03 Programmabegroting 2022 - DEF_14-10-21

oprichten Circulair Ambachtscentrum We gaan de milieustraat herinrichten, het bordes vergroten en de op- en overslagactiviteiten verplaatsen naar een locatie elders. Hierdoor zullen de doorlooptijden, de wachttijden en overlast voor de omgeving verminderen. Daarnaast bouwen we een Circulair Ambachtscentrum met een zogenaamde drive thru en een demontagehal. Hierdoor halen we meer spullen/goederen uit het grof afval voordat het op de milieustraat komt. Deze spullen/goederen voegen we toe aan de winkelvoorraad van het kringloopbedrijf of demonteren we in de demontagehal in herbruikbare onderdelen of grondstoffen. Hiermee verbeteren we de afvalscheiding door hergebruik en recycling. Met een regionale samenwerking willen we dit versterken. 2. Programma's

57.

-

Duurzame inzameling Binnenstad/Spoorzone Door 1 inzamelsysteem met ondergrondse afvalcontainers voor huishoudelijk afval in te voeren in plaats van de huidige 3 systemen neemt het aantal vervoersbewegingen van zwaar vrachtverkeer af in dit dichtbevolkte gebied. Hierdoor ontstaat minder overlast van vrachtverkeer, van afvalcontainers op de openbare weg en verbetert de luchtkwaliteit. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om de inzameling van bedrijfsafval aan te passen in dit gebied waardoor ook hier minder overlast van vrachtverkeer en bedrijfsafvalcontainers zal zijn.

-

Inzameling hoogbouw De huidige afvalscheiding in de hoogbouw loopt achter bij die van de laagbouw. Binnen de hoogbouw zijn er ook nog grote verschillen in afval(scheiding)prestaties. We zijn in 2021 gestart met de uitrol van GFT-inzameling in de hoogbouw. Daarnaast zorgen we voor meer inzicht in de prestatie per hoogbouwcomplex. Hiervoor gaan we de afvalcontainers chippen en de ledigingen registreren, daarna zullen we ook de gewichten per lediging gaan vastleggen. Hiermee krijgen we op complexniveau inzicht in de prestaties, waardoor we meer gericht maatregelen kunnen inzetten per complex. Dit zorgt voor een betere afvalscheiding in de hoogbouw.

Wat gaat het kosten – financiën Fysieke basiskwaliteit x € 1.000

Realisatie 2020

Budget 2021

Budget 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Lasten

92.045

96.786

101.012

103.100

103.319

103.259

Baten

-20.248

-21.817

-26.357

-26.887

-26.847

-26.787

Saldo van lasten en baten

71.796

74.968

74.655

76.213

76.471

76.472

Toevoeging reserves

12.686

2.124

5.491

5.097

5.017

4.888

Onttrekking reserves

-7.617

-4.773

-5.027

-4.430

-3.083

-2.407

Saldo reserves

5.069

-2.649

465

667

1.934

2.481

Totaal

76.865

72.320

75.120

76.880

78.405

78.953

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 63. Semi autonome groei onderhoud openbare 172 N 178 N 177 N 362 N ruimte Jaarlijks worden op basis van de woningbouwprognose de onderhoudsbudgetten bijgesteld. Omdat de gerealiseerde woningbouw in 2020 hoger was dan begroot geeft dit een structureel nadeel. De toerekening aan de afvalstoffen- en rioolheffing wordt hierdoor € 33.000 hoger. In 2025 is het nadeel groter omdat hier ook een nieuwe jaarschijf wordt toegevoegd. De toerekening aan de afvalstoffen- en rioolheffing bedraagt dat jaar € 68.000.

Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

58.

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 64. Bijzondere areaaluitbreidingen openbare ruimte 50 N 50 N 50 N 94 N Jaarlijks worden diverse bijzondere areaaluitbreidingen gerealiseerd als gevolg van o.a. het Meerjarenprogramma en Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten die na realisatie in beheer worden genomen. Het betreft hier uitbreidingen die geen directe relatie hebben met de ontwikkeling van de woningbouw (semi-autonome groei) en die op dit moment bij de beheerder bekend zijn. De extra kosten van onderhoud groen en recreatie en schoonhouden openbaar gebied kunnen niet binnen bestaande budgetten worden opgevangen. De bijzondere areaaluitbreidingen zijn: Areaaluitbreiding bosareaal; Geluidswallen Stappegoor en Dalem; Uitbreiding Dongevallei / Reeshofweide (vanaf 2025). Van deze kosten kan (vanaf 2025) € 13.400 worden toegerekend aan de afvalstoffenheffing en € 1.000 aan de Rioolheffing. 65. Actualisering autonome groei inzameling 25 V 30 N 122 N 246 N huishoudelijk afval Een bijstelling van de groeiprognose van het aantal inwoners leidt tot op termijn tot hogere autonome groei en daarmee hogere inzamelkosten voor de komende jaren. Deze budgetaanpassing wordt meegenomen bij de tariefbepaling voor de afvalstoffenheffing. 66.

Mutatiesignalering BGT, BAG, WOZ 36 N 36 N 36 N 16 N Om aan de wettelijke eisen van het bronhouderschap (de basisregistraties BGT, BAG en WOZ) te voldoen is mutatiesignalering een vereiste. De methode van het opsporen van mutaties werkt door het vergelijken van luchtfoto’s. Voor de eerste drie jaar hebben we incidenteel geld nodig om de achterstanden weg te werken. Daarna hebben we structureel geld nodig om de jaarlijkse mutatiesignalering bij te houden. 67. Versterking Omgevingsdiensten 48 V Voor de versterking van de Omgevingsdiensten worden (incidenteel) middelen beschikbaar gesteld vanuit het gemeentefonds. Deze middelen lopen tot en met 2024, waardoor het budget in 2025 verlaagd wordt. 68. Parkeerexploitatie: Lasten 744 N 1.928 N 1.958 N 1.978 N Baten 3.460 V 4.470 V 4.620 V 4.510 V Verrekening met reserve betaald parkeren 2.716 N 2.542 N 2.662 N 2.532 N Uw raad heeft op 15 juli 2021 besloten tot aankoop van de parkeergarage Zwijsen met 732 parkeerplaatsen. Deze nieuwe parkeergarage in de Spoorzone wordt in november 2022 geopend. De structurele lasten en baten die de aankoop en exploitatie voor de parkeerexploitatie met zich meebrengt verwerken we in deze programmabegroting. De kosten voor 2022 bedragen € 417.000 terwijl de opbrengsten € 150.000 bedragen. Voor 2023, 2024 en 2025 bedragen de kosten respectievelijk € 1.619.000, € 1.649.000 en € 1.669.000.

Voor deze periode bedragen de opbrengsten respectievelijk € 1.040.000, € 1.190.000 en € 1.280.000. Over de eerste 6 jaren zal het exploitatieresultaat negatief zijn, daarna positief. De NS- fietsenstalling Station Zuid zal worden voorzien van een elektronische toegangspoort (Bikelane), waarmee bezuinigd wordt op bemensing tijdens de piekuren. Dit leidt tot een jaarlijkse bezuiniging van de fietsexploitatie van € 21.000. De uitbreiding van het gereguleerd parkeergebied wordt in 2022 voortgezet tot totaal 19.000 plaatsen. De gebieden Hasselt en Goirke worden per 1-11-2021 toegevoegd. De gebieden Groeseind, Hoefstraat en Loven Besterd worden per 1-4-2022 toegevoegd. Samen met de nog niet verwerkte structurele effecten van de uitbreidingen uit 2021 leidt dit tot een verwachte verhoging van inkomsten in 2022 van € 1.410.000 en daarna structureel € 1.530.000. De lasten stijgen in 2022 met € 348.000 en daarna structureel met € 330.000. Op basis van de huidig zichtbare ontwikkeling van het aantal opgelegde naheffingen is de verwachting dat inkomsten uit naheffingen met € 1,9 miljoen stijgen in 2022 met een afloop van jaarlijks € 0,2 miljoen vanaf 2025. Dit is voor een groot deel toe te schrijven aan de gebiedsuitbreidingen, terwijl de afname van het aantal naheffingen in de bestaande gebieden als gevolg van een hogere betalingsbereidheid trager verloopt dan eerder gedacht.

De ontwikkeling van deze opbrengsten blijft lastig te voorspellen. Wij bewaken deze nauwgezet.

2. Programma's

59.

