04 Programmabegroting 2024

Aanpak mensenhandel (Zie ook Vitale Stad/ Openbare Orde en Veiligheid) We geven nu een aantal jaar uitvoering aan het actieprogramma mensenhandel en hebben steeds meer slachtoffers in beeld en bieden hen perspectief. Dit vraagt echter vernieuwing en uitbreiding van het aanbod voor slachtoffers mensenhandel (arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en seksuele uitbuiting). Om onze aanpak te versterken, onderzoeken we de mogelijkheid tot het inrichten van maatschappelijke hulpverlening voor slachtoffers van mensenhandel. Dit aanbod ontbreekt nu. De uitkomsten van dit onderzoek worden begin 2024 verwacht. Straf met zorg versterken  We willen effectieve integrale hulp bieden aan onze inwoners, die kampen met problematiek op meerdere leefgebieden, zo nodig in combinatie met rechtshandhaving. Denk hierbij aan schoolverzuim, schulden, veel voorkomende criminaliteit, jeugdcriminaliteit. We zetten met preventie en repressie in op het voorkomen en begrenzen van (verborgen) crimineel gedrag. We bieden kansen en stellen duidelijke grenzen.  In 2024 krijgt Wijkrechtspraak steeds meer vorm. Hiervoor werken we samen met de rechtbank, het Openbaar Ministerie, advocatuur, reclassering, maatschappelijk werk, woningcorporaties, de Toegang, Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant, de GGZ, Leerplicht en andere hulporganisaties.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

64

Wat gaat het kosten - financiën Ingrijpen bij crisis en onveiligheid x € 1.000

Realisatie 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Lasten

29.003

29.143

24.584

24.237

23.711

23.711

Baten

-2.970

-2.793

-703

-696

-696

-696

Saldo van lasten en baten

26.033

26.351

23.880

23.540

23.015

23.015

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekking reserves

-2.214

-1.079

-340

0

0

0

Saldo reserves

-2.214

-1.079

-340

0

0

0

Totaal

23.819

25.271

23.540

23.540

23.015

23.015

35.000 30.000 25.000 20.000

Lasten

15.000

Baten

10.000 5.000 0

2022 2023 2024 2025 2026 2027 Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 62. Impuls Veilig Thuis 340 N T.l.v. reserve Investeringsfonds Sociaal Domein 340 V We verwachten in 2024 een stijging van 5% in het aantal adviesvragen en meldingen bij Veilig Thuis. Hierdoor ontstaat dus een toenemende druk op het behalen van de wettelijke termijn voor veiligheidsbeoordeling. De kosten voor het centrumgemeentelijke deel van de subsidieaanvraag zal circa € 340.000 bedragen en dit is inclusief € 80.000 voor de voortzetting van het outreachend casemanagement. Vooralsnog zijn deze kosten incidenteel, omdat naar een lange termijn oplossing wordt gezocht rondom het proces voor verbetering aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. De dekking komt uit de reserve Investeringsfonds Sociaal Domein. 63. Overige afwijkingen /administratieve bijstellingen  Actualisering budget Vrouwenopvang (VO)

2. Programma's

65

4N 4N

4N 4N

4N 4N

4N 4N

2.2 Duurzame stad Financieel overzicht Duurzame stad x € 1.000,-

Inclusief overhead

Exclusief overhead

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

129.093

-34.847

94.246

113.021

-34.808

78.213

Groen blauwe leefomgeving

7.897

-2.036

5.861

7.184

-2.035

5.149

Klimaat

16.761

-11.215

5.547

14.560

-11.210

3.350

Totaal

153.751

-48.098

105.654

134.765

-48.053

86.712

Fysieke basiskwaliteit

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

66

Fysieke basiskwaliteit Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Duurzame stad (beleidsvelden fysieke basiskwaliteit, groen blauwe leefomgeving en klimaat) Beleidsnota's:           

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) Beleidsplan wegen 2021-2025 Beheerplan civiele kunstwerken 2023-2026 Beheerplan groen 2023-2026 Herziene nota bodembeheer met bodemkwaliteitskaart Gebiedsgericht grondwaterbeheer Bodembeleid 'In goede aarde' Verordening bodemsanering Externe veiligheid gemeente Tilburg 2010 Actieplan geluid Afvalbeleid spoor 2 2015-2020

Evaluaties en herzieningen:  Herziening nota bodembeheer (actualisatie kaarten): 1e kwartaal 2024.

Wat willen we bereiken Tilburgers waarderen de openbare ruimte en deze voldoet aan de basiskwaliteit Indicatoren Waardering* Oordeel Tilburgers over openbare ruimte1 Oordeel Tilburgers over vervuiling buurt1 Afhandeling meldingen: herstel bestaande situatie binnen 5 werkdagen Afhandeling meldingen: wijzigingen in areaal binnen 10 werkdagen Waarde* Asset voldoet aan de vastgestelde normen**: - Verharding 2 - Riolering 3 - Groen 4 - Schoon 4 - Civiele kunstwerken (vast) 5

2. Programma's

bron

Streefwaarde

2019

2020

2021

2022

Lemon

6,8

6,5

-

6,5

-

Lemon

6,0

5,6

-

5,7

-

Fixi

85%

-

-

80,0%

87,2%

Fixi

85%

-

-

82,4%

83,0%

Beheersysteem Beheersysteem Apptimize Apptimize Beheersysteem

90% 99,9% 90% 90% 99,9%

99,8% 90% 90% 99%

91% 97,9% 94% 95% 99,9%

91% 99,5% 90% 90% 99,9%

91% 98,1% 90% 90% 99,9%

67

Indicatoren (beschikbaarheid) - Verkeersregelinstallaties 6 - Openbare verlichting 7 - betrouwbaarheid - beschikbaarheid

bron

Streefwaarde

2019

2020

2021

2022

Beheersysteem Beheersysteem

91%

-

90%

90%

90%

90% 99,9%

87% 99,93%

90% 99,95%

91,5% 99,95%

91,3% 99,93%

* De indicatoren bij 'Waardering' zijn effectindicatoren, die aangeven welk effect onze inspanningen hebben gehad. De indicatoren bij 'Waarde' zijn prestatie-indicatoren, die aangeven welke inspanningen we hebben verricht. ** Het percentage geeft aan hoeveel van ons areaal aan de gestelde normen en eisen voldoet. 1 Het oordeel is gebaseerd op het Leefbaarheidsonderzoek (Lemon). Dit tweejaarlijks onderzoek is in 2022 niet uitgevoerd. 2 Verharding: streefwaarde op basis van technische kwaliteit (C-niveau is ingrijpmoment o.b.v. in 2020 vastgesteld beleidsplan). 3 Riolering: hierbij hebben we aangenomen dat streefwaarde gelijk is aan in beleid vastgestelde technische kwaliteitsniveau. Vaststelling indicator obv risicoscan gecombineerd met kwaliteitsonderzoek. Gebreken worden binnen 1 jaar gerepareerd, renovaties/ vervangingen binnen 5 jaar (via MJP). 4 Groen en schoon: streefwaarde gesteld op basis van de beeldkwaliteit (verzorgend). Apptimize is een schouwmodule. 5 Civiele kunstwerken (vast): streefwaarde gesteld op basis van beschikbaarheid en technische kwaliteit. 6 Verkeersregelinstallaties: streefwaarde gesteld op basis van beschikbaarheid. 7 Openbare verlichting: twee streefwaarden: 1 op basis van betrouwbaarheid en 1 op basis van beschikbaarheid.

