04 Jaarstukken 2023 - versie raad 27-05-2024

45

Wat heeft het gekost - financiën Passende ondersteuning: Jeugdhulp x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Lasten

76.394

89.903

89.010

893

V

Baten

-7

-3.581

-3.847

266

V

76.387

86.321

85.163

1.159

V

Toevoeging reserves

0

374

383

9

N

Onttrekking reserves

-25

-521

-371

150

N

Saldo reserves

-25

-147

11

159

N

76.362

86.174

85.174

1.000

V

Saldo van lasten en baten

Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Specifieke Uitkering Vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp In 2021 heeft het kabinet in de voorjaarsnota € 50 miljoen beschikbaar gesteld om de huidige grotere residentiële voorzieningen om te vormen tot meer kleinschalige en gezinsgerichte behandel- en/of woonvoorzieningen. Via de Specifieke Uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp (hierna: SPUK) zijn de middelen verdeeld over acht landsdelen. Gemeente Tilburg is coördinerend gemeente voor het landsdeel Brabant-Zeeland. Op 3 december 2021 is € 10,7 miljoen aan gemeente Tilburg toegekend door het ministerie van VWS. Op 30 mei 2023 heeft het college besloten (besluit nr. 9) om een eenmalige subsidie te verlenen aan jeugdhulpaanbieders met open residentiële jeugdhulpvoorzieningen voor de vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp in Brabant en Zeeland. Aan Jeugdhulpaanbieders is een totaal van €9,5 miljoen aan subsidie verleend. De aanbieders krijgen tot en met 2026 de tijd om deze transitie te realiseren, waarvan een bedrag van € 0,4 miljoen is besteed in 2023.

Bedrag 383 N 383 V

Aanpak Wachttijden De pilot normaliseren is afgerond in 2023. De kosten voor de ureninzet bedroegen € 182.218. In de begroting was hiervoor, vanuit een overheveling uit 2022, een budget van € 244.280 gereserveerd. Per saldo leidt dit tot een voordeel op het kostenbudget van € 62.062. Daarnaast heeft de GR HvB voor € 159.756 bijgedragen aan de ureninzet van de regionale projectleider. Dit resulteert in een voordeel op de baten.

62 V 160 V

Lagere uitgaven lokale jeugdzorg Op het uitgavenbudget resulteert een voordeel van € 342.000 bestaande uit: 1) lagere PGB uitgaven ad € 239.000 uit als gevolg van een verdere daling van het aantal cliënten; 2) de lasten voor de lokale jeugdzorg zijn circa € 20.000 lager dan begroot; 3) diverse subsidievaststellingen zijn lager uitgevallen en leveren een voordeel op van € 83.000.

342 V 12 V

Daarnaast werd een bedrag van € 2.000 teruggevorderd op PGB en is vanuit deelnemende gemeenten een bijdrage in de kosten van de dyslexie screener ontvangen van circa € 10.000. Bovenstaande melding met betrekking tot PGB wordt in eerste instantie gezien als een incident. In 2023 is de nieuwe inkoop van start gegaan. Op basis van actuele inzichten in de ontwikkelingen ZIN en PGB met een mogelijk risico van verschuivingen tussen beiden als gevolg van de nieuwe inkoop zal worden bepaald of er een structurele bijstelling van het PGB-budget nodig is. Eventuele bijstelling vindt plaats bij de tussenrapportage 2024. Regionale jeugdzorg In de derde prognose regionale jeugdhulp zijn de uitgaven jeugdhulp voor 2023 geraamd op € 75,9 miljoen. Op basis van actuele informatie is gebleken dat deze derde regionale prognose onvolledig is. Naar

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

46

300 V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen verwachting gaan de kosten hoger uitvallen dan in de derde prognose wordt gepresenteerd. Dit betekent dat we nu geen actueel en volledig beeld hebben van de regionale Jeugdhulpcijfers op basis van de derde prognose. Om deze reden vallen we terug op de laatst gepresenteerde cijfers, namelijk die bij het Najaarsbijstelling gemeld zijn. Bij de Najaarsbijstelling is rekening gehouden met €76,5 miljoen aan kosten voor jeugdhulp. De eindafrekening van de GR HvB zal naar verwachting uitkomen op circa op € 4,2 miljoen. Hiervoor is een voorziening gevormd.

Bedrag

Op 26 september 2023 heeft het college besloten (besluit nr. 31) om Stichting Sterk Huis eenmalige bijdrage van € 300.000 te verlenen ter compensatie van de loon- en prijsstijgingen in 2023 als gevolg van een uitzonderlijke lastenverzwaring bij de uitvoering van Specialistische Jeugd- & Opvoedhulp. Het bedrag van € 300.000 kan nagenoeg volledig worden toegerekend aan Jeugdhulp, welke regionaal wordt uitgevoerd door de Gemeenschappelijke Regeling Hart van Brabant. In de Bestuurscommissie Jeugd is op 16 november 2023 besloten deze kosten voor rekening van regio te nemen. Het Tilburgse aandeel in de kosten wordt meegenomen in de eindafrekening jeugdzorg 2023. Dit levert een voordeel in de lasten op € 300.000. Bijdrage bestuursakkoord Jeugdbescherming 2023 Aan de jeugdzorgregio’s is voor het jaar 2023 gevraagd om een reservering op te nemen in het kader van de beschikbaarheidssubsidiëring. De gemeente Tilburg is accounthoudende gemeente voor Jeugdbescherming Brabant en coördineert het verstrekken van de subsidie voor de hele provincie. Iedere gemeente of jeugdzorgregio in Noord Brabant heeft besloten over haar deel van de reservering (in totaal € 3.209.374).

431 V 431 N

Op 4 juli 2023 heeft het college besloten (besluit nr. 6) om namens alle gemeenten in de provincie Noord Brabant een eenmalige beschikbaarheidssubsidie van € 2,8 miljoen te verlenen aan JBB, zijnde 80% voorschot van de reservering. Deze middelen waren benodigd om de gewenste organisatieontwikkeling uit te voeren bij JBB. De verwachting is dat het voorschot (80%) voldoende is om de kosten-die circa 431.00 lager uitvallen- te dekken. De kosten voor Tilburg van de eenmalige subsidie passen binnen de afrekening van de bovenregionale jeugdzorg van de GR HvB en worden daarin meegenomen. Wonen doe je Thuis De kosten die in 2023 zijn gemaakt voor Wonen doe je Thuis-waaronder Jouw Ingebrachte Mentor (JIM) en pleegzorgactiviteiten- hebben in regionaal verband plaatsgevonden. De bijbehorende kosten zijn daarom betaald uit regionale middelen in plaats van uit de reserve investeringsfonds Sociaal Domein. De beweging van Wonen doe je Thuis is onderdeel van de nieuwe opdracht en werkwijze van zorgaanbieders in een samenwerking met andere partijen en de kosten zijn geborgd in de nieuwe zorginkoop 2023. De gereserveerde middelen in de investeringsreserve Sociaal Domein vallen hiermee vrij.

150 V 150 N

Overige afwijkingen - De technische overhevelingen betreffen interne exploitatiebijdragen aan meerjarige projecten. Deze bijdragen worden in de overhevelingsreserve gestort, zodat deze gelden in het volgende jaar nog beschikbaar zijn om de projecten af te ronden.

8V 8N

Overige afwijkingen Hogere indexatie van rijksmiddelen Plaatsingscoördinator jeugd (L 8 N / B 8 V) Afwikkeling project- en uitvoeringskosten jeugdbescherming Brabant 2022 en bijdragen van deelnemende gemeenten (L 62 N / B 80 V)

70 N 88 V

- Diversen

106 V

Totaal afwijkingen

1.000 V

47

Wat weten we nog meer Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Jongeren met een dellict voor de rechter

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

Realisatie 2020 13,7% 1,4% n.b. 1%

48

Realisatie 2021 14,2% 1,5% 0,4% 1%

Realisatie 2022 14,3% 1,4% 0,4% 1%

Realisatie 2023 11,1% 1,3% 0,3% n.b.

