt voor verzachting van het beeld met het hoogspanningsstation op de achtergrond. Een gevarieerd kleinschalig landschap dat tevens gunstig is voor onder meer das, ree, vogels en insecten. Door een schakering van te behouden hoge bomen, laagblijvende soorten en natuurlijk ingerichte open graslanden wordt de ruimte zo inricht dat de hoogspanningslijnen noch het hoogspanningsstation het beeld domineren.

Beleving van de natuur Omdat de natuur juist in deze smalle zone veel rust nodig heeft worden er geen recreatieve voorzieningen aangebracht. Recreanten bereiken de rand van het gebied via Bos en beemdweg / snelfietspad met dijkdoorsnijding en via de recropassage. Vanaf de Bos en beemdweg is er, onder de bomenlaan door, fraai zicht op de nieuwe strook natuur, met zijn poelen, ruige graslanden en verspreide struwelen. Een voetpad door het bos ten noorden van de corridor voorziet in de behoefte om gescheiden van fietsers te wandelen. Zo’n voetpad, dat deels op bestaande paden kan liggen, zorgt voor een goede belevingsmogelijkheid van het natuurgebied. Het voetpad wordt op het voormalige MOB-complex in het noorden gehouden, zodat ook hier de floristische potenties en de rust in de ecologische verbindingszone geoptimaliseerd worden. De fietsers worden op het Rondje Pauwels, waarmee via de recropassage onder N261 de verbinding wordt gelegd tussen het Noorderbos en Huis ter Heide, om het natuurgebied heen geleid via Baan achter de Plakken. Via het Spinderspad kunnen fietsers en eventueel wandelaars daar ook komen.

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

7.5

Functionaliteit windturbine

De windturbine van Spinderwind moet bereikbaar blijven zowel sporadisch voor zwaar verkeer (bv vervangen rotorblad) als op reguliere basis voor onderhoud en controle, met een personenauto of busje. Het is onvermijdelijk dat deze toegang de te realiseren ecologische verbindingszone zal kruisen. Om de schade aan het ecologisch functioneren van de verbinding te minimaliseren, is gekozen voor de kortst mogelijke doorkruising. Dat is haaks op de ecologische corridor. Onderzocht wordt of een zandpad hiertoe volstaat; de draagkracht van zandwegen in Brabant is over het algemeen goed. Alleen voor het zwaar verkeer moeten dan rijplaten worden aangebracht. Indien blijkt dat dit niet mogelijk is, dient er een doorgroeibaar grondverstevigingsproduct toegepast te worden, waarmee insporing en verdichting van de bodem worden voorkomen, terwijl de grasachtige vegetatie van de corridor wel doorloopt ondanks deze doorsnijding. Onderhoudsverkeer bereikt deze doorsteek via de Bos en beemdweg. Om overig verkeer en ongewenste betreding te weren wordt een hek geplaatst. Voor sporadische toegang tot de windturbine met groot materieel (eens in de circa 10 jaar) is een directe aansluiting op de N261 nodig. Daartoe wordt het pad verlengd tot aan de N261 en wordt een klein deel van de randbeplanting verwijderd.

29 29

7.6

Gunstige staat van instandhouding das behouden

De voorgestelde maatregelen in dit integraal toekomstbeeld dragen bij aan het behoud van het leefgebied van de das. De door Stichting Das en Boom voorgestelde compensatiemaatregelen zijn in dit integrale plan opgenomen. De das heeft specifiek behoefte aan gronden met een rijke bodemfauna, met name wormen, met daarop een lage vegetatie zoals klavergrasland. Dit vraagt een ander en intensiever beheer dan de in het gehele gebied Huis ter Heide voorgestane integrale begrazing. Sommige percelen worden dus als uitzonderingen binnen het gehele gebied op een andere wijze beheerd ten behoeve van de das. De opbouw van kleinschalig landschap met open graslanden en struwelen past bij zowel de das als bij de doelsoorten van de ecologische verbindingszone. Zo zal de aan te leggen ecologische corridor voor benoemde doelsoorten ook door de das gebruikt kunnen worden, ook al is het geen optimaal foerageergebied. Voor de positie van de corridor in het bos is rekening gehouden met de dassenburcht; ten minste 25m van uitgangen vinden geen werkzaamheden plaats. Eén in onbruik geraakt hol komt midden in de corridor te liggen. Mocht uit nadere monitoring blijken dat deze onverhoopt toch in gebruik is, kan er eventueel voor gekozen worden om plaatselijk een stukje extra bos te behouden (wat voor de functionaliteit van de corridor echter niet optimaal is).

Ook de nieuwe natuurzone langs de verlegde dijk van de effluentvijver wordt een voor de das geschikt stuk leefgebied, maar zal niet als optimaal foerageergebied worden ingericht. In fysieke aansluiting hierop wordt, aan de oostzijde van de N261 ten noorden van de recropassage, een groot perceel ingericht als foerageergebied voor

das. Grasland op rijke grond, een afscherming van de N261 met een bossingel en verspreid staande groepjes vruchtdragende bomen geven hier nadere invulling aan. Door aan weerszijden van de N261 de geleidende rasters richting de bestaande dassentunnels te verlengen tot een aaneengesloten hekwerk, wordt de veiligheid van dassen voor verkeer verder versterkt. Het door Das en boom voorgestelde ‘menswerend raster’ is tijdelijk en is ervoor bedoeld om te voorkomen dat er een ‘geitenpaadje’ ontstaat langs het hek van het hoogspanningsstation, omdat zich daar juist de dassenburcht bevindt. Dit raster beschermt de dassenburcht in het zuiden over enkele 10-tallen meters. In principe is het raster ongewenst voor de functionaliteit van de ecologische verbindingszone, met name voor het ree, omdat deze er dwars op staat. Omdat het raster de onderste 30cm vrij laat kunnen das en andere dieren er wel onderdoor. Zodra het oneigenlijk gebruik door mensen voldoende uit dit gebied is verdwenen kan het hek dan ook verwijderd worden.