In Tilburg is de milieukwaliteit hoog Indicatoren

Huidige norm (EU)

Bron

WHO 2030**

2019 2020

2021 2022

Luchtkwaliteit Voldoen aan Europese Centraal Instrument 40 40 µg/m3 3 wetgeving m.b.t. Monitoring Luchtkwaliteit µg/m 23,9 22,5 18,3 18,8 stikstofdioxide Voldoen aan Europese Centraal Instrument 40 20 µg/m3 18,9 19,2 16,6 17,7 3 wetgeving m.b.t. fijnstof PM10 Monitoring Luchtkwaliteit µg/m Voldoen aan Europese Centraal Instrument 25 10 µg/m3 3 wetgeving m.b.t. fijnstof Monitoring Luchtkwaliteit µg/m 11,2 11,9 9,3 10,3 PM2,5 * Genoemde waarden voor 2019 t/m 2022 zijn de gemiddelde waarden per jaar over de ruim 4000 rekenpunten in onze gemeente. De bron van deze data is gewijzigd van NSL Monitoringstool naar Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK): www.cimlk.nl. De berekening van de data is niet gewijzigd. ** De WHO-advieswaarden zijn gewijzigd, maar hebben vooralsnog niet geleid tot aanpassing van de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord (SLA). Daarom zijn in deze tabel vooralsnog de oude WHOadvieswaarden opgenomen. Indicatoren

Bron

Geluid Aantal te isoleren woningen (obv saneringslijst / saneringsprogramma geluid)

monitor Actieplan Geluid

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

Streefwaarde 2024

2019

2020

2021

2022

700

1.269

1.089

900

700

68

Indicatoren

Bron

Streefwaarde 2024 n.n.b.*

2019

2020

2021

2022

Percentage van de bevolking dat Inwoners36,7 36,1 (ernstige) hinder ondervindt van enquête omgevingsgeluid (geen verkeer) Percentage van de bevolking dat Inwonersn.n.b.* 43 43,3 (ernstige) hinder omdervindt van enquête wegverkeerslawaai Bodem Aantal spoedlocaties waarvan de Gemeente 1 14 9 8 7 sanering nog niet is gestart of de Tilburg risico's zijn beheerst Afval Huishoudelijk restafval per BAT 132 135 149 145 139 inwoner (kg) Totaal huishoudelijk afval per BAT 357 394 427 411 359 inwoner (kg) Afvalscheidingspercentage (%) BAT 63 66 65 65 61 * De streefwaarden voor de indicatoren voor Geluid worden in 2024 vastgesteld middels een kadernota.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Doel: Tilburgers waarderen de openbare ruimte en deze voldoet aan de basiskwaliteit Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Bereikbaarheid binnenstad: Om de binnenstad de komende jaren bereikbaar te houden voeren we een pilot uit met een kwaliteitsmedewerker die buiten op straat verkeersmaatregelen en omleidingsroutes controleert. Door de grote hoeveelheid werkzaamheden in met name de binnenstad (waaronder Parkring, Stadsforum, Koningsweide) wordt het voor inwoners en bezoekers steeds lastiger om de weg te vinden in en naar de stad. Een belangrijk element van een goede bereikbaarheid zijn juiste tijdelijke bebording en omleidingsroutes.  We onderzoeken een nieuwe werkwijze hoe we bestuurlijke doelen, ambities, het wijkgericht werken en de prioritering hierin kunnen verbinden aan het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte én binnen de MJP projecten. Deze nieuwe manier van werken, waardegedreven werken, is een vervolgstap in het verder professionaliseren van het beheer in de openbare ruimte als gevolg van het in 2022 vastgestelde Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR).  We vervangen bij ongeveer 30 speelplekken de toestellen en richten de speelplekken opnieuw in na overleg met de bewoners. De nieuwe speelplekken nodigen uit om meer te gaan bewegen en elkaar te ontmoeten.

 We vormen in vijf wijken een speelplek die moet worden vervangen om tot een inclusieve speelplek, waar kinderen (en volwassenen) met en zonder handicap elkaar kunnen ontmoeten en samen kunnen spelen.  We passen jaarlijks 10 verkeersregelinstallaties (VRI’s) aan naar intelligente VRI's (i-VRI's), om o.a. te zorgen voor het maximaliseren van de verkeersdoorstroming, het prioriteren van een specifieke doelgroep (zoals politie en ambulance), minimaliseren van omgevingshinder en maximaliseren van veiligheid. Hiermee voldoen we aan de landelijke standaarden vanuit het ministerie van Infrastructuur en Milieu.  We realiseren in de passantenhaven in de Piushaven een centrale verhuursteiger, zodat er meer structuur komt in de commerciële activiteiten op het water (rondvaartboten, kano verhuur enz.).  Stadsbreed aanpakken ernstige wortelopdruk met oplossingsrichtingen waarbij behoud van bomen voorop staat.  Verbeteren kwaliteit voetpaden rondom maatschappelijke voorzieningen.  Uitvoeren groot onderhoud aan de draaibrug Prinsenhoeven in de Piushaven.

2. Programma's

69

Doel: Tilburgers waarderen de openbare ruimte en deze voldoet aan de basiskwaliteit Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Het revitaliseren van de bodem en houtopstanden in de gemeentebossen en grote bosplantsoenvakken is in 2023 opgestart. We maken tussen nu en 5 jaar een grote slag naar klimaatbestendige bossen en ontwikkeling in soortenrijkdom (biodiversiteit).  Motie 11 - 'Klare taal over afvalscheiding’ (toezegging 72801): Als gemeente willen we steeds inclusiever communiceren en daar werken we ook voor afvalscheiding aan. We gebruiken bijvoorbeeld al pictogrammen, QR-codes en folders en webpagina’s in het Engels. We bekijken wat we nog meer kunnen doen.  In de wijkagenda Oud-zuid Oost is al enkele jaren de nadrukkelijke wens opgenomen voor herinrichting van de Wethouder Baggermanlaan. Redenen hiervoor zijn het feit dat er veel meldingen zijn over onveiligheid en te hard rijden, en dat omwonenden de straat als gevaarlijk ervaren. Zorgpunten zijn onder andere de oversteken voor langzaam verkeer nabij de brug (D’n Ophef) en de Fatimastraat. Tot nu toe is geen gehoor gegeven aan deze wens, omdat de straat met daaronder een blauwe ader pas in 2012 is aangelegd. Een herinrichting op dit moment betekent dus een forse kapitaalvernietiging.

Op basis van de wijkagenda is een onderzoek gestart naar maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren, niet zijnde een volledige herinrichting. De maatregelen die daaruit komen zullen in 2024 worden uitgevoerd ten laste van het bestaande MJP budget mobiliteit. Wij denken aan ombouw naar 30km/u met eenvoudige maatregelen.  Al geruime tijd ligt er een vraag voor herinrichting van de openbare ruimte en het populierenbos bij de Karel Boddeweg vanuit de stakeholders (Crematorium, Politie, Dela, Monuta en SBO school De Bodde). In eerste instantie ging het om aanpassingen op het gebied van verkeersveiligheid, mobiliteit (bereikbaarheid) en parkeren. De afgelopen jaren is daar een extra aandachtspunt aan toegevoegd vanwege de vestiging van de (zeldzame) vermiljoenkever in het bos èn de eis van de provincie om te zorgen dat er een verbinding ontstaat voor alle insecten en amfibieën om de oversteek te kunnen maken vanuit Stadsbos013 richting natuurgebied Huis ter Heide. Momenteel worden scenario’s onderzocht voor de aanpak van het gebied. De uitkomsten van die studie worden meegenomen bij de opstelling van het MJP 2024 - 2027. Dit leidt naar verwachting tot aanpassingen in 2027.

Gezien de wens om op korte termijn al tot verbetering te komen wordt in 2024 in totaal € 150.000 vrijgemaakt voor kleine verkeerskundige en ecologische ingrepen vanuit MJP budgetten (mobiliteit, groen ontwikkeling en wijken).

Doel: In Tilburg is de milieukwaliteit hoog Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Herziening Actieplan Geluid, waaronder vaststellen basisgeluidemissie (bge).  Actualisatie en nieuwe aanbesteding saneringsprogramma Geluid. Daardoor zal er een nieuw ijkpunt voor de streefwaarden (aantallen woningen) ontstaan. Start herinrichting milieustraat Albion en afronden onderzoek 2e volwaardige milieustraat. Dit onderzoek loopt en geeft nu 2 voorkeurslocaties samen met gemeente Oisterwijk. Dit wordt meegenomen in Koersdocument Oostflank  Nader onderzoek circulair ambachtsnetwerk in plaats van circulair ambachtscentrum (fysiek gebouw).  We zorgen ervoor dat de blootstelling aan bodemverontreiniging overal binnen de normen ligt en zetten een belangrijke stap om ook de verspreiding van bodemverontreiniging in te perken en te beheersen. Dit doen we door de eigenaars van de laatste spoedlocaties aan te spreken op hun verantwoordelijkheid en waar mogelijk samen te werken. De spoedlocaties waarvoor niemand verantwoordelijk is, pakken we zelf aan.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