Ingrijpen bij crisis en onveiligheid Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan 1. Huiselijk geweld en kindermishandeling  Met het Regionaal Expertisecentrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is in de week van 20 november 2023 een succesvolle Week tegen Kindermishandeling georganiseerd met veel inspirerende bijeenkomsten en bezoekers. Daarnaast kunnen o.m. de regionale bijeenkomsten ouderenmishandeling van het Expertisecentrum op veel belangstelling rekenen. En zijn we met onze partners (o.m. Sterk Huis, Blauwe Maan en wijkteams) in actie om meer aandacht en kennis te ontwikkelen op seksueel geweld en intiem terreur/femicide.  De ervaringen in de Proeftuin Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming in de regio Hart van Brabant maken de noodzaak op gezinsgericht samenwerken met gezinnen en onze netwerkpartners op veiligheid, zorg en welzijn opnieuw inzichtelijk. Er worden nu op aangemelde casussen vanuit Tilburg en Waalwijk kleine multi expert teams geformeerd die zorgen voor ‘doen wat goed en nodig is’ en een goede (verklarende) analyse.  Professionals uit wijkteams zijn getraind in het systeemgericht werken. 2. Crisis Interventie Team (CIT)  Het CIT wordt goed gevonden en de partners in het netwerk zijn zeer te spreken over de dienstverlening.

 Het CIT intensiveert de samenwerking in het netwerk met als doel de signaleringsfunctie bij maatschappelijke partners te verbeteren.  In het najaar is een casemanager vanuit het CIT samen met forensische medische expertise kindermishandeling (FMEK) gestart bij de spoedeisende hulp op het ETZ. 3. Vrouwenopvang: De aanpak van financiële problematiek van slachtoffers in de vrouwenopvang is verbeterd. Er is een verbeterde screening op financiële problematiek in de intakefase en er is een materieel maatschappelijk werker aangesteld voor de begeleiding bij financiële problematiek. 4. Vangnet: De winteropvang is goed verlopen. Naast het reeds sociale opvangbeleid is er aanvullend op verzoek van de Raad in december het actieplan dakloosheid opgeleverd, waarin we onze koers wijzigden van de ‘opvang en begeleiding’ van dakloze inwoners, naar preventie en wonen eerst. 5. Maatschappelijke Opgave/ Programma Complexe Casuïstiek:  In 2023 is één 'voordeur' gecreëerd voor professionals, waar zij complexe casuïstiek kunnen opschalen. Team gezinsmanagement en het Veiligheidsteam zijn geïntegreerd in één team, te weten team Coördinatie, Analyse en Systemische-interventie (CAS). De toegang tot dit team en tot het Team Complexe Casuïstiek (TCC) en de Levensloop aanpak loopt via deze ene voordeur.

 Er is tevens een goede verbinding gelegd tussen de verstevigingsaanpak van SIEM en het Advies- en Triagepunt (ATP) in het Zorg- en Veiligheidshuis, waardoor escalaties naar het ATP voorkomen worden en SIEM in staat is om meer complexe casuïstiek zelf op te lossen, zoals maatwerkoplossingen op het gebied van wonen en zorg voor inwoners met complexe problemen. 6. Vereenvoudigen meldroutes: De maatschappelijke bijdrage complexe casuïstiek heeft door het creëren van één voordeur voor escalaties in zorg en veiligheid een bijdrage geleverd aan de versimpelingsopgave. Ook binnen de acute keten wordt door het CIT, de Huisartsenspoedpost en de GGZ gewerkt aan het versimpelen van de toegang tot acute zorg. 7. Persoonsgerichte aanpak jeugd (PGA): De scope van het Zorg- en Veiligheidshuis is uitgebreid met de leeftijdscategorie 18 min. Dit betekent dat we nu persoonsgerichte aanpak inzetten op de leeftijdscategorie 0-100 jaar. De pilot PGA Jeugd is afgerond in 2023 en heeft opgeleverd dat er nu structurele inzet is van een regisseur met aandachtsgebied jeugd. 8. Persoonsgerichte aanpak (PGA) Personen met verward gedrag: Ten opzichte van andere grote steden doen we het in Tilburg goed. Ook zijn ketenpartners tevreden over het tempo waarmee de meldingen worden opgepakt.

Door de aanpak personen met verward gedrag en de korte lijnen die er zijn tussen politie, het CIT en het Zorg- en Veiligheidshuis weten we een (acute) situatie snel te stabiliseren. Om de doorlooptijden van meldingen nog verder te verkorten zijn we in 2023 gestart met onder andere de implementatie van de levensloopaanpak (sinds 1 november) en zijn er twee wijk GGD'-en gekomen in Tilburg. Ook hebben we extra hulpverlening met psychische kennis (zogenaamd 'loopvermogen') ingezet.

49

Wat kan beter 1.

2. 3. 4.

Huiselijk geweld en kindermishandeling: Het aantal adviesvragen en meldingen bij Veilig Thuis stijgt verder. Enerzijds positief omdat huiselijk geweld en kindermishandeling dan in beeld is. Tegelijk zijn het teveel meldingen van de politie (bijna 70%) waardoor verondersteld kan worden dat er dan al veel te veel incidenten aan vooraf zijn gegaan. De stijging zorgt voor een groot beslag op de capaciteit van Veilig Thuis, wijkteams en zorgaanbieders waardoor er te vaak te laat kan worden geacteerd. Daarvoor is gestart met een gezamenlijke werkwijze zodat Veilig Thuis, wijkteam en zorgaanbieder snel met elkaar kunnen optrekken in plaats van na elkaar. Crisis Interventie Team (CIT): Het aantal meldingen bij het CIT stijgt. De stijging is vermoedelijk het resultaat van het vergroten van de naamsbekendheid, maar dit wordt nader onderzocht. We zien nog onvoldoende de verwachte effecten van de nieuwe inkoop op het aantal crisismeldingen. Vrouwenopvang: Interventies als huisverboden worden zeer beperkt ingezet. Om opvang te voorkomen bekijken we met betrokken partners hoe we hier beter gebruik van kunnen maken. Vangnet: Het aantal daklozen is dit jaar opnieuw verder toegenomen. Met name in het straatbeeld neemt de groep dakloze arbeidsmigranten toe. Deze ontwikkeling vormt mede de basis voor het actieplan Dakloosheid.

Persoonsgerichte aanpak (PGA) Personen met verward gedrag: De beoogde afname van het aantal meldingen rondom personen met verward gedrag in de gemeente Tilburg is nog niet gerealiseerd. Ondanks de goede samenwerkingsafspraken neemt het aantal incidenten met personen met verward gedrag toe. Oorzaken hiervoor zijn onder andere het tekort aan (passende)woningen, wachtlijsten en personeelstekorten in de zorg, waardoor een steeds grotere groep in de problemen komt.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Elke Tilburger is en voelt zich veilig zodat hij/zij zich maximaal mogelijk kan ontwikkelen en meedoen in de samenleving A. Kwalitatief = Cliëntervaringsonderzoek  Kwalitatief onderzoek bij zowel volwassenen als kinderen naar tevredenheid ondersteuning Onveiligheid. Aansluiten bij narratief onderzoek Inclusieve stad.  Veiligheidsbeleving: gemiddeld rapportcijfer veiligheidsbeleving volwassenen t.o.v. 2017.  % Jeugd 12-18 jaar, dat zich wel eens onveilig voelt t.o.v. 2017. Indicatoren

Bron

Veiligheidsgevoel overdag

Lemon (tweejaarlijks) Lemon (tweejaarlijks)

Veiligheidsgevoel in de avond

Streefwaarde Omhoog

2017

2019

2021

2023

8,0

8,0

8,0

7,7

Omhoog

6,7

6,8

6,7

6,4

B. Kwantitatief  Vermindering aantal recidive VT (Veilig Thuis) en aantal meldingen CIT (crisisinterventieteam) t.o.v. 2019  Verhogen % jeugd (4-18) en % volwassenen dat voldoende weerbaar is t.o.v. 2017 (GGD Brabantscan).  Vermindering % inwoners dat overlast ervaart t.o.v. 2017 (Lemon) Indicatoren

Bron

Meldingen Crisis Interventie Team (CIT), regio HvB Meldingen Crisis Interventie Team (CIT), Tilburg* Meldingen Veilig Thuis (VT), Tilburg

CIT Hart van Brabant (HvB) CIT Hart van Brabant (HvB) Veilig Thuis (VT)

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

Streefwaarde Omlaag

2020

2021

2022

2023

1.683

1.881

2.245

2.482

Omlaag

1.003

1.083

1.297

1.315

Omlaag

2.319

2.448

2.531

2.738

50

Indicatoren

Bron

Adviesvragen Veilig Thuis (VT), Tilburg Recidive Veilig Thuis (VT)

Veilig Thuis (VT) Veilig Thuis (VT)

Streefwaarde Omhoog ** Omlaag

Kind is voldoende weerbaar

GGD

Omhoog

2020

2021

2022

2023

2.250

3.109

3.345

3.375

30,4%

39,5%

40%***

- 4 - 11 jaar - 12 - 17 jaar Kind (12 - 17 jaar) voelt zich GGD Omlaag overdag en/of 's avonds/'s nachts wel eens onveilig**** * Voor de volledigheid zijn naast de meldingen bij het CIT voor de regio Hart van Brabant, ook de meldingen bij het CIT voor de gemeente Tilburg opgenomen. ** Het streven is om de problematiek beter in beeld te krijgen en daarom streven we, op dit moment, naar een stijging. *** Betreft het aantal hermeldingen op een direct betrokkene bij een casus die maximaal 3 jaar geleden is afgesloten. **** De vraag over veiligheidsgevoelens ’s avonds/’s nachts is niet gesteld. De uitkomst van de reguliere meting is begin 2024 beschikbaar.