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

7.7

Positieve gevolgen voor de doelsoorten van de recropassage en ecologische verbinding

fig. 20

Hoofd- en nevenroutes boomkikker

fig. 21

Hoofd- en nevenroutes kamsalamander

Doelsoort boomkikker De boomkikker en in zijn gevolg vele andere soorten profiteren van de in het Integraal toekomstbeeld geschetste optimalisatie van het leefgebied nabij de recropassage / verlegde dijk van de effluentvijver en de glasland-corridor die wordt uitgehakt in het bos Door de komst van de belemmerde stroken onder de hoogspanningslijnen bestaat de mogelijkheid een ecologische verbinding te maken met Lobelia, het vennengebied van Huis ter Heide. Dit hoeft echter niet per se via de kortste weg, maar zou ook via een meer noordelijke lus kunnen gaan door reeds opener terrein. Direct langs de zuid- en oostrand van het hoogspanningsstation ontstaat een aanvullende, mogelijk wat vochtige graslandverbinding met enige betekenis voor amfibieën. Aan de oostzijde van de N261 is aandacht nodig voor een aanvullende verbinding naar het oosten, hetzij ten zuiden van de hogere rug langs naar de cultuurhistorische waterstructuren van de voormalige vloeivelden, hetzij ten noorden van die rug langs, richting de te ontwikkelen waterharmonica, via het nieuw te realiseren dassen leefgebied.

Doelsoort kamsalamander De kamsalamander en in zijn gevolg vele andere soorten, profiteren van de in het integraal toekomstbeeld geschetste optimalisatie van het leefgebied nabij de recropassage en van het wat vochtiger deel van de corridor door het bos en over het MOB terrein. Ook is uitwisseling langs en

30 30

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

over de dijk rond de effluentvijver mogelijk wanneer beheer en beplanting geoptimaliseerd zijn. Sommige exemplaren zullen zelfs door de effluentvijver heen gaan, ondanks de daar in het water aanwezige predatoren. Aan de oostzijde van de N261 geldt dit ook bij het nieuwe deel van de effluentvijver. Een vervolg aan de verbinding kan ook voor deze soorten naar het zuiden en/of het noorden worden ontwikkeld. Met behulp van enkele kleine faunavoorzieningen onder de wegen en fietspaden kan goed worden aangesloten op de overige plannen en ontwikkelingen ten aanzien van amfibieën in de nabijheid, waaronder Noorderbos en Zandleij.

fig. 22

Hoofdroute zoogdieren, waaronder marterachtigen en ree

fig. 23

Route levendbarende hagedis

Doelsoorten zoogdieren Zoogdieren, inclusief de das, kunnen van de gehele ecologische verbindingszone gebruik maken als migratieroute, mits de rust voldoende gewaarborgd wordt. Zij lopen zowel door bos als open terrein. Veel van de activiteit vindt ’s nachts plaats. Doelsoort levendbarende hagedis De toegevoegde doelsoort levendbarende hagedis maakt gebruik van de corridor van droge graslanden, indien daar plaatselijk ook kaal zand aanwezig is en blijft. Ze maken ook soms gebruik van vochtige heide, dus wellicht heeft ook de zuidkant van de corridor met zijn vochtige graslanden en poelen een toegevoegde waarde voor deze soort.

Doelsoort ‘fietser’ De fietser uit het zuiden kan gebruik maken van het snelfietspad. Dit wordt een attractieve recreatieve plek. Komend vanuit het oosten, als onderdeel van het ‘rondje Pauwels, kan de Stokhasseltlaan gebruikt worden en de verbinding voor de fietser in de recropassage. Naar het noorden toe wordt de Bos en beemdweg gevolgd, waar kan worden afgeslagen

31 31

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

op de Baan achter de Plakken. De verbinding tussen Tilburg / De Mast over De Spinder, via de Vloeiveldweg, naar Huis ter Heide is ook van belang in het recreatieve fietsnetwerk. Onderzocht kan worden of het mogelijk is om het Spinderspad, vanaf de toegang tot de vuilnisbelt tot aan de Baan achter de Plakken, af te waarderen tot fietspad. Dit bevordert de rust in het natuurgebied en biedt kansen aan vermindering van de barrièrewerking van deze weg doordat het asfalt veel smaller kan worden.

fig. 24

Route fietser

fig. 25

Route wandelaar

Doelsoort ‘wandelaar’ De wandelaar kan gebruik maken van de fietspadenstructuur ter plaatse van de recropassage en het snelfietspad. Verder kan er een wandelpad vrij door het bos gefaciliteerd worden, dus los van fietspaden, wat de wandelaar een betere natuurervaring oplevert. Het kronkelige verloop zorgt voor een afwisselende beleving, hoewel de wandelaar niet in de open corridor mag komen om daar de rust te garanderen. In het westen wordt aangesloten op bestaande wandelpaden van Huis ter Heide en in het oosten op de padenstructuur ten oosten van de Stokhasseltlaan en door de voormalige vloeivelden, met de daar geplande ‘symfonie van bloeiende bolgewassen’.