70

Wat gaat het kosten - financiën Fysieke basiskwaliteit x € 1.000

Realisatie 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Lasten

100.692

121.897

123.255

128.611

125.966

129.519

Baten

-25.199

-28.954

-29.178

-29.627

-29.827

-30.027

Saldo van lasten en baten

75.494

92.943

94.076

98.983

96.139

99.492

Toevoeging reserves

8.593

6.284

5.838

5.694

5.693

5.677

Onttrekking reserves

-8.530

-9.848

-5.669

-6.039

-3.447

-3.400

63

-3.565

169

-345

2.246

2.277

75.557

89.378

94.246

98.638

98.385

101.769

Saldo reserves Totaal

150.000 100.000 50.000

Lasten Baten

0

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 64. Herijking kapitaallasten BAT 867 V 85 V 66 V 178 V De kapitaallasten zijn herijkt als gevolg van het verschuiven van het startmoment van afschrijven naar het eerste jaar na activering/ingebruikname (zie raadsvoorstel). Dit betreft gladheidsbestrijding (2024 € 85.000) en afvalstoffenheffing (2024 € 782.000). Het aandeel van de afvalstoffenheffing wordt verwerkt in het tarief van de afvalstoffenheffing. 65. Vervanging Cameratoezicht 50 N 110 N 150 N 150 N Om de veiligheid in het centrum te waarborgen maken we gebruik van cameratoezicht. Het cameratoezichtsysteem is aan vervanging toe, inclusief het systeem voor data, opslag- en monitoring. Vervanging is noodzakelijk vanwege het bereiken van de economische levensduur van een groot deel van het cameranetwerk, maar ook om te kunnen voldoen aan de aangescherpte veiligheidseisen en risico’s rondom het cameratoezicht en vanwege de groeiende databehoefte en -veranderingen. De lasten bestaan uit de kapitaallasten van de incidentele investering en een bedrag voor beheer en onderhoud. 66. Stijging energielasten 1.680 N 1.643 N 1.553 N 1.538 N Waarvan verrekening met bestemmingsreserve betaald parkeren 211 V 180 V 142 V 113 V De inkoopprijzen voor energie zijn de afgelopen periode sterk gestegen.

Dit geldt zowel voor de levering van elektriciteit en gas, de stadsverwarming, WKO-installatie als de belastingen en de netwerkkosten die hiermee samenhangen. De prijzen voor 2023 liggen inmiddels vast, zodat op basis van het te verwachten verbruik het financieel effect bepaald kan worden. Voor 2024 en verder is slechts een deel van de totale energiebehoefte ingekocht, waardoor het financieel effect hiervan grotendeels op aannames is gebaseerd. Gemeentebreed leidt dit tot een verwacht nadeel van gemiddeld € 3,67 miljoen per jaar gedurende de begrotingsperiode 2024-2027. Van dit nadeel wordt vervolgens een bedrag van gemiddeld € 0,25 miljoen verrekend met de bestemmingsreserve betaald parkeren en de tarieven afvalstoffenheffing en

2. Programma's

71

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 rioolheffing. De openbare verlichting, de sportaccommodaties en de stadskantoren hebben hierin het grootste aandeel. Bij deze verwachting is reeds rekening gehouden met bijvoorbeeld wijzigingen in locaties (verhuizing SK5, SK6 en BBL naar de nieuwe Stadswinkel) en verduurzaming, zoals het versneld met ledverlichting uitvoeren van de openbare verlichting. De gestegen energielasten landen op de volgende velden met vermelding van het gemiddelde bedrag per jaar (voor het exacte verloop over de jaarschijven zie de financiële tabellen per veld): Sociaal en Veerkrachtig € 1.509.000 Fysieke Basiskwaliteit € 1.604.000 Openbare Orde en Veiligheid € 11.000 Aantrekkelijke Leefomgeving € 118.000 Economie, Cultuur en Evenementen € 23.000 Algemene Baten en Lasten € 409.000 Het nadeel voor Fysieke Basiskwaliteit bedraagt voor 2024-2027 gemiddeld € 1.604.000 per jaar. Deze kostenstijging wordt voor een bedrag van gemiddeld € 13.000 per jaar (inclusief fictieve btw) verrekend met de tarieven afvalstoffenheffing, voor gemiddeld € 96.000 per jaar (inclusief fictieve btw) met de tarieven rioolheffing en voor gemiddeld € 162.000 per jaar met de bestemmingsreserve betaald parkeren.

Bij de opbrengst afvalstoffenheffing en rioolheffing is rekening gehouden met deze kostenstijgingen (zie veld Financiering en algemene dekkingsmiddelen). 67. Vervanging Verkeersregelinstallaties 126 N 252 N 377 N Bij de Verkeersregelinstallaties (VRI's) komt er de komende jaren vervangingen aan. Deze vervangingen ontstaan omdat we tussen 2005-2008 een groot aantal VRI’s hebben geplaatst, in verband met beschikbaarheid van subsidie in die tijd. Vanaf 2024 gaan we jaarlijks 10 VRI’s vervangen door intelligente VRI's om het areaal conform geldende eisen in stand te houden. Hiermee wordt geborgd dat het kwaliteitsniveau op orde blijft. De lasten bestaan uit de kapitaallasten van de structurele investering en een bedrag voor beheer en onderhoud. ’In deze Programmabegroting is ook een ruimtescheppende maatregel opgenomen waarin we de afschrijftermijn van VRI’s verlengen van 10 naar 15 jaar. Zie hiervoor de paragraaf ‘ruimtescheppende maatregelen’. Door deze maatregel is het financiële effect van de beide voorstellen over VRI’s per saldo in de eerste jaren nog positief en vanaf 2027 negatief. 68. Herijking kapitaallasten Meerjarenprogramma 696 V 1.052 V 1.320 V 90 V Openbare Ruimte (MJP) De kapitaallasten zijn meerjarig bijgesteld op grond van de overloop uit 2022, de toevoeging van de jaarschijf 2027 en het gewijzigd afschrijvingsbeleid (zie raadsvoorstel).

De bijstellingen voor het onderdeel riolering worden (incl. fictieve btw) betrokken bij de tarieven rioolheffing. Deze budgetten wordt ook herijkt op de velden Groen blauwe leefomgeving, Aantrekkelijke leefomgeving en Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit. 69. Uitbreiding gereguleerd gebied parkeren

520 V 520 V 520 V 520 V 520 N 520 N 520 N 520 N De uitbreiding van het gereguleerd parkeergebied wordt in 2024 voortgezet met invoering betaald parkeren in de wijk Korvel Westend. Door deze uitbreiding verwachten we jaarlijks € 520.000 meer opbrengst te genereren en stijgen onze beheerskosten met € 340.000 structureel. Het structurele voordeel van € 180.000 wordt verrekend met de bestemmingsreserve betaald parkeren. 70. Semi autonome groei onderhoud openbare ruimte 248 N 230 N 235 N 633 N Jaarlijks worden op basis van de woningbouwprognose en -realisatie de onderhoudsbudgetten bijgesteld. Omdat de gerealiseerde woningbouw in 2022 hoger was dan begroot (1.521 i.p.v. 750) geeft dit een structureel nadeel. De toerekening in 2023 aan de afvalstoffenheffing wordt hiervoor € 20.600 hoger, aan het rioolrecht € 37.900 hoger. In 2027 is het nadeel groter omdat hier ook een nieuwe jaarschijf wordt toegevoegd. De toerekening in dat jaar aan de afvalstoffenheffing bedraagt dat jaar € 55.700 en aan de rioolheffing € 90.400.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

72

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 71. Indexering huren 2024 parkeergarages en 303 N 303 N 303 N 303 N fietsenstallingen 303 V 303 V 303 V 303 V Voor een inhoudelijke toelicht zie melding huurindexatie als gevolg van herijking gebouwenexploitatie op het veld Aantrekkelijke leefomgeving. Op dit veld staat tegenover de hogere huur een lagere storting in de bestemmingsreserve betaald parkeren. 72. Toerekening omslagrente

1.697 N 3.621 N 3.799 N 5.842 N 13 V 27 V 29 V 44 V De rentelasten van de door de gemeente aangetrokken financiering wordt conform BBV toegerekend aan de velden. Voor een verdere toelichting zie programma Samen en Dichtbij, veld Financiering en algemene dekkingsmiddelen. 73. Hogere opbrengsten buitenreclame 600 V 800 V 1.000 V Recent hebben we een aanbesteding doorlopen voor de ABRI’s (bushokjes) en de vrijstaande reclame vensters. Deze concessie is halverwege 2023 ingegaan voor de ABRi’s, richting het einde van het jaar vindt de vervanging van alle ABRI’s in heel de stad plaats. Per 1 januari 2024 gaat de overeenkomst in voor de vrijstaande reclame vensters. De hogere opbrengsten die met de overeenkomst gepaard gaan, worden pas gegenereerd als alle assets op locatie staan en in werking zijn. De hogere opbrengsten zijn grotendeels te danken aan het digitaliseren van een groot deel van het areaal van de vrijstaande reclame vensters. De reclame- exploitant dient een omgevingsvergunningen aan te vragen en we zijn van een externe partij afhankelijk voor de aansluitingen. Door de grote doorlooptijden bij deze partij nemen de inkomsten gefaseerd toe, waarbij er in 2024 geen stijging van de reclame opbrengsten verwacht wordt. 74.

