03 Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg_def

Publieke dienstverlening Wat hebben we bereikt Binnen het uitvoeringsprogramma Gemeentebrede Dienstverlening brengen we, om een betere dienstverlening te realiseren, focus aan op de volgende drie sporen: efficiëntie, excellentie en innovatie. De inzet raakt vaak meerdere sporen (bijvoorbeeld bij klantreizen en omnichannel dienstverlening) en is daarom hieronder niet aan de 3 sporen gekoppeld. Wat is goed gegaan 1. Voor het meten van klanttevredenheid passen we de gemeentebrede Klant Contact Monitor (KCM) toe bij nog meer processen. De klanttevredenheid van de dienstverlening wordt goed gewaardeerd. 2. We hebben diverse klantreizen afgerond in 2020, o.a. Ik maak bezwaar op mijn WOZ. (Een klantreis is het pad dat iemand aflegt om een bepaalde dienst af te nemen.) 3. De proeftuin omnichannel dienstverlening is succesvol uitgevoerd: we hebben geëxperimenteerd met een systeem voor dienstverlening via meerdere kanalen. Gestart met implementatie gemeentebreed CRM-systeem (klantinteractiesysteem). 4. Samen met de VNG zijn bouwstenen en een referentiearchitectuur ontwikkeld voor overheidsbrede omnichannel dienstverlening. (Een referentiearchitectuur beschrijft de uitgangspunten voor de inrichting van informatiesystemen.) 5. Nieuw systeem voor meldingen door inwoners (Fixi) is geïmplementeerd. 6. Virtuele assistent (chatbot) ontwikkeld samen met Utrecht en Drechtsteden.

Er loopt een pilot: via de gemeentelijke website kunnen vragen worden gesteld aan de digitale hulp Gem, die geprogrammeerde is om antwoorden te geven. 7. Toepassing van RPA (Robotic Proces Automation, robotisering) ontwikkeld en geïmplementeerd voor meerdere processen. 8. Uitlegvideo’s ontwikkeld en op de website geplaatst over de onderwerpen paspoort, afval, Nederlandse identiteitskaart, belastingen en verhuizen. De video’s zijn deelbaar via alle kanalen en zorgen dat inwoners, inclusief mensen met een beperking, de juiste informatie over deze onderwerpen krijgen. Wat kan beter 1. Bewustwording van klantgedreven werken en (door)ontwikkeling van bijbehorende competenties binnen de organisatie. 2. Inwoners nog meer betrekken bij de inrichting van onze dienstverlening.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Klanttevredenheid van de gemeentelijke dienstverlening • We verbeteren de klanttevredenheid van de gemeentelijke dienstverlening

Waarderingscijfer dienstverlening stadswinkels Klanttevredenheid: * Telefonische dienstverlening (14013)

Streefwaarde 8,0 (in 2020)

2017 8,2

2018 8,4

2019 8,5

2020 8,5

8,0

7,6

8,0

7,9

8,0 8,0 8,0 6,0

7,9 7,5 3,9

7,8 7,6 4,2

geen meting 7,9 7,4 geen meting**)

* Digitale dienstverlening * Centraal meldpunt *) * Social media Telefonische bereikbaarheid gemeente Tilburg algemeen

7,7 6,3 7,8 geen meting**)

*) Het project vervangen CMP door Fixi en het project doorontwikkeling meldingen (uitgevoerd in 2020) hebben er samen voor gezorgd dat de bewustwording omtrent meldingen is vergroot. Om de kwaliteit van het meldingenproces ten behoeve van de klant nog verder te verbeteren start een vervolgproject project 'Doorontwikkeling meldingen fase 2'. (nb: door implementatie van de nieuwe module (KCM) zijn geen metingen over voorgaande jaren beschikbaar.) **) Een meting vindt plaats na implementatie van de nieuwe telefooncentrale; eerste meting vindt plaats in eerste kwartaal 2021.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

74.

Wat heeft het gekost – financiën Publieke dienstverlening x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2020

Lasten

15.137

17.026

16.542

484

V

Baten

-8.140

-9.342

-10.024

682

V

Saldo van lasten en baten

6.997

7.683

6.517

1.166

V

Toevoeging reserves

0

0

0

0

Onttrekking reserves

0

-184

0

184

N

Saldo reserves

0

-184

0

184

N

6.997

7.499

6.517

982

V

Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Niet coronagerelateerde meldingen

Bedrag

Bouwleges Vanwege met name een hoger aantal aanvragen in de hoogste categorie van de bouwleges is in de najaarsbijstelling een voordeel van € 825.000,- gemeld. Het aantal Wabo-vergunningsaanvragen laat ook in andere categorieën een stijging zien en komt over het hele jaar uit op circa +20%. Naast corona zal een deel van deze stijging ook te verklaren zijn door de hogere BENG-eisen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) per 1-12021. Het was namelijk lucratief om aanvragen vóór ingangsdatum van deze strengere eisen in te dienen.

436 V

Overige afwijkingen - Vrijval technische overhevelingen (55 V) - De afdeling dienstverlening kende lagere organisatiekosten met name omdat de formatie niet volledig was bezet en door lagere overheadkosten (303 V). - De proeftuin omnichannel is succesvol afgerond. We hebben vastgesteld dat een CRM-platform (klantinteractieplatform) een randvoorwaarde is voor het realiseren van excellente omnichannel dienstverlening. We zijn gestart met de voorbereiding van inkoop en implementatie van een CRM-platform. De kosten hiervan zullen met name in 2021 worden gemaakt. De dekking blijft in de Reserve Incidentele Opgaven beschikbaar voor 2021 (184 V/N). - In 2020 zijn 25% meer reisdocumenten verstrekt dan begroot (73 V) - Overige (21 V)

452 V

Coronagerelateerde meldingen Onderstaande meldingen betreffen meldingen die het gevolg zijn van de corona-pandemie. Ook bij de tussentijdse rapportages hebben al meldingen plaatsgevonden. Deze zijn toen echter per veld neutraal gehouden, zodat de melding bij de jaarrekening het totale jaareffect betreft. Tenzij anders is aangegeven worden al deze meldingen centraal bij het programma Samen en dichtbij via de reserve corona verevend. Afwijkingen 94 V - In de najaarsbijstelling gingen we uit van een verminderde opbrengst voor rijbewijsleges van 20%. De werkelijke daling bedraagt 5%. Dit leidt tot een voordeel van € 147.000,- op de opbrengst, echter een nadeel van € 56.000,- op de uitvoeringskosten (91 V) - Overige (3 V) Totaal afwijkingen 982 V

Wat weten we nog meer Kengetallen:

Realisatie 2018 40.712 23.312 12.793 160.542

Aantal reisdocumenten Aantal rijbewijzen Aantal uittreksels Aantal bezoekers stadswinkel 2.4 Samen en dichtbij

75.

Realisatie 2019 19.444 22.343 16.605 120.803

Begroting 2020 10.129 21.085 13.481 95.540

Realisatie 2020 12.729 20.028 12.568 81.061

Aantal vooradviezen Wabo Aantal aanvragen Wabo Aantal Bibob-toetsen Aantal aanvragen Huisvestingsverordening Aantal aanvragen APV Aantal aanvragen evenementenvergunningen (APV) Aantal aanvragen exploitatievergunning (APV) Aantal aanvragen Drank- en horecawet Aantal aanvragen staanplaatsvergunning Aantal aanvragen aanwezigheidsvergunning (Wet op de kansspelen) Aantal meldingen Woningwet Aantal meldingen Wet milieubeheer Aantal aanvragen ontheffing sluitingstijd Aantal bezwaarschriften WOZ Aantal sociale bezwaarschriften Aantal algemene bezwaarschriften Aantal meldingen aansprakelijkheid

Risico's 23.

770 1.042 103 110 289 73 111 40 40

605 1.474 131 280 125 130 41 30

684 1.757 89 94 84 17 130 40 26

919 154 52 1.336 1.034 722 466

801 167 43 1.906 1.077 777 503

790 250 46 n.b. 1.200 600 500

816 121 17 1.449 1.015 674 573

Kans van optreden Laag

Leges n.a.v. diverse juridische procedures

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

669 1.529 94 121 274 170 30 30

76.