7.8

Aandachtspunten

Waterhuishouding Aandacht is nodig voor het verkrijgen en behouden van extra water in het gebied ten behoeve van vochtige graslanden en poelen; de ondergrond is immers zandig waardoor water doorgaans snel wegzakt. Op de bodem van de poelen kan daartoe eventueel leem worden aangebracht.

32 32

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

Inrichting op hoogspanningsstation draagt ook een beetje bij aan natuur Voor de oppervlaktewatercompensatie als gevolg van toegenomen verharding wordt binnen de hekken van het hoogspanningsstation een wadi aangelegd. Deze laagte in het terrein, maar ook de rest van het oppervlak van het hoogspanningsstation wordt zoveel als mogelijk ingericht en beheerd als bloemrijk grasland, waarvan insecten kunnen profiteren. Bovendien wordt overwogen bijenkasten te plaatsen.

Voortzetting ecologische verbindingszone naar plassen Lobelia Het is wenselijk dat de ecologische verbindingszone verder wordt doorgezet naar de plassen van Lobelia. Omdat hier de hoogspanningsverbinding ZuidWest 380 kV Oost via de bosroute gepland is, is het belangrijk om te bezien of deze twee ontwikkelingen elkaar mogelijk positief kunnen beïnvloeden. Planvorming en naar verwachting ook uitvoering, zullen na elkaar plaatsvinden, maar inhoudelijk volledig op elkaar afgestemd moeten worden. Zie voor een handreiking §7.8 Positieve gevolgen voor doelsoorten van de recropassage en ecologische verbinding.

Voortzetting ecologische verbindingszone naar De Brand Het spreekt voor zich dat de ecologische verbindingszone die wordt ingericht in het gebied nabij het nieuwe hoogspanningsstation ook een vervolg moet krijgen aan de oostzijde van de N261. De noodzaak tot oostelijke aansluiting op de evz geldt voor alle doelsoorten op hun eigen wijze en deze opgave moet integraal worden uitgewerkt. Zie voor een handreiking hiertoe §7.8 Positieve gevolgen voor doelsoorten van de recropassage en ecologische verbinding.

33 33

Verdere ontsnippering natuur

Cirkelbaan en blusvijver

In het gebied is de N261 niet de enige weg die een gevaar vormt voor de doelsoorten; secundaire infrastructuur moet ook veilig gekruist kunnen worden door de doelsoorten. Aanvullend op de recropassage zijn daarom nog meer veilige kruisingen voor dieren nodig, zoals het nieuwe snelfietspad, Stokhasseltlaan en het Spinderspad. Om de barrièrewerking van het Spinderspad te minimaliseren kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het versmallen van het asfalt, de functie wijzigen in fietspad en amfibietunneltjes aanbrengen.

Ook de weg Cirkelbaan, noord-zuid gelegen langs de oostrand van het MOB complex, bevat teerhoudend asfalt en een fundatie van slakken. Voor de natuur is het aanbevelenswaardig om ook dit volledig op te ruimen. Onderzocht kan worden of ontsluiting van de aanliggende percelen van derden kan wijzigen, waardoor Cirkelbaan als zandpad volstaat, of dat deze weg zelfs kan verdwijnen en aan de natuur kan worden toegevoegd. In dat geval is bosaanplant (in het kader van boscompensatie) hier geschikt, als versterking van de rand langs de corridor. Op het MOB-complex ligt een voormalige blusvijver. Als deze geen asfalt of andere voor de natuur schadelijke stoffen bevat kan deze behouden blijven. Dit heeft een toegevoegde waarde voor de natuur, bijvoorbeeld wanneer er wat regenwater in blijft staan en doordat beton (als de blusvijver daaruit bestaat) snel opwarmt, wat gunstig is voor amfibieën en reptielen.

Veilige fietsroutes en voorkomen overlast in de natuur Er is aandacht nodig voor een veilige combinatie van fietsverkeer op Baan achter de Plakken met ander verkeer. Een eventuele knip in het Spinderspad ten noorden van de kruising Baan achter de Plakken (al dan niet gecombineerd met het weren van autoverkeer op het gehele Spinderspad) kan enerzijds bijdragen aan de veiligheid voor fietsers en anderzijds bijdragen aan het voorkómen van vuildumpingen en ander ongewenst gedrag in Huis ter Heide.

Verdere versterking van de natuur In de noordrand van het MOB-complex ontstaat met het verwijderen van het asfalt en de funderingslaag een flinke strook ruimte die wordt teruggegeven aan de natuur. Hier past in de toekomst geen (overloop)parkeren meer in. Voor een robuuste inkadering en afscherming van de corridor en het bewaken van de rust in deze ecologische verbindingszone, is het wenselijk om hier bos aan te planten. Mogelijk kan dit worden ingevuld middels boscompensatie van hoogspanningsstation Tilburg of de hoogspanningslijnen Zuid-West 380 kV Oost.