Overige afwijkingen /administratieve bijstellingen  Autonome groei inzamelkosten BAT Formatieve consequenties: 0,33 fte (schaal 5)  Indexering huren 2024 locaties BAT  Herijking kapitaallasten parkeerkelder Paleis/Stadsforum  Verhoging bijdrage aan de Omgevingsdienst Middenen West Brabant  Herijking kapitaallasten aanleg openbare ruimte Kernwinkelgebied

139 N -

139 N -

139 N -

167 N 28 N

27 N 12 N

27 N 12 N

27 N 12 N

27 N 12 N

61 N

61 N

61 N

61 N

39 N

39 N

39 N

39 N

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 75. Waardegedreven werken en beheer 100 N We onderzoeken een nieuwe werkwijze hoe we bestuurlijke doelen, ambities, het wijkgericht werken en de prioritering hierin kunnen verbinden aan het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte én binnen de MJP projecten. Dit kan resulteren in het maken van andere keuzes binnen de programmering van zowel het beheer als het MJP. Ook krijgen het College en Raad beter inzicht in de wijze waarop bestuurlijke doelen en ambities een plek krijgen in (het beheer van) de openbare ruimte. Deze nieuwe manier van werken, waardegedreven werken, is een vervolgstap in het verder professionaliseren van het beheer in de openbare ruimte als gevolg van het in 2022 vastgestelde Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). 76. Bereikbaarheid 80 N 80 N Om ervoor te zorgen dat de (binnen)stad voor zowel bewoners, bezoekers en ondernemers bereikbaar blijft en conform de afspraken over 'uitvoering voorop' zal er veel samenwerking tussen de verschillende partijen nodig zijn (zoals ontwikkelaars, netbeheerders, gemeente, noodhulpdiensten, Arriva). Dit vraagt om tijdige afstemming en de juiste gegevens, zoals planning, op orde hebben. Daarnaast zullen we meer moeten inzetten op omgevingsmanagement en communicatie.

De totale kosten bedragen 160k waarvan 80k gedekt vanuit het MJP.

2. Programma's

73

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 77. Inclusieve speelplekken 18 N 36 N 36 N Toegankelijke voorzieningen zijn nodig voor een sterke sociale basis: we willen alle inwoners de mogelijkheid bieden gebruik te maken van onze speelvoorzieningen. We constateren dat het inclusief maken van een speelplek niet mogelijk is binnen de bestaande budgetten voor vervanging van speelplekken. Dat zou ten koste gaan van de vervanging van andere speelplekken, die vanwege veiligheid ook nodig moeten worden vervangen. Voor inclusief spelen is aanvullend budget nodig. Afhankelijk van de grootte van de speelplek moeten we rekening houden met een investering van ongeveer € 50.000 per inclusieve speelplek. We zijn van plan om in 2024 en 2025 vijf speelplekken per jaar inclusief te maken. 78. Impuls Digitale routewijzers 30 N 50 N 50 N 50 N Een van de hoofdthema’s in de agenda binnenstad is de reisbeleving. Dit jaar loopt het contract voor onze digitale routewijzers af. Als we deze routewijzers willen aanhouden en ook benutten voor een betere reisbeleving, dan is daarvoor nieuw budget nodig (voor onderhoud en beheer). Daarnaast wordt de bewegwijzering voor voetgangers in de binnenstad aangepakt en aantrekkelijker gemaakt. 79.

Prijsstijgingen onderhoud Openbare Ruimte 152 N 318 N 487 N De afgelopen periode zien we dat de kosten in meervoudige projecten hoger uitvallen dan geraamd. Prijsstijgingen zijn daarin natuurlijk een belangrijke oorzaak maar onvoldoende om het verschil te verklaren. Wijzigingen in (landelijke) richtlijnen, duurzaamheid en gewijzigd gebruik van de openbare ruimte zijn daar o.a. voorbeelden van. De prijsstijgingen van materialen komt echter wel kenmerkend naar voren. De ontwikkeling van de index Grond-, Weg en Waterbouw (GWW) laat over 2022 een voorlopige stijging zien van 9,61%. Dat zorgt voor een kostenstijging van ruim € 5 miljoen per jaar die niet op te vangen is binnen de huidige MJP investeringskredieten zonder het uitvoeringsprogramma ernstig aan te moeten passen. Omdat investeringskredieten niet jaarlijks geïndexeerd worden wordt dit nu gemeld. De kapitaallasten kunnen deels worden betrokken bij de rioolheffing. Het effect op de kapitaallasten van de bijstelling Prijsstijging MJP: 2025 2026 2.1 Fysieke basiskwaliteit € 152.251 € 318.307 2.2 Groen blauwe leefomgeving € 4.721 € 6.941 3.2 Aantrekkelijke leefomgeving € 7.253 € 13.780 3.4 Ruimte voor wonen, werken, mobiliteit € 30.927 € 40.586 Totaal € 195.151 € 379.614

€ € € € €

2027 487.430 8.844 19.654 82.676 598.605

80. Vervanging Speelvoorzieningen 84 N 168 N 252 N Gezien de achterstand die er is in het vervangen van speelplekken en dat in deze jaren veel speeltoestellen aan het einde van hun levensduur zijn, moeten er meer speelplekken vervangen worden om de achterstand in te lopen. Het aantal speeltoestellen is de afgelopen jaren harder gegroeid dan in eerste instantie berekend. In deze Programmabegroting is ook een ruimtescheppende maatregel opgenomen waarin we de afschrijftermijn van speelvoorzieningen verlengen van 10 naar 15 jaar. Zie hiervoor de paragraaf ‘ruimtescheppende maatregelen’. Door deze maatregel is het financiële effect van de beide voorstellen over speelvoorzieningen per saldo structureel nog positief. 81. Openbare ruimte Stadsforum Fase 3 2.250 N 130 N Begin 2024 starten de voorbereidingen voor fase 3 van het Stadsforum, zodat aansluitend aan fase 2 zo snel mogelijk kan worden doorgewerkt. De voorbereidingswerkzaamheden bestaan voornamelijk uit het besteksgereed maken van het uitvoeringsontwerp, de kostenraming daarvan en de afstemming erover met het planteam.

In deze begroting reserveren we het verwacht benodigd eenmalig bedrag van € 2,25 miljoen voor de aankoop en afboeking van de te slopen kiosken op de schouwburgpromenade en reserveren we de structurele kapitaallasten van € 130.000 met ingang van 2027 voor het verwacht benodigd investeringskrediet van € 3,25 miljoen. Dit bedrag is inclusief een voorbereidingskrediet van € 0,275 miljoen benodigd in 2024 voor de verdere uitwerking van het plan.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

74

Nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven (x € 1.000,-) 82. Bijdrage parkeerexploitatie aan stadstoezicht

Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 211 N 211 N 211 N 211 N 211 V 211 V 211 V 211 V Stadstoezicht is verantwoordelijk voor de handhaving op het onderwerp parkeren. Een deel van de formatie van Stadstoezicht wordt gedekt uit de parkeerexploitatie. Die bijdrage is nooit geactualiseerd, maar dat is gezien de huidige inzet wel nodig. Sinds 2019 is het aantal Fixi meldingen voor team Stadstoezicht gerelateerd aan het onderwerp parkeren met 96% toegenomen. Met deze melding brengen we de bijdrage vanuit de parkeerexploitatie aan stadstoezicht weer in lijn met de daadwerkelijke inzet. De BOA-capaciteit wordt met deze bijdrage opgehoogd, zie de melding 'extra BOA-capaciteit' op het veld openbare orde en veiligheid. Het financiële effect wordt verrekend met de bestemmingsreserve betaald parkeren waarmee het effect op de exploitatie neutraal is. 83. Programma Water en Riolering 2024-2027 1.672 N 2.045 N 2.006 N 1.556 N De toelichting op dit voorstel nieuw beleid heeft betrekking op meerdere velden en is opgenomen bij het veld Groen Blauwe leefomgeving. Deze kosten worden verwerkt in het tarief van de Rioolheffing. 2024 1.672 189 1.000 2.861