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 Alle hierboven genoemde financiële effecten worden verrekend met de reserve betaald parkeren waarmee het effect op de exploitatie neutraal is. 69. Administratieve bijstellingen 997 V 997 V 997 V 997 V Naast de begrotingsvoorstellen worden in de begroting ook administratieve correcties verwerkt. De administratieve correcties hebben geen beleidsmatige consequenties en zijn of op veldniveau of gemeentebreed budgettair neutraal, maar moeten wel formeel worden vastgesteld om aan het budgetrecht te voldoen. Op dit veld betreft het met name de overheveling van budgetten in verband met de kinderboerderijen. De verantwoordelijkheid voor de kinderboerderijen komt geheel in het sociaal domein te liggen, gelijk met de huidige taken rondom het dierenasiel en de zwerfkatten.

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 70. Actualiseren projecten openbare ruimte 287 V 596 V 923 V 1.128 V De realisatie van onderhoudsprojecten in de openbare ruimte leidt op basis van actuele inschattingen tot een budgettaire verschuiving. Doordat de capaciteit momenteel wordt uitgebreid is een omzet van totaal € 50 miljoen aan investeringen én exploitatiemiddelen het uitgangspunt. Projecten die later gerealiseerd worden dan nu geraamd zijn Burgemeestersbuurt, Beneluxlaan en Waalstraat verbreden lage bruggen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen komt niet in het gedrang door latere realisatie van deze projecten. Het gevolg hiervan is dat investeringskredieten vervallen, hetgeen leidt tot € 287.000 vrijval van kapitaallasten. € 208.000 hiervan heeft betrekking op rioolwerkzaamheden en wordt verwerkt in het tarief van de rioolheffing. Deze melding wordt op de velden Fysieke basiskwaliteit, Groen blauwe leefomgeving en Ruimte voor Wonen, werken en mobiliteit gedaan. 71. Aanpak inzameling hoogbouw 390 N 430 N 430 N 230 N Verminderen hoeveelheid restafval door aanpak van forse verschil in scheidingsprestaties tussen hoogbouw en laagbouw. Nader onderzoek naar de verschillen per hoogbouwlocatie is nodig om gerichte maatregelen te treffen om de afvalscheiding te verbeteren. Op dit moment zijn er ca. 700 hoogbouwlocaties.

Dit aantal neemt de komende jaren aanzienlijk toe. Voor de maatwerkoplossingen bij de hoogbouw is een investering nodig van € 400.000 in inzamelmiddelen. Het chippen, wegen en registreren gaat gepaard met een investering van € 250.000. De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 80.000 (in 1e jaar de helft daarvan). De jaarlijkse kosten van coaching, communicatie met bewoners en handhaving op juiste afvalscheiding bedragen tot 2024 € 300.000, daarna jaarlijks € 100.000. De kosten van analyse, beheer dashboard en terugkoppeling bedragen € 50.000. Dekking ten laste van de Afvalstoffenheffing. 72. Milieustraat en Circulair Ambachtscentrum

2.430 N 320 N 320 N 320 N 2.270 V De huidige milieustraat heeft onvoldoende capaciteit en geeft lange wachttijden en overlast voor de omgeving. Herinrichting is noodzakelijk. Daarbij wordt rekening gehouden met de opstart van een circulair ambachtscentrum waarbij nu een drive-thru en demontagehal worden gerealiseerd. Voor de herinrichting van de milieustraat is een investering nodig van € 6.000.000. Bij certificatierondes (2015 en 2021) van het vloeistofdichte rioleringsstelsel op de milieustraat is gebleken dat een deel van het terrein een gedateerde en slechte vloeistofdichte riolering heeft. Bij de herinrichting van de milieustraat zal ook het vloeistofdichte rioleringsstelsel in zijn geheel vervangen moeten worden. De benodigde investering wordt geschat op een bedrag van € 750.000. De jaarlijkse beheerkosten zullen na de herinrichting ca. € 300.000 hoger zijn. Om de herinrichting mogelijk te maken zal de op- en overslaghal voor papier en PMD moeten worden afgebroken. De boekwaarde daarvan bedraagt eind 2021 nog ca. € 650.000. Verder wordt door de herinrichting voor een bedrag van ca. € 1.120.000 aan boekwaarde van bestaande activa (eerdere aanpassingen milieustraat) afgeboekt, waarvan ca. € 640.000 bij Vastgoedbedrijf. Tijdens de verbouwing van de milieustraat zal een tijdelijke voorziening moeten worden getroffen waarnaar inwoners hun afval kunnen brengen.

De kosten van de tijdelijke milieustraat bedragen ca. € 500.000. Het bedrag 2022 bevat voor € 2.270.000 eenmalige kosten voor afboeken boekwaarde en tijdelijke milieustraat. Om een eenmalige tariefverhoging te voorkomen, worden deze kosten ten laste van de reserve Afvalstoffenheffing gebracht. De andere kosten komen ten laste van de Afvalstoffenheffing. Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

60.

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 73. Duurzame afvalinzameling Binnenstad en Spoorzone 174 N 348 N 348 N 348 N Door 3 verschillende inzamelsystemen voor huishoudelijk afval is er overlast door veel vrachtverkeer en door afvalcontainers op de openbare weg. Daarnaast rijden diverse inzamelaars van bedrijfsafval met vrachtwagens door dit gebied. We stellen voor om de inzameling van huishoudelijk afval naar 1 systeem om te bouwen en wel naar inzameling via ondergrondse containers. Hierbij zetten we in op inzameling met emissieloze voertuigen. Daarnaast gaan we zo mogelijk een collectieve inzameling van bedrijfsafval opstarten waardoor minder vrachtverkeer in dit gebied komt hetgeen de leefkwaliteit verhoogt in dit gebied. Op ca. 40 locaties worden ondergrondse containers geplaatst voor de inzameling van restafval, papier, PMD en GFT. Hiervoor zal geïnvesteerd moeten worden in ondergrondse containers (€ 2.000.000) en bijbehorende automatisering (€ 300.000). De kosten van projectbegeleiding zullen € 200.000 bedragen. De vervanging van een conventioneel inzamelvoertuig door een elektrisch aangedreven inzamelvoertuig gaat gepaard met een extra investering van € 400.000. De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 284.000 en de kosten van onderhoud € 64.000 (van beide in het 1e jaar de helft daarvan).

Dekking ten laste van de Afvalstoffenheffing. 74. Toezicht en handhaving op zondagen 52 N 52 N 52 N 52 N De kosten voor ruimingen als gevolg van het afhandelen van meldingen op zondagen bedragen circa € 52.000. Zie de melding onder veld Openbare Orde en Veiligheid. 75. Bestrijding Eikenprocessierups 100 N 100 N 100 N 100 N Voor het bestrijden van de Eikenprocessierups is jaarlijks € 40.000 beschikbaar. Vanwege de grote overlast hebben we de afgelopen jaren een overschrijding op dit budget gemeld. Met € 100.000 structureel extra kunnen we één preventieve spuitronde uitvoeren en inventariseren we jaarlijks de nesten. Ook zullen we na de preventieve spuitronde de nesten wegzuigen. Twee acties die we in 2020 en 2021 wel hebben ingezet, een tweede preventieve spuitronde en deelname aan het landelijk onderzoek, zijn binnen dit extra budget niet mogelijk. 76. Onderhoud retentievijvers 695 N 40 N 585 N 100 N We brengen de komende jaren de retentievijvers op het gewenste kwaliteitsniveau door het uitvoeren van planmatig onderhoud. We nemen meekoppelkansen mee waardoor we meerwaarde te creëren, o.a. op het gebied van biodiversiteit en beleving: we richten oevers natuurlijker in door het verwijderen van beschoeiing en leggen paaiplaatsen aan (waar vissen eitjes leggen). Door het gelijktijdig uitvoeren van onderhoud in combinatie met deze extra maatregelen besparen we kosten.