Ontwikkeling natuurlijke randen langs naaldbos Bij het uithakken van een corridor door bestaand naaldbos, is ontwikkeling van een kwalitatief goede bosrand een aandachtspunt. Op schrale zandgrond, zoals hier in Huis ter Heide, ontstaat doorgaans geen uitgebreide zoom-mantel vegetatie. Inrichting en beheer worden daar dan ook niet op gericht. Wel wordt ingezet op het verbeteren van een brede strook (25 tot 40m) in de rand van het naaldbos zelf. Concreet houdt dit in dat het bos in de randstrook opener wordt gemaakt door verspreid naaldbomen en groepen van naaldbomen te verwijderen. Als er een dikke laag strooisel aanwezig is wordt deze verwijderd of opzij geschoven. Op deze manier dringt er weer meer zonlicht door tot op de bosbodem, waar kansen ontstaan voor de ontwikkeling van

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

loofhoutsoorten. Met name eik en berk, maar ook braam, zullen zich spontaan vestigen. Op de langere termijn ontwikkelt zich zo een meer diverse houtopstand, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit. Omdat de graasdruk van onder meer ree behoorlijk hoog is in het gebied, worden in de lengterichting van de nieuwe bosrand enkele delen tijdelijk uitgerasterd met een hek van tenminste 1,5m hoog. Als het loofhout zich voldoende heeft ontwikkeld worden de rasters weer weggehaald. Het is niet mogelijk om de gehele bosrand uit te rasteren omdat dit de te ontwikkelen ecologische verbinding zou verstoren. De niet-uitgerasterde gedeelten zijn tenminste 100m lang. Overwogen kan worden om binnen de uitgerasterde delen gewenste inheemse loofhoutsoorten voor de struiklaag, zoals lijsterbes, vlier, wilde appel, sporkehout aan te planten. Er moet de tijd genomen worden voor deze omvorming, die de kwaliteit van de nieuwe bosrand op termijn een flinke impuls geeft.

fig. 26 Schematische weergave: sturen van bosrandontwikkeling in naaldbos. Tijdelijke rasters zorgen er in delen van de rand voor dat vraat door ree wordt voorkomen, kleinwild kan onder dit raster door omdat de onderste 30cm open blijft.

fig. 27 Indicatie afmetingen en posities tijdelijke rasters in te ontwikkelen bosrand

34 34

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

8. Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg

In dit hoofdstuk wordt uitsluitend dàt gedeelte van het Integraal toekomstbeeld belicht dat TenneT zal uitvoeren in het kader van de realisatie van hoogspanningsstation Tilburg. Na de duiding van de opgave in de eerste paragrafen is een resume opgenomen met betrekking tot de opgave die geborgd is via het rijksinpassingsplan. Vervolgens wordt ingegaan op de opgave vanwege de kap van houtopstanden, buiten het kader van het rijksinpassingsplan.

Met het Integraal ontwikkelingsbeeld en de daarop gebaseerde gesprekken met de regionale partners voldoet TenneT aan de vereisten van de saldobenadering. Het Landschapsplan en tabel 2 maken samen de compensatieopgave inzichtelijk en de wijze waarop die is geborgd. Voor de meeste maatregelen uit het landschapsplan geldt dat deze zijn geborgd door het landschapsplan te koppelen aan de regels van het inpassingsplan. Waar aanvullende borging of duiding

Als bij de uitvoering van dit landschapsplan blijkt dat beter op een andere wijze invulling kan worden gegeven aan een opgenomen inrichtingsmaatregel, zal, in overleg met de betreffende gemeente en grondeigenaren een naar aard en doel vergelijkbare inrichtingsmaatregel worden gezocht. Het is belangrijk te beseffen dat het Integraal toekomstbeeld (waar dit landschapsplan deel van uitmaakt) door verschillende partijen dient te worden gerealiseerd en dat er enige tijd overheen zal gaan voordat het totale gebied, in verschillende fases, is ingericht. Aandachtspunten zijn daarbij bijvoorbeeld de daadwerkelijke aansluiting van de ecologische verbindingszone op de natuurgebieden in het westen en het oosten; het landschapsplan voor het hoogspanningsstation voorziet in een gedeelte.

35 35

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

fig. 28

Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg (deze kaart is ook in de bijlage opgenomen op groot formaat)

Verklaring nrs zie tabel 2

36 36

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

nodig is, staat dat beschreven in de tabel.

Oppervlaktecompensatie NNB Sommige NNB-gronden worden tijdelijk gebruikt of er komen restricties op te liggen (belemmerde zone), maar na afloop van de werkzaamheden zijn ze nog begrensd als NNB. Dit zijn de rode (waar hetzelfde beheertype terugkomt) en de blauwe vlakken (waar een ander beheertype terugkomt) in figuur 29. Na toepassing van de toeslagfactor uit de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant is er de opgave om aanvullend NNB te realiseren. Deze opgave staat in het linker gele vlak. In de kaart is te zien waar deze oppervlakte in het landschapsplan een plek krijgt: • de gedeeltes van beide agrarische percelen die niet onder het hoogspanningsstation verdwijnen; • het terrein dat voor de natuur beschikbaar komt door het amoveren van het Loonse Spinderspad; • en het noord-zuid gerichte deel ten oosten van de verlegde effluentvijver-dijk.

Compensatie ten behoeve van het ruimtelijk visueel karakter en omgevingskwaliteit De genummerde elementen van het Landschapsplan zijn de onderdelen waarmee TenneT voldoet aan de compensatieverplichtingen ten aanzien van het ruimtelijk visueel karakter en de omgevingskwaliteit, die voortkomen uit de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant. Het fietsnetwerk wordt versterkt door de komst van het snelfietspad (noord-zuid) en fietsrondje Pauwels (hier oost-west). Met dit stelsel van fietspaden langs de buitenranden van het gebied kan dit deel van Huis ter Heide goed worden beleefd, inclusief de nieuwe natuur. Door de routing van fietspaden langs en niet

37 37

tabel. 2 De nummering verwijst naar figuur 28 nr Maatregel 1

Nieuw NNB toevoegen Wettelijke opgave: 41.102 m2 Extra: 57.486 m2

Borging Verzoek tot herbegrenzing NNB bij provincie NoordBrabant. De woning ten noorden van het nieuwe hoogspanningsstation is gesloopt. De locatie heeft in het IP de bestemming ‘Natuur’ gekregen. Voor het realiseren / toekennen van NNB ter plekke van de EVZ geldt de voorwaarde dat de kade als onderdeel van de waterbergingsopgave is verplaatst en deze door de gemeente Tilburg is voorzien van de bestemming ‘Natuur’. Ook voor andere enkele andere locaties waar NNB toegevoegd wordt, zal de bestemming nog aangepast worden. Verzoek tot herbegrenzing NNB bij provincie NoordBrabant. Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud. Verzoek tot herbegrenzing NNB bij provincie NoordBrabant.