Incidenteel Structureel I

Bedrag (x € 1.000) 773

Status gewijzigd

Diensten aan andere overheden Wat heeft het gekost – financiën Diensten aan andere overheden x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2020

Lasten

22.933

28.864

30.298

1.434

N

Baten

-22.947

-28.930

-30.745

1.816

V

-15

-66

-448

382

V

Toevoeging reserves

0

0

0

0

Onttrekking reserves

0

61

61

0

N

Saldo reserves

0

61

61

0

N

-15

-5

-387

382

V

Saldo van lasten en baten

Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Niet coronagerelateerde meldingen

Bedrag

Deel subsidie 2020 Veilig Thuis voor kosten van de Regio HvB Het regionale deel van de subsidie aan Veilig Thuis is via de gemeente Tilburg bevoorschot in plaats van via de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant. Deze kosten hebben we doorbelast aan Hart van Brabant.

2.492 N 2.492 V

Personele inzet voor de Regio Hart van Brabant De gemeente Tilburg heeft voor € 622.600,- personele inzet verzorgd voor de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant. Het gaat om inzet voor het innovatienetwerk en activiteiten vanuit diverse hefboomplannen, die ten laste komen van de deelbegroting jeugd bij Hart van Brabant. Deze door Tilburg gemaakte kosten waren niet begroot maar worden doorbelast naar Hart van Brabant.

622 N 622 V

Overige afwijkingen - Vrijval technische overhevelingen (49 V) - In 2020 was het tarief voor bedrijfsafval lager dan op basis van de ontwikkeling van de afvalmarkt in 2019 werd verwacht. Er is ook minder bedrijfsafval ingezameld, door thuiswerken en de lockdown als gevolg van corona. De kosten van verwerking van bedrijfsafval zijn lager en daarmee ook de doorberekening ervan naar de N.V. BAT Bedrijven (371 V/N) - Verminderde inzet van Wmo- en leerlingenvervoer leidt tot een daling van de kosten met € 667.000,- en daarmee ook een daling van de doorbelasting naar regiogemeenten met € 626.000,- (41 V) - Als gevolg van afwijkingen in gemaakte kosten en doorbelastingen op overige activiteiten voor diensten aan derde partijen, is een per saldo voordeel van € 291.000 ontstaan. Hierin zit een voordeel van € 98.000 omdat Veilig Thuis een groter aandeel in huisvesting en ICT-dienstverlening afneemt binnen de samenwerking in het Zorg- en Veiligheidshuis. Dit voordeel loopt door t/m 2024 (einde huurperiode). (352 V / 60 N)

382 V

Totaal afwijkingen

382 V

2.4 Samen en dichtbij

77.

Financiering en algemene dekkingsmiddelen Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Handhaven positie als grote gemeente met lage woonlasten Indicatoren Bron Streefwaarde Positie ranglijst van woonlasten COELO *) Behoud lage (meerpersoonshuishoudens) grote positie gemeenten

2017 2

2018 2

2019 4

2020 2

2021 1

*) rapport kerngegevens belasting grote gemeenten van het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). Betreft ranglijst van woonlasten van een meerpersoonshuishouden met een eigen woning, 1 = laagste woonlasten.

Wat heeft het gekost – financiën Financiering en algemene dekkingsmiddelen x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2020

Lasten

3.531

3.551

3.395

157

V

Baten

-562.993

-572.299

-598.596

26.297

V

Saldo van lasten en baten

-559.462

-568.748

-595.201

26.454

V

Toevoeging reserves

5.597

6.047

6.156

109

N

Onttrekking reserves

-8.879

-8.879

-8.885

5

V

Saldo reserves

-3.282

-2.832

-2.728

104

N

-562.744

-571.580

-597.930

26.350

V

Totaal

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Niet coronagerelateerde meldingen

Bedrag

Uitkering gemeentefonds De financiële consequenties van de september- en decembercirculaire leiden voor uitkeringsjaar 2020 tot een voordeel van € 11,6 miljoen. Dit bestaat uit een voordeel op de algemene uitkering van € 5,0 miljoen en een voordeel op de integratie- en decentralisatie-uitkeringen (IU en DU) van € 6,6 miljoen. De uitkeringsjaren 2018 en 2019 leiden tot een voordeel van € 0,6 miljoen. Van de ontvangen integratie- en decentralisatieuitkeringen is in 2021 nog een bedrag van € 2,1 miljoen nodig. Dit betreft: - Handhaving energielabel C kantoren 5.281

12.196 V

- IU Participatie; Bonus beschut werk

349.505

- DU Pilots Veranderopgave Inburgering

28.000

- DU Vrouwenopvang: versterking Veilig Thuis

542.133

- DU Brede aanpak dak- en thuisloosheid

673.125

- DU Impactanalyse Leefbaarheid en veiligheid

12.397

- DU Aanpak discriminatie

25.000

Totaal

1.635.441

Wij stellen de raad voor om deze middelen over te hevelen en dit te betrekken bij de resultaatbestemming van deze jaarrekening. Onroerende zaakbelasting (OZB) De opbrengst OZB is € 690.000,- hoger dan begroot. Voor het jaar 2020 was de opbrengst € 275.000,- hoger. Dit is het gevolg van een gemiddeld hogere OZB-waarde per object voor niet-woningen. De afwikkeling van OZB en bezwaren uit voorgaande jaren leidt tot € 403.000,- voordeel. Verder is er een voordeel van € 12.000,door vrijval uit de voorziening dubieuze debiteuren.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

78.

690 V

Overige afwijkingen - De rentelasten waren lager vanwege minder aangetrokken financiering tegen een lagere marktrente (92 V) - De gemeente heeft een Overeenkomst omzetting erfpacht in vol eigendom met de woningcorporaties. Volgens deze overeenkomst zijn de woningcorporaties verplicht bij de verkoop van een woning (na de omzetting in vol eigendom) het verschil in grondprijs bij te betalen tussen de door de gemeenteraad vastgestelde actuele grondprijs van de desbetreffende woning en de actuele grondprijs van een goedkope huurwoning. Deze ontvangen bedragen storten we in de reserve Beleggingsfonds 2000. Jaarlijks is hiervoor € 1,5 miljoen begroot. In 2020 is er € 1,294 miljoen ontvangen en vervolgens gestort in de reserve Beleggingsfonds 2000 (206 V/N) - Over 2020 is € 131.000,- meer afvalstoffenheffing ontvangen als gevolg van een hoger aantal woningen dan begroot. De storting in de voorziening dubieuze debiteuren was € 7.000,- lager dan geraamd. Conform geldende systematiek wordt het resultaat op de afvalstoffenheffing verrekend met de egalisatiereserve (138 N/V) - De opbrengst rioolheffing 2020 bedraagt € 11,2 miljoen en is daarmee € 176.000,- hoger dan begroot. Dit komt met name door een hoger waterverbruik door bedrijven. Conform geldende systematiek wordt het resultaat op de rioolheffing verrekend met de egalisatiereserve (176 N/V) - Diversen (101 V)

193 V

Coronagerelateerde meldingen Onderstaande meldingen betreffen meldingen die het gevolg zijn van de corona-pandemie. Ook bij de tussentijdse rapportages hebben al meldingen plaatsgevonden. Deze zijn toen echter per veld neutraal gehouden, zodat de melding bij de jaarrekening het totale jaareffect betreft. Tenzij anders is aangegeven worden al deze meldingen centraal bij het programma Samen en dichtbij via de reserve corona verevend. Compensatie corona via uitkering gemeentefonds 13.431 V Om medeoverheden tegemoet te komen in de financiële gevolgen van de corona-crisis zijn afspraken gemaakt over reële compensatie van gederfde inkomsten en extra uitgaven. In totaliteit is tot en met de decembercirculaire 2020 voor het jaar 2020 een bedrag van € 13,4 miljoen toegekend.

De compensatie heeft betrekking op de volgende onderdelen: x € 1 miljoen - Compensatie noodopvang kinderen & wegvallen eigen bijdragen ouders 0,34 - Voorschot inkomstenderving gemeenten 1,96 - Financiering Sociaal Domein 3,48 - Lokale culturele voorzieningen/buurt en dorpshuizen 2,03 - Vrijwilligersorganisaties jeugd 0,09 - Organisatie verkiezingen (coronaproof) 0,22 - Compensatie sociale werkbedrijven 2,24 - Toezicht, handhaving en verkeersmaatregelen 0,63 - Flankerend beleid 1,50 - Opschorten verhoging opschalingskorting 0,94 13,43 Daarnaast zijn er in het aanvullend pakket compensatie medeoverheden december 2020 een aantal afspraken over 2020, 2021 en 2022 opgenomen, die nog niet verwerkt konden worden in de decembercirculaire gemeentefonds 2020. Het gaat dan om de volgende onderwerpen: inkomstenderving, afvalinzameling en perspectief jeugd en jongeren. Hetzelfde geldt voor specifieke uitkeringen voor zwembaden en ijsbanen, verlenging steun aan sportverenigingen en Toezicht en Handhaving. Omdat de verdeling van deze maatregelen over de gemeenten nog niet bekend is en een voldoende nauwkeurige en betrouwbare schatting op dit moment niet mogelijk is, zal verantwoording van deze compensatie aan de gemeente plaatsvinden in de jaarrekening 2021. Dit is overeenkomstig de uitspraak zoals de commissie BBV deze eind januari hierover heeft gedaan.

(BBV: Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) Overige afwijkingen - In verband met corona is de verwachte realisatie van de toeristenbelasting voor 2020 verder afgenomen. In de tussenrapportage is reeds melding gemaakt van een lagere verwachte opbrengst van € 100.000,-, zijnde 75% van de geraamde opbrengst. Door de tweede lockdownperiode is de verwachting verder afgenomen tot 60% van de geraamde opbrengst. Dit leidt tot een aanvullende minderopbrengst van € 60.000,-. Totaal afwijkingen

2.4 Samen en dichtbij

79.

160 N

26.350 V

Wat weten we nog meer Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Gemeentelijke woonlasten: * Eenpersoonshuishouden * Meerpersoonshuishouden

Risico's 24. 25.

Beleggingen Rente aan te trekken leningen

Realisatie 2017

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

€ 564 € 565

€ 532 € 556

€ 572 € 599

€ 573 € 603

Status

Kans van optreden

Incidenteel Structureel

Bedrag (x € 1.000)

Midden

S

Onbekend

vervallen ongewijzigd

De tekstuele toelichting op de risico's is opgenomen in paragraaf 4.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

80.

Algemene baten en lasten Wat heeft het gekost – financiën Algemene baten en lasten x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2020

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Lasten

15.650

-28.063

1.499

29.563

N

Baten

-156

31.087

-4.159

35.246

V

Saldo van lasten en baten

15.493

3.023

-2.660

5.683

V

Toevoeging reserves

9.872

40.629

40.387

242

V

Onttrekking reserves

-19.141

-46.560

-43.474

3.086

N

Saldo reserves

-9.269

-5.931

-3.088

2.843

N

Totaal

6.224

-2.908

-5.747

2.840

V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Niet coronagerelateerde meldingen

Bedrag

Btw-suppletie op re-integratie 2016-2019 De Hoge Raad heeft op 10 juli 2020 (ECLI:NL:HR:2020:1273) een uitspraak gedaan die gevolgen heeft voor de compensatie van btw bij het Btw-compensatiefonds ten aanzien van re-integratietrajecten die de gemeente aan cliënten aanbiedt op grond van de Participatiewet. Uit voornoemd arrest kan worden afgeleid dat het aanbieden van re-integratietrajecten geen zogenaamde individuele voorziening is; enerzijds omdat een cliënt verplicht is gebruik te maken van het door de gemeente aangeboden re-integratietraject, anderzijds omdat de gemeente een sanctie kan opleggen door de bijstand te verlagen als een cliënt geen gebruik van het traject maakt. Dit leidt ertoe dat meer btw op re-integratiekosten kan worden gecompenseerd bij het Btwcompensatiefonds. Op grond van bovenstaande zal de gemeente suppleties indienen bij het Btwcompensatiefonds over de periode 2016-2019 voor een bedrag van € 1.977.092,- Hiervan heeft € 284.015,betrekking op het jaar 2019. Dit wordt verrekend met de reserve Transformatie Buffer Sociaal Domein. Een bedrag van € 1.693.077,- over de periode 2016 – 2018, komt ten gunste van het jaarrekeningresultaat 2020.

1.693 V

Nabetaling Spuk 2019 Vanaf 1 januari 2019 is de btw-vrijstelling op sport verruimd. Dat wil zeggen dat de btw op alle uitgaven inzake gelegenheid geven tot sport niet meer in aftrek kan worden genomen. Dit leidt bij gemeenten tot een nadeel op deze uitgaven. Om deze nadelen te compenseren kunnen gemeenten een subsidie aanvragen op grond van de Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK). Op basis van de SiSa-verantwoording 2019 is de landelijk afrekening 2019 opgesteld. Voor de gemeente Tilburg resulteerde dit in een nabetaling van € 515.015,-. Hiervan heeft € 223.660,- betrekking op de exploitatie en wordt derhalve toegevoegd aan het resultaat van de jaarrekening 2020. Het overige deel heeft betrekking op investeringen en wordt geactiveerd.

224 V

Mutaties reserves via exploitatie Het BBV (Besluit Begroting Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves via de exploitatie moeten lopen. Via een administratieve correctie worden de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet via de exploitatie lopen gecorrigeerd. In het kader van de IV3-aanlevering (Informatievoorziening aan derden) aan het CBS is het verzoek gekomen deze correctie anders te verwerken, zodat we aansluiten bij de IV3-regels. Dit hebben we bij het opstellen van de jaarrekening conform gedaan. In cijfers van de gewijzigde begroting is deze aanpassing echter niet gedaan omdat dit formeel een besluit van de raad vraagt. Hierdoor ontstaan nu afwijkingen tussen de jaarrekeningen begrotingscijfers. Het betreft een administratieve afwijking die per saldo budgetneutraal is. (Lasten en baten: 34 mln. N / 34 mln. V; reserves 14 mln. N / 14 mln. V).

20.237 N 20.237 V

Doorbelasting organisatiekosten Op de kostenplaatsen voor de organisatiekosten kan in de rekening een saldo ontstaan door een afwijking in de kosten in relatie tot de dekking uit tijdschrijven (prijs- en hoeveelheidsverschillen). Het BBV schrijft voor dat dit saldo niet mag blijven hangen op de kostenplaatsen, maar dat dit ten laste of ten gunste moet worden gebracht van de exploitatie. Overigens is dit saldo geen extra winst of verlies. Het betreft een saldo van lasten en/of baten dat niet direct kan worden toegerekend aan een van de velden, maar dus wel onderdeel uitmaakt

2.074 V

2.4 Samen en dichtbij

81.

van de totale exploitatie. Tegenover dit voordeel op het veld Algemene baten en lasten staan dus nadelen op de andere velden. Op het totaal van doorbelaste kosten van ruim € 200 miljoen is een afwijking van € 2 miljoen (1%) ontstaan. overige afwijkingen - vrijval technische overhevelingen (434 V) - Gekoppeld aan 'Tilburgerschap' is in de begroting 2020 een oplopende baat geraamd voor het beboeten van hufterig gedrag in onze publieke ruimte. Deze nieuwe baat moet nog worden vertaald naar de verschillende beleidsterreinen. Dit is nog niet gebeurd in 2020 en zal in 2021 plaatsvinden (150 N). - De uitvoeringskosten voor de Regeling tegemoetkoming chroom-6 waren in 2020 € 229.000,- lager dan begroot. De uitvoering van het project loopt nog door in 2021 (229 V). - De Belastingdienst heeft aangegeven dat de gescheiden inzameling van huishoudelijk afval en de registratie daarvan door gemeenten, een dienst tegen vergoeding is waarover omzetbelasting verschuldigd is. Dit geldt ook voor het verleden. We hebben daarom suppleties over 2016-2019 ingediend. De te betalen btw krijgen we vergoed via Nedvang uit het Afvalfonds Verpakkingen. De belastingrente daarover moeten we zelf betalen (107 N). - Als gevolg van vertragingen in de tijd in diverse IT-projecten waren de kosten lager dan begroot. Daardoor is er ook minder dekking onttrokken uit de Reserve Ontwikkeling Informatisering (ROI).

De realisatie van de vertraagde projecten schuift door naar 2021 (345 V/N). - Kosten die gemaakt worden in het kader van het programma Gemeentelijke Huisvesting/Werken in Verbinding en die worden gedekt uit de reserve Gemeentelijke Huisvesting, worden via de exploitatie verantwoord. Aangezien er dit jaar minder kosten zijn gemaakt dan begroot is ook de onttrekking uit de reserve lager. Het restant schuift daarmee door naar 2021 (453 V/N) - Bij de najaarsbijstelling gingen we uit van een voordeel van € 300.000,- op het budget voor inzet van projectleiders. In de laatste maanden van het jaar is er toch meer inzet geweest waardoor het gemelde voordeel voor een bedrag van € 207.000,- niet is gerealiseerd (207 N). - Diversen (254 N)

55 N

Coronagerelateerde meldingen Onderstaande meldingen betreffen meldingen die het gevolg zijn van de corona pandemie. Ook bij de tussentijdse rapportages hebben al meldingen plaatsgevonden. Deze zijn toen echter per veld neutraal gehouden, zodat de melding bij de jaarrekening het totale jaareffect betreft. Tenzij anders is aangegeven worden al deze meldingen centraal bij het programma Samen en dichtbij via de reserve corona verevend. Afwijkingen 9N Niet voorziene extra kosten (€ 9.000,-) vanwege corona, zoals mondkapjes en advisering. Verrekening corona-kosten 2020 met compensatie vanuit Rijk In deze jaarstukken is bij elk veld in beeld gebracht wat de totale corona-kosten over 2020 zijn geweest. Het kan dan gaan om extra gemaakte kosten of minder gerealiseerde opbrengsten. Maar op sommige velden zijn ook voordelen gerealiseerd omdat wegens corona minder activiteiten zijn uitgevoerd en daardoor minder kosten zijn gemaakt. Totaal gaat het om per saldo € 12,344 miljoen aan nadelen. Het merendeel van de compensatie die wij via het Rijk hebben ontvangen voor corona is via het gemeentefonds toegekend. Op het veld Financiering en algemene dekkingsmiddelen is dit in beeld gebracht. Tot en met de decembercirculaire gaat het om een compensatiebedrag van € 13,431 miljoen.

Beide bedragen zijn volgens de afspraken in het raadsbesluit van de Tussenbalans op 9 juni 2021 verrekend met de reserve corona die door uw raad is ingesteld bij de Programmabegroting 2021. Dit leidt per saldo tot een storting van € 1,087 miljoen in de reserve corona. Naast compensatie via het gemeentefonds in 2020 is via het Rijk de Tozo-regeling in het leven geroepen. Vanuit deze specifieke uitkering hebben wij per Tozo-aanvraag een vergoeding gekregen voor de uitvoeringskosten (zie ook het veld Werk en Inkomen). Omdat de uitvoering van deze regeling ook nog na 2020 kosten voor onze gemeente met zich meebrengt, hebben we het deel ter dekking van de kosten in de komende jaren ad € 2,4 miljoen in de reserve gestort. Het totale saldo van de reserve bedraagt per ultimo 2020 € 3,5 miljoen waarvan dus € 2,4 miljoen is geoormerkt voor dekking van uitvoeringskosten Tozo in de komende jaren. Totaal afwijkingen

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

82.

12.344 V 13.431 N

2.840 V

Wat weten we nog meer Risico's 26. 27. 28.

Kans van optreden Hoog Midden Hoog

tROM chroom-6 Btw straatparkeren Gemeentelijke huisvesting

Incidenteel Structureel I S I

Bedrag (x € 1.000) Onbekend 900 0 - 3.000

De tekstuele toelichting op de risico's is opgenomen in paragraaf 4.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

2.4 Samen en dichtbij

83.

Status gewijzigd vervallen gewijzigd

3. Bedrijfsvoering Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan Inclusieve organisatie 1. We hebben erop gestuurd om de verhouding tussen eigen personeel en inhuur terug te brengen naar een verhouding van 85 % eigen personeel en maximaal 15 % inhuur. We hebben daarmee een inhuurpercentage gerealiseerd van 14,1% (inhuur t.o.v. de formatie). 2. Onder de aandacht brengen en borgen van arbo binnen onze organisatie: arbogerelateerde onderwerpen worden periodiek binnen alle afdelingen, met de ondernemingsraad en met de directeur Bedrijfsvoering besproken. Daarnaast zijn er preventiemedewerkers aangesteld, die de werkgever ondersteunen bij de zorg voor de dagelijkse veiligheid en gezondheid. Werken in verbinding, digitalisering en privacy 3. Snelle opschaling van het aantal thuiswerklicenties en implementatie van Microsoft Teams als gevolg van de coronamaatregelen. Tevens hebben we extra middelen (meubilair en ICT) uitgegeven om thuiswerken mogelijk te maken. De functionaliteiten van de digitale werkplek zijn in de loop van 2020 uitgebreid, zodat iedereen plaatsonafhankelijk kan werken. 4. Vanwege de verhuizing van SK2 naar SK6 is de ICT-serverruimte, zonder verstoringen van de gemeentelijke dienstverlening, verplaatst naar SK6. 5. Standaardtraining i-bewustwording voor medewerkers van gemeente Tilburg is opgezet en uitgevoerd.

Deze gaat over informatieveiligheid, privacy, gegevensmanagement en informatiebeheer. De i-bewustwording van informatieveiligheid en privacy is door het veelvuldig thuiswerken vergroot. 6. Het programma Datagedreven werken loopt volgens plan. We hebben flinke stappen gezet als het gaat om concretisering van zowel de casussen, de generieke voorzieningen als het onderdeel ‘weten, willen en kunnen’. Het onderdeel van het dataplatform dat we in 2020 zouden realiseren is afgerond. 7. De voor gemeenten verplichte verantwoording over informatieveiligheid over het jaar 2020 is afgerond, met een aantal vervolgacties. Betrokkenen, gemeenteraad en toezichthouders zijn geïnformeerd over de individuele resultaten van deze verantwoording. Communicatie met de stad 8. In gesprek gaan met inwoners, ondernemers, partners en collega's vergt onder andere 'met aandacht' luisteren. We gaven hier in 2020 vorm aan met onder andere opleidingstrajecten voor medewerkers als 'Luisteren met aandacht'. De helft (20) van de communicatieprofessionals heeft in 2020 deze training gevolgd. 9. De strategen en bestuurswoordvoerders zijn getraind in analyse-instrumenten die passen bij complexe opgaven (volgens wetenschappelijke aanpak de 4e generatiemethode). Dit om telkens aan te sluiten bij de actuele behoefte uit de stad en organisatie. 10.

De ontwikkelde Handreiking contentstrategie helpt om gericht en duurzaam te communiceren. Op twee manieren: wij zorgen voor goede en tijdige informatie aan inwoners én het geeft houvast om aan te sluiten bij de leefwereld van onze inwoners. In gesprek en door met aandacht te luisteren, komen wij als organisatie tot de beste oplossingen. Wij doen dat datagedreven, via goede contentcreatie op onze socialmediakanalen en door taal, beeld en inhoud te gebruiken die aansluit bij onze inwoners. Geschillenbeslechting 11. Rechtsbescherming en aansprakelijkstellingen: de servicenormen zijn behaald. De algemene bezwaren en die in het sociaal domein zijn (voor tenminste 80%) binnen de wettelijke termijn afgehandeld. 12. Interne juridische advisering is verder ontwikkeld. Dat was enerzijds nodig omdat we vroegtijdiger (m.n. in coronadossiers) worden bevraagd, anderzijds omdat we aanpassingen hebben gemaakt in onze werkprocessen. Daarnaast heb we sinds dit jaar enkele advocaten in dienst. Inkoop 13. De implementatie van de professionalisering van de inkoop is weer een stap verder gekomen. In het najaar is de categorie Inclusieve stad van start gegaan. Processen zijn ingeregeld en mensen zijn aangesteld. Daarnaast is de contractmodule voorbereid, die snel na de jaarwisseling online is gekomen.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

84.

Wat kan beter Inclusieve organisatie 1. In 2020 is een actieplan Diversiteit en Inclusie opgesteld. Na vaststelling van dit actieplan (begin 2021) gaan we in 2021 aan de slag. We willen zichtbaar maken hoe de gemeente Tilburg omgaat met deze thema’s (zowel intern als extern) en waarom we deze thema's belangrijk vinden. Dit is een blijvend punt van aandacht. Werken in verbinding, digitalisering en privacy 2. De inrichting van het stadhuis heeft als gevolg van de aangescherpte corona-maatregelen vertraging opgelopen. Ondanks deze vertraging kan het stadhuis in het eerste kwartaal van 2021 in gebruik genomen worden. Dit komt doordat planningen in elkaar geschoven zijn, aangezien een groot deel van de medewerkers op dit moment op afstand werkt. 3. De risicogerichte aanpak volgens de landelijke Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is nog niet geïmplementeerd. Op basis van risico-inventarisaties moeten we bepalen wat dreigingen en onderliggende risico’s zijn en welke organisatorische en technische maatregelen hierbij passen. Geschillenbeslechting 4. Via het traject heldere taal willen we ons nog verder bekwamen in een goede communicatie met onze inwoners en het toepassen van de menselijke maat in bijvoorbeeld bezwaren die we behandelen. 5. Hoorzittingen kunnen vanwege de corona-crisis veelal niet doorgaan.

Om hoorzittingen snel online te kunnen houden, wordt het faciliteren hiervan en het trainen van medewerkers hiervoor verder opgepakt. Door capaciteitsgebrek is 'bellen geen bezwaar' niet altijd toepasbaar. Geprobeerd wordt dit weer meer op te pakken t.b.v. alternatieve geschillenbeslechting en dienstverlening. Inkoop 6. Begin 2021 willen we z.s.m. de inkoop voor Duurzame en Vitale stad implementeren. De juridische kennis van de nieuwe functionarissen van team Inkoop is nog beperkt en contractmanagement is nog niet goed geregeld, met als gevolg dat dit extra capaciteit vergt van de juridisch adviseurs. Doel is de functionarissen van team inkoop meer juridische context mee te geven zodat ze autonomer worden.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Wij zijn bereikbaar, toegankelijk, herkenbaar, benaderbaar en begrijpelijk Indicatoren: bron Streef 2017 2018 2019 2020 waarde 2020 Opstelling gemeente en samenwerking met inwoners De gemeente: Inwoners0- werkt samen met inwoners onderzoek meting 28,7% - betrekt inwoners bij plannen, najaar 35,0% activiteiten en voorzieningen % 2020 - luistert naar inwoners respondenten 25,5% - stelt zich flexibel op dat het 25,4% - ziet toe op naleving van regels (helemaal) 22,9% - doet wat ze zegt eens is met de 22,2% - biedt ruimte voor initiatieven stelling 30,0% Opstelling gemeente en samenwerking met ondernemers De gemeente: Ondernemers0- is voldoende betrokken bij peiling meting ondernemers najaar - doet wat ze zegt 2020 - stelt zich flexibel op (als dat nodig is) NB: peiling voor onbepaalde tijd opgeschort i.v.m. 3-maandelijkse corona- uitvraag Communicatie en voorlichting % respondenten dat het (helemaal) Inwoners0eens is met de stelling: onderzoek meting - De gemeente gebruikt heldere taal najaar 49,1% - Benodigde gemeentelijke 2020 53,1% informatie is verkrijgbaar De detailresultaten uit het inwonersonderzoek zijn te vinden op: https://www.tilburg.nl/onderzoek/

3. Bedrijfsvoering

85.

Doel: Wij zijn een betaalbare organisatie die in control is Indicatoren: bron

Streef waarde 2020

2017

2018

2019

2020

Efficiency Formatie per 1.000 inwoners 8,8 8,8 8,8 8,7 8,8 Bezetting per 1.000 inwoners *) 7,8 7,4 7,6 7,6 8,2 Apparaatskosten per inwoner **) € 789 € 746 € 791 € 778 € 819 Externe inhuur - bedrag - € 30,5 mln. € 35,2 mln. € 34,1 mln. € 31,6 mln. - in % t.o.v. loonsom + inhuur 20,4% 22,8% 20,9% 18,0% - % inhuur fte t.o.v. totale formatie 21,2% 19,1% 14,1% Overhead (% van totale lasten) 8,95% 8,8% 8,7% 8,3% *) door toegenomen ambtelijke bezetting op formatie en een lagere inhuur stijgt dit kengetal. **) de stijging in 2020 wordt vooral veroorzaakt door hogere personele kosten ten opzichte van 2019 als gevolg van CAO ontwikkelingen en door een toegenomen formatie. Doel: Wij baseren onze keuzes op data, kennis, expertise en het gesprek met inwoners, partners en ondernemers Geen specifieke indicatoren geformuleerd voor dit doel

Wat heeft het gekost Kostensoort x € 1.000

Gewijzigde begroting

Rekening Verschil t.o.v. 2020 gewijzigde begroting

Salarissen en inhuur Afdelingsoverhead Personeel & organisatie Informatisering & automatisering Financiën & basisregistraties Communicatie Faciliteiten & huisvesting Juridisch Materieel / werkplaatsen Overige organisatiekosten Organisatiekosten totaal

150.940 5.966 5.892 8.036 736 235 13.707 600 3.262 771 190.145

154.697 5.985 4.273 8.036 691 180 12.940 556 3.107 707 191.173

3.757 20 1.619 0 45 55 766 44 155 65 1.028

N N V V V V V V V V N

Dekking tijdschrijven

-40.934

-45.307

4.374 V

Organisatiekosten totaal na tijdschrijven

149.211

145.865

3.345 V

Resultaat organisatiekosten

149.211

145.865

3.345 V

Toelichting resultaat organisatiekosten: Het resultaat op de organisatiekosten is ten opzichte van de gewijzigde begroting uitgekomen op € 3,3 miljoen voordelig. Op het totaal van de begrote organisatiekosten van € 149 miljoen is dit een afwijking van 2,2%. Op de inzet van personeel zitten voor- en nadelen die elkaar grotendeels opheffen. Het voordeel op de organisatiekosten is voornamelijk terug te voeren op de bedrijfsvoeringskosten. Hieronder volgt een nadere toelichting op deze onderdelen. 1. Personeelskosten: salarissen en inhuur Op de kosten voor salarissen en inhuur is een nadeel van € 3,8 miljoen gerealiseerd. Met name bij de tijdschrijvende afdelingen (dit zijn de afdelingen die aan projecten werken) is sprake geweest van een hogere bezetting door meer vraag vanuit projecten en activiteiten dan begroot (nadeel € 4,4 miljoen). Bij de andere afdelingen is er door onderbezetting per saldo sprake geweest van € 0,6 miljoen lagere personeelskosten (vacaturevoordeel). Door de hogere bezetting bij de tijdschrijvende afdelingen staat daar een extra opbrengst uit tijdschrijven (€ 4,4 miljoen) tegenover. 2. Bedrijfsvoering (PIOFACH) Het resultaat op de bedrijfsvoering komt uit op een voordeel van € 2,7 miljoen. Dit is als volgt opgebouwd: Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

86.

•

•

• •

Er is een voordeel van € 1,6 miljoen op de budgetten voor personeel & organisatie. Dit komt onder andere door de centrale middelen voor strategisch HRM voor flankerend beleid, waarvan € 0,7 miljoen niet is ingezet, deels vanwege minder personele casuïstiek, mobiliteit en verloop als gevolg van corona. Verder is er sprake van een onderuitputting op de middelen voor opleiding, vorming en training van € 0,4 miljoen. Daarnaast zijn er voordelen gerealiseerd op onderdelen als NS-businesscard, arboverrichtingen, vacaturemanagement, medezeggenschap, coaching en assessments, recepties en jubilea als gevolg van de coronapandemie (voordeel € 0,5 miljoen). De budgetten voor huisvesting en facilitaire ondersteuning laten een voordeel zien van € 0,8 miljoen. De voornaamste reden is dat er, vanwege de corona-pandemie en daarmee samenhangend het vele thuiswerken, een lager verbruik is op de restauratieve voorzieningen zoals het bedrijfsrestaurant, koffie/thee en vergaderlunches (voordeel € 0,3 miljoen). Op de huisvestingsbudgetten is er een voordeel gerealiseerd van € 0,3 miljoen. De reden is dat, vanwege de nieuwe huisvesting, terughoudend met deze budgetten is omgegaan en alleen het noodzakelijke onderhoud is uitgevoerd. De werkplaatsen laten een voordeel zien van € 0,2 miljoen voordelig.

Dit voordeel is met name terug te voeren op het verkopen van een aantal afgeschreven voertuigen, de lagere onderhoudskosten en de lagere dieselprijs. Per saldo resteert op diverse onderdelen uit de overige bedrijfsvoeringskosten een voordeel van € 0,1 miljoen.

3. Bedrijfsvoering

87.

4. Paragrafen 4.1 Grondbeleid In deze paragraaf leggen wij verantwoording af over de behaalde resultaten binnen de grondexploitatie over het boekjaar 2020. Tevens verstrekken wij inzicht in de stand van de diverse grondexploitatieprojecten, zowel per balansdatum 31 december 2020 als tot het einde van de looptijd van het project. Ten behoeve van de jaarafsluiting zijn de exploitatieberekeningen opnieuw geactualiseerd. Dat betekent dat ze zijn doorgerekend tot het einde van de looptijd van het project, en dus naar eindwaarde zijn doorgerekend. Kosten en opbrengsten binnen de grondexploitaties die in 2020 niet zijn gerealiseerd, maar nog wel te verwachten zijn, worden doorgeschoven naar volgende jaren. Aan de hand van deze actualisatie worden plannen, daar waar wenselijk, opnieuw gefaseerd qua uitvoering. Voor grondexploitatieprojecten die een positief (eind)resultaat laten zien, is voor het per 31 december 2020 gerealiseerde deel binnen de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARGE) het onderdeel winstneming gevormd. Dit gebeurt op basis van de Percentage of Completion (POC)-methode, conform de voorschriften van het BBV. Voor de grondexploitatieprojecten met een verwacht negatief (eind)resultaat is, op basis van de geactualiseerde gegevens, een voorziening gevormd voor het verwachte verlies. Dit eveneens conform de van toepassing zijnde waarderingsgrondslagen.

Visie gemeentelijk grondbeleid In 2020 is de nieuwe Nota Grondbeleid vastgesteld door de gemeenteraad. Grondbeleid wordt gezien als een middel om gemeentelijke ambities uit andere beleidsterreinen te realiseren. Doelstellingen van het grondbeleid zijn: • het faciliteren en sturen van bestuurlijk en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen; • het rechtvaardig verdelen van kosten en opbrengsten tussen gemeente en grondeigenaren; • het transparant maken en beheersen van de risico’s van ruimtelijke ontwikkelingen en projecten. De doelen die uit de ruimtelijke ambities voortkomen vallen grotendeels onder de programma’s Duurzame en Vitale stad. In het afwegingskader voor het grondbeleid stellen we ons de vraag in hoeverre een ruimtelijke ontwikkeling bijdraagt aan de realisatie van deze doelen. Tilburg kiest daarbij in plaats van ondernemend/actief grondbeleid voor situationeel grondbeleid waarbij per ontwikkeling wordt bepaald welke rol de gemeente inneemt. Actuele ontwikkelingen met betrekking tot Corona en Stikstof Corona brengt gemeentebreed extra onzekerheid met zich mee. In de begroting 2021 is daarom een ‘reserve corona’ opgenomen. De eventuele effecten op de ARGE zijn nog niet in algemene zin gereserveerd in de ARGE. Tot op heden lopen we namelijk nog geen algemene risico's met betrekking tot corona in de grondexploitatie.

Per project wordt een risicoanalyse gemaakt. Eventuele corona effecten zijn hierin uitgebreid behandeld. Risico’s die daaruit voortvloeien zijn financieel gemaakt in deze risico analyses en komen tot uiting in de risicoreservering van de grondexploitaties in de ARGE. De landelijke stikstofproblematiek kan effect hebben op uit te geven vergunningen en voorgenomen ontwikkelingen. Hiervoor is in 2019 een interne taskforce stikstof opgericht. Bedoeling is dat de taskforce ook in 2021 deze werkzaamheden zal vervolgen. In Tilburg zijn daarom plannen en projecten in overeenstemming met de Wet natuurbescherming gebracht. We blijven tevens in verbinding met de landelijke en provinciale uitwerking van dit vraagstuk, en lokaal en regionaal onderzoeken we de mogelijke consequenties en oplossingen. Momenteel heeft de gemeente een BIE waar risico gelopen wordt op de gevolgen van stikstofdepositie. Dat is Wijkevoort. In het plan is en wordt in de budgetten rekening gehouden met de gevolgen hiervan.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

88.

Samenvatting resultaat De vrij besteedbare ruimte van de Algemene reserve grondexploitatie is als volgt opgebouwd: (x € 1 mln.)

Begroting Jaarrekening 2021 2020 Beschikbare reserves en voorzieningen 134,2 134,2 Totaal resultaat exploitaties incl. risico -100,1 -103,3 Totaal overige mutaties -2,1 -0,3 Totaal gereserveerd voor toekomstige claims -26,8 -18,5 Onderbandbreedte ARGE 0,0 -5,0 Vrij besteedbare Algemene reserve Grondexploitatie 5,2 7,1 Ten opzichte van de programmabegroting 2021 is de vrij besteedbare reserve toegenomen met ca. € 1,9 miljoen.

Programma Wonen Voor de woningbouw wordt op basis van de Woonagenda, Convenant Wonen en de Taskforce uitgegaan van toevoeging van ten minste 950 woningen per jaar. In de projecten gaan we uit van een gemiddeld programma van 1.295 woningen per jaar (incl. Spoorzone). Gedurende 2020 is voor een bedrag van ca. € 9,4 mln. aan gronden voor woningbouw verkocht (o.a. Piushaven Galjoenstraat Noord, Witbrant de Gaas, Dalem Stadsrand Noord, Reitse Hoevenstraat, Spoorzone en Nobelstraat). In 2020 zijn er in totaal 1.177 grondgebonden woningen en appartementen opgeleverd. Er is nu geen aanleiding om het programma te herzien. Bij de eerstkomende Perspectiefnota zal het gemiddelde meerjarenprogramma waarvan wordt uitgegaan opnieuw worden vastgesteld. De nieuwe huishoudensprognoses van de provincie zullen waarschijnlijk aanleiding zijn om de doelstelling in de Woonagenda en het convenant Wonen naar boven bij te stellen. Dit zal ook invloed hebben op het gemiddeld programma van de projecten. Ook dit zal moeten toenemen. Bedrijven In het RRO-overleg worden regionaal afspraken gemaakt over de programmering van bedrijventerreinen. Hierbij is vraaggericht ontwikkelen het centrale uitgangspunt. In de gemeentelijke grondexploitaties gaan we uit van een gemiddelde grondverkoop van circa 9 Ha per jaar. In 2020 is 10,3 ha bedrijventerrein verkocht voor een totaalbedrag van € 14,5 mln.

aan bedrijventerreinen (o.a. Loven Noord, Tradepark Noord, Vossenberg West, Dalem Stadsrand Zuid en Charlotteoord). Bij de gronduitgifte van bedrijventerreinen is nu eveneens geen aanleiding om het programma te herzien. Het raadsvoorstel Beleidskader Toekomstbestendige Werklocaties (voorheen: Ruimte voor Bedrijven) is in september aangeboden aan de raad, samen met voorstel omtrent Zwaluwenbunders en Wijkevoort. Hierin is besloten om niet meer verder te gaan met Zwaluwenbunders als bedrijventerrein. In 2020 is de grondexploitatie Zwaluwenbunders afgesloten. Bij de Perspectiefnota 2022 zal het gemiddelde meerjarenprogramma opnieuw worden vastgesteld.

Parameters en uitgangspunten De prognose van de resultaten van de grondexploitatie wordt beïnvloed door plan specifieke en algemene uitgangspunten. Onderstaand zijn de gehanteerde uitgangspunten (parameters) op een rij gezet. Parameters Begroting Jaarrekening Bron 2021 2020 Rentepercentage BIE 0,166% 0,161% Op basis van voorschriften BBV. Kosten verwerving, bouw- en 2,0% 2,0% Op basis van Prijsontwikkeling GWW afgelopen 10 woonrijp maken (indexering) jaar en gemiddelde CPI vanaf 1985. Opbrengststijging (indexering): -Tot en met 2021 -Na 2021 -Na 10 jaar

2,0% 1,5% 0,0%

2,0% 1,5% 0,0%

Ontwikkeling netto besteedbaar huishoudinkomen en voorzichtigheidprincipe BBV na 10 jaar.

Daarnaast is rekening gehouden met een afdracht aan de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen op basis van de door de raad vastgestelde Nota Systematiek Kostenverhaal Bovenwijkse Voorzieningen 2020. Deze afdracht wordt conform de BBV regels buiten het plansaldo van de grondexploitaties gehouden en wordt rechtstreeks uit de ARGE gedaan. 4. Paragrafen

89.

Totaal overzicht grondexploitaties Het resultaat van de grondexploitaties is weergegeven in onderstaande tabel. Beschikbare reserves en voorzieningen (x € 1 miljoen) Algemene reserve grondexploitatie (ARGE) Reserve Tussentijdse winstneming Totaal Algemene Reserve grondexploitatie

Begroting 2021 17,5 17,0 34,5

Jaarrekening 2020 17,5 17,0 34,5

Verschil

Voorziening verliesgevende plannen Reserve risico's grondexploitatie Beschikbare reserves en voorzieningen

47,9 51,7 134,2

47,9 51,7 134,2

0,0 0,0 0,0

Voorziening verlies BIE Spoorzone Voorziening verlies BIE overige plannen Mutatie voorziening verlies FG overige plannen Afsluiting plannen eind jaar resultaat BIE en FG

-28,2 -15,2 0,1 -15,1 -58,5

-28,3 -14,7 -0,1 -17,6 -60,8

-0,1 0,5 -0,2 -2,5 -2,3

Benodigde risicoreserve grondexploitatie Totaal resultaat exploitaties inclusief risico

-41,6 -100,1

-42,5 -103,3

-0,9 -3,2

Mutatie winstneming Resultaat MVA Resultaat grondbank Resultaat beheer grondbedrijf Gemeentelijke bijdrage gedurende 2020 Afdracht aan RBV gedurende 2020 Mutatie nieuw beleid Totaal overige mutaties

-3,1 0,2 0,0 -1,1 3,1 -1,2 0,0 -2,1

4,6 0,8 0,5 0,5 1,4 -1,0 -7,1 -0,3

7,7 0,6 0,5 1,6 -1,6 0,2 -7,1 1,8

Algemene reserve grondexploitatie (ARGE) Reservering incidentele effecten Koningsoord Reservering Parkeren voor ARGE Reeshofweide Reservering voor Multimodale gebiedsontwikkeling Te ontvangen gemeentelijke bijdragen vanaf resp 2021 e.v. Af te dragen aan RBV vanaf 2021 e.v. Risico MVA en erfpacht Nieuw beleid Reservering afboeking Wijkevoort Verkoop Charlotteoord Reservering voorfinanciering Wijkevoort Groen om de stad Reservering Hall of Fame Vrijval Piushaven uit reserve Gebiedsontwikkeling

32,0 -1,1 -0,9 -0,4 -0,3 3,0 -2,5 -5,0 -20,2 -3,1 3,7 0,0 0,0 0,0

30,6 -1,1 -0,9 0 -0,3 4,2 -2,7 -5,0 -13,1 0,0 0,0 -0,5 -0,1 1,0

-1,4 0,0 0,0 0,4 0,1 1,2 -0,1 0,0 7,0 3,1 -3,7 -0,5 -0,1 1,0

Totaal gereserveerd voor toekomstige claims

-26,8

-18,5

8,2

Onderbandbreedte ARGE 5 mln.

0,0

-5,0

-5,0

Vrij besteedbare Algemene reserve Grondexploitatie

5,2

7,1

1,9

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

90.

0,0 0,0 0,0

Toelichting op tabel Beschikbare reserves en voorzieningen Tot de beschikbare middelen van grondexploitatie worden de Algemene Reserve Grond Exploitatie, de Reserve Winstneming, de Voorziening verlies en Risicoreserve gerekend. Resultaat exploitatie inclusief risico Voorziening verlies BIE Spoorzone en overige plannen In het overzicht van plannen zijn de resultaten (zie onderdeel grondexploitatieprojecten) aangegeven van alle lopende gemeentelijke grondexploitaties (BIE). Op basis van deze resultaten is een voorziening verlies benodigd van in totaal € 43 mln. Onderstaand volgt een toelichting op de afzonderlijke plannen (BIE en faciliterend), waarbij het resultaat meer dan € 0,2 miljoen afwijkt van de Programmabegroting 2021 of waarvoor een specifieke afwijking geldt. Charlotteoord (+ € 0,5 mln.) De PAK-kosten zijn lager omdat de verkoop een jaar eerder heeft plaatsgevonden en het plan sneller vorm krijgt dan geraamd is. Daarnaast is door de indexering van de grondprijs de grondprijs hoger dan geraamd. Dit leidt tot een voordeel van € 0,5 mln. Dalem Stadsrand Noord (+ € 0,5 mln.) Het resultaat van Dalem Stadsrand Noord is verbeterd omdat het verwachte risico door de coronamaatregelen op de verkoop is uitgebleven. Daarnaast wordt door de versnelde uitgifte van de grond minder PAK uitgegeven. Dit leidt tot een voordeel van € 0,5 mln.

Zwaluwenbunders (af te sluiten, + € 0,4 mln.) De grondexploitatie Zwaluwenbunders wordt bij de Jaarrekening 2020 afgesloten. De gronden komen dan terug in algemeen beheer en moeten worden afgeboekt naar huidige agrarische waarde. In het raadsbesluit Toekomstige Werklocaties was rekening gehouden met een afboeking naar een boekwaarde van € 3,6 mln. Op basis van de definitieve m2 en vaststelling van de grondwaarde waar naar moet worden afgeboekt, is dit bijgesteld naar € 4,0 mln. Dit betekent een voordeel van € 0,4 mln. voor de ARGE. Albionstraat (+ € 0,3 mln.) Plan is klaar met uitzondering van een restant perceel verkoop. Plan moet conform BBV open blijven voor de laatste verkoop. Projectsaldo verbetert door hogere verkoopprijs laatste perceel en voordelen op kosten bouw- en woonrijp maken door voortvarende uitvoering. Mutatie voorziening verlies FG overige plannen Indien de kosten die de gemeente voor een faciliterend plan verwacht te maken hoger zijn dan de te ontvangen exploitatiebijdrage, wordt voor het toekomstig tekort een voorziening gevormd. Het totaal aan mutaties over de verschillende plannen leidt tot een verslechtering van € 0,2 mln. Te openen plannen Faciliterend grondbeleid - Woontoren Spoorpark. Bij de jaarrekening wordt de BIE Spoorpark afgesloten en vervangen door het faciliterende plan Woontoren Spoorpark. Dit plan voorziet in een neutraal resultaat.

We treden als gemeente faciliterend op. De kosten worden verhaald op de initiatiefnemer. Afsluiting plannen eind jaar Afwijkingen af te sluiten plannen Project Piushaven Kanaalzicht Spoorzone tijdelijk beheer gebouwen Loven Noord NS Werkplaats Zwaluwenbunders Generaal Smutslaan Besterdring 235 Broekhovenseweg Rugdijk Grondverkoop Rugdijk PDV Totaal 4. Paragrafen

Resultaat € mln. 1,2 N 0,0 1,6 N 13,8 N 0,2 N 0,0 1,0 N 0,1 V 0,1 V 17,6 N 91.

Afsluitresultaat naar ARGE ARGE ARGE ARGE ARGE RH ARGE ARGE ARGE

Zwaluwenbunders (- € 13,8 mln.) In het Raadsbesluit Toekomstbestendige Werklocaties is besloten dat de grondexploitatie Zwaluwenbunders wordt afgesloten. Mogelijk afsluiting van het plan was reeds voorzien in de risicoreservering van de ARGE. Doordat het plan geen doorgang kan vinden moeten gronden afgewaardeerd worden naar landbouwaarde en moeten de reeds gemaakte kosten (o.a. PAK) afgeboekt worden. Benodigde risicoreserve grondexploitaties Twee keer per jaar (bij de jaarrekening en programmabegroting) worden de risicoanalyses geactualiseerd. In de programmabegroting 2021 is de risicoreserve grondexploitaties berekend op een bedrag van € 41,6 miljoen. In totaal komt de risicoreserve in de jaarrekening uit op € 42,5 miljoen. Dit verschil kan grotendeels worden verklaard doordat het risico op onder andere Wijkevoort is toegenomen (zie bijlage overzicht van de risicoreserve voor het overzicht per plan). Overige mutaties Mutatie winstneming In artikel 16 lid c van het BBV is opgenomen dat de paragraaf grondbeleid een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie moet bevatten. Jaarlijks worden de verwachtingen met betrekking tot kosten en opbrengsten in de grondexploitaties bijgesteld. De verzamelde Tilburgse grondexploitaties kennen een doorkijk van 10 jaar (tot 2030).

De tussentijdse winstneming is gebaseerd op "The percentage of completion" methode: percentage kostenrealisatie x percentage opbrengstrealisatie x verwachte winst. De tussentijdse winstneming wordt vanuit het exploitatieresultaat van het plan gestort in de Algemene Reserve Grondexploitatie, onderdeel winstneming lopende plannen. Voor een specificatie van de verwachte winstneming wordt verwezen naar het Overzicht van plannen (zie overzicht grondexploitatieprojecten). De totale winstneming komt uit op € 21,6 miljoen. Bij de jaarrekening 2019 was dit € 17,0 miljoen. De tussentijdse winstneming is met € 4,6 miljoen toegenomen. Dit komt voornamelijk door de grondverkoop op Charlotteoord, waardoor € 3,7 miljoen aan winst genomen wordt. Resultaat MVA Materiële Vaste Activa (MVA) zijn gronden met een vaste bestemming die niet in een transformatieproces zitten. Dit zijn bijvoorbeeld gronden die anticiperend en strategisch zijn aangekocht maar waarbij (nog) geen sprake is van een raadsbesluit met de vaststelling van een grondexploitatiecomplex. Er is sprake van een netto-resultaat van + € 0,8 mln. in 2020, bestaande uit opbrengsten uit grondverkopen van o.a. de Pastoriebaan, Waterspoortbaan Beekse bergen en Giekerkstraat minus de afboeking van de boekwaarde van de gronden en gebouwen.

Resultaat grondbank Onder de grondbank worden de door de gemeente te verkopen gronden opgenomen die niet door de gemeente zelf ontwikkeld worden en waarbij met marktpartijen een verkoopprijs is overeengekomen. Na verkoop zullen de marktpartijen deze gronden ontwikkelen. De kosten bouw- en woonrijp maken blijven hierbij voor rekening van de ontwikkelaars. Per saldo is in 2020 het resultaat van de grondbank € 0,5 mln. positief. Dit bedrag bestaat uit de bijdrage voor de afboeking van gronden in de grondbank in het project Oostkamer uit het verkoopresultaat. Resultaat beheer grondbedrijf In het saldo beheer grondbedrijf worden de kosten en opbrengsten verantwoord die het grondbedrijf maakt buiten de grondexploitaties (erfpacht, landbouwbedrijf etc.). Het resultaat op de beheersactiviteiten grondbedrijf is ingeschat op ca. € 1,1 mln negatief. Het werkelijke resultaat is €0,5 mln positief. Dit is een voordeel van €1,7 mln en wordt veroorzaakt door incidentele verkopen bloot eigendom van erfpachten aan onder andere de Spoorlaan. Gereserveerd voor toekomstige claims Reservering incidenteel effect Koningsoord Voor de realisatie van het geluidsscherm is sprake van een budgetoverschrijding waartoe in de PB 2020 een voorstel nieuw beleid is opgenomen, zodat de gemeente in staat is zonder vertraging een verplichting aan te gaan met Prorail. In de ARGE is een bedrag van € 1,13 mln.

gereserveerd. Reservering parkeren Wagnerplein Een bedrag van € 0,9 miljoen wordt voorgefinancierd als dekking van het tekort op de parkeerexploitatie Wagnerplein. In het collegebesluit d.d. 17 december 2019 is de parkeerovereenkomst met de VVE vastgesteld voor het parkeren op Wagnerplein. De te ontvangen jaarlijkse bijdrage komt vervolgens terug in de ARGE.

Jaarstukken 2020 Gemeente Tilburg

92.

Reservering voor Multimodale gebiedsontwikkeling Loven In de programmabegroting 2020 is rekening gehouden met een bedrag van € 0,3 miljoen in 2021 en € 0,5 miljoen in 2022 voor de Multimodale gebiedsontwikkeling Loven ten laste van de algemene middelen. Omdat in 2020 al voorbereidingswerkzaamheden zijn gedaan heeft de raad een voorbereidingskrediet vastgesteld ten laste komt van de ARGE. Dit wordt in 2021 verrekend met de gereserveerde bedragen uit de Algemene Middelen. Reservering voorfinanciering Wijkevoort Groen om de stad Er is op basis van het raadsbesluit (Toekomstbestendige Werklocaties) m.b.t. Wijkevoort een bijdrage van € 0,5 mln. gereserveerd voor de realisatie van Klein Tilburg. Hiermee wordt vooruitlopend op de ontwikkeling een deel van het groen reeds gerealiseerd. Reservering Hall of Fame Op basis van het Raadsvoorstel is € 0,146 mln. vanuit de ARGE gereserveerd ter dekking van de tijdelijke invulling van de Atelierruimte. Vrijval Piushaven uit reserve Gebiedsontwikkeling Door voortvarende uitvoering is een deel van de budgetten openbare ruimte in de Piushaven niet volledig nodig. Sommigen budgetten vallen vrij ten gunste van de reserve gebiedsontwikkeling en vervolgens afgewikkeld met de ARGE. Dit levert een voordeel op ten gunste van de ARGE van +0,5 mln.

Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat gereserveerde saneringskosten voor de havenbodem niet meer nodig is, omdat de havenbodem veilig is voor huidig gebruik. Dit bedrag valt ook vrij en leidt tot een voordeel van + € 0,5 mln. Onderbandbreedte ARGE (€5 mln.) Om risico's te beperken is in de nota grondbeleid 2020 een onderbandbreedte ingevoerd van € 5 mln. Deze bandbreedte is verwerkt in het overzicht. Het restant kan worden gezien als vrij besteedbare ruimte voor de grex. Geoormerkte bijdrage Stadsforum (-€ 2,7 mln.) Bij de opstelling van de jaarrekening is voor de dekking van de kosten van ontwikkeling van het Stadsforum Fase 1 € 2,7 mln. als bijdrage geoormerkt uit de ARGE. Voor de raadsvergadering van maart 2021 is een voorstel voor de raad geagendeerd voor de beschikbaarstelling van een voorbereidingskrediet, waarin deze dekking ook genoemd wordt. De feitelijke beschikbaarstelling van deze middelen door de raad zal dan bij de Programmabegroting 2022 zijn beslag krijgen.

Overzicht grondexploitatieprojecten In bijlage III is een totaal overzicht van alle grondexploitatieprojecten opgenomen.

4. Paragrafen

93.

4.2 Lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in de geraamde opbrengsten van de lokale heffingen, het beleidskader, de gehanteerde (financiële) uitgangspunten en de (lokale) lastendruk voor de inwoners van Tilburg. Ook lichten we in het kort ons kwijtscheldingsbeleid toe. Opbrengsten lokale heffingen De belangrijkste opbrengsten van de lokale heffingen zijn in onderstaande tabel opgenomen. De verantwoorde opbrengsten in de jaarrekening zijn inclusief de effecten van voorgaande belastingjaren. Heffing (x € 1.000,-)

Jaarrekening 2019

Onroerendezaakbelasting (OZB) Hondenbelasting Precariobelasting Reclamebelasting Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Toeristenbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Omgevingsvergunning (onderdeel bouw) Totaal

42.481 1.610 710 898 288 592 25.621 14.914 5.928 93.042

Oorspronkelijke begroting 2020 44.038 1.630 723 820 314 400 27.148 11.665 5.992 92.730

Gewijzigde begroting 2020 44.178 1.630 270 820 314 395 27.148 11.665 6.817 93.237

Jaarrekening 2020 44.868 1.583 225 919 302 335 27.286 11.842 7.253 94.613

Ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn de totale opbrengsten met € 1,4 miljoen toegenomen. Hiervan heeft € 0,7 miljoen betrekking op de OZB. De opbrengst Afvalstoffenheffing is € 0,1 miljoen hoger dan begroot en de opbrengst Rioolheffing geeft een voordeel van € 0,2 miljoen. De oorspronkelijke begroting van de precariobelasting is verlaagd met totaal € 0,5 miljoen als gevolg van corona. Deze minder inkomsten zijn verrekend met de Reserve Corona. Een toelichting op deze afwijkingen is opgenomen bij de Programmaverantwoording. Het resultaat op de toeristenbelasting bestaat uit een voordeel van € 0,095 miljoen dat betrekking heeft op de afrekening toeristenbelasting 2019. Voor 2020 verwachten we een bedrag van € 0,24 miljoen te ontvangen. Deze raming is aanzienlijk lager dan begroot doordat er minder overnachtingen zijn geweest door corona. We nemen dan ook een bedrag van € 0,16 miljoen op als verrekening met de Reserve Corona. De opbrengsten van de reclamebelasting en BIZ worden, na aftrek van de door de gemeente gemaakte kosten, doorbetaald aan de betreffende stichtingen. Beleidskader/uitgangspunten De belastingtarieven worden in principe geïndexeerd op basis van de BBP-index. Uitzondering hierop is de hondenbelasting waarbij we uitgaan van 100% kostendekkendheid (incl. de eerder afgesproken extra te realiseren opbrengst van € 0,27 miljoen).

De afvalstoffen- en rioolheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven worden bepaald door de toe te rekenen directe kosten te verhogen met een opslag voor overhead en fictieve btw. De overhead wordt op basis van begrote c.q. werkelijke uren toegerekend. Kostencomponenten die niet toegerekend mogen worden zijn geëlimineerd. Het dekkingspercentage voor de afvalstoffenheffing is uitgekomen op 109% en voor de rioolheffing op 111%. Het dekkingspercentage van de totale legesverordening mag (wettelijk) maximaal 100% bedragen. Waar mogelijk en toegestaan passen we kruissubsidiëring toe, o.a. binnen het onderdeel bouwen omdat de tarieven daar gebaseerd zijn op de genormeerde bouwsom. De kostendekkendheid van de leges is uitgekomen op 82,5% (begroot 76,1%). Een toename van het aantal bouwleges van 20%, met daarbij ook een hoger aantal aanvragen in de grootste categorie zorgt voor een hogere kostendekkendheid. Lokale lastendruk De ontwikkeling van de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden is in onderstaande tabel opgenomen. Ten opzichte van 2019 zijn de woonlasten met 1,3% gestegen.