Wat heeft het gekost - financiën Ingrijpen bij crisis en onveiligheid x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Lasten

23.067

29.143

29.524

381

N

Baten

-700

-2.793

-4.138

1.345

V

22.367

26.351

25.386

965

V

Toevoeging reserves

0

0

61

61

N

Onttrekking reserves

0

-1.079

-1.031

48

N

Saldo reserves

0

-1.079

-970

109

N

22.367

25.271

24.416

855

V

Saldo van lasten en baten

Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Lagere uitgaven proeftuin Toekomstscenario kind en gezin Begin 2023 is de regio Hart van Brabant gestart als Proeftuin voor het landelijk programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Op dit moment krijgen teveel jeugdigen een jeugdbeschermingsmaatregel of worden uit huis geplaatst. Het landelijk programma heeft vier uitgangspunten met als doel om de keten te versimpelen en effectiever te maken door multidisciplinair samen te werken vanuit verschillende organisaties. Die manier van werken wordt beproeft in de regio Hart van Brabant, in eerste instantie met name Waalwijk en Tilburg. Wijkteamprofessionals uit Waalwijk en Tilburg hebben in 2023 130 complexe huishoudens aangemeld. Ouders, jeugdigen én professionals zijn overwegend positief over de manier van werken in de Proeftuin omdat er door eerder samen te werken sneller resultaten worden behaald. In 2023 was een kostenbudget begroot op € 1.035.112. Met de toegekende subsidie van het Ministerie J&V (€ 1 mln.) en de subsidie voor de gezinsadvocaat ( €200.000) is een bedrag beschikbaar van totaal € 2.235.554. De totale kosten voor deze proeftuin komen uit op € 1.707.112, hetgeen resulteert in een voordeel van per saldo € 528.442.

Dit totale resultaat bestaat uit een nadelig resultaat op de uitgaven als verschil tussen het oorspronkelijk budget van € 1.035.112 en de totale uitgaven ad € 1.707.112 en een voordelig resultaat op de baten van € 1.200.000.

51

Bedrag 672 N 1.200 V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Voor continuering van de proeftuin in 2024 wordt voorgesteld het restant budget 2023 te betrekken bij de resultaatbestemming.

Bedrag

Overige afwijkingen - Het Rijk heeft in 2020 incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor door- en uitstroom daklozenopvang. Het college heeft op 7 september 2021 (collegebesluit nr. 19) besloten deze langs drie sporen in te zetten voor 2022 en verder: Spoor 1 huisvesting, spoor 2 vroegsignalering en vroeginterventie en spoor 3 passende zorg voor complexe casuïstiek. Dit komt voort uit de leidraad maatschappelijke opvang binnen de regionale aanpak Beschermd wonen, maatschappelijke opvang en preventieve GGZ. De kosten voor complexe casuïstiek zijn gedeeltelijk bekostigd uit het WMO budget voor complexe casuïstiek. Hierdoor wordt er minder aanspraak op de blokhuismiddelen gemaakt en valt het restant vrij.

140 V

- De technische overhevelingen betreffen enerzijds externe opdrachten, waarvan de uitvoering op 31 december nog niet is gestart of afgerond, maar die we niet meer ongedaan kunnen maken zonder financiële gevolgen, voor een bedrag van € 20.680. En anderzijds interne exploitatiebijdragen aan meerjarige projecten voor een bedrag van € 40.667. Deze technische overhevelingen worden in de overhevelingsreserve gestort, zodat deze gelden in het volgende jaar nog beschikbaar zijn om de aangegane verplichtingen af te ronden.

61 V 61 N

-

105 V 9V

-

Hefboom Versimpelen meldroutes geen kosten en onttrekking uit investeringsreserve sociaal domein (48 V/N) De ontvangen rijksbijdrage specifieke uitkering Medicinale Heroïne verstrekking is volledig ingezet voor subsidieverlening. De ontvangen SPUK is voor indexatie bijgesteld door het ministerie. Bij de subsidievaststelling 2023 wordt dit bedrag alsnog uitbetaald aan Novandic Kentron (L 46 N / B 46 V) Lagere subsidieverlening en rijk ontvangsten Landelijke functie Vrouwenopvang 2023 (L 35 V / B 35 N) Afwikkeling SPUK Landelijke functie Vrouwenopvang 2022 hoger vastgesteld (L 20 V) Lagere uitgaven Versterking Veilig Thuis (L 21 V) Cofinanciering voor subsidie vrouwenopvang vanuit budget door- en uitstroom vrouwenopvang viel lager uit (L 33 V) Ontvangen subsidie Zon MW is volledig ingezet voor dekking kosten uitstroommonitor gemend wonen (L 26 N / B 26 V) Lager kosten sloopwerkzaamheden Kazerne (L 40 V)

Diversen

20 V 53 V

Totaal afwijkingen

855 V

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

52

2.2 Duurzame Stad

53

Fysieke basiskwaliteit Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan We hebben ruim 100 locaties met ernstige wortelopdruk aangepakt en daarmee ruim 30.000 m2 straatwerk op het gewenste onderhoudsniveau gebracht. Enkele projecten (Karel Doormanlaan en Bijsterveldenlaan) hebben een doorloop naar 2024. 2. We hebben het regenwater op veel locaties apart opgevangen en getransporteerd naar locaties waar het kan infiltreren in de bodem. Het gaat om aanleg van wadi's (o.a. Beneluxlaan en Abdijbuurt) en blauwe aders (o.a. Enschotsestraat en Jeroen Boschlaan. Dit heeft geleid tot minder wateroverlast op straat. 3. In 2023 zijn ongeveer 6.000 armaturen versneld vervangen door interactieve duurzame led-verlichting. Door de investering is het aantal meldingen dit jaar weer afgenomen, de doorlooptijd van storingen en meldingen is gemiddeld 2 werkdagen. 4. Om graffiti te voorkomen zijn in totaal 30 nutskasten en muren preventief voorzien van oude stadsgezichten of muurschilderingen. Om graffiti te verwijderen zijn 10 extra viaducten gereinigd en om graffiti artiesten een kans te geven legaal graffiti te plaatsen is een muur geplaatst op de Generaal Smutslaan. 5. Vanuit de vervangingsopgave van speelplekken, hebben we na participatie met de omwonenden 51 speelplekken opnieuw ingericht.

Twee van deze speelplekken (Wijboschstraat en Stuivesantplein) hebben we 'inclusief' ingericht, in lijn met de motie 'Toegankelijke speelplekken voor iedereen'. 6. Sinds 1 februari 2023 is de Bikey in de fietsenstalling. Hierdoor is er nu een digitale registratie van de bezetting in al onze stallingen. Hierdoor hebben wij continu inzicht in de bezettingen (per type fiets) )in de stallingen. 7. De voorbereiding van de nul-emissiezone voor (beroepsmatige) bestel- en vrachtwagens is in volle gang en de invoering staat gepland op 1 januari 2025. Het instellen van de zone leidt tot een CO2-bespraring van ca 30.000 kiloton in 2030. 8. Voor de 4 spoedlocaties bodemsanering waarvoor de gemeente aan de lat staat, is het traject gestart om te komen tot een saneringsplan. Vanwege de onderlinge samenhang betrekken we hierin tevens 2 spoedlocaties waarvoor de betreffende eigenaren aan de lat staan. 9. De inzameling van GFT bij hoogbouw is goed gestart. Er is circa 456 ton GFT ingezameld. 10. De pilot met een innamepunt op de milieustraat voor herbruikbare spullen/grondstoffen is uitgebreid. Door Prospects at Work is circa 20 ton hout ingenomen en door La Poubelle circa 113 ton aan herbruikbare goederen. 1.