Fysieke Basiskwaliteit Groen Blauwe Leefomgeving Klimaat

84. Prijsstijgingen Verledden Openbare Verlichting

2025 2.045 189 1.000 3.234

2026 2.006 189 1.000 3.195

2027 1.556 189 1.000 2.745

-

75 N 150 N 225 N 75 V 150 V 225 V De prijsstijging op de arbeid en de grondstoffen hebben direct invloed op de complete vervanging naar de interactieve ledverlichting. De initiële revolverende investering uit de Programmabegroting 2022, is daarom niet meer dekkend voor de versnelde vervanging in geheel Tilburg. Door de prijsstijging van arbeid en grondstoffen is een verhoging van de revolverende investering noodzakelijk. Inmiddels blijkt dat door de hoge energieprijzen de besparing ook hoger is dan in de Programmabegroting 2022 was ingeschat. De kapitaallasten bij deze investering lopen op van € 75.000 in 2025 naar € 225.000 in 2027 en verder. De besparingen (inclusief remplace en onderhoud) zijn vanaf 2024 € 75.000 hoger en lopen op tot € 225.000 vanaf 2027 en verder. 85. Parkeerregulering/deelmobiliteit 250 N 250 N 250 N 250 N (Formatieve consequenties: 2 fte schaal 9 en 0,67 fte 250 V 250 V 250 V 250 V schaal 11) Tussen 2018 en 2022 is het aantal gereguleerde parkeerplekken gegroeid van 8.000 naar 20.000. De formatie is tussentijds niet meegegroeid. De parkeerregulering breidt nog verder uit (naar 30.000 plaatsen), waardoor het beheer structureel toeneemt. De beheeropgave rondom deelmobiliteit is ook nog volop in ontwikkeling. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat uitbreiding van 2 fte kwaliteitsmedewerkers (uit de parkeerexploitatie) noodzakelijk is.

Daarnaast is 0,67 fte adviseur (uit de parkeerexploitatie) noodzakelijk vanwege de structurele groei van het gereguleerd parkeren en de (binnen)stedelijke ontwikkelingen m.b.t. (deel)mobiliteit, waar complexe vraagstukken voor parkeren spelen. Het financiële effect wordt verrekend met de bestemmingsreserve betaald parkeren waarmee het effect op de exploitatie neutraal is.

Ruimtescheppende maatregelen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 86. Leges milieu belastende activiteiten 150 V 150 V 150 V 150 V Vanaf invoering Omgevingswet (1 januari 2024) wordt binnen de legesverordening rekening gehouden met opbrengsten die worden geheven ter dekking van de inzet op milieu belastende activiteiten. Wij houden vooralsnog rekening met een structurele opbrengst van € 150.000.

2. Programma's

75

Ruimtescheppende maatregelen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 87. Verlengen afschrijvingstermijn speelvoorzieningen 111 V 208 V 263 V 361 V We verlengen de afschrijvingstermijn van 10 naar 15 jaar. Speeltoestellenleveranciers geven steeds vaker een garantie voor hun speeltoestellen van 15 jaar. Dit omdat de gebruikte materialen steeds worden verbeterd en de toestellen duurzamer worden geproduceerd. Doordat de garantietermijn is verlengd en we in de lopende aanbesteding ook een garantietermijn van 15 jaar hebben gecontracteerd, kan de afschrijvingstermijn worden aangepast. 88. Verlengen afschrijvingstermijn VRI's 302 V 300 V 291 V 315 V We verlengen de afschrijvingstermijn van 10 naar 15 jaar. Materialen en producten worden steeds duurzamer en geschikt voor hergebruik. De technische en economische levensduur komen hierdoor dichter bij elkaar te liggen. We stellen voor de afschrijvingstermijn in lijn te brengen met de verwachte technische levensduur.

Wat weten we nog meer Kengetallen:

Realisatie Realisatie Raming Raming 2021 2022 2023 2024 Tonnen afval 91.000 80.700 92.000 82.000 Bezoekers milieustraat (incl. Hoolstraat) 146.888 92.057 100.000 100.000 In 2022 hebben we een reserveringssysteem voor de milieustraat ingevoerd. Hierdoor is het aantal bezoekers afgenomen. Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)*

Realisatie 2017 139

Realisatie 2018 126

Realisatie 2019 124

Realisatie 2020 134

* Waarstaatjegemeente.nl hanteert als definitie het niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (fijn restafval). Dit wijkt af van de definitie die wordt gehanteerd onder 'Wat hebben we bereikt'; de Tilburgse definitie is incl. grof- en verbouwingsrestafval.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

76

Groen blauwe leefomgeving Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Duurzame stad (beleidsvelden fysieke basiskwaliteit, groen blauwe leefomgeving en klimaat) Beleidsnota's:  Stadsnatuurkaart 2040  Programma Water en Riolering 2024-2027  Nota biodiversiteit 2040  Groen in de Stad 2016  Actueel bomenbeleid  Puntensysteem Natuurinclusief Bouwen  Programma 013 Parken Evaluaties en herzieningen: De bomenverordening wordt in 2024 geactualiseerd. Het puntensysteem Natuurinclusief Bouwen wordt in 2024 geëvalueerd, als onderdeel van het instrument duurzaamheid. Na eventuele aanpassing ter definitieve vaststelling voorgelegd aan de raad in Q4.

Wat willen we bereiken Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Indicatoren

Bron

Aandeel putten waar water op straat gemeten wordt bij Bui08*

gemeente

Streef waarde 2,2% (0% in 2050)

2019

2020

2021

2022

2,5%

2,3%

2,3%

n.n.b.

2023 n.n.b.

2024 nnb**

*) Bui08 is een door de stichting RIONED ontwikkelde ontwerpbui, waarmee Tilburg de riolering in computerberekeningen belast om te kijken waar de zwakke punten zitten. De monitor vindt een keer per 4 jaar plaats. Op dit moment wordt een raamcontract aanbesteed voor het actueel houden van het waterketenmodel. Na aanbesteding kunnen de gevraagde cijfers voor begroting en jaarrekening jaarlijks automatisch worden opgeleverd. **) Het meetsysteem op basis van een nieuw zogenaamd waterketenmodel is dit jaar gereed (het oude model kon dat eens per 4 jaar waarbij de tussenliggende jaren werden geëxtrapoleerd). Dit nieuwe model houdt ook rekening eigentijdse klimaatontwikkelingen en gebruikt daarbij een zwaardere indicatie T5 in plaats van Bui08. Op basis hiervan vervangen we de huidige streefwaarde.

De natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Indicatoren

Bron

Percentage ecologisch beheerd groen (in % afgezet tegen totale hoeveelheid openbaar groen) 013 Parken: realisatie aantal nieuwe groenblauwe plekken in de wijken (pantoffelafstand) en iconische parken

gemeente

gemeente

Streef waarde 78%

2019

2020

2021

2022

64%

74%

84%

>84%

6 per jaar

2023

2024

>84%

>84%*

6

6

* Het percentage ecologisch beheer is toegenomen. Omdat de data niet op orde zijn kunnen we dit niet in het percentage opnemen.

2. Programma's

77

Het landschap om de stad is aantrekkelijk Indicatoren Realisatie nieuwe natuur (GOB-bod natuurnetwerk Brabant) in hectare * Klimaatlandgoed, Park Pauwels. i.c.m. Landelijk Programma Natuur** Realisatie Ecologisch verbindingszones (o.a B5-bod) in kilometers.

Streefwaarde 5

2019

2020

2021

2022

0

0

0

7,5

100 hectare 9

2023

nnb* **

6

9

12

3

2024

**

nnb*

* Aanleg onder voorbehoud van rondkomen financiering en stikstofaanpak.

** De gemeente heeft voorbereidingskrediet van 7 ton euro van de provincie uit deze regeling ontvangen voor het Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders. Daarbij is de provincie nog onduidelijk om de geplande uitvoering in 2025 te honoreren en te financieren uit deze rijksgeldenregeling danwel de mogelijkheid te benutten vanuit het Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG), eveneens rijksgeld.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Doel: Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  In 2024 wordt een start gemaakt met de aanleg het waterpark Pauwels, als onderdeel van het water- en klimaatlandschap. Uitkomsten stikstofaanpak kan hier van invloed op zijn.  Er worden wijkrisicokaarten (wateroverlast) gemaakt op basis van nieuwe KNMI-gegevens. Op basis van die kaarten worden maatregelen geformuleerd.  Er wordt een onderzoek gestart naar de effecten van peilopzet van oppervlaktewater in relatie tot verdroging.