In de Uitvoeringsagenda van het Programma Water en Riolering (PWR) hebben het cyclisch onderhoud van het stadswater opgenomen. Het benodigde budget was op dat moment nog onbekend, omdat er nog geen goed inzicht was in het areaal en benodigd onderhoud. Inmiddels is het areaal goed in beeld en is onderzoek naar de technische staat en kwaliteit van het stadswater afgerond. Dekking ten laste van de rioolheffing. 77. Stadsforum fase 0 en 1 42 N 84 N 84 N Het betreft een reservering voor de kapitaallasten van een investeringsbedrag van € 2,1 miljoen (deel dekking algemene middelen, deel dekking rioolheffing). De rest van het investeringsbedrag van Stadsforum fase 0 en 1 wordt gedekt uit reserves of overige bijdragen. Deze bedragen worden definitief in de begroting opgenomen na besluitvorming over het uitvoeringskrediet voor Stadsforum fase 0 en 1. 78. Stadsforum fase 2 nieuw 86 N 260 N 387 N Het betreft een reservering voor de kapitaallasten van een investeringsbedrag van € 9,6 miljoen (deel dekking algemene middelen, deel dekking rioolheffing). De rest van het investeringsbedrag van Stadsforum fase 2 en 3 wordt gedekt uit reserves of overige bijdragen. Deze bedragen worden definitief in de begroting opgenomen na besluitvorming over het uitvoeringskrediet voor Stadsforum fase 2 en 3.

2. Programma's

61.

Bezuinigingen (x € 1.000,-) 79. Digitaliseren van analoge reclamevormen

Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 20 N 40 V 30V 40 V 50 V We digitaliseren de huidige reclamevormen in de stad gedeeltelijk om daarmee een hogere opbrengst te realiseren. Om dit te realiseren formeren we een projectteam dat lopende contracten toetst en waar mogelijk aangepast. Ook bepalen we de randvoorwaarden omtrent digitaliseren voor nieuwe contracten. 80. Uitbreiden reclamemogelijkheden

20 N 30 N 60 V 100 V 50 V 60 V Naast bestaande vormen van reclame zoeken we naar nieuwe vormen, om daarmee nieuwe inkomstenbronnen aan te boren. Ook breiden we het aantal locaties van bestaande reclamevormen uit, mogelijk in combinatie met digitalisering (zie boven). Om deze aanpassing goed vorm te geven, met oog voor eventuele negatieve effecten, en eventuele nieuwe concessies aan te besteden, voert het bovengenoemde projectteam ook deze opdracht uit. 81. Grootschalige vervanging LED 150 N 250 N 350 N 450 N 51 V 85 V 119 V 153 V 129 V 215 V 301 V 387 V In 5 jaar tijd vervangen we versneld ongeveer 27.500 armaturen van de openbare verlichting door Ledverlichting, waardoor we jaarlijks besparen op energie-, beheer- en onderhoudskosten. Hiervoor is een initiële extra investering nodig van € 12.000.000 (€ 2.000.000 uit beschikbaar investeringsbudget, € 10.000.000 additioneel met dit voorstel). De nettobesparing loopt jaarlijks op, tot in 2026 de maximale besparing (€ 100.000) is bereikt.

Kapitaallasten Besparing energiekosten Besparing Beheer en onderhoud

2022

2023

2024

2025

2026

2027

150.000

250.000

350.000

450.000

500.000

500.000

129.000

215.000

301.000

387.000

430.000

430.000

51.000

85.000

119.000

153.000

170.000

170.000

Besparing netto 30.000 50.000 70.000 90.000 100.000 100.000 Hiervoor is een initiële extra investering nodig van € 12.000.000,= (€ 2.000.000,- uit beschikbaar De vervanging door slimme, interactieve led-verlichting levert na 5 jaar een besparing op van jaarlijks ongeveer 4.500.000 kWh. We besparen daarmee bovendien 2.000.000 kg CO2 uitstoot per jaar. Andere voordelen: het zorgt voor meer sociale en verkeersveiligheid omdat we op afstand kunnen communiceren en bijv. de verlichting kunnen aanpassen aan de omstandigheden (verkeersdrukte, bewegingen van fietsers). Monitoring en beheer van de interactieve Led-verlichting is flexibeler, efficiënter en betrouwbaarder, omdat dit een geautomatiseerd proces is. Dit reduceert de uitval en dus het aantal meldingen. We beschikken over meer en betere data en dit ondersteunt bij analyse en storingen.

Wat weten we nog meer Kengetallen:

Realisatie Realisatie Raming Raming 2019 2020 2021 2022 Tonnen afval 86.000 94.000 93.000 94.250 Bezoekers milieustraat 142.424 139.433 140.000 120.000 Als gevolg van de corona-maatregelen was het aantal bezoekers dat tegelijkertijd op het terrein/bordes werd toegelaten beperkt. De doorstroming was daardoor lager, met wachtrijen tot gevolg. Er zijn extra verkeersregelaars en meer personeel op het bordes ingezet om de doorstroming op het bordes van de milieustraat te bevorderen. In 2022 verlagen we het maximum aantal bezoeken en voeren we een reserveringssysteem voor de milieustraat in. Hierdoor zal naar verwachting het aantal bezoekers afnemen. Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)* Hernieuwbare elektriciteit**

Realisatie 2017 139

Realisatie 2018 126

Realisatie 2019 n.b.

Realisatie 2020 n.b.

5,4%

6,5%

7,8%.

n.b.

* De definitie die door Waarstaatjegemeente.nl wordt gehanteerd wijkt af van de definitie die binnen Tilburg wordt gehanteerd onder 'Wat wilden we bereiken'. ** Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Deze indicator geldt voor de hele gemeente (dus niet alleen voor de gemeentelijke organisatie).

Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

62.

2.2.2 Groen blauwe leefomgeving Wat willen we bereiken Onze lange termijn visie is om water, groen, biodiversiteit en landschap als volwaardig afwegingskader in te zetten bij de ontwikkeling van de stad. We zien de groenblauwe kwaliteiten van om de stad en in de stad als één geheel. Het vormt de basis waarbinnen we stedelijke ontwikkelingen mogelijk maken. Op die manier willen we de verstedelijkingsopgave van Tilburg samen/gelijkwaardig op laten lopen met de vergroening in de stad. Ons ecologisch kapitaal is te kostbaar om niet serieus te nemen. Het kwalitatief hoogwaardig blijven investeren is zelfs noodzakelijk om de leefbaarheid blijvend op orde te houden en een aantrekkelijke vestigingsfactor van betekenis te ontwikkelen.

Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Kwantitatief Het klimaat is aan het veranderen en leidt tot meer extremen. Het wordt natter, droger en warmer. Het (hemel) watersysteem en de afvalwaterketen moet de neerslag zo goed als mogelijk kunnen verwerken. Daarom werken we aan een robuust watersysteem in Tilburg. Kwalitatief Momenteel onderzoeken we de huidige staat van een aantal oppervlaktewateren in Tilburg. Hierbij kijken we ook naar de waterkwaliteit. We formuleren op dit moment de ambities. Daarna volgen de concrete maatregelen. Vervolgens bepalen we hoeveel we wanneer kunnen doen en welke indicatoren en streefwaarden kunnen worden gebruikt. Voor een meer uitgebreidere beschrijving verwijzen we naar het Programma Water en Riolering 2020 - 2023. Indicatoren

Aandeel putten waar water op straat gemeten wordt bij Bui08 (monitor vindt een keer per 4 jaar plaats)*

bron

gemeente

Streef waard e 2022 2,2%

2017

2018

2019

2020

2021

Lange termijn

-

2,5%**

2,5%

2,3%

n.n.b.

0% (2050)

* Bui08 is een door de stichting RIONED ontwikkelde ontwerpbui, waarmee Tilburg de riolering in computerberekeningen belast om te kijken waar de zwakke punten zitten. ** Situatie 1-1-2018

De natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Inwoners van Tilburg zijn niet de enige bewoners van de stad en dorpen, ook flora en fauna is overal. Die biodiversiteit zorgt voor schone lucht, fris water, een goede kwaliteit van de bodem en de bestuiving van gewassen. Het helpt om klimaatverandering te bestrijden en het vermindert de impact van natuurrampen. Het versterken en behouden ervan is daarom noodzaak en inmiddels urgenter dan ooit. Het groen en de ecologie moet daarom voor iedereen beleefbaar, zichtbaar en dichtbij zijn. Dat doen we door de biodiversiteit te vergroten in zowel het landelijk als stedelijk gebied. In 2020 moet 50% van de nieuw aangeplante bomen en struiken een bijdrage leveren aan biodiversiteit. In de nota biodiversiteit staat dit als doelstelling genoemd. We kunnen nu al het percentage ecologisch beheerd groen meten ten opzichte van de totale hoeveelheid openbaar groen en de beleving van het groen door bewoners. We zijn onlangs gestart met het monitoren van vleermuizen, vlinders, vogels, amfibieën en planten (0-meting). Ook kunnen we vanaf 2020 aangeven hoeveel nieuwe bomen jaarlijks zijn geplant vanuit de compensatieregeling Bomen. Daarnaast hebben we momenteel twee pilots, op basis van de zogenaamde iTree-methode, om te onderzoeken of we op termijn wellicht nog beter kunnen monitoren en sturen op kwaliteit. Indicatoren

Percentage ecologisch beheerd groen (in % afgezet tegen totale hoeveelheid openbaar groen) 2. Programma's

bron

gemeente

Streef waard e 2022 78%

63.