Wat kan beter 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Sommige reparaties aan de riolering, zoals het verwijderen van wortel ingroei, zijn niet uitgevoerd vanwege capaciteitsproblemen bij de aannemer. Dit heeft zeer beperkte invloed op de werking van het systeem. Het project 'Data op orde' heeft vertraging opgelopen waardoor nog niet alle data op orde is. We hebben vanuit het contract ‘Kap en herplant’ 640 bomen geplant. Dit zijn er ongeveer 460 minder dan we in de planning hadden staan, omdat onze data nog niet op orde was en de aannemers in gebreke zijn gebleven. De verwachting is dat we in 2024 ongeveer 1500 bomen kunnen aanplanten. Het project 'Vervangen van afvalbakken' duurt langer omdat we onderzoeken hoe we circulair kunnen inkopen en afvalbakken meer kunnen hergebruiken. Zodra daar duidelijkheid over is, kan het inkoopproces worden gestart. We ervaren wat vertraging in de uitvoering van projecten (bijv. de realisatie laadpalen in parkeergarages) voor het Schone Luchtakkoord (SLA) door meer benodigde voorbereidende onderzoeken of personeelswisselingen. De nul-emissiezone voor taxi’s gaat voorlopig niet door omdat de benodigde wetgeving die dit mogelijk moet maken door de Tweede Kamer controversieel is verklaard. Het aantal spoedlocaties waarvan de bodemsanering nog niet is gestart of risico's niet worden beheerst is toegenomen door verschillende oorzaken.

Zo is er een nieuwe locatie ontdekt en worden ontwikkelkansen op een andere locatie nader onderzocht. De Leidraad Inrichting Ondergrond Tilburg is niet definitief ingebed in de organisatie. Naar aanleiding van de kamerbrief ‘Water en bodem sturend’ is behoefte ontstaan aan een bredere verankering van bodem en ondergrond in onze eigen (werk)processen. Hiertoe starten we in 1e kwartaal van 2024 een intern project op.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

54

9.

We streven naar maximaal 125 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner in 2025. In 2023 staat de teller nog op 134 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner. 10. De herinrichting van de milieustraat Albion is nog niet gestart omdat de voorbereidingen niet zijn afgerond. Ook de nieuwbouw van een circulair ambachtscentrum is niet gestart omdat we kiezen voor het inrichten van een circulair netwerk in plaats van een fysiek gebouw.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Tilburgers waarderen de openbare ruimte en deze voldoet aan de basiskwaliteit Indicatoren bron Streef2020 2021 waarde Waardering* Oordeel Tilburgers over Lemon 6,8 6,5 openbare ruimte1 Oordeel Tilburgers over Lemon 6,0 5,7 vervuiling buurt1 Afhandeling meldingen: Fixi 85% 80,0% herstel bestaande situatie binnen 5 werkdagen Afhandeling meldingen: Fixi 85% 82,4% wijzigingen in areaal binnen 10 werkdagen Waarde* Asset voldoet aan de vastgestelde normen***: - Verharding 2 Beheersysteem 90% 91% 91% 3 - Riolering Beheersysteem 99,9% 97,9% 99,5% 4 - Groen Apptimize 90% 94% 90% - Schoon 4 Apptimize 90% 95% 90% - Civiele kunstwerken (vast) Beheersysteem 99,9% 99,9% 99,9% 5

(beschikbaarheid) - Verkeersregelinstallaties 6 - Openbare verlichting 7 - betrouwbaarheid - beschikbaarheid

Beheersysteem Beheersysteem

2022

2023

-

**

-

**

87,2%

84,2%

83,0%

79,0%

91% 98,1% 90% 90% 99,9%

90% 99,36% 90% 90% 99,9%

91%

90%

90%

90%

91%

90% 99,9%

90% 99,95%

91,5% 99,95%

91,3% 99,93%

91,6% 99,95%

* De indicatoren bij 'Waardering' zijn effectindicatoren, die aangeven welk effect onze inspanningen hebben gehad. De indicatoren bij 'Waarde' zijn prestatie-indicatoren, die aangeven welke inspanningen we hebben verricht. ** De vragen in de Lemon zijn in 2023 veranderd. Hierdoor is het niet meer mogelijk deze indicatoren te gebruiken omdat de resultaten niet vergelijkbaar zijn met eerdere jaren. We ontwikkelen nieuwe indicatoren. *** Het percentage geeft aan hoeveel van ons areaal aan de gestelde normen en eisen voldoet. 1 Het oordeel is gebaseerd op het tweejaarlijks Leefbaarheidsonderzoek (Lemon). Dit onderzoek is in 2020 en 2022 niet uitgevoerd. 2 Verharding: streefwaarde op basis van technische kwaliteit (C-niveau is ingrijpmoment o.b.v. in 2020 vastgesteld beleidsplan).Voor de functiegebieden centrumgebied, winkelgebied, stedelijk groengebied en sociaal cultureel-gebied is dit een B-niveau. 3 Riolering: hierbij hebben we aangenomen dat streefwaarde gelijk is aan in beleid vastgestelde technische kwaliteitsniveau. Vaststelling indicator obv risicoscan gecombineerd met kwaliteitsonderzoek. Gebreken worden binnen 1 jaar gerepareerd, renovaties/ vervangingen binnen 5 jaar (via MJP). 4 Groen en schoon: streefwaarde gesteld op basis van de beeldkwaliteit (verzorgend). Apptimize is een schouwmodule.

55

5 Civiele kunstwerken (vast): 6 Verkeersregelinstallaties: 7 Openbare verlichting:

streefwaarde gesteld op basis van beschikbaarheid en technische kwaliteit. streefwaarde gesteld op basis van beschikbaarheid. twee streefwaarden: 1 op basis van betrouwbaarheid en 1 op basis van beschikbaarheid.

Doel: De milieukwaliteit is in Tilburg hoog Indicatoren

Huidige norm (EU)

Bron

WHO 2030*

2020

2021

2022

2023

Luchtkwaliteit Voldoen aan Europese Centraal Instrument ** wetgeving m.b.t. Monitoring Luchtkwaliteit 40 µg/m3 40 µg/m3 22,5 18,3 18,8 stikstofdioxide Voldoen aan Europese Centraal Instrument ** 40 µg/m3 20 µg/m3 19,2 16,6 17,7 wetgeving m.b.t. fijnstof PM10 Monitoring Luchtkwaliteit Voldoen aan Europese Centraal Instrument ** wetgeving m.b.t. fijnstof Monitoring Luchtkwaliteit 25 µg/m3 10 µg/m3 11,9 9,3 10,3 PM2,5 *De WHO-streefwaarden zijn gewijzigd, maar nog niet in de Kadernota gewijzigd. In de tabel zijn vooralsnog de oude streefwaarden opgenomen. ** Waarden over 2023 komen pas in maart/april beschikbaar via het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK) Indicatoren

Bron

Streefwaarde

2020

2021

2022

Geluid Aantal te isoleren woningen monitor 500 1.089 900 700 (obv saneringslijst / Actieplan saneringsprogramma geluid) Geluid Percentage van de bevolking Inwonersn.n.b.* 36,7 ** 36,1 dat (ernstige) hinder enquête ondervindt van omgevingsgeluid (geen verkeer) Percentage van de bevolking Inwonersn.n.b.* 43 ** 43,3 dat (ernstige) hinder enquête omdervindt van wegverkeerslawaai Bodem Aantal spoedlocaties waarvan Gemeente 1 9 8 7 de sanering nog niet is gestart Tilburg of de risico's zijn beheerst Afval Huishoudelijk restafval per BAT 128 149 145 139 inwoner (kg) Totaal huishoudelijk afval per BAT 400 427 411 359 inwoner (kg) Afvalscheidingspercentage (%) BAT 68 65 65 61 * De streefwaarden voor de indicatoren voor Geluid worden in 2024 vastgesteld middels een kadernota. ** De Inwonersenquête wordt tweejaarlijks uitgevoerd. Over 2021 en 2023 zijn geen data beschikbaar.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

56

2023

500

**

**

8

134 352 62

Wat heeft het gekost - financiën Fysieke basiskwaliteit x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Lasten

109.801

121.895

118.278

3.617

V

Baten

-26.943

-28.951

-31.762

2.811

V

Saldo van lasten en baten

82.858

92.943

86.516

6.428

V

Toevoeging reserves

5.260

6.284

10.324

4.041

N

Onttrekking reserves

-5.203

-9.848

-6.391

3.458

N

57

-3.565

3.934

7.498

N

82.915

89.378

90.449

1.071

N

Saldo reserves Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Meerjarenprogramma openbare ruimte (MJP) Bijna alle projectbudgetten voor 2023 zijn besteed. Restant exploitatiemiddelen die aan projecten zijn toegekend, maar nog niet zijn benut blijven voor afronding van deze projecten beschikbaar. Daartoe loopt een totaalbudget van € 1.771.990 via de overhevelingsreserve over naar 2024. In onderstaande tabel is de verdeling van de bedragen over de velden weergegeven: Programma Veld Overloop naar 2024 Duurzame stad Fysieke basiskwaliteit € 1.449.976 Duurzame stad Groen blauwe leefomgeving € 337.589 Vitale stad Aantrekkelijke leefomgeving - € 49.005 Vitale stad Ruimte voor wonen, werken en € 33.431 mobiliteit € 1.771.991

Bedrag 1.449 N 1.449 V

Inzameling huishoudelijk afval Eind november 2023 is de afrekening over 2021 ontvangen van de vergoeding van verpakkingsafval. Door (voordelige) correcties op de ingezamelde hoeveelheden PMD is de vergoeding incidenteel € 337.000 hoger (B 337 V). Er is nog niet gestart met de herinrichting van de milieustraat en de nieuwbouw van een circulair ambachtscentrum omdat de voorbereidingen nog niet zijn afgerond (L 123 V). Tenslotte leidt een administratieve verschuiving tussen baten en lasten bij de baten tot een voordeel en bij de lasten tot een nadeel van € 500.000.

377 N/ 837 V

Parkeerexploitatie De parkeerexploitatie is een gesloten exploitatie waarbij we het resultaat verrekenen met de bestemmingsreserve betaald parkeren.

514 N

Lagere opbrengsten parkeergarages De totale omzet in de parkeergarages is €289.000 lager dan begroot. Parkeergarage Zwijsen is pas op 1 mei 2023 geopend en de bezoekersaantallen vallen lager uit dan vooraf was ingeschat. De bezetting trekt de afgelopen maanden wel aan, maar is nog niet op het niveau van de oorspronkelijke raming.

289 N

Hogere opbrengsten straatparkeren De hogere opbrengsten op straat wordt veroorzaakt door de uitbreidingen in het gereguleerd gebied die in 2023 hebben plaatsgevonden. De opbrengsten in de tussentijdse rapportages blijken te voorzichtig te zijn bijgesteld. In de realisatiecijfers zien we meer kortparkeerders, meer bezoekers, een hogere betalingsbereidheid en een hoger invorderingspercentage dan vooraf is ingeschat. Het totale voordeel bedraagt structureel €777.000.

777 V

57

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen

Bedrag

Overige afwijkingen parkeerexploitatie

26 V

Overheveling Geluidsbelastingkaarten De minister heeft in januari 2023 de Omgevingswet doorgeschoven naar 1 januari 2024. De uiterlijke termijnen voor de EU geluidbelasting kaarten, de Basisgeluidsemissie (BGE) en het Actieplan zijn daarmee doorgeschoven naar 1 juli 2024. In de tweede helft van 2023 is definitief invulling gegeven aan de technische wijzigingen die relevant zijn voor het aanmaken van de geluidkaarten en BGE. Per 1 januari 2024 is de omgevingswet daadwerkelijk van kracht geworden en zijn de technische wijzigingen ook bekrachtigd. Wij gaan - in de eerste helft van 2024 - verder aan de slag om de gevraagde producten uit te werken en op te leveren. Wij stellen uw raad voor om de reeds hiervoor beschikbaar gestelde middelen van € 80.000 over te hevelen naar 2024 en dit te betrekken bij de resultaatbestemming van deze jaarrekening. Bevoegd gezagtaken De sanering van bodemlocaties loopt achter op de planning. Voor de grotere saneringsprojecten; Ringbaan Oost 132, Ringbaan Oost 10 en Groenstraat 139 is er wel een start gemaakt, tezamen € 1.325.000. Voor de Ringbaan bleek na bevindingen uit eerste onderzoek dat de sanering uitgesteld moest worden. Voor de Groenstraat is een aanvang maken van de sanering complexer omdat er o.a. meerdere externe stakeholders zijn voor afstemming en er dient rekening gehouden te worden met een deelsanering van de Voltstraat.

Voor enkele kleinere saneringstrajecten als bijvoorbeeld Transvaalplein 32 zijn nog geen kosten gemaakt , tezamen voor deze kleinere projecten is het voordeel op de last circa € 229.000. Naast de saneringsprojecten is er een project opgestart voor het vervangen van het bodeminformatiesysteem, het huidige systeem wordt niet meer ondersteund door de leverancier. Er zijn hiervoor nog geen kosten gemaakt gezien het project eind 2023 is opgestart, hier wordt € 100.000 uit verklaard. Het resterende voordeel op de last én het saldo tussen lasten en baat wordt voornamelijk verklaard uit ureninzet op bevoegd gezagtaken.

80 V

1.941 V 1.917 N

Egalisatie afvalstoffen- en rioolheffing De budgetten op dit veld die worden toegerekend aan de afvalstoffen- of rioolheffing laten voordelen zien die vervolgens (inclusief fictieve btw) worden gestort in de egalisatiereserves en voorzieningen. Dit betreft voor € 908.000 de afvalstoffenheffing en € 448.000 de rioolheffing.

1.356 N

Technische overhevelingen Deze technische overhevelingen betreffen enerzijds externe opdrachten, waarvan de uitvoering op 31 december nog niet is gestart of afgerond, maar die we niet meer ongedaan kunnen maken zonder financiële gevolgen, voor een bedrag van € 1.316.882. En anderzijds interne exploitatiebijdragen aan meerjarige projecten voor een bedrag van € 1.013.923. Deze technische overhevelingen worden in de overhevelingsreserve gestort, zodat deze gelden in het volgende jaar nog beschikbaar zijn om de aangegane verplichtingen af te ronden.

2.278 V 2214 N

Overige afwijkingen Hogere opbrengsten precario Vanwege Covid-19 pandemie heeft er 3 jaar geen controle op precario voor terrassen plaatsgevonden. In het jaar 2023 is er gestart met intensieve controles en is er geconstateerd dat niet alle precaria voldaan was. In 2023 is gelijk 100% gecontroleerd wat zorgt voor deze hogere opbrengsten. Er wordt voor 100% geacteerd op verstrekte vergunningen, voordeel € 100.000.

242 V

Daarnaast hebben we meer precario opbrengsten uit bouwactiviteiten gerealiseerd. Er is stevig ingezet op het terugdringen van onvergund gebruik en er hebben relatief veel grote bouwactiviteiten plaatsgevonden. Het voordeel hieruit bedraagt €142.000. Organisatiekosten projecten openbare ruimte Het afgelopen jaar zien we een verschuiving in de aard van werkzaamheden in relatie tot projecten, vooral de projecten in de openbare ruimte. Projecten worden complexer en interactiever met inwoners gedefinieerd. Elke vierkante meter in de openbare ruimte wordt intensiever benut doordat de wensen ten aanzien van

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

58

400 N

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen diezelfde openbare ruimte toenemen. Deze context vraagt een intensieve samenwerking vanaf de start van de programmering van de projecten in de openbare ruimte. Helaas kunnen niet alle kosten gekoppeld worden aan projecten waardoor de druk op de exploitatie toeneemt

Bedrag

Geluidsmaatregelen Laarstraat Enkele gevelverbeteringen voor de Laarstraat zijn alsnog door het Rijk vergoed. In eerste instantie was de verwachting dat deze voor rekening van de gemeente zouden komen. Het beschikbaar gestelde budget wordt daardoor niet aangewend en valt vrij binnen het resultaat van deze jaarrekening.

200 V

Verkeersmaatregelen evenementen Er is meer geld uitgegeven op het evenementenbudget. Door verkeersmaatregelen in de stad hebben verschillende evenementen op een andere locatie plaats moeten vinden wat heeft geleid tot hogere kosten. Daarnaast hebben de natte weersomstandigheden tijdens de evenementen de parken beschadigd. De herstelkosten zijn uit dit budget betaald.

396 N

Werkzaamheden kabels en leidingen In 2023 zijn er meer werkzaamheden geweest in de openbare ruimte waardoor kabels en leidingen verlegd moesten worden, zowel vanuit de gemeente als vanuit de netbeheerders zelf. Dit zorgt enerzijds voor hogere opbrengsten vanuit de netbeheerders, maar vraagt ook om meer inzet van personele uren voor uitvoering en controle zodat de stad veilig en bereikbaar blijft.