Doel: Groen en natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Opstellen ecologische beheervisie.  Opstellen beheervisie bossen.  Meerdere 013 parken-projecten zijn gerealiseerd.

Doel: Het landschap om de stad is aantrekkelijk Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  We ontwikkelen beleid om te komen tot natuurinclusieve landbouw en stimuleren van korte voedselketens.  Er wordt een start gemaakt met de natuurontwikkeling in de Drasse Driehoek (15 hectare).  Er wordt een start gemaakt met de aanleg van de recropassage en de verbinding Huis ter Heide-de Brand (EVZ), (10 hectare).  De ontwikkelingen Prinsenhoef (10 hectare) en Zwaluwenbunders (100 hectare) zijn in de laatste fase van voorbereiding.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

78

Wat gaat het kosten - financiën Groen blauwe leefomgeving x € 1.000

Realisatie 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Lasten

4.664

7.518

7.827

7.516

7.383

7.718

Baten

-205

-579

-266

-1.991

-263

-263

Saldo van lasten en baten

4.458

6.939

7.561

5.525

7.120

7.455

Toevoeging reserves

1.696

341

70

1.798

70

70

Onttrekking reserves

-2.298

-2.376

-1.770

-1.226

-963

-951

Saldo reserves

-602

-2.036

-1.700

572

-893

-881

Totaal

3.856

4.904

5.861

6.097

6.227

6.574

10.000 8.000 6.000

Lasten

4.000

Baten

2.000 0 2022 2023 2024 2025 2026 2027 Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 89. Herijking kapitaallasten 013 Parken 50 V 75 V 125 V 125 N Vanwege voorgestelde stelselwijziging m.b.t. wijziging startmoment van de afschrijvingen van investeringen (zie raadsvoorstel) zijn de kapitaallasten voor 013 parken herijkt. 90. Herijking kapitaallasten MJP

496 N 473 N 414 N 254 V 254 V 254 V De toelichting van deze herijking is centraal toegelicht bij het veld Fysieke basiskwaliteit.

620 N 254 V

91. Toerekening omslagrente 116 N 246 N 258 N 397 N De rentelasten van de door de gemeente aangetrokken financiering wordt conform BBV toegerekend aan de velden. Voor een verdere toelichting zie programma Samen en Dichtbij, veld Financiering en algemene dekkingsmiddelen. 92. Overige afwijkingen /administratieve bijstellingen

15 N

15 N

15 N

15 N



15 N

15 N

15 N

15 N

41 N 41 V 409 V 409 N 379 N 379 V

-

-

-

409 N 409 V 1.734 N 1.734 V

-

-

215 N 215 V

140 N 140 V

  

Herijking kapitaallasten afsluiten vorstelijk landschap Herijking reserve incidentele opgaven groen in de binnenstad Fasering storting Oostkamer in reserve Natuurontwikkeling Herijking bestedingsplan reserve natuurontwikkeling

2. Programma's

79

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 93. Programmakosten Park Pauwels 250 N 250 N 250 N De jaarlijkse programmakosten voor Park Pauwels belasten tot en met 2023 de reserve Natuurontwikkeling met € 250.000 per jaar. Feitelijk zijn de middelen in de reserve echter bedoeld voor uitvoering. Om dat te repareren leidt dit tot een incidentele claim van € 250.000 per jaar voor 2024, 2025 en 2026. 94. Programma 013 parken - kapitaallasten 25 N 25 N 25 N Bij de programmabegroting 2023 is besloten een investeringskrediet van € 1 miljoen in 2023 oplopend naar structureel € 5 miljoen vanaf 2026 beschikbaar te stellen. Op basis van het door de raad op 6 maart 2023 vastgestelde programma 013 parken zal de ingroei richting € 5.000.000 sneller zijn. Voor 2023 Is bij de Tussenrapportage het investeringskrediet al verhoogd met € 500.000. Voor 2024 is ook een ophoging van het investeringsbudget met € 500.000 voorzien. In het raadsvoorstel is aangegeven dit voorstel af te wegen bij de programmabegroting 2024. De structurele kapitaallasten bedragen € 25.000 vanaf 2025. 95. Prijsstijging onderhoud openbare ruimte 5N 7N 9N De kosten van meervoudige projecten zijn de afgelopen periode hoger uitgevallen dan geraamd. Op het veld Fysieke basiskwaliteit staat dit integraal toegelicht.

Nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 96. Programma Water en Riolering 2024 - 2027 189 N 189 N 189 N 189 N (Formatieve consequenties: 2,0 fte (schaal 11) 1,0 fte (schaal 10) en 0,5 fte (schaal 7)) Vanuit het Programma Water en riolering (PWR) gaan we verder met het onderhouden, vervangen en optimaliseren van ons rioolsysteem (vuilwater en regenwater). Op basis van nieuwe klimaatmodellen van het KNMI berekenen we in welke wijken en op welke plekken er ernstige hinder of schade kan ontstaan bij hevige buien (wijkgerichte aanpak). Vervolgens zoeken we oplossingen daarvoor, zowel ondergronds als bovengronds. Daarnaast willen we meer maatregelen nemen om verdroging tegen te gaan. We gaan nog meer regenwater infiltreren en drinkwater besparen. We hebben daarvoor o.a. een stimuleringsregeling om in gebouwen regenwater te (her)gebruiken. De bestaande subsidieregeling Klimaatbestendig Tilburg wordt nu ondergebracht in het PWR zodat er structureel budget beschikbaar komt voor inwoners om zelf aan de slag te gaan. Deze kosten worden bij de Rioolheffing betrokken. De financiële consequenties van dit voorstel hebben ook betrekking op de velden Fysieke basiskwaliteit en Klimaat en staan hier centraal toegelicht 2027 1.556 189 1.000 2.745 97. Zuid Noord fietsverbinding Pauwels - kapitaallasten 50 N 50 N 50 N T.l.v.

reserve kapitaallasten 50 V 50 V 50 V Er is in 2024 € 1.000.000 van het Fonds stedelijke ontwikkeling beschikbaar gesteld in de investeringen als nieuw beleid voor de zuid noord fietsverbinding Pauwels . Dit leidt tot kapitaallasten van € 50.000 met ingang van 2025. Deze kapitaallasten worden onttrokken uit de reserve kapitaallasten. Fysieke Basiskwaliteit Groen Blauwe Leefomgeving Klimaat

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

2024 1.672 189 1.000 2.861

2025 2.045 189 1.000 3.234

80

2026 2.006 189 1.000 3.195

Klimaat Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Duurzame stad (beleidsvelden fysieke basiskwaliteit, groen blauwe leefomgeving en klimaat) Beleidsnota's:  Energievisie 2017  Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025  Agenda 2019 Tilburg Circulair  Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS)  Roadmap Verduurzaming gemeentelijk vastgoed  Transitievisie warmte  Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Koel Tilburg 2020  Klimaatscores bij nieuwbouwontwikkelingen Evaluaties en herzieningen: In 2023 komen we met een aanscherping van de klimaatdoelen. De doorvertaling daarvan naar de uitvoering én op de doelstellingen in de kadernota leggen we in 2024 aan de raad voor (herijking van energievisie 2017). De klimaatscores bij nieuwbouwontwikkelingen worden in 2024 geëvalueerd. Na eventuele aanpassing ter definitieve vaststelling voorgelegd aan de raad in Q4. Het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie wordt in het eerste kwartaal van 2024 geëvalueerd.

Wat willen we bereiken Tilburg is klimaatneutraal in 2045 Indicatoren

Bron

Hoeveelheid CO2-uitstoot gebouwde omgeving (ton) Energiebesparing *

Klimaatmonitor

Klimaatneutrale warmtevoorziening

Klimaatmonitor

Klimaatneutrale energieopwekking elektra

Klimaatmonitor

Klimaatmonitor

Streef waarde 0 in 2045

-2% afname per jaar +10 tot 15% per jaar +2% groei per jaar

2019

2020

2021

2022 *** n.n.b.

2023

2024

520.84 2

435.60 0

449.30 0

n.n.b.

n.n.b.

-3,3%

-2,9%

+3,5%.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

0%

+9,9% **

+1%

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

+1,63 %

+4,05 %

+2,93 %

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

* Het resultaat zal wisselend zijn per jaar. In de praktijk is de verwachting dat dit percentage in de eerste jaren lager is en daarna hoger (versnelling). Totale besparing van 5PJ (=50%) t.o.v. energieverbruik 2010. De stijging van het energieverbruik in 2021 is hoogst waarschijnlijk het gevolg van de stijging van het aantal nieuwe woningen en aantal vestingen van industrie in Tilburg. Daarnaast was 2021 het koudste jaar sinds 2013. ** In de Klimaatmonitor wordt de verduurzaming van het Amernetwerk (Amercentrale) door middel van biomassa niet meegerekend. Nemen we deze wel mee, dan is het percentage in 2019 15,5% en in 2020 9,9% (in 2020 is er geen verandering geweest in de verhouding kolen en biomassa). In 2021 is het percentage 13,11%. *** De gegevens van de klimaatmonitor lopen gemiddeld 1-2 jaar achter ten opzichte van het actuele jaar.

2. Programma's

81

Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Indicatoren

Bron

Wateroverlast: het aantal panden met een verhoogd risico op schade (bij een extreme bui / compositebui T=100) wordt verkleind.* Wateroverlast: hoeveelheid waterberging in MJP projecten, uitgedrukt in hoveeelheid liter berging per m² van de afwaterende openbare ruimte Droogte** Hittestress***

Gemeente

gemeente

Streef waarde 1% in 2050

2020

2021

2022

2023

2024

4,5%

4,3%

n.n.b .

n.n.b .

n.n.b .

60 liter berging per m² (behalve Reeshof en Blaak)

gemeente gemeente

PM in 2050 zijn n.n.b looproutes 30% . beschaduwd Hittestress**** gemeente in 2050 heeft 6 6 iedere woning een koelteplek op pantoffelafstand *) In het Programma Water en Riolering 2024-2027 (vaststelling door de raad november 2023) wordt voorgesteld met zwaardere buien te rekenen (op basis van nieuwe klimaatscenario’s). Het waterketenmodel wordt aanbesteed (Q1 2024), na gunning kunnen nieuwe berekeningen worden gemaakt en streefwaarden worden ingevuld. **) In het Programma Water en Riolering 2024-2027 wordt een nieuwe indicator voorgesteld. Na vaststelling kan deze hier worden opgenomen. ***) Schaduwkaarten zijn gereed. Na afronding van de looproutekaart eind 2023 kan invulling worden gegeven aan de programmering van koele routes, dan hebben we een nulmeting en kunnen jaarlijkse waarden worden ingevuld. ****) Programmering vindt plaats op basis van het Programma 013 Parken (zie Groenblauwe leefomgeving).

Tilburg is volledig circulair in 2045 Indicatoren

Bron

Streef waarde 0 in 2045

2020

2021

2022

2023

2024

Hoeveelheid CO2 uitstoot door grondstoffenwinning en de verwerking van materialen, brandstoffen en levensmiddelen in Tilburg (ton) De indicatoren voor circulaire economie worden gemonitord. Het opzetten van een monitor staat beschreven in het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair. Hier geven we de komende periode invulling aan.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

82

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Doel: Tilburg is klimaatneutraal in 2045 Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Eind 2023 scherpen we de klimaatdoelen uit de energievisie 2017 aan. De doorvertaling daarvan naar de uitvoering én op de doelstellingen in de kadernota leggen we in 2024 aan de raad voor.  In 2023 zijn we gestart met een verkenning naar een one stop shop. We gaan voor een nieuwe (regionale) uitvoeringsorganisatie waarbij alle informatie en regelingen op één plek samen komen. Hiermee verbeteren we de klantreis en werken we efficiënter. De eventuele concretisering volgt in 2024 en eventueel benodigd budget is afhankelijk van de uitkomsten van deze eerste verkenning.  Het regionaal Publiek OntwikkelBedrijf REKS BV is opgericht. In 2024 ronden we i.s.m. POB de planologische procedures voor de Tilburgse energiehubs de Baars en Tilburg Noord af. Dit ten behoeve van de uitvoering van de REKS.  Op Kraaiven/Vossenberg/Wildert/Spinder zijn er 20 bedrijven die aan de slag gaan met smart grid oplossingen. Eind 2023 is naar verwachting duidelijk welke business cases uitgewerkt gaan worden. In 2024 brengen we concrete smart grid oplossingen naar uitvoering. Ook bij andere bedrijventerreinen onderzoeken we in 2024 de mogelijkheden voor smart grid oplossingen. Een Stuurgroep is reeds gestart, cfm. de toezegging op motie PPN24-17.

 In 2023 hebben we verschillende toekomstscenario’s verkend voor het Amernet. Deze werken we in 2024 verder uit.  We hebben inzicht in de potentie van geothermie als duurzame warmtebron in Tilburg. Daarvoor nemen we in Tilburg Zuid initiatief tot nader onderzoek naar ondiepe geothermie. In Tilburg Noord werken we mee aan onderzoek door derden naar ultradiepe Geothermie.  In 2024 starten we met het eerste cluster in het middengebied in Tilburg-Zuid van het Warmte- en Koudenet.  Aanvullend op de in 2023 twee reeds geïnitieerde Warmte-uitvoerings-plannen (WUP's), beginnen we 2024 met vier nieuwe WUP’s. De eerste twee jaar van een WUP beslaan de aanpak, uitwerking en participatie. Daarna gaan de WUP’s de realisatiefase in.  In 2024 hebben we inzicht in de knelpunten van midden- en laagspanningsnet. Het inzicht helpt ons om alternatieven te vinden om de congestie te vermijden, door bijvoorbeeld smart-grids of opslag. Dit doen we in een zogenaamde LMiek (lokaal meerjarenprogramma infrastructuur energie en klimaat).  De motie PPN24-12, de klimaatcrisis is van ons allemaal, wordt al uitgevoerd in verschillende uitvoeringsprogramma's, waaronder programma energietransitie. We komen in 2024 met een aanpak voor de verduurzaming van de bedrijven in de stad. (Zie n.a.v.

betreffende motie ook Vitale Stad)  Inbrengen van energieneutraliteit bij stedelijke ontwikkelingsprojecten op basis van vastgesteld beleid (klimaatscores nieuwbouwontwikkelingen).  We nemen de impact van dierlijke consumptie voortaan mee in de algemene communicatie over duurzaamheid, om inwoners bewust te maken van de gevolgen van hun gedrag en de bijdrage die zij kunnen leveren aan de klimaatdoelen (motie PPN24-24).  We actualiseren het afwegingskader voor duurzaamheidsmaatregelen bij beschermde monumenten en onderzoeken de verruiming van mogelijkheden voor zonnepanelen en de kosten bij maatwerkadviezen of een energiecoach voor monumenten. We verwachten in Q1 2024 meer duidelijkheid hierover te geven (motie PPN24-04).

Doel: Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Realiseren van 6 koele plekken in de stad (zie ook Groen Blauwe Leefomgeving). Door middel van vergroening wordt hittestress tegengegaan, ruimte gemaakt voor waterberging en verdroging tegengegaan. Tevens zijn de koele plekken onderdeel van schaduwrijke looproutes.  Inbrengen van klimaatadaptatie bij stedelijke ontwikkelingsprojecten op basis van vastgesteld beleid (klimaatscores nieuwbouwontwikkelingen).  De subsidieregeling klimaatbestendige maatregelen wordt verlengd.  Uitvoeren van de Green Deal verduurzamen bedrijventerreinen Kanaalzone en Loven.

2. Programma's

83

Doel: Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet?  Doorpakken op door Dobro ontwikkelde kansenkaarten bedrijventerreinen, waarbij samen opgetrokken wordt met het Programma Revitalisering Bedrijventerreinen.

Doel: Tilburg is volledig circulair in 2045 Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2024 verwacht c.q. uitgezet? De gemeente Tilburg heeft hoge ambities op het gebied van circulariteit. In 2045 wil zij een volledig circulaire gemeente zijn. Voor de gemeente Tilburg staan hierbij vier sleutelsectoren centraal: Bouw & Infrastructuur, Biomassa & Voedsel, Maakindustrie en Textiel & Logistiek. (zie verdere toelichting in Vitale stad).