2017

2018

2019

2020

2021

Lange termijn

-

-

64%

74%

n.n.b.

80%

Het landschap om de stad is aantrekkelijk Een kwalitatief hoogwaardig landschap maakt het wonen en werken in Tilburg aantrekkelijker. En het versterkt ons vestigingsklimaat op lokaal en (inter)nationaal niveau. We investeren daarom in groen om onze stad met een focus op onze drie stadsregionale parken; Stadsbos 013, Moerenburg/ Koningshoeven en Park Pauwels. Om aantrekkelijker te zijn werken we aan drie (sub)doelen: vergroten van de biodiversiteit, het toegankelijker maken van de gebieden en het versterken van de (ondernemende) waarden. Daarnaast krijgen veel eigentijdse opgaven en uitdagingen een plek in het buitengebied. Denk alleen al maar aan klimaatmaatregelen tegen droogte en overstromingen, de ambitieuze maar noodzakelijke nieuw te ontwikkelen bossen en het versterken van onze Natura-2000 gebieden juist in de schil rondom die topnatuur. Voor de ontwikkeling van de stadsregionale parken en de ecologische verbindingen werken we altijd samen met partners (bewoners, ondernemers en organisaties), in verschillende allianties. Dat vergt committent, overleg en goede samenwerking. Deze participatieve aanpak zorgt voor draagvlak, steun en duurzame verankering van projecten en ontwikkelingen in onze stad. We moeten wel beseffen dat deze aanpak per definitie tijdrovender is. Indicatoren

bron

Gedefinieerde projecten uit de vier programmalijnen *)

Streefwaarde 2022 100%

Realisatie nieuwe natuur (GOB-bod natuurnetwerk Brabant) (hectare) **)

5

Realisatie Ecologisch verbindingszones (o.a B5-bod) (kilometer) ***)

9

2017

2/3 gerealiseerd

5

2018

2019

2020

2021

Lange termijn

19

19

n.n.b.

0

0

n.n.b.

111

6

9

n.n.b.

12,8

*) Vorstelijk Landschap is afgerond met de realisatie van de uitkijktoren. **) Ontwikkeling van nieuwe natuur is voorbereid. De komende jaren wordt uitvoering ter hand genomen. GOB = Groen Ontwikkelfonds Brabant ***) Realisatie van projecten Lange Rekken, Reeshofweide en Stadsakker (2021). Project Oude Leij is nog een majeure uitvoeringsopgave.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad De ambitie voor de middellange termijn zijn drie zaken om door te ontwikkelen en steviger te positioneren; o Dat we geen wateroverlast, maar ook geen droogte en hittestress hebben. o Dat er genoeg verschillende inheemse dieren, insecten en beplanting zijn (vergroten biodiversiteit). o Dat we respectvol omgaan met ons landschap (inclusief erfgoed). De opgave is om door te gaan met de huidige beleidslijnen en deze aan te vullen en te verrijken met de eigentijdse opgaven. Dat doen we door aanvullend en aangescherpt beleid te formuleren en in de processen scherper te zijn in afwegingen; a) Met het Programma Water en Riolering 2020 - 2023 geven we invulling aan de wettelijke zorgplichten afval-, hemel- en grondwater. In het verlengde hiervan werken we binnen de reikwijdte van die zorgplichten aan klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaamheid en een gezonde leefomgeving. Daarbij gaan we 'water' nog meer inzitten als inrichtingselement zowel in als om de stad. Voor de aantrekkelijkheid, het tegengaan van wateroverlast, tegen droogte, meer recreatief gebruik en het gevoel van een frisse stad. Begrippen als klimaat-adaptief en 'droge voeten' krijgen zo een bredere betekenis. In stedelijke projecten moet daarop meer worden getoetst en slimmer worden afgewogen, bijvoorbeeld dubbelgebruik.

Die acties gaan over begrippen als identiteit en intimiteit en vergen een aansturing en uitvoering van (project)opgaven met gevoel voor ruimtelijke kwaliteit. b) We gaan door met de uitvoering van het groen- en biodiversiteitsbeleid, waaronder de geactualiseerde Stadsnatuurkaart 2040 en de geactualiseerde nota biodiversiteit waarbij in 2040 75% van de aangeplante bomen en struiken in de openbare ruimte van het stedelijk gebied bijdragen aan biodiversiteit. Daarnaast richten we ons op natuur-inclusief bouwen, de gebiedsontheffing, ecologisch groenbeheer en het bestrijden van invasieve soorten. Daarnaast is de opgave om groen en biodiversiteit beter en scherper te positioneren. Dat doen we enerzijds door groen en biodiversiteit in processen meer gewicht te geven bij de afwegingen die we maken. Een leidraad kan helpen in het maken van de juiste keuzes per buurt. Ook Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

64.

gaan we het groene landschap meer de stad in trekken. Groene stapstenen verbinden landschapspark Moerenburg/ Koningshoeven via bestaande en nieuw te ontwikkelen binnenstedelijke groene parkjes en de Piushaven naar het Forum/ Binnenstad. Het Stadsbos013 verbinden we via de Kennis-as (als groene long) naar Spoorpark/ Spoorzone013. Ook verbinden we Park Pauwels via PACT-aanpak Tilburg Noord beter aan de Oude stad, door groene aders zoals de Quirinustuinen, Quirijnstokpark en de Stokhasseltlaan kwalitatief hoogwaardig (door) te ontwikkelen. Als laatste mag je stellen dat iconische groenprojecten als het Spoorpark tot de verbeelding spreken en helpen om Tilburgers enthousiast te maken en besef te geven dat water en groen een echte verbetering betekent. Dat iconische gehalte of gevoel zouden we vaker of slimmer moeten toepassen. c) De drie stadsregionale parken Stadsbos 013, Moerenburg/ Koningshoeven en Park Pauwels ontwikkelen we door. Een masterplan Park Pauwels en een Ruimtelijk Raamwerk voor Stadsbos013 zijn vastgesteld, evenals een koersdocument voor het Waterlandschap en helpen om adequater verschillende projecten van de grond te krijgen. Goede voorbeelden van projecten zijn onderdelen van het waterlandschap, een educatieve boerderij, sportlanes, MTB routes, Groeituin013 en omgeving, een recroduct, een uitkijktoren, verschillende EVZ’s en natuurgebieden en ondernemende natuur.

De opgave is om meer en verschillende partners als instellingen, ondernemers, bewoners, vrijwilligers en andere overheden mee te laten doen, verantwoording te laten nemen in de verdere ontwikkelingen en eigenaarschap te stimuleren. Daarnaast is het verkrijgen van positie op nationale en internationale schaal van belang om budgetten te mobiliseren en beleidsruimte te krijgen. Het Van Gogh Nationaal Park biedt dat podium tot in de haarvaten van de stad.

Wat gaat het kosten – financiën Groen blauwe leefomgeving x € 1.000

Realisatie 2020

Budget 2021

Budget 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Lasten

4.211

4.843

4.856

4.696

4.753

4.814

Baten

-315

-226

-226

-225

-225

-225

Saldo van lasten en baten

3.895

4.617

4.630

4.471

4.528

4.589

Toevoeging reserves

1.412

90

90

90

90

90

Onttrekking reserves

-2.027

-1.026

-920

-693

-693

-693

Saldo reserves

-615

-936

-830

-603

-603

-603

Totaal

3.281

3.681

3.800

3.868

3.925

3.987

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Herijkingen (x € 1.000,-)

Begrotin g 2025 82. Administratieve bijstellingen 2.934 V/N 1.330 V/N 1.115 V/N 474 V/N Naast de begrotingsvoorstellen worden in de begroting ook administratieve correcties verwerkt. De administratieve correcties hebben geen beleidsmatige consequenties en zijn of op veldniveau of gemeentebreed budgettair neutraal, maar moeten wel formeel worden vastgesteld om aan het budgetrecht te voldoen. 2. Programma's

65.