189 V 340 N

Consignatiedienst civiele werken Doordat het aantal calamiteiten buiten reguliere werktijden is toegenomen, zijn de kosten met € 140.000 gestegen ten opzichte van voorgaand jaar. We zien dit jaar meer stromschades en hogere kosten voor het ruimten van oliesporen.

140 N

Meerkosten groenbeheer We hebben extra kosten gemaakt voor boomveiligheidscontrole en boomveiligheidsonderzoeken. In 2023 zijn ongeveer 450 bomen gecontroleerd, dat is 50% meer dan in 2022.

90 N

Gevelisolatie / Geluidsanering We hebben diverse gevel- en geluidsanering projecten uitgevoerd die volledig gedekt zijn met ontvangen rijksmiddelen. Deze projecten waren financieel nog niet geraamd. Er is daarnaast sprake van extra baten als gevolg bij derden in rekening gebrachte ambtelijke inzet.

374 N 392V

D Diversen

374 V

Totaal afwijkingen

1.071N

59

Wat weten we nog meer Kengetallen:

Realisatie Realisatie Raming Realisatie 2021 2022 2023 2023 Tonnen afval 91.000 80.700 92.000 80.237 Bezoekers milieustraat (incl. Hoolstraat) 146.888 92.057 100.000 95.741 In 2022 hebben we een reserveringssysteem voor de milieustraat ingevoerd. Hierdoor is het aantal bezoekers afgenomen. Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)*

Realisatie 2019 123

Realisatie 2020 134

Realisatie 2021 132

Realisatie 2022 125

* Waarstaatjegemeente.nl hanteert als definitie het niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (fijn restafval). Dit wijkt af van de definitie die wordt gehanteerd onder 'Wat hebben we bereikt'; de Tilburgse definitie is incl. grof- en verbouwingsrestafval.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

60

Groen blauwe leefomgeving Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan 1. Het Programma 013 Parken is goed gestart. Inmiddels zijn 8 nieuwe locaties aangepakt met minder verharding en meer / opgewaardeerd groen: Scheveningenplein, Vondelplein, Jan Evertsestraat, Bodehof, Textielplein, Dalem driehoek, Lumenpark en Stadsforum. Toename van groen draagt bewezen bij aan een gezondere, biodiversere en aantrekkelijkere leefomgeving. 2. In Stadsbos013 is de eerste 'rolstoelroute' in samenwerking met Stichting Toegankelijk Tilburg gerealiseerd. 3. Ontwerpvoorbereiding en vooral participatie (met onder andere agrarische ondernemingen) voor de ontwikkeling van het Waterhart en het Klimaatlandgoed in Park Pauwels zijn klaar. 4. Een EU Interreg subsidie voor het toeristisch/ recreatief versterken van het Bels Lijntje met samenwerkende partners voor het Bels Lijntje is verleend. 5. Omwille van de versterking van de biodiversiteit (onder andere voor de levendbarende hagedis) in natuurheidegebied De Gaas is de mountainbikeroute aangepast/ verlegd. 6. Realisatie van enkele Blauwe Aders zoals Wethouderslaan e.o., Augustinusstraat e.o. en het Berardusplein voor in totaal 1.65 kilometer. 7. Vergroting van de rioolcapaciteit en -berging in de Sportlaan in Berkel-Enschot. 8. Aanleg van Ecologisch Verbinding Zones (EVZ's): Groote Leij, 1.5 km., Koolhoven Oude Leij, 1.2 km. en Gilzerbaan 3.8 ha 9.

In Pauwels is de 33 km lange afstandswandelroute ‘Heerlijk Pauwelspad’ gerealiseerd en zijn 50 geboortebomen geplant bij de Pauwelshoeve/Moleneind (burgerinitiatief/ -participatie). 10. De realisatie van de ‘compensatie waterberging’ aan weerszijden van de N261 is gestart.

Wat kan beter 1. Externe financieringsbronnen vanuit rijks- en provincieprogramma's zijn nog niet beschikbaar voor de opgaven en projecten voor Park Pauwels en Stadsbos013. Netwerkgesprekken en lobby zijn ingezet. 2. Vergunningen voor uitvoering van waterbergingen zijn, in tegenstelling tot realisatie van EVZ's, niet vrijgesteld in relatie tot stikstof. Uitvoering kan daardoor lastiger en (in tijd en geld) moeizamer verlopen.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Indicatoren Bron Streef waarde Aandeel putten waar water op gemeente 0% in straat gemeten wordt bij Bui08* 2050 n.n.b.:. nog niet bekend

2020

2021

2022

2023

2,3%

2,3%

n.n.b.

n.n.b.

*) Bui08 is een door de stichting RIONED ontwikkelde ontwerpbui, waarmee Tilburg de riolering in computerberekeningen belast om te kijken waar de zwakke punten zitten. De monitor vindt een keer per 4 jaar plaats. Op dit moment wordt een raamcontract aanbesteed voor het actueel houden van het waterketenmodel. Na aanbesteding kunnen de gevraagde cijfers voor begroting en jaarrekening jaarlijks automatisch worden opgeleverd.

61

Doel: De natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Indicatoren Bron Streef waarde Percentage ecologisch beheerd groen gemeente 78% (in % afgezet tegen totale hoeveelheid openbaar groen) 013 Parken: realisatie aantal nieuwe gemeente 6 per groenblauwe plekken in de wijken jaar (pantoffelafstand) en iconische parken

2020

2021

2022

2023

74%

84%

>84%*

afgerond

8

* Het percentage ecologisch beheer is toegenomen. Omdat de data niet op orde zijn kunnen we dit niet in het percentage opnemen.

Doel: Het landschap om de stad is aantrekkelijk Indicatoren Realisatie nieuwe natuur (GOB-bod natuurnetwerk Brabant) in hectare * Klimaatlandgoed, Park Pauwels. i.c.m. Landelijk Programma Natuur** Realisatie Ecologisch verbindingszones (o.a B5bod) in kilometers.

Streefwaarde 5 100 hectare 9

2020

2021

2022

2023

0

0

7,5

4 0

9

12

3

3

* Aanleg onder voorbehoud van rondkomen financiering en stikstofaanpak.

** De gemeente heeft voorbereidingskrediet van € 700.000 (voor onderzoek) van de provincie uit deze regeling ontvangen voor het Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders. Voor de daadwerkelijke uitvoering is veel meer subsidie aangevraagd. Via de provincie worden hiervoor de rijksmiddelen uit het transitiefonds ingezet, verdeeld via Brabants Programma landelijk Gebied (BPLG). Dat laat op zich wachten door politiek bestuurlijke redenen.

Wat heeft het gekost - financiën Groen blauwe leefomgeving x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Lasten

5.364

7.518

5.891

1.627

V

Baten

-460

-579

-333

246

N

Saldo van lasten en baten

4.904

6.939

5.558

1.381

V

Toevoeging reserves

232

341

593

252

N

Onttrekking reserves

-723

-2.376

-1.440

937

N

Saldo reserves

-491

-2.036

-847

1.189

N

Totaal

4.413

4.904

4.711

192

V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Groen om de Stad De verkoop van de grond van de Oostkamer heeft in 2023 nog niet plaats gevonden. De verwachte opbrengst van € 232.000 zal in 2024 plaatsvinden en dan ook de storting in de reserve natuurontwikkeling. Door vertragingen in de projecten vanwege moeizame onderhandelingen met de grondeigenaren zijn de grondverwervingen van € 441.000 van de Landgoederenzone en Drasse Driehoek niet gerealiseerd. Dit zal naar verwachting in 2024 plaatsvinden. Voor 2023 leidt het tot een lagere onttrekking reserve natuurontwikkeling van € 441.000 Het budget van € 500.000 voor het project groen in en om de stad is ingezet voor de programmamanager en ondersteuning vanuit Ruimte voor 013 parken en Groen in de stad. Voor 2023 is daar € 290.0000 gerealiseerd.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

62

Bedrag 1.031 V 821 N

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Het restant van € 210.000 is ontstaan door latere of geen invulling van de bezetting voor beide programma’s . Door vertraging in een aantal projecten hebben er minder uitgaven plaatsgevonden van totaal € 148.000. Deze leiden tot een lagere onttrekking van de reserve natuurontwikkeling Meerjarenprogramma Openbare Ruimte MJP Bijna alle projectbudgetten voor 2023 zijn besteed. Restant exploitatiemiddelen die aan projecten zijn toegekend, maar nog niet zijn benut blijven voor afronding van deze projecten beschikbaar. Daartoe loopt op dit veld een budget van € 337.589 via de overhevelingsreserve over naar 2024.

Bedrag

338 V 338 N

Kapvergunningen en compensatie bomen In 2023 zijn er meer kapvergunning aangevraagd dan begroot. Dat levert een voordeel van € 50.000 in de leges kapvergunning. Het nadeel op de baten wordt veroorzaakt door het voordeel in de lasten. Er wordt dus minder onttrokken uit de reserve natuurontwikkeling (reserve bomen). Het voordeel op de leges leidt tot een verschil van € 50.000 minder nadelig in de baten ten opzichte van de lasten. Door onder andere wateroverlast zijn projecten vertraagd, zoals de Schoorstraat, waardoor er in 2023 minder kosten zijn gemaakt voor bomen compensatie van € 288.000. Dit leidt tot een lagere onttrekking uit de reserve natuurontwikkeling.

288 V 238 N

Kapitaallasten Minder kapitaallasten doordat de investeringen achterblijven bij de begroting en bestedingsplannen van de reserve natuurontwikkeling. Doordat er minder geïnvesteerd is lijdt dit tot lagere afschrijvingslasten als begroot en door de dekking vanuit de reserve natuurontwikkeling wordt er minder onttrokken uit de reserve kapitaallasten. Uiteindelijk is de besteding vertraagd en komt in de komende jaren tot realisatie tot stand.

106 V 53 N

Technische overhevelingen Deze technische overhevelingen betreffen interne exploitatiebijdragen aan meerjarige projecten. Deze bijdragen worden in de overhevelingsreserve gestort, zodat deze gelden in het volgende jaar nog beschikbaar zijn om de projecten af te ronden.

148 V 148 N

- Diversen

58 V 179N

Totaal afwijkingen

192 V

63

Klimaat Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan 1. Ten opzichte van Nederland of provincie Noord-Brabant is de opwek van zonne-energie in Tilburg 20% harder gestegen. 'Zon op je dak' (ZOJD) en de green deals hebben hier een grote bijdrage aan geleverd. Met ZOJD zijn nu in totaal 1.565 installaties met een gezamenlijk vermogen van 7.385.048 Wp gerealiseerd. 2. Als onderdeel van Tilburg Verduurzaamt is de ‘witgoedregeling’ geïntroduceerd. Alle 6.300 kadokaarten van 550 EURO waren eind 2023 aangevraagd. Inmiddels is er een wachtlijst. 3. Vanuit het project Tilburg Verduurzaamt zijn de eerste resultaten van de isolatieactie bekend: a. Doelgroep laagste inkomens: 78 aanmeldingen (22% van de doelgroep); b. Doelgroep WOZ < € 429.300: 547 aanmeldingen (2% van de doelgroep); c. Overige doelgroep: 486 aanmeldingen (2% van de doelgroep). Door te nemen ecologische maatregelen vanuit de wet natuurbescherming zijn we later gestart (eind november 2023). Daardoor zijn het aantal aanmeldingen nog lastig te duiden qua resultaat. De zonnepanelenactie in het voorjaar heeft 323 opdrachten opgeleverd. 4. De sturingsinstrumenten voor een warmte-koudenet in Tilburg Zuid (een warmteplan, een bodemenergieplan en een verordening) zijn in november 2023 vastgesteld door de raad. 5. In 2023 zijn de voorbereidingen gestart voor de warmte-uitvoeringsplannen.

Een plan van aanpak voor het opstellen van warmte-uitvoeringsplannen is inmiddels gereed voor gebruik. In het eerste kwartaal van 2024 starten we met het opstellen van de eerste warmte-uitvoeringsplannen. 6. Intensivering bedrijvenaanpak (Grote Oogst): voor elk bedrijventerrein is een factsheet met het energiegebruik en een visualisatie van ontwikkelingen duurzame projecten opgeleverd. Hiermee is het inzicht van Vitaalverenigingen vergroot. 7. Green Deals bedrijventerreinen: er is een klimaatsafari voor ondernemers georganiseerd en er zijn 15 klimaatscans uitgevoerd danwel gepland. Het bewustzijn van ondernemers is daardoor vergroot en er is inzicht opgedaan hoe ze hun eigen terrein klimaatadaptiever kunnen inrichten. Met één ondernemer wordt concreet gesproken over het vergroenen van zijn gebouw en perceel. 8. Het Programma Water en Riolering is geactualiseerd. Op basis van de nieuwe KNMI klimaatscenario’s rekenen we met heftigere buien en nemen we meer maatregelen tegen wateroverlast en droogte, om hetzelfde veiligheidsniveau voor wateroverlast te behouden. 9. Stimuleren klimaatmaatregelen door inwoners :  Tilburg is op de 2e plaats geëindigd bij het NK Tegelwippen in het klassement grote gemeenten. Er zijn samen maar liefst 358.234 tegels gewipt en vervangen door groen.

 Met subsidie van de gemeenten is ruim 17.000 m² particulier bezit vergroend, door het aanleggen van groene daken en groene gevels en door het ontstenen van tuinen en parkeerplaatsen. Daarnaast houden waterbergingen, wadi’s en infiltratiesystemen ruim 96 m3 regenwater vast. De subsidieregeling klimaatbestendig Tilburg is geactualiseerd en verlengd tot 2027. 10. Initiatieven uit de stad: vanuit project Buurtbomenkansenkaart zijn de eerste twee plekken vergroend: de Jan van de Leestraat en de Trouwlaan. Adoptiecontracten zijn afgesloten met inwoners die zelf een (deel) van het onderhoud voor hun rekening nemen. 11. In 2023 zijn 6 koele plekken gerealiseerd. Programmering vindt plaats op basis van het Programma 013 Parken (zie Groenblauwe leefomgeving).

Wat kan beter 1. In 2023 hebben we verschillende toekomstscenario’s verkend voor het Amernet. De eindconclusies zijn in september gepresenteerd aan de raad. Standpuntbepaling dient nog plaats te vinden. In het eerste kwartaal van 2024 is de raad via een brief geïnformeerd over de voortgang. 2. De uitgangspuntennotitie voor het eventueel oprichten van een publiek of coöperatief warmtebedrijf is nog niet vastgesteld. De benodigde wetgeving was heel 2023 in beweging. Het overleg met potentiële publieke partners is wel opgestart.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

64

3. De pilot smart-grids is uitgevoerd op bedrijventerreinen Kraaiven-Vossenberg-Wildert (Dongen). De pilot laat zien dat de problematiek van netcongestie nog niet breed gevoeld en opgepakt wordt door ondernemers; ze aarzelen om voor een collectieve oplossing te kiezen, met name vanwege wet- en regelgeving. 4. De herijking van de energievisie is niet gereed. Wel zijn er grote stappen gemaakt in het doorrekenen van onze ambities en is de opdracht gegeven om op basis daarvan de nieuwe, bestuurlijke doelstellingen in kaart te brengen. 5. De aanbesteding van het waterketenmodel is nog niet afgerond, waardoor er nog niet gerapporteerd kan worden op de indicator ‘Aandeel panden met risico op wateroverlast door intredend water bij klimaatbui T100’.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Tilburg is klimaatneutraal in 2045 Indicatoren Bron Hoeveelheid CO2-uitstoot Klimaatmonitor gebouwde omgeving (ton) Energiebesparing * Klimaatmonitor Klimaatneutrale warmtevoorziening *

Klimaatmonitor

Klimaatneutrale energieopwekking elektra * n.n.b.:. nog niet bekend

Klimaatmonitor

Streef waarde 0 in 2045

2020 427.000

2021 431.600

2022 385.900

2023*** n.n.b.

-2% afname per jaar +10 tot 15% per jaar

-3,9%

+1.9%.

-5,6%

n.n.b.

+9,9%**

+1%

n.n.b.

n.n.b.

+3,60%

+2,98%

+5,23%

n.n.b.

+2% groei per jaar

* Het resultaat zal wisselend zijn per jaar. In de praktijk is de verwachting dat dit percentage in de eerste jaren lager is en daarna hoger (versnelling). Totale besparing van 5PJ (=50%) t.o.v. energieverbruik 2010. De stijging van het energieverbruik in 2021 is hoogst waarschijnlijk het gevolg van de stijging van het aantal nieuwe woningen en aantal vestingen van industrie in Tilburg. Daarnaast was 2021 het koudste jaar sinds 2013. ** In de Klimaatmonitor wordt de verduurzaming van het Amernetwerk (Amercentrale) door middel van biomassa niet meegerekend. Nemen we deze wel mee, dan is het percentage in 2019 15,5% en in 2020 9,9% (in 2020 is er geen verandering geweest in de verhouding kolen en biomassa). In 2021 is het percentage 13,11%. *** De gegevens van de klimaatmonitor lopen gemiddeld 1-2 jaar achter ten opzichte van het actuele jaar. Doel: Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Indicatoren Aandeel panden met risico op wateroverlast door intredend water bij klimaatbui T100* Wateroverlast: hoeveelheid waterberging in MJP projecten, uitgedrukt in hoeveelheid liter berging per m² van de afwaterende openbare ruimte*** Droogte**** Hittestress: streefpercentage groen per wijktype**** Hittestress: Afstand tot koelteplekken***** n.n.b.:. nog niet bekend

Bron gemeente

Streef waarde 1% in 2050

gemeente

60 liter berging per m² (behalve Reeshof en Blaak)

gemeente gemeente

PM pm pm pm pm 30% schaduw van bomen op het gedeelte van de straat waar gelopen wordt. In 2050 moet je vanuit iedere woning binnen een straal van 300m bij een koelteplek kunnen komen.

gemeente

2020

2021

2022

2023

4,5%

4,3%

4,2%

n.n.b.

*) T100 is een klimaatbui met een kans van voorkomen van 1% per jaar op een bepaalde plaats; is opgebouwd op basis van de statistiek 2014.

65

**) Er wordt een raamcontract aanbesteed voor het actueel houden van het waterketenmodel. Na aanbesteding kunnen de gevraagde cijfers voor begroting en jaarrekening jaarlijks automatisch worden opgeleverd. De aanbesteding wordt 1e kwartaal 2024 afgerond. ***) In het vastgestelde Programma Water en Riolering 2024-2027 is een indicator voor droogte opgenomen. Hier zijn (nog) geen streefwaardes aan toegekend. ****) De looproutekaart is in concept gereed. Op basis hiervan en de al voorhanden zijnde schaduwkaart kan invulling worden gegeven aan de indicatoren. *****) Gemeten op het heetste moment van de dag, rekening houdend met de zonstand in de zomer. Een koelteplek is min 200 m2 met groen ingericht. In 2023 zijn 6 koele plekken aangelegd. Doel: Tilburg is volledig circulair in 2045 Indicatoren

Bron

Hoeveelheid CO2 uitstoot door grondstoffenwinning en de verwerking van materialen, brandstoffen en levensmiddelen in Tilburg (ton)

Streef waarde 0 in 2045

2020

2021

2022

2023

De indicatoren voor circulaire economie worden gemonitord. Het opzetten van een monitor staat beschreven in het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair. Hier geven we de komende periode invulling aan.

Wat heeft het gekost - financiën Klimaat x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Lasten

8.997

23.958

14.885

9.073

V

Baten

-2.043

-13.745

-10.894

2.851

N

Saldo van lasten en baten

6.954

10.213

3.991

6.222

V

Toevoeging reserves

1.036

2.316

3.841

1.526

N

Onttrekking reserves

-3.376

-7.290

-4.966

2.324

N

Saldo reserves

-2.340

-4.974

-1.124

3.850

N

Totaal

4.614

5.238

2.867

2.372

V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Uitvoering gemeentelijke ambities Klimaatakkoord

Bedrag 1.483 V 4N

Aan de Slag met je Huis / Energiearmoede In 2023 heeft het programma 'Aan de Slag met je Huis' de uitvoering van bestaande projecten voortgezet. Het project voor verduurzaming van VVE’s heeft in 2023 zijn laatste jaar gehad, waarbij aanspraak gemaakt kon

2.896 V 2.896 N

In de begroting 2023 heeft de raad € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld met als doel de organisatie de mogelijkheid te geven zich verder in te richten en klaar te maken voor de opgaven en de gemeentelijke ambities op het Klimaatakkoord. Dit budget is nog nauwelijks aangewend omdat voor ditzelfde doel vanuit het rijk middelen zijn ontvangen vanuit de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE middelen). Om uitvoering te geven aan o.a. de wijkuitvoeringsplannen en de meerjarige uitvoeringsplannen van Aan de Slag met je Huis en het Uitvoeringsprogramma energietransitie Bedrijven, conform besluitvorming begroting 2024 , is een energievisie in ontwikkeling, inclusief niet sluitende werkbegroting. Zodra deze energievisie gereed is zal deze ter besluitvorming aan u voor worden gelegd.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

66

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen worden op een Europese subsidie. Daarnaast zijn de projecten Tilburg Verduurzaamt en de Witgoedregeling van start gegaan in 2023, deze worden bekostigd van ontvangen Rijkssubsidies. De niet bestede middelen 2023 worden voornamelijk verklaard door € 2.642.000 vanuit de Rijkssubsidie Energiearmoede, deze zijn geprogrammeerd in lopende projecten als bijvoorbeeld de Witgoedregeling. Circa € 254.000 wordt verklaard over de diverse projecten binnen Aan de Slag met je Huis, waarbij er o.a. minder budget voor personele capaciteit nodig was vanwege ontvangen Rijkssubsidies. De restantmiddelen worden ingezet in 2024, conform de meerjarige programmering voor lopende én nieuwe projecten (dekking reserve Investeringsfonds Klimaat en ontvangen Rijkssubsidies).

Bedrag

Uitvoeringsprogramma Energietransitie Bedrijven De uitvoering van het programma bestond in 2023 uit inzet op de Green Deal Loven-Kanaalzone en het verkennen naar het opstarten van Green Deals op de andere bedrijventerreinen. Het voordeel van € 605.000 op de last wordt voornamelijk verklaard door vertraging in de uitvoering van projecten door beperkte beschikbare personele capaciteit. Het saldo van € 39.000 tussen baten en last wordt o.a. verklaard door programmering van De Grote Oogst voor een deel in 2024. De niet bestede middelen 2023 worden ingezet in 2024 en 2025 conform de meerjarige programmering voor lopende én nieuwe projecten (dekking reserve Investeringsfonds Klimaat en ontvangen Provinciale subsidie).

605 V 566 N

Energietransitie algemeen programmakosten De lasten van € 1.307.000 bestaan voornamelijk uit kosten voor personele inzet programma energietransitie en een deel uitvoeringskosten ten behoeve van programma energietransitie. Het voordeel op de baat van € 161.000 wordt verklaard doordat er ureninzet wordt vergoed door een ontvangen Rijkssubsidie. In 2023 hebben er veel ontwikkelingen plaatsgevonden in de interne organisatie gemeente Tilburg. Rondom de energietransitie zijn er stappen gezet in verdere professionalisering; zo er is een nieuwe organisatiestructuur voor het programma opgezet, zijn er structurele Rijksmiddelen ontvangen voor uitbreiding capaciteit specifieke voor de energietransitie. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot o.a. hogere personele kosten ten behoeve van de energietransitie met als doel om de organisatie en de uitvoering voor de energietransitie te kunnen versnellen ten behoeve van de duurzaamheidsopgave.

1.307 N 161 V

Rijksmiddelen Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE middelen) Er is voor 2023 €3.858.000 ontvangen aan structurele Rijksmiddelen voor inzet en uitbreiding personele capaciteit ten behoeven de Klimaatopgave. Deze middelen zijn voor een deel ingezet en ligt in lijn met het Directiebesluit 'Capaciteitsuitbreiding energietransitie' d.d. 12-12-2022. De niet bestede middelen 2023 worden meegenomen naar volgend jaar voor de verdere versnelling van de klimaatopgave. De verklaring van enerzijds het voordeel op de last van € 2.937.000 en anderzijds het nadeel op de baat van € 1.188.000 is o.a. omdat het programma energietransitie nog niet volledig was ingericht, waaronder ook de personele capaciteit. Gevolg hiervan was dat Rijksmiddelen nog niet volledig zijn aangewend

2.937 V 1.188 N

Zonnepanelen project Zon op je Dak De totale kosten van de aanschaf van installaties zonnepanelen (in kader van het project “Zon op je Dak”) valt hoger uit dan geraamd. Aangezien deze installaties in rekening worden gebracht bij de deelnemers, nemen ook de baten met hetzelfde bedrag toe. Wij hebben bij de Najaarsbijstelling reeds gemeld dat het project succesvol verloopt en dat de verwachting is dat meer installaties weggezet zouden worden dan oorspronkelijk geraamd. Het voorgaande heeft ook geleid tot een hogere onderhoudsbijdrage dan geraamd. Deze verloopt ook budgettair neutraal aangezien deze kosten worden door belast aan de deelnemers. Per saldo vallen de baten iets hoger uit dan de lasten. Dat komt doordat een gedeelte van de ontvangen rentebaten van de leningen als algemene dekking wordt ingezet voor onze administratieve inzet.