2

Inrichten nieuw NNB

3

Omvormen van delen van het bestaande bos binnen NNB naar droog schraal grasland en struweel, omvormen beheertype NNB (19.157 m2). Ten gevolge van de aanleg van de kabel en bouw van Na realisatie worden de werkterreinen opgeruimd en de masten zijn werkterreinen nodig. Ook mogen onder deze gebieden opnieuw ingericht. de toekomstige lijnen geen bomen staan. De gebieden hebben de bestemming bos of natuur. Waar nodig wordt het bestemmingsplan aangepast. Hierover vindt afstemming plaats met gemeente Tilburg

4

Aanleg van poelen met diverse afmetingen Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis (voortplantingswater voor doelsoorten kamsalamander voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT en boomkikker). Poelen zijn indicatief ingetekend in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud.

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

door de nieuwe natuurverbinding, wordt tevens de benodigde rust voor de natuur hier gegarandeerd. Het aanbrengen van open plekken in het bos rondom het hoogspanningsstation is benoemd als compensatiemaatregel voor schade aan het ruimtelijk visueel karakter en omgevingskwaliteit. Dit dient tevens een ecologisch doel, want de agrarische percelen bieden in hun huidige vorm al een zekere toegevoegde waarde aan de diversiteit. De delen van landbouwpercelen worden omgevormd tot vochtig grasland, die te midden van bosschages fungeren als open plekken. Ook de corridor in het bos en het vervolg daarvan op het voormalige MOB-complex vormen een heel lange open plek in het bos. Ook worden bosranden aangepast zodat er fraaiere en voor de natuur interessante gradiënten ontstaan. Hiermee is voldaan aan deze compensatieverplichting. Een zorgvuldige landschappelijke inpassing is tevens vereist, door bijvoorbeeld uitgekiende plaatsing van groen (en eventueel reliëf) tussen het station en de openbare weg. In hoofdstuk 7 is toegelicht hoe de integrale ontwikkelingsschets omgaat met de landschappelijke inpassing en met name het belevingsaspect daarvan. Hieruit blijkt dat de constellatie van resterende bospartijen, open ruimtes en versterkte bos- en struweelranden leidt tot een gebied waarin het hoogspanningsstation niet onevenredig veel aandacht opeist.

De beeldkwaliteit wordt veeleer bepaald door de natuurlijke diversiteit en gevarieerde aanblik, waarmee gesteld kan worden dat ook aan deze compensatieverplichting is voldaan. De meest lastig te kwantificeren compensatieopgave gaat over het bijdragen van TenneT aan de haalbaarheid en realisatie van de door de regio gewenste robuuste ecologische verbindingszone,

38 38

Tabel 2 Vervolg. De nummering verwijst naar figuur 28 nr Maatregel

Borging

5

Verwijderen van restanten woonhuis, funderingen, asfalt, folie vijver om de gewenste ecologische verbinding te realiseren.

Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud.

6

Faunatunneltje onder het zuidelijk deel Spinderspad

7

Takkenrillen aanbrengen (langs noord- en oostrand schakelstation en langs Bos en beemdweg) om zo het hoogspanningsstation aan het zicht te onttrekken. Het strategisch aanbrengen van struwelen om het station aan het zicht te onttrekken.

Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud. Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud.

8

Omvormen bosranden

Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud. 9 Asfalt van voormalig MOB-complex verwijderen ten Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis behoeve van functioneren ecologische verbindingszone voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud. 10 Maatregelen das: compensatie foerageergebied. Ontheffing Wet natuurbescherming (dit is geen Afrastering N261, kunstburcht, menswerend hek. onderdeel van het inpassingsplan) (Deze maatregelen zijn niet allemaal aangeduid met een Het schetsontwerp uit dit landschapsplan dient als basis nummer, maar ze zijn wel op de kaart terug te vinden) voor een detaillering van het ontwerp. Dit pakt TenneT in afstemming met de betrokken partijen op. Daarnaast worden afspraken gemaakt over beheer en onderhoud.

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

fig. 29

Procedurekaart, ofwel hoe TenneT voldoet aan de compensatieverplichting

15.156m2

7.153m2 23.300m2

Nieuw NNB toevoegen

9.515m2

34.078m2 2806 m2 29.880m2

Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB in andere vorm, bos wordt aangetast) Tijdelijke aantasting met toeslag (blijft NNB met behoud beheertype) * in bestaande belemmerde zone geen herplant mogelijk,

OVERIGE OPGAVE

noch meegerekend.