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 83. Actualiseren projecten openbare ruimte 4V 5V 7V 9V De capaciteit voor projecten in de openbare ruimte wordt uitgebreid, tegelijkertijd wordt gestuurd op een volume van € 50 miljoen. Dit leidt tot een vrijval van kapitaallasten van € 4.000. Zie verder de toelichting op het veld 2.1 Fysieke basiskwaliteit. 84. Stadspark Oude dijk 20 N 40 N Het project Herinrichting Stadspark Oude Dijk is erop gericht de huidige parkruimte aangenamer, toegankelijker en veiliger te maken. Tevens zorgt de herinrichting voor een betere verbinding met de naaste omgeving. Met de realisatie van waterbergingslocaties wordt (toekomstige) wateroverlast in de omgeving voorkomen. Het betreft een reservering voor de kapitaallasten van een investeringsbedrag van € 1,0 miljoen (deel dekking algemene middelen, deel dekking rioolheffing). De rest van het investeringsbedrag van Stadspark Oude dijk wordt gedekt uit reserves of overige bijdragen. Deze bedragen worden definitief in de begroting opgenomen na besluitvorming over het uitvoeringskrediet voor Stadspark Oude dijk.

Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

66.

2.2.3 Klimaat Wat willen we bereiken Samen met inwoners, ondernemers en organisaties in en buiten de stad werken we aan een klimaatneutraal, klimaatadaptief en circulair Tilburg.

Tilburg is klimaatneutraal in 2045 Indicatoren

Hoeveelheid CO2-uitstoot gebouwde omgeving (ton) Energiebesparing *

bron

Streef waarde 2022

Klimaatmonitor

2017

2018

2019

2020

Lange termijn

579.638

573.717

523.564

n.n.b.

0 in 2045 50% besparing 100% in 2024

Klimaatmonitor

2% per +0,6% +1,7% -1,1% n.n.b. jaar Klimaatneutrale Klimaatmonitor 10 tot +0,3% -0,4% n.n.b. n.n.b. warmtevoorziening * 15% per ** jaar Klimaatneutrale Klimaatmonitor 2% groei +1,1% +1,03% +1,43% n.n.b. 100% energieopwekking elektra * per jaar in 2040 * Het resultaat zal wisselend zijn per jaar. In de praktijk is de verwachting dat dit percentage in de eerste jaren lager is en daarna hoger (versnelling). Totale besparing van 5PJ (=50%) t.o.v. energieverbruik 2010. ** In de Klimaatmonitor wordt de verduurzaming van het Amernetwerk (Amercentrale) door middel van biomassa niet meegerekend. Nemen we deze wel mee, dan is het percentage in 2018 14%. NB. De gegevens van de klimaatmonitor lopen gemiddeld 2 jaar achter ten opzichte van het actuele jaar

Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Indicatoren

Aandeel panden met risico op wateroverlast door intredend water bij klimaatbui T100* Wateroverlast: Hoeveelheid waterberging in MJP projecten, uitgedrukt in hoeveel liter berging per m2 van de afwaterende openbare ruimte** Droogte: pm *** Hittestress: streefpercentage groen per wijktype

bron

Streef waarde 2022 4,2%

gemeente

2017

2018

2019

2020

-

-

4,8%

4,5%

2021 (prog nose) 4,3%

Lange termij n 1% (2050)

60 liter berging per m2 (behalve Reeshof en Blaak)

30% schaduw van bomen op het gedeelte van de straat waar gelopen wordt.

Hittestress: Afstand tot koelteplekken****

In 2050 moet je vanuit iedere woning binnen een straal van 300m bij een koelteplek kunnen komen.

*) T100 is een klimaatbui met een kans van voorkomen van 1% per jaar op een bepaalde plaats; is opgebouwd op basis van de statistiek 2014. **)Als extra indicator kan nog aantal m3 per m2 per project dienen. ***) Als het gaat om tegengaan van droogte, gaan we samen met waterschap en Brabant Water kijken of we op basis van de gegevens van het grondwatermeetnet trends kunnen onderscheiden. Dit is op dit moment nog niet mogelijk, daarom wordt deze indicator vooralsnog als PM weergegeven. ****) gemeten op het heetste moment van de dag, rekening houdend met de zonstand in de zomer. Een koelteplek is min 200 m2 met groen ingericht

2. Programma's

67.

Tilburg is volledig circulair in 2045 Indicatoren

bron

Streefwaarde 2022

Hoeveelheid CO2 uitstoot door grondstoffenwinning en de verwerking van materialen, brandstoffen en levensmiddelen in Tilburg (ton)

2017

2018

2019

2020

Lange termijn 0 in 2045

De indicatoren voor circulaire economie worden gemonitord. Het opzetten van een monitor staat beschreven in het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair. Hier geven we de komende periode invulling aan.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Energie De weg naar een klimaatneutraal Tilburg in 2045 bestaat grofweg uit 2 sporen, namelijk het besparen en het duurzaam opwekken van energie. Binnen een aantal verschillende projecten lopen deze sporen op logische wijze door elkaar, waardoor er in de opsomming geen specifiek onderscheid is gemaakt. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste projecten en maatregelen die in 2022 een fase verder of tot uitvoer komen. De regionale samenwerking binnen de REKS wordt bij diverse onderwerpen ingezet.  Uitvoering van REKS (REKS 2.0): inrichten uitvoeringsorganisatie en gebiedsontwikkeling van energiehubs Vossenberg-Kraaiven, Wijkevoort, Spinder en De Baars.  Uitvoering Transitievisiewarmte met de eerste wijkuitvoeringsplannen.  Vervolg Proeftuin Aardgasvrije Wijk Kruidenbuurt en inzetten van de Rijksbijdrage Volkshuisvestingsfonds.  Volgende stappen om te komen tot een warmte(koude)net Tilburg Zuid en in het verlengde daarvan onderzoek naar een gemeentelijk Warmtebedrijf.  Verdieping op lokale bronnenonderzoek (o.a. asfaltwarmte, aquathermie) om te komen tot een Tilburgse bronnenstrategie.  Sluiten van Green Deals Kantoren en een Green Deal Zorg, uitbreiden Green Deal Bedrijven naar andere bedrijventerreinen en opstellen Uitvoeringsplannen voor industrieterreinen.

 Continueren energiescans binnenstad en 'Aan de slag met je Huis'.  Opstellen van integraal duurzaamheidsbeleid voor nieuwbouw. Klimaatadaptatie De Tilburgse klimaatadaptatiestrategie richt zich op het tegengaan van hittestress, wateroverlast en verdroging. Dit doen we door onze openbare ruimte, gebouwde omgeving en gedrag aan te passen aan het veranderende klimaat. We vergroenen, in combinatie met ruimte voor water gekoppeld aan de werkzaamheden in de openbare ruimte en bij stedelijke ontwikkeling. Daarnaast stimuleren we inwoners, corporaties en bedrijven om tuinen/percelen te vergroenen en anders om te gaan het regenwater om op die manier een bijdrage leveren aan het tegengaan van hittestress, wateroverlast en verdroging. Activiteiten voor 2022 zijn: Via het Meerjarenprogramma werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte in de stad: vergroenen in combinatie met het maken van ruimte voor waterberging en het realiseren van koelteplekken moeten zorgen dat de openbare ruimte de gevolgen van het veranderende klimaat kan opvangen en Tilburg een leefbare stad blijft. Inbrengen van klimaatadaptatie bij stedelijke ontwikkelingsprojecten, via het nieuwe puntensysteem/rekentool. Verder stimuleren van inwoners en andere grondeigenaren om hun eigen omgeving klimaatbestendig in te richten en zelf het goede voorbeeld te geven als gemeente.

Het evalueren van de subsidieregeling klimaatbestendige maatregelen aan het einde van het jaar en kijken of en zo ja hoe de regeling voort te zetten. Meewerken aan en verbinden van initiatieven uit de stad en aanvragen richting het klimaatfonds. De activiteiten dragen bij aan de doelstellingen uit de Kadernota Duurzame Stad om in 2050 klimaatadaptief te zijn en de negatieve gevolgen van de klimaatverandering zo optimaal mogelijk op te vangen. Zo voorkomen we wateroverlast, verdroging en hittestress. Circulaire economie De gemeente Tilburg heeft hoge ambities op het gebied van circulariteit. In 2045 wil zij een volledig circulaire gemeente zijn, vijf jaar eerder dan de plannen van het Nederlandse kabinet. Voor de gemeente Tilburg staan hierbij vier sleutelsectoren centraal: Bouw & Infrastructuur, Biomassa & Voedsel, Maakindustrie en Textiel & Logistiek. (zie verdere toelichting in Vitale stad). Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

68.