Wat gaat het kosten - financiën Klimaat x € 1.000

Realisatie 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Lasten

12.740

23.955

14.217

8.594

8.470

7.452

Baten

-8.110

-13.742

-5.304

-4.267

-3.946

-3.946

Saldo van lasten en baten

4.630

10.213

8.912

4.327

4.524

3.506

Toevoeging reserves

4.029

2.316

2.545

337

16

16

Onttrekking reserves

-7.185

-7.290

-5.911

-1.314

-1.213

-193

Saldo reserves

-3.156

-4.974

-3.366

-977

-1.197

-177

Totaal

1.474

5.238

5.547

3.349

3.327

3.329

30.000 25.000 20.000 15.000

L… B…

10.000 5.000 0 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 98. Plan van Aanpak Energiearmoede 1.719 N t.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 1.719 V Bij de najaarsbijstelling 2023 is vanuit de reserve Investeringsfonds Klimaat € 1.719.000 doorgeschoven naar 2024 voor het Plan van Aanpak Energiearmoede. 99. Nieuwbouw Koning Willem 2 college 342 N 342 V t.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 342 V 342 N De reserve Investeringsfonds Klimaat houdt rekening met een bijdrage aan de verbouwing van het Koning Willem 2 college van € 342.240 in 2026. De verwachting is dat de inrichting van de openbare ruimte in 2023 plaatsvindt en dat de bijdrage in 2024 uitgevraagd wordt.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

84

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 100. Risicoreservering Zonnepark geluidswal Dr. 150 V 150 N Bloemenlaan t.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 150 N 150 V De reserve Investeringsfonds Klimaat houdt rekening met een risicoreservering van € 150.000 voor project zonnepark geluidswal Dr. Bloemenlaan. Wij schuiven deze risicoreservering door van 2026 naar 2027 (het laatste jaar van de nieuwe meerjarenraming). 101. Overige afwijkingen / administratieve bijstellingen  Toerekening omslagrente  Bijstelling budget handhaving energielabel C kantoren

7N

9N

2V

0

1N 6N

3N 6N

3N 5V

5N 5V

Nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 102. Programma Water en riolering 2024-2027 1.000 N 1.000 N 1.000 N 1.000 N De toelichting op dit voorstel nieuw beleid heeft betrekking op meerdere velden en is opgenomen bij het veld 2.20 Groen Blauwe leefomgeving. Deze kosten worden verwerkt in het tarief van de Rioolheffing. 103. Initiatieven energietransitie 171 N T.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 171 V In 2024 willen we binnen de energietransitie verder inzetten op het onderzoeken van initiatieven die een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen. Onderzoeksrichtingen die we nader willen verkennen zijn o.a. de aanpak verduurzaming bedrijven in de stad, gebruik warmte uit kunstgrasvelden om woningen te verwarmen en de oprichting van een uitvoeringsorganisatie. De raming hiervoor is € 171.000, het dekkingsvoorstel zijn de incidentele klimaatmiddelen uit de reserve Investeringsfonds Klimaat.

-

104. Formatie laadpalen 166 N 166 N 166 N 166 N t.l.v. Rijksmiddelen tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid 166 V 166 V 166 V 166 V (Formatieve consequenties: 1 fte schaal 9 en 1 fte schaal 11) In de Programmabegroting '22 is structureel € 110.000 beschikbaar gesteld voor de verbreding van onze infrastructuur van laadpalen voor de periode 2022-2025. Vanuit de huidige ambitie en versnelling van aantal laadpalen zijn deze middelen niet meer voldoende. Om de gewenste groei van het aantal laadpalen te realiseren en de aanleg van tot op heden geplaatste palen op een adequate manier te beheren zullen we uitvoeringscapaciteit moeten uitbreiden. Er is extra capaciteit nodig op contractmanagement (er zal onder andere een aanbesteding moeten plaatsvinden) en projectcoördinatie. Daarnaast merken we dat de begeleiding van de uitvoering buiten intensiever moet worden om het aantal klachten en meldingen over aanleg af te handelen en terug te dringen. Binnen bestaand budget is rekening gehouden met € 40.000 voor ondersteunende werkzaamheden vanuit de afdeling RUV. We stellen voor het aanvullend bedrag van € 166.000 beschikbaar te stellen uit de ontvangen rijksmiddelen tijdelijke regeling Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). 105.

Energiehubs bedrijventerreinen spinder-kraaiven684 N vossenberg-wildert (S-K-V-W) t.l.v. / t.g.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 684 V 277 N t.l.v. Regionaal Ontwikkelbedrijf 277 V In 2024 zetten we de realisatie van de energiehubs voort. Die zijn nodig om een bijdrage aan de lokale klimaatdoelstellingen te kunnen behalen en ons REKS-bod (opwek grootschalige zon & wind) aan het Rijk te kunnen realiseren.Op de bedrijventerreinen Spinder-Kraaiven-Vossenberg-Wildert (S-K-V-W) ondersteunen we daarvoor de opzet van smart grids, maken we een Masterplan Energie en realiseren we de planologische procedure om grootschalige opwek van windenergie mogelijk te maken.

2. Programma's

85

Nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 De totale opgave heeft een raming van € 863.000. Binnen bestaande budgetten is dekking aanwezig van € 179.000. Wij gaan er vanuit dat we daarnaast € 277.000 kunnen doorbelasten aan het Regionaal Ontwikkelbedrijf. De voorfinanciering loopt vanuit het Klimaatfonds en de verwachting is dat deze in 2025 wordt teruggestort. Er resteert dan nog een bedrag van € 407.000 die we ten lasten willen leggen van de Incidentele Klimaatmiddelen. 106. Voortzetting Aan de Slag met je Huis 850 N 1.035 N 995 N t.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 850 V 1.035 V 995 V Wij hebben op 7 december 2021 de Collegenota ‘Vervolg programma Aan de slag met je huis’ vastgesteld. In deze nota zijn meerjarig de kosten geraamd. De dekking tot en met 2026 was op dat moment nog niet bekend en afhankelijk van te ontvangen Rijksmiddelen en een integrale afweging tijdens de begrotingsbehandeling. Tot en met 2023 is het programma gedekt vanuit incidentele klimaatmiddelen uit de reserve Investeringsfonds Klimaat.

Om de voortzetting van het programma Aan de slag met je huis te realiseren én daarmee inwoners van gemeente Tilburg verder te ondersteunen en te stimuleren met het verduurzamen van de woning willen we meerjarig in totaal € 4.409.000 beschikbaar stellen voor het programma, dit bedrag sluit aan bij de kostenraming uit de vastgestelde Collegenota 7 december 2021. Hiervoor is er reeds € 1.529.000 beschikbaar als bestaande dekking, namelijk de Rijksmiddelen CDOKE (tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid). We stellen voor om het restant van € 2.880.000 te dekken uit de reservering die in de reserve Investeringsfonds Klimaat is gemaakt voor de onrendabele top rapport Raad voor het Openbaar Bestuur (voorstel nieuw beleid 90 programmabegroting 2023). 107. Voortzetting Uitvoeringsprogramma Energie Bedrijven 641 N 236 N t.l.v. reserve Investeringsfonds Klimaat 641 V 236 V Conform oorspronkelijke Collegenota uit september 2021 is er € 1.555.000 geraamd voor het uitvoeringsprogramma energietransitie bedrijven. Hiervan is reeds € 890.000 beschikbaar gesteld. Inmiddels zijn er nieuwe ontwikkelingen als de Grote Oogst en voorgenomen Green Deals voor de dorpen en T58/Katsbogten/'t Laar, waar gemeente Tilburg de verduurzaming op bedrijventerreinen wil stimuleren.

Deze nieuwe ontwikkelingen zijn aanleiding geweest om de raming van het uitvoeringsprogramma te actualiseren. Om hier uitvoering aan te geven vragen we om vanuit de reserve Investeringsfonds Klimaat zowel het restantbudget á € 665.000 beschikbaar te stellen als aanvullend € 212.000. Ruimtescheppende maatregelen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2024 2025 2026 2027 108. Vrijval bijdrage reserve Investeringsfonds Klimaat 390 V aan Klimaatadaptatie 2024 Het investeringsfonds klimaat hield voor 2024 rekening met een bijdrage van € 390.000 voor uitvoering van de subsidieregeling klimaatbestendig Tilburg. Vanaf 2024 maakt dit structureel onderdeel uit van het PWR (zie ook toelichting veld Groen, Blauwe Leefomgeving). Wij laten het eerder geraamde incidentele bedrag 2024 vrij vallen ten gunste van de algemene middelen.