Compensatie houtopstanden als gevolg van aanpassing waterberging

Compensatie uit houtopstanden buiten NNB

Tijdelijke aantasting zonder toeslag (blijft NNB, geen bos aanwezig)

Toegang Spinderwind

* *

Zone kwaliteitimpuls fauna verbinding

1.027 m2 of 12 individuele bomen

Saneren overbodig geworden asfalt (indicatief)

+ 56 individuele bomen

678 m2 18.000 m2

1.130 m2

Zoekgebied boscompensatie

OPGAVE houtopstanden

TOTAAL

compensatie opgave 100% elders

KRIJGT PLEK IN LANDSCHAPSPLAN

=

58.778 m2

78.483 m2 + 56 individuele bomen

2.772 m2 *

=

39.972 m2

41.102 m2

98.588 m2

REST 75.711 m2 + 56 individuele bomen

combinatie mogelijk

NNB gronden

166%

nieuw te begrenzen NNB bij voorkeur nabij ingreep

- 57.486 m2

Blijft NNB

Herstel ter plekke zonder compensatie

39 39

=

0 m2 19.157 m2

19.157 m2

19.157 m2

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

bijvoorbeeld in een bijdrage aan de voorbereiding, afstemming, financiering dan wel uitvoering ervan. TenneT mag, door de bouw van het hoogspanningsstation de ontwikkeling van de ecologische verbindingszone niet onmogelijk maken. Daarom heeft TenneT de uitdaging opgepakt om een eerste schets op te (laten) stellen voor realisatie van deze ecologische verbindingszone: het Integraal ontwikkelingsbeeld, dat de ontwikkeling van deze robuuste ecologische verbindingszone als belangrijkste doelstelling heeft. Zoals te zien is in voorliggend rapport, is het ‘Landschapsplan hoogspanningsstation Tilburg’ voortgekomen uit dit Integraal toekomstbeeld en draagt het daardoor bij aan de haalbaarheid en realisatie van de ecologische verbindingszone. Het Integraal toekomstbeeld is met de verschillende regionale partijen afgestemd. Deze afstemming wordt nog voortgezet na de terinzagelegging van dit stuk. De intentie van TenneT is om middels op te stellen overeenkomsten met partijen tot overeenstemming én verdere borging van afspraken te komen. Hierna wordt nog ingegaan op de andere opgave, vanwege de kap van bomen. Deze compensatieopgave wordt via de aan te vragen kapvergunning geborgd en dus niet via het rijksingpassingsplan.

Compensatie van houtopstanden, niet gekoppeld aan Rijksinpassingsplan De opgave voor het compenseren van houtopstanden, die voortkomt uit de Wnb, vermeerderd met de compensatie voor te kappen houtopstanden buiten het NNB, vermeerderd met de opgave voor het compenseren van houtopstanden ter plaatse van de aangepaste effluentvijver (ook Wnb),

40 40

levert een opgave voor het realiseren van bos ter grootte van circa 7.8ha. Omdat in de uitgangspunten van de ecologische verbindingszone veelal doelsoorten zijn opgenomen die baat hebben bij een open beheertype, met poelen en met veel randlengte van bos en struweel, ligt het niet in de rede om in de directe nabijheid van hoogspanningsstation Tilburg bos aan te planten. Voor het creëren van extra rust in de nieuwe ecologische verbindingszone is het wel gunstig om aan de noordrand bos aan te planten, zodat er een dichtere en bredere buffer ontstaat tussen Experience Island en de EVZ.

locaties voor herplant ook in deze gemeente te zoeken. Andere locaties zijn hiermee overigens niet uitgesloten, bijvoorbeeld wanneer daar sneller aan de voorwaarden ten aanzien van borging kan worden voldaan.

Provincie Noord-Brabant geeft aan dat bij omvorming van een natuurdoeltype waarbij bomen dienen te worden gekapt een ontheffing van de herplantplicht kan worden verkregen. Dit houdt in principe ook in dat TenneT (indien voldoende gemotiveerd) ook een ontheffing van de herplantplicht zou kunnen krijgen. TenneT wenst hier echter geen gebruik van te maken. Compensatie van de kap van bomen onder de Wet natuurbescherming vindt niet plaats in het ruimtelijke spoor (niet in het kader van het Rijksinpassingsplan), maar in het kader van het vergunningenspoor. Bij het aanbesteden van werkzaamheden wordt dit als randvoorwaarde meegegeven aan aanbestedende partijen. Hieruit volgt dat deze borging niet gekoppeld is aan het inpassingsplan voor het hoogspanningsstation. Diverse partijen, waaronder gemeente Tilburg, hebben aangegeven locaties voor te zullen stellen waarop deze boscompenstatie wèl een plek kan krijgen, terwijl daar een positieve bijdrage mee wordt geleverd aan landschappelijke ontwikkelingsdoelen. Omdat de boskap op grondgebied van gemeente Tilburg plaatsheeft, ligt het voor de hand om

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

9. Referenties

Antea-groep (2021), Indicatieve/voorlopige resultaten asfalt- en verhardingsonderzoek percelen 2273 en 2583 te Tilburg Berg, A.E. (2012), Beleving van natuur en landschap in Brabant Berg, S. van den, e.a. (2018) How does visual impact influence the public acceptance of overhead lines and other national infrastructures? Das en boom (2021), Dassen hoogspanningsstation 380kV Tilburg (concept). Duursma, Suzanne e.a.(2020).Integraal schetsontwerp Oude Vloeivelden, RWZI en omgeving N261 Tilburg H+N+S e.a. (2021) Schetsontwerp waterpark Pauwels

met-groen koppeling Provincie Noord Brabant (2011), Gebiedspaspoorten. Uitwerking Structuurvisie ruimtelijke ordening Sinke, P. E.a. (2014). Methodiek berekening Natuurcompensatie EHS Zuid-West 380 Speet, Floor (2020) Watertoets Tilburg 380kV Strootman Landschaspsarchitecten (2017) Landschapspark Pauwels Koersdocument voor een 21e eeuws landschapspark Strootman Landschaspsarchitecten (2018) Masterplan Landschapspark Pauwels Visser, M.M. e.a. (2021) Gebiedsplan Huis ter Heide. Bureau Waardenburg.

Modellenstudie (stads)landschappelijke integratie hoogspanningsstations Oudes, Dirk (2012). Designing landscapes with highvoltage substations. Provincie Noord Brabant (2010), Leidraad Landschap en Cultuurhistorie Provincie Noord Brabant (2011) Handreiking Kwaliteitsverbetering van het landschap De rood-

41 41

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

10. Verklarende woordenlijst

Amoveren:

Verwijderen of slopen.

Belemmerde strook: Zie ZRO-strook. Stook onder een hoogspanningslijn waar beperkinge gelden. Bevoegd gezag Het bevoegd gezag is een bestuursorgaan dat bevoegd is tot het nemen van een formeel besluit. In het geval van het IP en MER zijn de ministers van Economische Zaken (EZ) en van Infrastructuur en Milieu (IenM) gezamenlijk het bevoegd gezag. Voor vergunningen zijn dat gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat, waterschappen en een aantal Ministeries. Bliksemdraad aard- of bliksemdraden beschermen de stroomgeleiders tegen blikseminslag. Circuit Het hoogspanningsnet werkt met wisselstroom in drie fasen. Drie geleiders tezamen vormen een circuit: voor elke fase is één geleider. Compenserende maatregel Maatregel die de nadelige invloed van een ingreep / activiteit compenseert. Geleider Een draad waardoor stroom wordt getransporteerd. Hoogspanning Spanning van 1000 Volt en hoger

42 42

Hoogspanningskabel: Ondergrondse hoogspanningsverbinding

NNB Gebieden aangewezen als onderdeel van het Natuurnetwerk Noord Brabant.

Hoogspanningslijn: Bovengrondse hoogspanningsverbinding

Rijkscoordinatieregeling - RCR: De rijksoverheid kan bij projecten van nationaal belang de besluitvorming coördineren. Projecten op het gebied van energie-infrastructuur die van nationaal belang zijn, worden gecoördineerd door de minister van Economische Zaken.

Hoogspanningsstation: Installatie waar hoogspanningsverbindingen worden getransformeerd en/of geschakeld, ook schakelstation en transformatorstation genoemd Hoogspanningsverbinding: Verbinding tussen twee punten waar stroom door getransporteerd kan worden, zijnde een bovengrondse of een ondergrondse verbinding Inpassingsplan (IP) Een inpassingsplan is in Nederland in de wet ruimtelijke ordening (Wro) een bestemmingsplan van provincie of Rijk, waarmee de bestemming van een bepaald gebied juridisch kan worden vastgelegd. Deze mogelijkheid bestaat sinds de inwerkingtreding van de Wro op 1 juli 2008.

RWZI Rioolwaterzuiveringsinstallatie Vakwerkmast: (hoogspannings)mast bestaande uit een raamwerk van ijzer Wnb

Wet natuurbescherming

ZRO-strook: ‘zakelijkrecht strook’, een juridischadministratief begrip met afspraken tussen grondeigenaar en gebruiker

kV Kilovolt = (1000 Volt). Landschapsplan: plan met inrichtingsmaatregelen Mitigerende maatregel Maatregel die de nadelige gevolgen voor het milieu voorkomt of beperkt. Zoals het ophangen van markeringen in de bliksemdraden, zodat vogels de hoogspanningsverbinding beter kunnen zien.

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

11. Bijlagen

43 43

380kV Hoogspanningsstation Tilburg Landschapsplan

Bijlage : Gebiedsplan Huis ter Heide

Loon op Zand N261 De Moer

Tilburg

0

N

1km

Bijlage : Gebiedsplan Huis ter Heide Legenda Landschapsecologische ontwikkelingen A: Introduceren nieuwe populaties Boomkikker en andere soorten van vochtige omstandigheden

D: Aanvullingen areaal natuur

Optimaliseren inrichting met lijnvormige struwelen, ondiepe poelen en hoge kruiden Idem, buiten Huis ter Heide Heivlinder Toevoegen open gebied met schrale vegetaties en heidepollen B: Bestaande populaties met elkaar verbinden Veldkrekel en andere soorten van droge omstandigheden Optimaliseren inrichting door aanleg doorgaande zone van heide en schraalgras met bosrand Ontwikkelen kleinschalig landschap met heide en schraalgras, struwelen, bosranden

Ontwikkelen kleinschalig landschap van vochtige grazige en heideachtige vegetaties, grote randlengte bos/struweel en natte plekken

Gevarieerd bosgebied inclusief open plekken versterken/aanvullen (als zich kansen voordoen)

Verondiepen sloot en laten verlanden

Vernattingsmaatregel onderzoeken

Overgang versterken tussen bos en open terrein (als zich kansen voordoen)

Verbeteren zichtbaarheid reliëf landduinengebied door plaatselijk dunnen, met behoud van reliëf gaaf duincomplex / kopjesduin

Geschikter maken leefgebied amfibieën en insecten (op lange termijn, als zich kansen voordoen)

Versneld omvormen naar inlands bos met soorten als linde, iep, eik, berk (deels in samenwerking met Natuurbegraven)

Ontwikkelen aanvullende migratieroutes via doorgaande heide- en schraalland zones met bosranden (als zich kansen voordoen)

Verder met bosstroken verdichten als verzachting van de zichtbare stedelijke functies

Natuurbrug Loonse Wissel naar Loonse en Drunense duinen (droog, geschikt voor grotere zoogdieren)

Randzone waarin gezocht wordt naar de juiste combinatie van afscherming van de spinder en het creeren van een verbindingszone voor warmteminnende, vaak grondgebonden soorten (waarbij deze zone deels buiten de begrazingseenheid komt te liggen)

Recropassage naar Noorderbos/Zandleij/De Brand (vochtig, geschikt voor grotere zoogdieren)

Op termijn bos ontwikkelen met rijkere soorten als populier, wilg, eik, mogelijk met partners

Via EVZ Wildertse Arm naar Molenschotse heide en via Wildertse Arm en de Donge naar De Biesbosch (droog en vochtig)

Levendbarende hagedis

Met alle ontwikkelingen en beheer rekening houden met de kwaliteiten zoals opgenomen in de kaarten Natuurwaarden en -potenties en Waarden (overig).

Bosverbinding stedelijk gebied Tilburg

Ontwikkelen kleinschalig landschap met zowel droge als vochtige plekken

Naam tekening

Pleksgewijze benutting van potenties en te treffen maatregelen

Gebiedsplan Huis ter Heide

Versterken mozaïek van bos met heide en heischraal grasland (door goed beheer niet laten verbossen)

Gevarieerd boslandschap inclusief open plekken

Instorten bunker tbv overwintering amfibieën en saneren asfalt

Lobelia en andere floristische waarden, dagvlinders, krekels, sprinkhanen, libellen, dodaars, kneu, veldleeuwerik, roodborsttapuit, boomleeuwerik

Ontwikkelen regionale fietsverbinding met ruige bermen / insectenlint en behouden van vochtige greppel, zonder hiervoor bestaande zandpaden te verharden

Open landschap met vennen, heide, grazige vegetatie Veldkrekel, dagvlinders en andere insecten, reptielen, vogels

Fietsrondje Pauwels verbinden aan Tilburg zonder barrière werking voor natuur en zonder bestaande zandpaden te verharden

Halfopen landschap met schrale vegetaties en bosjes

Afwaarderen weg tot fietspad met ruige bermen / insectenlint

Kneu, en andere vogels van kleinschalig of extensief cultuurlandschap, ree, das, hermelijn

Minimaliseren laandoorsnijding en waar nodig doorgaand karakter herstellen

Kleinschalig halfopen cultuurlandschap

1

Verbeteren oversteek das

E: Koesteren (her)aansluiting op omgeving

Kamsalamander en andere soorten van vochtige omstandigheden

C: Kwaliteitsverbetering en behoud waarden door juist beheer Bosvogels, ree, das, boommarter, eekhoorn

Uitbreiding kleinschalig halfopen cultuurlandschap (als zich kansen voordoen) ter benutting van potenties om een betere aansluiting tussen Loonse en Drunense Duinen en Huis ter Heide te bewerkstelligen

2

3

Opdrachtgever

Tekenaar

Vereniging Natuurmonumenten, Midden Brabant

Datum

J.W. Röell 17-12-2020

Project

20-0286 Gebiedsplan Huis ter Heide

Naam controleur

M.Visser

Paraaf

Schaal

Tekeneenheid

Onderdeel

--

-

Plankaart

Formaat

Versienr.

A2

4

v4

Bijlage : Integraal toekomstbeeld

Bijlage : Landschapsplan

Legenda Bos Bos nieuwe aanplant Stuweel: haag of bosrand met struweelvormers Raster - uitrasteren en dunnen in bosrand / bescherming dassenburcht tegen menselijke betreding Dassenburcht Kunstburcht das, locatie indicatief Laanbomen behouden Te behouden (loof)bomen Nieuwe solitaire bomen Fruitbomen / notenbomen t.b.v das Open gebied in beheertype Zand en kalklandschap Voedselrijk grasland t.b.v das Vochtig grasland Voormalige blusvijver MOB-terrein Poel (verschillende dimensies) Takkenril, schuilgelegenheid en geleiding voor o.a. kamsalamander Faunavoorziening geschikt voor reptielen, amfibieen en evt. kleine zoogdieren Aanvullend dassenraster langs N261 Ingestorte bunker (overwinteringsfunctie fauna) Windturbine Spinderwind met kraanopstelplaats Toegangspad windturbine (zandpad, indien nodig grastegels). Schakelstation met hek en strook voor visuele controle hekwerk. Op het terrein grotendeels halfverharding d.m.v. grastegels Wadi op het terrein van het schakelstation Hoogspanningsmast Hartlijn huidig 380kV, amoveren Hartlijn 380kV inlussing Belemmerde zone 150 kV kabeltrace Kabels Enexis en Spinderwind (omlegging)

Referentie aanduidingen Verharde weg (asfalt) Onverhard pad Fietspad Wandelroute Plangrens landschapsplan Zone kwaliteitsimpuls - verwijderen asfalt. Inrichting indicatief (regio is aan zet)

Naam tekening

Landschapsplan

Opdrachtgever

TenneT Project

21-0643 0

50

100 m

Tekenaar

J.W. Röell Datum

19-10-2021 Naam controleur Schaal

Paraaf

Tekeneenheid

Onderdeel

1:2500

meter

Schetsontwerp

Formaat

Versienr.

A1

v2