Wat gaat het kosten – financiën Klimaat x € 1.000

Realisatie 2020

Budget 2021

Budget 2022

Budget 2023

Budget 2024

Budget 2025

Lasten

5.689

3.413

4.981

2.575

2.586

2.586

Baten

-1.447

-1

-1.302

-21

-20

-18

Saldo van lasten en baten

4.242

3.412

3.679

2.554

2.566

2.568

Toevoeging reserves

1.629

1.500

1.849

19

18

16

Onttrekking reserves

-7.976

-3.415

-3.484

-428

-428

-428

Saldo reserves

-6.348

-1.915

-1.635

-410

-411

-412

Totaal

-2.106

1.497

2.044

2.145

2.156

2.156

Herijkingen Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2022 2023 2024 2025 85. Handhaving Energie Label C kantoren 18 N 18 N 18 N 18 N Via het gemeentefonds worden structurele middelen toegevoegd voor handhaving energielabel C kantoren. 86. Administratieve bijstellingen 56 N/V Naast de begrotingsvoorstellen worden in de begroting ook administratieve correcties verwerkt. De administratieve correcties hebben geen beleidsmatige consequenties en zijn of op veldniveau of gemeentebreed budgettair neutraal, maar moeten wel formeel worden vastgesteld om aan het budgetrecht te voldoen.

2. Programma's

69.

2.3 Vitale stad Inleiding Schaalsprong in stedelijke ontwikkeling Tilburg is meer dan ooit in trek en we gaan verder op deze ingeslagen weg met het versterken van de economische basis en we investeren in het zo aantrekkelijk mogelijk maken van Tilburg als stad om te wonen, werken en te recreëren. Nationaal ligt er een grote uitdaging om het grote woningentekort aan te pakken. Daarom bereiden we samen met Breda een verstedelijkingsakkoord met Rijk, provincie en Waterschappen voor om een deel van deze opgave in onze regio op te pakken. We staan daarmee aan de vooravond van een schaalsprong die we samen met de gemeenten binnen het Hart van Brabant en de Baronie vorm gaan geven. We kiezen hierbij voor het verder verdichten van de centrumsteden en woonkernen zodat we het omliggende open landschap kunnen blijven koesteren. Met deze nadrukkelijke verbinding tussen landschap en stad versterken we de kwaliteit van het bestaande mozaïek van stad, dorp en landschap. De verwevenheid met de duurzame stad is daarin vanzelfsprekend. Een aantrekkelijke leefomgeving is namelijk ook een klimaatbestendige en toekomstbestendige omgeving waarin de principes van circulariteit en duurzaamheid uitgangspunten vormen. De inclusiviteit van de stad wordt versterkt door passende woningen te realiseren in een aantrekkelijke leefomgeving.

En door werk voor alle Tilburgers te creëren en onze openbare voorzieningen optimaal toegankelijk te maken. Dit alles draagt bij aan een gedeelde beleving van brede welvaart. Voor ons als gemeente vraagt deze schaalsprong dat we in lijn met de nationale omgevingsvisie de beweging moeten maken naar een opgaven- en gebiedsgerichte aanpak met een effectieve werkorganisatie. We kunnen echter niet alles tegelijk oppakken. Daarom zullen we ook met betrekking tot stedelijke- en gebiedsontwikkelingen keuzes moeten maken. We zien ook dat de toenemende vraag een steeds grotere druk zet op de bouw- en bijbehorende arbeidsmarkt. Met de actualisatie van onze stedelijke ontwikkelingsstrategie brengen we in beeld welke ontwikkelingen op welke locaties mogelijk zijn en tot welke keuzes dat leidt. Met het Tilburgse Meerjaren Investerings Programma bereiden we deze keuzes voor en bepalen we hoe we onze ambities met een zo groot mogelijke maatschappelijke impact gaan realiseren. In welk tempo en met welke investeringen en daaraan gekoppelde cofinanciering. Ontwikkelingen waar we onder andere op inzetten zijn de vervolgstappen voor Stappegoor, Stadsforum/Koningswei, Kenniskwartier, de dubbel Duurzaam-wijkaanpak in Wandelbos Noord, Pauwels Oost en Mommerskwartier.

Om tijdig in te kunnen spelen op lokale initiatieven en de landelijke kansen en ontwikkelingen is continuïteit van kennis, expertise en financiering noodzakelijk. We verkennen daarom ook de meerwaarde van een investeringsfonds stedelijke ontwikkeling waarin bestaande structurele en incidentele middelen worden samengebracht om daarin effectief en flexibel te handelen naar de keuzes die zich voordoen. Met een gevarieerd aanbod van woonmilieus en toekomstbestendige werklocaties versterken we zo de samenhang in de stad en verstevigen we de economische basis voor een inclusieve stad. Een goed functionerend multimodaal mobiliteitsnetwerk zorgt er bovendien voor dat we ons op een comfortabele en veilige manier kunnen verplaatsen. Met de onlangs verschenen netwerkanalyse is een perspectief gegeven van hoe we bereikbaarheid (verkeer), ruimtelijke ontwikkeling en economische ontwikkeling van de stad op elkaar afstemmen. Cultuur en evenementen Met een rijk aanbod aan cultuur en evenementen en de kansen die dit biedt voor onze ondernemers en makers zorgen we voor een levendige stad. De Kermis, festivals als Kaapstad en Circolo, Museum De Pont, het Natuurmuseum en Textielmuseum, maar ook podia als Paradox, 013, De Nieuwe Vorst en Theaters Tilburg zijn onmisbare schakels in het vestigingsklimaat van onze stad.

Daarnaast zijn makers, dans-, theater-, muziekgezelschappen, beeldende kunstenaars en presentatieplekken voor visuele kunsten cruciaal. Want zonder makers bestaat er geen kunst en cultuur en zou er geen cultuuraanbod zijn voor de inwoners van Tilburg en bezoekers van buiten de stad. In de binnenstad zien we een verschuiving van een place to buy naar een place to be. De ontwikkeling van het Stadsforum draagt bij aan het toekomstbestendig maken . Samen met inwoners, ondernemers, eigenaren en cultuurinstellingen, vertegenwoordigd in het Binnenstad Management Tilburg, werken we aan een programma vol events, een gastvrijere en schonere binnenstad en het trekken van meer bezoekers door intensieve regionale branding en citymarketing. Hiernaast werken we aan de Agenda Binnenstad (de wijkagenda voor dit gebied) waarin we concrete gezamenlijke doelen voor de komende jaren benoemen, vastleggen en uitvoeren met de betrokken stakeholders in de stad. Dit gaat van klein tot groot zoals de verluwing van de cityring, waarbij de verbinding en de positieve impact op de binnenstad tussen de verschillende projecten voorop staat. Als het op ons cultureel aanbod aankomt versterken we onze inzet op het Makersfonds, cultuureducatie, het stadslab, Cultuur in het Publieke Domein (Cupudo) en de Verhalen van Tilburg (erfgoed). Cultureel Tilburg staat in de belangstelling.

Er is (inter)nationale erkenning voor het Textielmuseum dat opgenomen is in de landelijk basisinfrastructuur cultuur van het Rijk. Mede daarom zetten wij de voorbereiding van de ontwikkeling van het Mommerskwartier door en betrekken we de depotproblematiek bij de integrale afweging van deze begroting. Kunstenaars van Tilburgse oorsprong opereren wereldwijd en zijn zo ambassadeurs van onze cultuurstad. Meer dan de vorige vier jaar cofinanciert de provincie een aantal Tilburgse kunstproducenten en cultuurorganisaties, zoals Dans Brabant en Het Zuidelijk Toneel, het festival Roadburn, Circolo en anderen initiatieven. Dit alles levert een enorme bijdrage aan de woon- en verblijfstad Tilburg. We willen blijvend de culturele impact versterken. Dit doen we door de focus op cultuur te verbinden met sociale impact, de economische impact en stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling. Zo werken we aan een Arts & Health Centre: de opbouw van een multidisciplinair Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

70.

netwerk op het gebied van kunst en gezondheid, gericht op onderzoek, het ontwikkelen van ‘kunst op recept interventies’. Daarin is er ruimte voor kwetsbare mensen om vanuit huis deel te nemen aan culturele gezondheidsprogramma’s. Daarnaast vervult een weefsel aan ateliers, oefenruimtes, broedplaatsen en ‘regelloze ruimtes’ een belangrijke randvoorwaarde voor makers om te kunnen werken. Voor cultuureducatie en cultuur in de vrije tijd zijn Factorium en Artfact belangrijke schakels in de stad. Met de vaststelling van Cultuur raakt ons; cultuurplan Tilburg 2021-2024 heeft de raad ingestemd met vier cultuurambities: culturele impact versterken, Focus op cultuur met sociale impact, Economische impact van cultuur en Stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling met cultuur. Deze ambities zijn (SMART) uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Cultuurplan dat in het voorjaar van 2021 is opgesteld en is gericht op activiteiten in 2021 en 2022. Zo realiseren wij onze cultuurambities. In 2022 gaan wij na of bijstelling nodig is voor de realisatie van de cultuurambities in de jaren 2023 en 2024. Doorontwikkeling van de nieuwe stedelijke economie We investeren in een weerbare en wendbare economie, die innovatief, duurzaam, circulair en inclusief is en die niet alleen op de korte termijn, maar ook op de langere termijn zorgt voor werkgelegenheid en welvaart voor Tilburgers op alle niveaus.

Tijdens de corona crisis is er de nodige steun geweest voor ondernemers en sectoren, met als doel de crisis te overbruggen en werkgelegenheid te behouden. De lange termijn gevolgen van deze crisis is nog deels ongewis maar er is alle aanleiding om vooruit te kijken en met volle aandacht te werken aan een vitale economie en goed vestigingsklimaat voor ondernemers. Reden te meer om door te pakken met het economische herstel door middel van investeringen in een vitale economie en arbeidsmarkt. Met de schaalsprong voor stedelijke ontwikkeling bouwen we aan het bijbehorende economische langetermijnperspectief. De regio Breda-Tilburg is bij uitstek geschikt om zich in Europa economisch te profileren als “testbed for urban innovation”. Dat heeft te maken met de sterke kennisbasis die we hebben op het gebied van mens, gedrag en innovatie en de verbinding met toegepaste technologie. Als we die sterke basis en onze sterke economische sectoren koppelen aan stedelijke vernieuwing op het gebied van bijvoorbeeld wonen, werken en mobiliteit, dan kunnen we internationaal voorop gaan lopen. Vanuit Tilburg kunnen we aan de realisatie van deze visie een belangrijke bijdrage leveren. Er ontstaan in onze stad al innovatie hotspots waar kennisinstellingen, creativiteit en bedrijfsleven elkaar steeds beter vinden.

Denk hierbij aan de Spoorzone, de universiteitscampus Stappegoor en het Museumkwartier. Hier ontwikkelen we initiatieven zoals MindLabs, MakerSpace (innovatieportaal voor de circulaire economie) en de circulaire Textielhub, die belangrijke katalysators vormen voor de nieuwe economie. Verbonden met elkaar kunnen deze hotspots uitgroeien tot een echt innovatiedistrict van waaruit we innovaties en nieuwe bedrijvigheid op het snijvlak van technologie en gedrag kunnen aanjagen en realiseren. Die bedrijvigheid kan zich in de stad zelf ontplooien, maar ook op innovatiecampussen in de regio zoals Gate2 (testlocatie voor de nieuwe digitale industrie) en Wijkevoort (innovatief werklandschap voor crossovers tussen kennisintensieve, duurzame maakeconomie, services en logistiek.). Met de uitvoeringsagenda Next Economy geven we vorm aan deze beweging door digitalisering, verduurzaming en talentontwikkeling te versnellen. Ook bestaande bedrijvigheid laten we hierop meeliften. Samen met partners zoals Midpoint Brabant en Station 88 helpen wij ondernemers om de kansen die digitalisering, dataficering en verduurzaming bieden optimaal te benutten. We vragen ondernemers en bedrijven de komende jaren om in toenemende mate ook financieel partner te zijn in het doorontwikkelen van deze netwerkinfrastructuur. Circulariteit vormt een belangrijk uitgangspunt in ons economisch beleid.

Daarin zetten we nu stappen met experimenten op het gebied van het benutten van retourlogistiek en het vergroenen van de chemische industrie. Voor een volledig circulair Tilburg in 2045 is echter meer nodig. Op basis van het Koersdocument Tilburg Circulair werken we aan een uitvoeringsprogramma, inclusief een programmatische aanpak voor het benutten van circulariteit als economische kans. In 2021 vindt er een overgang van experimenteren naar implementeren plaats, onder andere door hiervoor genoemde retourstromen in de logistiek beter te benutten en de chemische industrie te vergroenen. Wij dragen bij door in ons stedelijk en economisch beleid hier steeds de nadruk op te leggen en zelf het goede voorbeeld te geven bij de inkoop van producten en diensten. De bijdragen van goederenstromen aan een regionale, gezonde economie, inclusief de impact op de leefbaarheid van sectoren met forse goederenstromen zijn onderdeel van het programma Goederenvervoercorridors. Duurzaamheid en veiligheid zijn daarin randvoorwaarden voor een samenhangende ruimtelijke ontwikkeling van knooppunten en bedrijvigheid. Met het geschikt maken van het Wilhelminakanaal tot de insteekhaven op Loven voor klasse IV schepen, de ontwikkeling van een trimodale overslag op Loven en het gezamenlijk met het bedrijfsleven toekomstbestendig maken van Loven dragen we hieraan bij.

Voor een vitale economie richten we ons ook op het binden en ontwikkelen van talent, leven lang ontwikkelen en het optimaal benutten van de arbeidsreserve. Daarbij houden we ook de doelstelling van de inclusieve stad in het oog met aandacht voor alle lagen van de arbeidsmarkt. We willen eenieder een perspectief op een volwaardige werkplek op de arbeidsmarkt kunnen bieden. Bij minder kansen op de arbeidsmarkt investeren we in scholing en ontwikkeling. Ten slotte blijven we inzetten op de vitaliteit en doorontwikkeling van het stadscentrum, onze wijkwinkelcentra, de Linten, onze markten, de horeca en de bestaande bedrijventerreinen. Dat kan alleen in goed partnerschap met ondernemers en het bedrijfsleven in vele samenwerkingsverbanden Een veilig leefklimaat In een vitale stad moet iedereen zich veilig kunnen voelen in en buitenshuis. Onze veiligheid is niet vanzelfsprekend, die moeten we blijven bewaken waarbij we nog meer aan de voorkant van de problematiek willen komen (preventie). Hier 2. Programma's

71.

raken zorg en veiligheid elkaar. Voor onze kwetsbare (jeugdige) inwoners blijven we investeren in perspectief, vroegtijdig signaleren waar het fout dreigt te gaan en bijsturen waar dat mogelijk is. Voldoende toezicht en handhaving vanuit ‘de bedoeling’ blijft een wezenlijk onderdeel van het bewaken van onze veiligheid en de openbare orde. In het centrum gebied zetten we ook op zondagen in op een structurele inzet van BOA's. De corona crisis – met een toenemende maatschappelijke onrust - bevestigt dat een goede crisisaanpak en -organisatie onontbeerlijk is. In geval van een crisis zijn de gezondheid en veiligheid van onze inwoners de allerhoogste prioriteit. We gaan door met de aanpak van ondermijning, mensenhandel, radicalisering, risicovolle jeugd(groepen) en ‘high impact crimes’ zoals inbraken, overvallen en straatroven. Het effectief bestrijden van cybercrime samen met onze partners is een nieuwe opgave voor de komende periode. Een weerbare overheid die fungeert als netwerkorganisatie en opereert als één overheid is bij dit alles een noodzakelijke randvoorwaarde. Ook hierop blijven we investeren en doorontwikkelen. Daarnaast betekent veiligheid ook omkijken naar elkaar. Respectvol met elkaar omgaan maakt het mogelijk om kwetsbaar te zijn en ruimte te delen in een veilige, leefbare stad.

Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

72.

Financieel overzicht Vitale stad x € 1.000,-

Inclusief overhead

Exclusief overhead

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Openbare orde en veiligheid

33.058

-746

32.313

27.108

-740

26.368

Aantrekkelijke leefomgeving

34.356

-23.880

10.476

30.558

-23.876

6.682

Economie, cultuur en evenementen

42.691

-13.906

28.786

39.737

-13.903

25.834

Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit

77.555

-64.179

13.376

74.393

-64.173

10.220

Totaal

187.660

-102.710

84.951

171.796

-102.692

69.104

2. Programma's

73.

2.3.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken Doel: Vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van bewoners en bezoekers We willen een veilige stad zijn, waar mensen gezond en gelukkig zijn en zich vrij kunnen bewegen. Om dit te bereiken houden we vast aan de ingezette koers zoals beschreven in ons Integrale Veiligheidsplan IVP 2019-2022. Om te voorkomen dat criminaliteit en overlast toenemen, blijven we: 1. inzetten op het realiseren van een goede verbinding tussen zorg- en veiligheidsprofessionals en tussen preventieve en repressieve interventies om sociale veiligheid te bevorderen; 2. werken aan een weerbare stad en organisatie tegen ondermijning; 3. zorgen voor “voelbare veiligheid” als randvoorwaarde voor het zijn van een vitale stad. Daarnaast zetten we onverminderd in op het creëren van maatschappelijk bewustzijn, het vergroten van meldingsbereidheid, meer zicht op problemen en meer aandacht voor preventie, vroegsignalering en gedragsbeïnvloeding. Aandachtsgebied 1: Goede verbinding tussen zorg en veiligheid  We zetten in op veiligheid en leefbaarheid in de alledaagse woon- en leefomgeving, in de wijk, de buurt en de straat.

 We streven daarbij naar een inclusieve en veilige wijk: een wijk waarin ieders eigen verantwoordelijkheid centraal staat, maar waarbij dit er niet toe mag leiden dat mensen zich niet gehoord of geholpen voelen of dat mensen in de war raken, met als mogelijk gevolg dat zij zichzelf of anderen schade toebrengen.  We richten ons – in het kader van het werken aan die inclusieve, veilige wijk – op het bieden van vindbare, toegankelijke en proactieve ondersteuning, hulp en zorg, zodat wij voorkomen dat (kwetsbare) mensen overlastgevend of crimineel gedrag vertonen. Aandachtsgebied 2: Een weerbare stad en organisatie tegen ondermijning Een van de grote gevaren voor onze samenleving is de vermenging van onder- en bovenwereld; ondermijning of georganiseerde criminaliteit. Ondermijning is op allerlei manieren vertakt met en ingebed in het dagelijks sociale leven van veel mensen. Het is niet ver van ons bed, maar georganiseerde misdaad is dichtbij. Dat tolereren we niet. Iedere burger en onderneming moet zich aan wetten, regels en verplichtingen houden. En zich veilig voelen in onze stad. Daarom zetten we in Tilburg hard in op de aanpak tegen de georganiseerde criminaliteit. We willen onze stad (wijken), haar bewoners en ondernemers en de onze eigen organisatie weerbaar maken tegen criminele invloeden.

Aandachtsgebied 3: Een vitale stad is een voelbaar veilige stad  We zorgen dat de plekken waar mensen elkaar ontmoeten veilig, schoon, en opgeruimd zijn. In de binnenstad, maar ook in de woonwijken;  We zorgen voor een verkeersveilige infrastructuur;  We doen meer om overlast en criminaliteit terug te dringen die mensen in woongebieden ervaren (wijken, buurten, straten);  In wijken waar relatief veel mensen aangeven zich onveilig te voelen gaan we samen met bewoners aan de slag om dit te verminderen binnen de wijkgerichte aanpak;  We pakken onze rol om grootschalige evenementen veilig te laten verlopen;  We dragen, vanuit onze gemeentelijke taakstelling, zorg voor brandveilige en bouwtechnisch solide gebouwen in onze gemeente.

Vergroten van de veiligheid en veiligheidsgevoel van bewoners en bezoekers Subdoel: minder criminaliteit Indicatoren Aantal misdrijven huiselijk geweld afname t.o.v. 2017 Aantal misdrijven zeden

bron politie

afname t.o.v. 2017 Aantal overige delicten*

Streefwaarde eind 2022 afname van 5% t.o.v. 2017 afname van 5% t.o.v. 2017 afname t.o.v. 2017

2017

2018

2019

2020

432

451

403

381

augustus 2020 t/m 29 juli 2021 383

162

4% 145

-7% 112

-12% 82

-11% 108

8.912

-10% 8.638

-31% 8.688

-49% 8.682

-33% 8.541

-3%

-3%

-3%

-4%

afname t.o.v. 2017 Programmabegroting 2022 gemeente Tilburg

74.

* Onder overige delicten verstaan we o.a.: diefstal van brom-, snor-, fietsen, vernieling, fraude, winkeldiefstal, diefstal uit garage/tuinhuis, zakkenrollerij, drugshandel en mensenhandel etc.

Indicatoren Positie onveilige steden (AD misdaadmeter) Aantal woninginbraken

bron AD politie

afname t.o.v. 2017 Aantal overvallen afname t.o.v. 2017 Aantal straatroven

Streefwaarde eind 2022 uit top 20 blijven afname van 5% t.o.v. 2017

2017

2018

2019

2020

22

24

*

*

*

659

474

381

354

374

afname van 10% t.o.v. 2017

20

-28% 13

-42% 20

-46% 13

-43% 17

66

-35% 44

0% 79

-35% 52

-15% 33

afname van 10% t.o.v. 2017

augustus 2020 t/m 29 juli 2021

afname t.o.v. 2017 -33% 20% -21% Aantal geweldsincidenten afname van 5% 1.360 1.388 1.442 1.410 (openlijke geweldpleging, t.o.v. 2017 bedreiging, mishandeling) afname t.o.v. 2017 2% 6% 4% *sinds mei 2019 is geen nieuwe versie van de misdaadmeter van het Algemeen Dagblad beschikbaar gekomen. Subdoel: verminderen van de overlast Indicatoren bron Aantal meldingen overlast van jongeren/jeugd

politie en CMP/Fixi

afname t.o.v. 2017 Aantal meldingen overlast van een verward/ overspannen persoon afname t.o.v. 2017 Aantal meldingen overlast zwervers afname t.o.v. 2017 Aantal meldingen drugs/drankoverlast afname t.o.v. 2017 Overige overlast afname t.o.v. 2017 Heeft u in uw buurt overlast (van het gedrag) van anderen? *

Streefwaarde eind 2022 afname t.o.v. 2017

-4%

2017

2018

2019

2020

1.480

1.342

1.637

2.417

augustus 2020 t/m 29 juli 2021 2.458

1.113

-9% 1.244

11% 1.132

63% 1.183

66% 1.262

afname t.o.v. 2017

437

12% 729

2% 814

6% 959

13% 740

afname t.o.v. 2017

716

67% 909

86% 857

119% 1.030

69% 979

afname t.o.v. 2017

1.058

27% 1.273

20% 1.065

44% 1.503

37% 1.491

1% 6,36

42% -

41%

6,29

20% -

2017

2018

2019

2020

7,28

-

7,33

-

augustus 2020 t/m 29 juli 2021 -

5,38

-

5,25

-

-

afname t.o.v. 2017

LEMON* *

-50% 1.309

afname t.o.v. 2017

-

* dit betreft een rapportcijfer, hoe hoger de score, hoe positiever de reactie ** de leefbaarheidsmonitor LEMON wordt 1 x per 2 jaar gemeten.

Subdoel: verminderen onveiligheidsgevoelens Indicatoren bron Streefwaarde 2022 Gemiddeld rapportcijfer LEMON* veiligheidsbeleving* * Denkt u dat de criminaliteit in de afgelopen 12 maanden is toegenomen of afgenomen? *** 2. Programma's

LEMON* *

75.

Gemiddeld rapportcijfer voor vermijdingsgedrag****

LEMON* *

7,29*

-

7,37*

-

-

* dit betreft een rapportcijfer, hoe hoger de score, hoe positiever de reactie. Dit bestaat uit: hoe veilig voelt u zich overdag bij u in de buurt, hoe veilig voelt u zich 's avonds bij u in de buurt, hoe veilig voelt u zich in Tilburg? ** de leefbaarheidsmonitor LEMON wordt 1 x per 2 jaar gemeten. *** bij deze score staat een 1 voor sterk toegenomen en een 10 voor sterk afgenomen, een score van 5 staat voor ongeveer stabiel gebleven. **** dit betreft een rapportcijfer, hoe hoger de score hoe positiever de reactie. Dit bestaat uit: 's avonds de deur niet open doen, omlopen of omrijden om onveilige plekken te vermijden, hoe veilig voelt u zich als u 's avonds bij u in de buurt op straat loopt, hoe veilig voelt u zich als u 's avonds alleen thuis bent, bent u bang om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit?