02 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte - Definitief 3-6-2022

Een nieuw kapitaalgoed in de plaats brengen van het oude, versleten kapitaalgoed, waarbij het nieuwe kapitaalgoed dezelfde prestaties levert als het oude. Investeringen die nodig zijn om kapitaalgoederen te vervangen.

Bijlage B Functiegebieden Indeling in functiegebieden In Tilburg worden de volgende gebieden onderscheiden, die door de kenmerkende functie, gebruikswaarde, inrichting en/of beheer van elkaar verschillen: •

Centrumgebied: Het centrumgebied met primaire functies detailhandel en horeca (winkelen en verblijven / ontmoeten). De Binnenstad heeft winkel- en horecavoorzieningen met een aantrekkingskracht op gemeentelijk en (boven)regionaal niveau. De gebruiksintensiteit van dit gebied is zeer hoog. Tot het centrumgebied rekenen we de ‘Binnenstad van de 21e eeuw’ conform de Omgevingsvisie 2040, met de Spoorzone en de horeca nabij de Piushaven. De Omgevingsvisie Tilburg 2040 geeft aan de binnenstad van de 21e eeuw vijf ‘sfeergebieden: – een hoog stedelijk gebied waar een kenniscampus met creatieve economie en kleinschalige bedrijvigheid de dragers zijn (Spoorzone), – een detailhandelsgebied (Heuvelstraat en omgeving), – een zakelijk dienstencentrum (rondom banken en Interpolis), – een gebied met creatieve bedrijvigheid, cultuur en horeca (Veemarktkwartier en Korte Heuvel) en – het Dwaalgebied (rondom Heuvel/ Nieuwlandstraat/ Noordstraat richting Spoorzone). Tussen deze samenstellende onderdelen van de binnenstad zorgen groen en pleinen voor verbinding en kansen op ontmoeting.

•

Stroomgebieden: Primaire functie: bereikbaarheid (vervoer, verkeer, doorstroming). De hoofdwegen hebben een verkeersfunctie en een hoofdontsluitingsfunctie op gemeentelijk wijkoverstijgend niveau. Deze routes koppelen wijken en functies aan elkaar. Deze stroomgebieden, veelal ‘wegtype 3’ inclusief bijbehorende fietspaden, zijn van belang voor de oriëntatie in de gemeente. Het gebruik van de hoofdstructuur is intensief. Tot de stroomgebieden rekenen we in Tilburg de gebiedsontsluitingswegen, de snelfietsroutes en sternetfietsroutes, de NS stations (Tilburg centraal, Reeshof en Universiteit). Ook de gemeentelijke vaarwegen, (zoals de Piushaven buiten de horeca) worden tot dit gebied gerekend. De bij Rijkswaterstaat in beheer zijnde rijkswegen en het Wilhelminakanaal vallen buiten het kader van dit plan.

•

Winkelgebieden: Gebieden met als hoofdfunctie detailhandel en horeca. Omvat wijkwinkelcentra en buurtwinkelcentra, waarbij aan straten of pleinen winkels met aaneengesloten fronten voorkomen, met concentraties van ca. 13 tot 40 winkels. In Tilburg worden bijvoorbeeld het Wagnerplein, Westermarkt, Verdiplein en Peter van de Elzenplein tot dit gebiedstype gerekend. De perifere detailhandelsgebieden vallen buiten dit gebiedstype. Het gebruik is intensief tot matig intensief en gericht op wijk- of buurtniveau.

•

Sociaal-culturele gebieden: Dit omvat de terreinen die gebruikt worden voor sociaal culturele voorzieningen, zoals ziekenhuizen, universiteiten, en multifunctionele accommodaties. Hierbij gaat hierbij om het gemeentelijke openbare gebied rondom de MFA's in de Kruidenbuurt, Wandelbos, Kruispunt, De Symfonie, De Dirigent en Zuiderkwartier. Evenals het gebied Stappegoor, de campus van Tilburg University, het Twee Steden Ziekenhuis en de zorgcampus Leijpark, voor zover het gemeentelijk openbaar gebied betreft.

•

Woongebied: Functie: wonen en verblijven. De integrale openbare ruimte (verharding, groen, bomen, speelplekken, water etc.) hierbinnen wordt tot het woongebied gerekend. Woongebied is het standaard functiegebied binnen de bebouwde kom: tenzij er een expliciete keuze is gemaakt voor een andere functie behoort het areaal openbaar gebied tot het functiegebied 'woongebied'. Er wordt geen nader onderscheid gemaakt tussen verschillende wijken en buurten. De gebruiksintensiteit is overwegend gemiddeld, maar kan variëren van intensief in de hoogbouwgebieden, tot extensief in de dorpen. – Buurtparken worden tot het reguliere woongebied gerekend, evenals de speelplekken en gebruiksgroen in de buurten. Ook kleinere concentraties winkels in de buurt worden tot het reguliere woongebied gerekend. Hetzelfde geldt voor schoolomgevingen en de woonzorgcentra. – Binnen de woongebieden wordt qua ambitieniveau voor de inrichting of de beeldkwaliteit bij het onderhoud van groen geen onderscheid gemaakt naar aandacht wijken of focuswijken.

48

Datum: 3 juni 2022

Voor deze onderdelen geldt dat hier dezelfde ambities in het beheer en onderhoud nagestreefd worden als in de rest van het woongebied. Wel zal de uitvoerende partij rekening moeten houden met een andere gebruiksdruk en dus wat intensiever reinigen en herstellen om tot dezelfde resultaten te komen. •

Stedelijke Groengebieden: Parken met een cultuurhistorisch karakter en grotere groene verblijfsgebieden met een gebruik en uitstraling op bovenwijks, stedelijk niveau. Functies recreatie, ontspanning en verblijven staan hier centraal. Het gebruik is intensief tot gemiddeld. Het gaat hierbij de stedelijke parken Wilhelminapark, Leypark, Stokhasseltpark, Quirijnstokpark, Reeshofpark, Kromhoutpark en Stadspark Oude Dijk. Ook de cultuurhistorische groenstructuren zoals de Frankische driehoeken en de Herdgangen zoals het Julianapark, Wilhelminapark, Rosmolenplein, Korvelplein en Transvaalplein, de Hasseltse kapel, de Schans, de gemeentelijke begraafplaatsen 37 en het beschermde dorpsgezicht van Udenhout worden tot dit gebiedstype gerekend. Deze groene gebieden geven karakter aan de stad en zijn typerend voor Tilburg. Wijk- en buurtparken worden tot de woongebieden gerekend, evenals de speelplaatsen in de buurten.

•

Bedrijven & Industrie: Hier staat de functie werken centraal: nijverheid, handel en zakelijke dienstverlening. De bedrijventerreinen bestaan uit grotere en kleinere gebieden met industrie, (groot)handelsbedrijven, showrooms en/of kantoren. Het gaat hierbij om bedrijventerreinen zoals Loven, het Laar, Katsbogten, Kraaiven, Kanaalzone, Vossenberg, Tradepark 58 etc. evenals Rijnkant, Krijtenmolen, het Volt terrein en Aabee terrein. De gebruiksintensiteit is gemiddeld tot laag.

•

Natuurgebieden: Gebieden met een primaire functie bos en natuur. Tevens hebben deze gebieden een waterbergende functie. De bossen zoals het Wandelbos en de Oude Warande hebben een belangrijke recreatieve functie als stedelijke overloop- en recreatiegebied. De functie recreatie, wandelen, fietsen etc. in een natuurlijke omgeving staan hier centraal. Tot dit functiegebied rekenen we onder andere ook het Park ter Roomley, het Cobenhagenpark, de Quirinustuinen en de Dongevallei. Samen met de overige bossen, natuurgebieden, landschapsparken en ecologische hoofdstructuur vormen ze een samenhangend netwerk dat natuurgebieden rondom de stad met elkaar verbindt. Deze gebieden zijn primair ingericht vanuit een natuurlijke / ecologische doelstelling. Veelal vindt er ook recreatief medegebruik plaats. Het gebruik in deze gebieden is sterk wisselend, van extensief tot gemiddeld.

•

Buitengebied: Het overige gebied buiten de bebouwde kom. Functie is agrarisch gebruik. Het gebruik is extensief.

37 Het beheer van de gemeentelijke begraafplaats is in zowel dit plan als het Beheerplan Groen en Spelen buiten

beschouwing gelaten. 49

Datum: 3 juni 2022

50

Datum: 3 juni 2022

Bijlage C Wettelijk kader Een belangrijke voorwaarde voor de gemeente is dat zij voldoet aan wet- en regelgeving. Daarbij kan gedacht worden aan regels over het werken in de openbare ruimte, bescherming van het milieu en aansprakelijkheid. De wetgeving die voor de openbare ruimte relevant is, is opgesomd in onderstaande tabel. Tabel 23: Wettelijk kader

Wet Arbo Wet Arbeidsomstandigheden

Besluit administratieve bepalingen, inzake het wegverkeer 1990 (BABW) Burgerlijk Wetboek, artikel 5:42 - Burenrecht

Burgerlijk Wetboek, Artikel 6:174 – Risicoaansprakelijkheid. Artikel 6:162 – Schuldaansprakelijkheid

Inhoud Het voeren van een arbeidsomstandighedenbeleid met als onderdeel het uitvoeren van een Risico- Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). Het Besluit administratieve bepalingen wegverkeer (BABW) bepaalt wanneer een officieel verkeersbesluit nodig is. Deze wet heeft als doel woonoverlast aan te pakken.

Stelt dat de gemeente moet zorg dragen over het areaal in haar beheer.

Drinkwaterwet Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) Deze richtlijn schrijft voor dat de waterkwaliteit (zowel grond- als oppervlaktewater) aan bepaalde eisen moeten voldoen. Gemeentewet Verplichting om een paragraaf onderhoud kapitaalgoederen op te nemen in de begroting en jaarrekening (BBV) Grondwet Zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu Monumentenwet38, 39 Beschermt en behoud monumenten in Nederland

Natura2000

De Europese Unie (EU) wil de biodiversiteit in Europa beschermen met Natura 2000. Om de natuur in Europa als geheel te beschermen en te ontwikkelen, werken de lidstaten samen aan Natura 2000. De

Effect op Openbare Ruimte In de uitvoering dienen de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikt te worden

Hagen binnen een halve meter van de erfgrens. En bomen binnen 2 meter van de erfgrens in eigendom van de gemeenten dient de gemeente te verwijderen. Dit betekent dat de gemeente op de hoogte moet zijn van de toestand van haar areaal door middel van bijvoorbeeld inspecties en voldoende moet doen om een veilig gebruik mogelijk te maken (zorgplicht). De kwaliteit van het oppervlaktewater en het afkoppelen van riolering

De zorg voor een goede weginfrastructuur. Als een civiel kunstwerk een aangewezen monument is gelden hiervoor bijzondere wetgeving. Bij het onderhoud moet hier rekening mee gehouden worden. Inrichting en beheer van het groen binnen de openbare ruimte.

38 Grote delen van deze wet worden vervangen in de Nieuwe Omgevingswet 39 In 2016 daar waar de wet betrekking had op rijksmonumenten, het gebied van archeologie of beschermde stads- en

dorpsgezichten, vervangen door de Erfgoedwet 51

Datum: 3 juni 2022

Wet

Omgevingswet

Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) Waterwet38, 40

Wegenwet40 en Wegenverkeerswet

Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO)41

Wet geluidshinder40

Inhoud Nederlandse bijdrage aan dit Europese netwerk van beschermde natuurgebieden bestaat uit ruim 160 gebieden. Het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, een goede omgevingskwaliteit en doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke functies. Zo worden 26 wetten gebundeld in één wetgeving waaronder de Wet Milieubeheer en de Waterwet. Door deze nieuwe wet, welke in 2018 werd bekrachtigd, zal het voor de burger en de aannemer makkelijker worden om vergunningen aan te vragen. In het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) zijn de meeste verkeersregels uit de WvW verder uitgewerkt. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De zorgplicht hemelwater valt onder de Waterwet (in toekomst onder Omgevingswet). In artikel 3.5 is de wettelijke verplichting vastgelegd: De zorgplicht grondwater valt onder de Waterwet (in toekomst onder Omgevingswet). In artikel 3.6 is de wettelijke verplichting vastgelegd. In de Wegenwet (artikel 15) en de Wegenverkeerswet (artikel 2) is vastgelegd dat de wegbeheerder zorgplicht heeft ten aanzien van het onderhouden van zijn wegen.

Hierin is de omgevingsvergunning beschreven, dit is één geïntegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu. De Wet geluidhinder biedt geluidsgevoelige bestemmingen (zoals woningen) bescherming tegen geluidhinder.

Effect op Openbare Ruimte

De nieuwe omgevingswet verplicht de gemeente een omgevingsvisie te maken waarin zij rekening houden met de verschillende belangen in een gebied.

Er mag geen verontreinigd materiaal in het water komen, hier dient tijdens het onderhoud van de openbare ruimte op gelet te worden.

Tot dit onderhouden behoort ook de uitvoering van de gladheidbestrijding en straatreiniging. De beheerder moet ervoor zorgen dat de veiligheid van de weggebruikers gewaarborgd is. Tot de zorgplicht behoort ook dat de bruikbaarheid van de weg wordt gewaarborgd. Onderdeel van de vergunning is het kappen van bomen.

Reken- en Meetvoorschrift geluidshinder 2012 dient gehanteerd te zijn bij het ontwerp of de reconstructie van een weg, Daarbij

40 Wordt via latere wetswijzigingen, zoals het er nu naar uit ziet, volledig opgenomen in de Nieuwe omgevingswet 41 Wordt geheel vervangen door de Nieuwe Omgevingswet

52

Datum: 3 juni 2022

Wet

Inhoud

Wet milieubeheer38, 40

Deze wet legt in grote lijnen vast welke wettelijke instrumenten er zijn om het milieu te beschermen en welke uitgangspunten daarvoor gelden. De zorgplicht stedelijk afvalwater valt onder de Wet Milieubeheer (in toekomst onder Omgevingswet). In artikel 10.33 is de wettelijke verplichting vastgelegd: Vanaf 1 januari 2017 ging de nieuwe Wet natuurbescherming in werking. Deze wet vervangt 3 wetten: de Flora en Faunawet, de Boswet en de Natuurbeschermingswet 1998 en beoogt de bescherming van planten en dieren. Met één wet en minder regels wordt het makkelijker om de wet toe te passen. Het is belangrijk voor de natuur dat er veel verschillende plant- en diersoorten zijn. Sommige diersoorten zijn kwetsbaar, zoals vleermuizen en mussen. Een goede natuurbescherming is belangrijk. Wanneer het goed gaat met de natuur, is er ook meer ruimte voor economische en andere maatschappelijke activiteiten. Verplicht gemeentes tot het opstellen van structuurvisies. Bevat voorschriften over (ver)bouw van bouwwerken, over de staat en het gebruik van bouwwerken, open erven en terreinen, over sloop en over veiligheid tijdens bouwen en slopen.

Wet Natuurbescherming42, 40

Wet ruimtelijke ordening (Wro) Woningwet38 en Bouwbesluit

Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS)43

Speeltoestellen moeten veilig gebruikt kunnen worden; toestellen moeten een certificaat van goedkeuring hebben.

Effect op Openbare Ruimte dient bij reconstructie minimaal de huidige geluidsbelasting geborgd te zijn. Verplicht de gemeente bv. om teerhoudend asfalt op de juiste manier af te voeren. Bij reconstructies moet daarom onderzocht worden of er teerhoudend asfalt in het te reconstrueren deel aanwezig is.

De gemeente heeft een Flora- en Fauna gedagscode waardoor zij vrijgesteld is voor sommige soorten mits ze zich houdt aan de richtlijnen in de gedragscode.

Geeft doelen voor het te voeren beleid in de openbare ruimte Civiele kunstwerken zijn “Bouwwerken geen gebouw zijnde” waarop de regels uit het bouwbesluit van toepassing zijn. Het Bouwbesluit valt onder de woningwet. Bij de reconstructie van kunstwerken dient conform het bouwbesluit gebouwd te worden. Verplichting om speelplekken veilig in te richten en veilig te houden d.m.v. inspecties, visuele controles, uitvoeren van onderhoud en noodzakelijke vervangingen.

42 Eén of enkele bepalingen uit deze wet gaan over naar de Nieuwe Omgevingswet 43 Er is een nieuwe WAS in de maak (WAS 2021) welke inmiddels als concept is ingediend. Een aantal artikelen is

hierin nader uitgewerkt. De strekking van deze wet, namelijk veilige speeltoestellen, blijft gelijk. 53

Datum: 3 juni 2022

Bijlage D Financieel kader

Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) Sinds januari 2020 is de BBV-notitie Materiele vaste activa van december 2017 geactualiseerd. Daarin staat regelgeving opgenomen over het wegwerken van achterstallig onderhoud.

Figuur 11: Begrip Achterstallig onderhoud (BBV-notitie Materiele vaste activa – Bijlage 1)

Figuur 12: Hersteltermijn achterstallig onderhoud (BBV-notitie Materiele vaste activa – Paragraaf 1.1)

Handreiking onderhoud kapitaalgoederen Ten behoeve van het structureel en reëel evenwicht van de financiële positie van gemeenten heeft de Provincie Noord-Brabant een Handreiking Onderhoud Kapitaalgoederen opgesteld. Deze handreiking sluit aan op de regelgeving van de BBV. In paragraaf 2.6 “Achterstallig onderhoud” uit de Handreiking geeft de Provincie een toelichting die hier voor de volledigheid cursief gedrukt is opgenomen, omdat dit van belang is voor beheer en onderhoud. Er kan sprake zijn van achterstand of achterstallig onderhoud als onderhoud niet tijdig volgens de planning wordt uitgevoerd. Bij achterstand is de kwaliteit van het betreffende object (nog) niet aangetast. Bij achterstallig onderhoud is dat wel het geval: er wordt niet (meer) voldaan aan het door de raad vastgestelde minimale kwaliteitsniveau of de 54

Datum: 3 juni 2022

wettelijke norm. Achterstallig onderhoud kan ook ontstaan door een onvoldoende financiële vertaling in de begroting van het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau. Als kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties aan de orde zijn, is er sprake van achterstallig onderhoud. Op basis van CROW advies is het uitgangspunt voor financieel toezicht (conform gehanteerd beleid artikel 12 Fvw) dat er sprake is van kapitaalvernietiging als de staat van het onderhoud niet meer voldoet aan minimaal kwaliteitsniveau C (bij onderhoud wegen), of een vergelijkbaar niveau als er een andere systematiek wordt toegepast. Achterstallig onderhoud kan leiden tot hogere herstellasten en ook tot onveilige situaties als niet meer wordt voldaan aan de wettelijke normen. Daarom dient achterstallig onderhoud zo snel mogelijk te worden hersteld. Op basis van artikel 44 lid 1a BBV wordt daartoe een voorziening gevormd; het achterstallig onderhoud wordt dan meteen ten laste van deze voorziening gebracht. In de notitie “Materiële vaste activa” (januari 2020) van de Commissie BBV is een belangrijke wijziging doorgevoerd met betrekking tot het ramen van achterstallig onderhoud. Dit houdt in dat het niet langer acceptabel is om het achterstallig onderhoud in te lopen binnen vier jaar tijd.

In de praktijk betekent dit dat de gemeente de voorziening achterstallig onderhoud in één keer moet vormen (in het begrotingsjaar waarin de omvang van het achterstallig onderhoud is vastgesteld en duidelijk is welke maatregelen moeten worden getroffen). Doorgaans wordt de voorziening gevormd middels een overheveling vanuit de (algemene) reserves. Dit kan in bepaalde gevallen leiden tot een negatieve stand van de algemene reserve, hetgeen feitelijk niet is toegestaan. In dat geval zal de gemeente met spoed actie moeten ondernemen om de algemene reserve binnen de periode van de meerjarenraming weer op het noodzakelijke peil te brengen. Het achterstallig onderhoud kan derhalve grote consequenties hebben voor de financiële positie van gemeenten en ook voor de vorm van toezicht. In bepaalde gevallen kan achterstallig onderhoud ook worden verholpen door het gehele kapitaalgoed versneld te vervangen. In dat geval is het uiteraard niet nodig om hiervoor nog een voorziening voor achterstallig onderhoud te treffen.

Financiële beheersverordening 2020 In onderstaand overzicht zijn de afschrijvingstermijnen van immateriële en materiele vaste activa weergegeven. Tabel 24 Afschrijvingstermijnen (Bron: Financiële verordening gemeente Tilburg) Nr.

Onderdeel

1. 1.1 1.2

2.1.2 2.1.3 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5 2.3.6 2.3.7 2.3.8 2.4

Immateriële activa Kosten van onderzoek en ontwikkeling (productontwikkeling) Bijdragen in activa van derden worden maximaal afgeschreven tegen de termijn die de derde partij hanteert Materiele vaste activa - economisch nut Infrastructurele voorzieningen Riolering: vrijverval, persleidingen, drukriolering, blauwe aders, investeringen afvalwater-akkoord en Kaderrichtlijn Water, waterparken, hydraulische maatregelen e.d. Rioolaansluitingen, investeringen Stedelijke wateropgave en klimaatadaptatie e.d. Drukrioolunits, gemalen, individuele behandeling van afvalwater (IBA) e.d. Parkeren Parkeergarages Openbaar parkeerterrein Parkeermeters en automaten Gebouwen Gebouwen, ondergrond, geen afschrijving Gebouwen, opstal nieuwbouw Gebouwen, semi-permanent Grootschalige renovaties, aan, en verbouw Gebouw, technische installaties Kleinschalige verbouwingen en renovaties Onderwijsgebouwen, (ver)nieuwbouw Onderwijsgebouwen, renovaties Afvalinzameling, reiniging en gladheidsbestrijding

55

Datum: 3 juni 2022

2 2.1 2.1.1

Jaar

5

60 30 20 40 20 5 n.v.t. 40 20 20 15 10 40 20

Nr.

Onderdeel

2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.4.4 2.4.5 2.4.6 2.4.7 2.5 2.5.1 2.5.2 2.6 2.6.1 2.6.2 2.6.3 2.6.4 2.6.5 2.7 2.7.1 2.7.2 2.7.3 2.8 2.8.1 2.8.2 2.8.3 2.8.4 2.8.5 2.8.6

Putten ondergrondse containers Duo/minicontainers, ondergrondse containers, perscontainers, rolcontainers Afzetcontainers, bovengrondse containers Inzamelvoertuigen, haakarmvoertuigen Bestelwagens, bakwagens BAT Loader, kraan, heftruck, rollpacker, aanhangwagens, meetpunten, toegangscontrolesystemen e.d. Wintermaterieel gladheidsbestrijding Vervoermiddelen Auto's, scooters, fietsen, aanhangwagens Tractoren ICT voorzieningen Glasvezelverbindingen Servers, vaste telefonie, netwerkcomponenten, software, audio visuele apparatuur Kasregisters, foto- en videoapparatuur Laptop, PC, monitor Firewalls Sportvoorzieningen Aanleg sportterein Kunstgrasveld, onderlaag Kunstgrasveld, bovenlaag Overig Machines (waaronder: couverteermachines, stemmachines) Gereedschappen Vaste inrichting, stoffering Meubilair, inventaris Monumenten Begraafplaatsen

Jaar

30 12 10 10 5 5 10 5 10 10 5 4 3,5 3 25 30 10 10 5 10 10 30 30

Tabel 25 Afschrijvingstermijnen (Bron: Financiële verordening gemeente Tilburg)

Nr. 3 3.1 2.1.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.1.7 3.2 3.2.1 3.2.2 3.3 3.3.1 3.3.2

Onderdeel Materiele vaste activa - maatschappelijk nut Infrastructuur Grond- en sloopwerken Wegen, straten en pleinen Straatmeubilair Wegmeubilair Ondergrondse infra Openbare verlichting Installaties m.b.t. verkeersbeheersing en verkeersregeltechniek Digitale bewegwijzering Groen Openbaar groen en groen om de stad Speelvoorzieningen (waaronder: Cruijff Court en Krajicek Playground) Havens Binnenhavens Recreatieve voorzieningen binnenhavens

56

Datum: 3 juni 2022

Jaar 30 30 20 10 30 20 10 10 20 10 30 20

Bijlage E Uitwerking Processtap Beleid en strategie (iAMPro) In deze bijlage zijn een aantal belangrijke onderdelen uit de processtap Beleid en strategie van iAMPro nader uitgewerkt als eerste stap richting een nieuwe Beheersystematiek Openbare Ruimte binnen de gemeente Tilburg.

Vertaling bestuurlijke doelen naar IBOR doelen De ambitie van de Gemeente Tilburg is als volgt verwoord in het bestuursakkoord 2018-2022: Gezond en Gelukkig in Tilburg, gericht op Vitaliteit, Inclusiviteit, Duurzaamheid en Samen & Dichtbij. In de Programmabegroting (2021) zijn deze ambities nader uitgewerkt in Programma’s, thema’s en concrete doelstellingen. De vier programma’s met (sub)thema’s uit de Programmabegroting 2021 dienen als het startpunt voor de Line-of-Sight om uiteindelijk de doelstellingen voor het beheer en onderhoud (IBOR) te laten aansluiten bij de doelstellingen van de organisatie. Tabel 26 geeft het overzicht weer van de programma’s en thema’s uit de Programmabegroting 2021, waarbij per thema de raakvlakken zijn geïdentificeerd met de scope van het IBOR. De thema’s die een raakvlak hebben met (een deel van) de scope van het IBOR zijn gemarkeerd en benoemd in de tabel ten behoeve van verdere uitwerking. Tabel 26: Raakvlakken Programmabegroting 2021 met scope IBOR (Beheer & Onderhoud)

Programma

1. Inclusieve stad

2. Duurzame stad

3. Vitale stad

4. Samen en dichtbij

Blz.

Thema

44

Sociaal en veerkrachtig (Tilburg in beweging) Persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid Passende ondersteuning; Toegang Passende ondersteuning; Werk en inkomen Passende ondersteuning; Wmo Passende ondersteuning; Jeugdhulp Ingrijpen bij crisis en onveiligheid Fysieke basiskwaliteit Groen blauwe leefomgeving Klimaat Openbare orde en veiligheid Aantrekkelijke leefomgeving Economie, cultuur en evenementen Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit Bestuur en samenwerking Publieke dienstverlening Diensten aan andere overheden Financiering en algemene dekkingsmiddelen Algemene baten en lasten

14 21 26 29 34 38 42 48 54 58 63 70 74 82 89 94 98 99 101

Raakvlak met scope IBOR Ja Nee Nee Ja Nee Nee Nee Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Nee Nee Nee

Tabel 27: Raakvlakken omgevingsvisie 2040 met scope IBOR (Beheer& Onderhoud)

Visie

Subkop

Blz.45

People: bewoners en bezoekers centraal People: bewoners en bezoekers centraal People: bewoners en bezoekers centraal Planet: klimaat neutrale en klimaatbestendige stad Planet: klimaat neutrale en klimaatbestendige stad Planet: klimaat neutrale en klimaatbestendige stad Profit: sterk in kennis, innovatie en smart Industries

Optimaal betrokken Leefbaar en aantrekkelijk Sociale cohesie en veiligheid Gezonde stad Klimaatneutraal en -bestendig Ecologie diverse subkoppen

47 48 48 49 48 49 49-50

44 Betreft het bladzijdenummer uit de Programmabegroting, waarin het Programma en Thema zijn opgenomen. 45 Betreft het bladzijdenummer uit de Omgevingsvisie 2040, waarin de visie en Subkoppen zijn opgenomen.

57

Datum: 3 juni 2022

Strategische organisatiedoelen Om inzicht te krijgen in de strategische organisatiedoelen wordt gebruik gemaakt van een door CROW ontwikkelde tool als onderdeel van het kennisplatform iAMPro. De tool geeft (beginnende) assetmanagementorganisaties een houvast bij de vertaling van de strategische organisatiedoelen naar strategische assetmanagementdoelen. Het instrument heeft drie doelen: 1. Een overzichtelijk ‘buffet’ aan organisatiewaarden bieden, zodat een assetmanagementorganisatie haar strategische doelen kan concretiseren naar operationele doelen (Line-of-Sight aanbrengen). 2. Een gemeenschappelijke taal creëren voor organisatiewaarden, zodat iedereen weet wat wordt bedoeld. 3. Een set duidelijke KPI’s, zodat meetbare doelstellingen benoemd en gemonitord kunnen worden. Bij het opstellen van het voorliggend IBOR is het instrument daadwerkelijk voor de bovenstaande doeleinden ingezet. Tabel 28 bevat de eerste stap in het toewerken naar deze doeleinden. In Tabel 28 zijn de Collegedoelstellingen uit de Programmabegroting 2021, welke raakvlakken hebben met de scope van het IBOR, gekoppeld aan de door de CROW gedefinieerde kernwoorden c.q. strategische organisatiedoelen. Deze kernwoorden geven kernachtig weer wat de ambitie is van een organisatie, in dit geval de gemeente Tilburg. De kernwoorden zijn vervolgens de basis voor de bedrijfswaardematrix.

Hierdoor wordt het mogelijk om per kernwoord / strategisch organisatiedoel de belangen van de stakeholders te identificeren en de bedrijfsmatrix op te stellen, waarmee prioritering en transparante besluitvorming plaats kan vinden. Om vervolgens de IBOR doelen en KPI’s zo te definiëren, dat de Line-of-Sight met de programmadoelstellingen gewaarborgd is. Tabel 28: Programmadoelstellingen 2021 gekoppeld aan CROW kernwoorden c.q. strategische organisatiedoelen

Programma

Thema

Blz.

CROW kernwoord (Strategisch organisatiedoel)

14

Gezondheid (Spelen)

29

Verantwoordelijkheid (Inkoop)

Fysieke basiskwaliteit 2. Duurzame Groen blauwe leefomgeving stad Klimaat Openbare orde en veiligheid Aantrekkelijke leefomgeving

48 54 58 63 70

3. Vitale stad Economie, cultuur en evenementen

74

Attractiviteit, Gezondheid, Duurzaamheid, Imago Omgeving, Gezondheid, Duurzaamheid, Vitaliteit Duurzaamheid, Omgeving, Verantwoordelijkheid Veiligheid Attractiviteit, Imago, Bereikbaarheid, Duurzaamheid Attractiviteit, Duurzaamheid Vitaliteit, Verantwoordelijkheid

Sociaal en veerkrachtig (Tilburg in beweging) 1. Inclusieve Passende ondersteuning; stad Werk en inkomen

4. Samen en dichtbij

58

Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit Bestuur en samenwerking Publieke dienstverlening

Datum: 3 juni 2022

82

Vitaliteit, Duurzaamheid, Bereikbaarheid, Veiligheid

89 94

Attractiviteit: Participatie, Verantwoordelijkheid, Imago Verantwoordelijkheid, Attractiviteit (dienstverlening)

Stakeholderanalyse Om inzicht te krijgen in de stakeholders van de beheerorganisatie van de openbare ruimte en hoe deze zich verhouden ten aanzien van de bestuurlijke doelen en ambities is een stakeholderanalyse uitgevoerd. Een stakeholder is daarbij gedefinieerd als een hoofdzakelijk externe belanghebbende die op een of andere manier betrokken is of wordt bij de gemeentelijke beheerorganisatie. Op basis hiervan is een top 12 samengesteld (zie tabel 29). Het streven was om een top 10 samen te stellen, maar er zijn dermate veel verschillende stakeholders in de openbare ruimte, dat dit niet mogelijk bleek zonder een belangrijke groep buiten beschouwing te laten. Tabel 29: Top 12 externe stakeholders van de beheerorganisatie

Stakeholder nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Stakeholders Top 12 Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging) Sociaal culturele instellingen (ziekenhuizen, theaters, scholen, etc.) Projectontwikkelaars Woningbouwcoöperaties Nutsbedrijven Openbaar vervoer Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten) Hulpdiensten Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Belangenorganisaties Evenementen en markt

Bij de toepassing van het bedrijfswaardenmodel (zie volgende onderdeel) wordt ook rekening gehouden met de belangen van deze stakeholders. In tabel 30 is een overzicht opgenomen van de belangen van de stakeholders in relatie tot de bestuurlijke doelen. Door de toegenomen aandacht voor participatie komen er meer wensen boven tafel, die niet binnen de bestaande onderhoudsbudgetten kunnen worden opgelost. Het huidige budget voor wensen vanuit wijken in de openbare ruimte is daarvoor bedoeld, maar onvoldoende om aan al deze wensen tegemoet te komen. Dit leidt steeds meer tot discussies en vertragingen in projecten.

Stakeholders

Stakeholder s

Tabel 30: Belangen van de belangrijkste externe stakeholders

59

ATTRACTIVITEIT Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Projectontwikkelaars Woningbouwcoöperaties Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging)

Belang van stakeholder Contract-eis binnen de beheercontracten Tevredenheid en participatiemogelijkheden Verkoopbaarheid Sociale weerbaarheid Participatiemogelijkheden

BEREIKBAARHEID Openbaar vervoer Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging)

Belang van stakeholder Vervoeren en verbinden Bereikbaarheid, logistiek Bereikbaarheid, toegankelijkheid, binnen normtijden

Hulpdiensten Sociaal culturele instellingen (ziekenhuizen, theaters, scholen, etc.) Nutsbedrijven Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten)

Datum: 3 juni 2022

Bereikbaarheid, logistiek, toegankelijkheid Toegankelijkheid en beschikbaarheid Connectiviteit, doorstroming

Stakeholders

DUURZAAMHEID Nutsbedrijven Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten) Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Projectontwikkelaars Woningbouwcoöperaties Openbaar vervoer

Duurzame bedrijfsvoering, klimaatdoelen

Stakeholders

Belang van stakeholder Goed vestigingsklimaat Goed vestigingsklimaat Goed vestigingsklimaat

GEZONDHEID Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Sociaal culturele instellingen (ziekenhuizen, theaters, scholen, etc.) Belangenorganisaties Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Overheden (RWS, provincie, waterschap ,buurgemeenten)

Belang van stakeholder Bewegen, spelen en ontmoeten

OMGEVING Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten) Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Projectontwikkelaars Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging) Woningbouwcoöperaties

Belang van stakeholder Wet- en regelgeving, inspelen nieuwe ontwikkelingen Contract-eis Contract-eis, wet- en regelgeving Wet- en regelgeving Wet- en regelgeving

IMAGO Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging) Evenementen en markt Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten)

Belang van stakeholder Daar wil ik wonen Omzet Omzet

Stakeholders

Stakeholders

VITALITEIT Evenementen en markt Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging) Projectontwikkelaars Sociaal culturele instellingen (ziekenhuizen, theaters, scholen, etc.) Burgers (en bewonersvertegenwoordiging)

Stakeholders

Contract-eis Contract-eis Duurzame bedrijfsvoering, afstemming CO2 emissie, connectiviteit, waterstof, laden, infrastructuur Beschikbaarheid deelfietsen, scooters, auto's, groen voor grijs (verhardingen)

Stakeholders

Burgers (en bewonersvertegenwoordiging)

Belang van stakeholder Uitvoerbaarheid van de energietransitie

60

Belangenorganisaties VEILIGHEID Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Sociaal culturele instellingen (ziekenhuizen, theaters, scholen, etc.) Hulpdiensten Belangenorganisaties Aannemers beheercontracten (diamantgroep) Projectontwikkelaars Woningbouwcoöperaties

Datum: 3 juni 2022

Goed vestigingsklimaat Werkgelegenheid

Mentaal welzijn, beschikbare speelruimte Bewegen, spelen en ontmoeten Contract-eis Volksgezondheid

Aantrekkelijkheid, positieve beleving en uitstraling Draagt bij aan behalen van maatschappelijke doelen Belang van stakeholder Veilig voelen en gebruik Veilige omgeving Binnen normtijden veilig op locatie aanwezig zijn, veilig werk kunnen doen ARBO, wet- en regelgeving Contract-eis Contract-eis Contract-eis

Stakeholders

VERANTWOORDELIJKHEID Overheden (RWS, provincie, waterschap, buurgemeenten) Bedrijven (winkels, horeca en vitaal vereniging) Burgers (en bewonersvertegenwoordiging) Belangenorganisaties Aannemers beheercontracten (diamantgroep)

Belang van stakeholder Handelen conform wet- en regelgeving, inkoopbeleid, transparantie Maatschappelijk verantwoord ondernemen Belastinggeld doelmatig besteed Opkomen voor maatschappelijke belangen Contract-eis (o.a. re-integratie)

Totstandkoming bedrijfswaardenmodel Met het bedrijfswaardenmodel voeren beheerders risicoanalyses uit en bepalen per project/onderhoudsmaatregel de toegevoegde waarde van het verlagen van één of meerdere risico’s. De toegevoegde waarde wordt uitgedrukt in het effect op de bestuurlijke doelen en de kans van optreden. In een aantal werksessies met de beheerders is gekomen tot de invulling van het bedrijfswaardenmodel voor de gemeente Tilburg (zie figuur 13). Kans

Bedrijfswaarden (economische) Gezondheid Vitaliteit Zeer grote impact op Zeer grote impact op Zeer grote impact op toegankelijkheid de waardering Zeer grote impact op circulaire toepassing mindervaliden, vestigingsklimaat kwaliteitsbeeld hergebruikte Zeer grote impact op beschikbaarheid van en/of hoeveelheid van openbare ruimte, grondstoffen, CO2 hoeveelheid het wegennet en/of werken en diensten waardering uitstoot van aanleg openbare ruimte reistijdverlies binnen de regio leefbaarheid in de en onderhoud van geschikt voor wegverkeer uitbesteedt buurt en/of assets, wateroverlast recreatie en sport omgevingskwaliteit en/of de afstand tot Meer dan 120 Meer dan € 10M groen in omgeving minuten vertraging schade Grote impact op Grote impact op de Grote impact op toegankelijkheid waardering Grote impact op circulaire toepassing mindervaliden, vestigingsklimaat kwaliteitsbeeld hergebruikte Grote impact op beschikbaarheid van en/of hoeveelheid van openbare ruimte, grondstoffen, CO2 hoeveelheid het wegennet en/of werken en diensten waardering uitstoot van aanleg openbare ruimte reistijdverlies binnen de regio leefbaarheid in de en onderhoud van geschikt voor wegverkeer uitbesteedt buurt en/of assets, wateroverlast recreatie en sport omgevingskwaliteit en/of de afstand tot 60-120 minuten € 1M - € 10M groen in omgeving vertraging schade Attractiviteit

Zeer groot

Effect

Groot

Behoorlijk

Matig

Klein

Bereikbaarheid

Duurzaamheid

Omgeving

Imago

Veiligheid

Verantwoordelijkheid

Zeer grote impact op Zeer grote impact op de netheid van de actuele en openbare ruimte betrouwbare data (zwerfafval, graffiti), informatiebeheerssys de technische staat / teem, budget onderhoudstoestand openbare ruimte per en/of inwoner en/of het verkeersongevallen aantal initiatieven tot innovaties (pilots, Landelijk nieuws Meerdere doden experimenten ect) Grote impact op de Grote impact op Grote impact op netheid van de actuele en kwaliteitsbeeld openbare ruimte betrouwbare data openbare ruimte, (zwerfafval, graffiti), informatiebeheerssys Grote impact op het waardering de technische staat / teem, budget aandeel ecologische leefbaarheid in de onderhoudstoestand openbare ruimte per beheerd groen buurt en/of en/of inwoner en/of het omgevingskwaliteit verkeersongevallen aantal initiatieven tot innovaties (pilots, Regionaal nieuws Één dode experimenten ect) Behoorlijke impact op Behoorlijke impact op Behoorlijke impact op Behoorlijke impact op Behoorlijke impact op de netheid van de Behoorlijke impact op toegankelijkheid de waardering actuele en kwaliteitsbeeld openbare ruimte Behoorlijke impact op circulaire toepassing mindervaliden, vestigingsklimaat betrouwbare data openbare ruimte, (zwerfafval, graffiti), kwaliteitsbeeld hergebruikte Behoorlijke impact op beschikbaarheid van en/of hoeveelheid van Behoorlijke impact op informatiebeheerssys waardering de technische staat /

openbare ruimte, grondstoffen, CO2 hoeveelheid het wegennet en/of werken en diensten het aandeel teem, budget leefbaarheid in de onderhoudstoestand waardering uitstoot van aanleg openbare ruimte reistijdverlies binnen de regio ecologische beheerd openbare ruimte per buurt en/of en/of leefbaarheid in de en onderhoud van geschikt voor wegverkeer uitbesteedt groen inwoner en/of het omgevingskwaliteit verkeersongevallen buurt en/of assets, wateroverlast recreatie en sport aantal initiatieven tot omgevingskwaliteit en/of de afstand tot 30-60 minuten € 100k - € 1M innovaties (pilots, Lokaal nieuws Enkele groen in omgeving vertraging schade experimenten ect) zwaargewonde Matige/beperkte Matige/beperkte Matige/beperkte Matige/beperkte impact op de netheid Matige/beperkte Matige/beperkte impact op impact op van de openbare Matige/beperkte impact op circulaire impact op de impact op actuele en toegankelijkheid kwaliteitsbeeld waardering ruimte (zwerfafval, impact op toepassing betrouwbare data mindervaliden, openbare ruimte, Matige impact op vestigingsklimaat graffiti), de kwaliteitsbeeld hergebruikte Matige/beperkte informatiebeheerssys beschikbaarheid van waardering hoeveelheid en/of hoeveelheid van technische staat / openbare ruimte, grondstoffen, CO2 impact op het teem, budget het wegennet en/of leefbaarheid in de openbare ruimte werken en diensten onderhoudstoestand openbare ruimte

per waardering uitstoot van aanleg aandeel ecologische reistijdverlies buurt en/of geschikt voor binnen de regio en/of leefbaarheid in de en onderhoud van beheerd groen inwoner en/of het wegverkeer omgevingskwaliteit recreatie en sport verkeersongevallen aantal initiatieven tot buurt en/of assets, wateroverlast uitbesteedt omgevingskwaliteit en/of de afstand tot innovaties (pilots, 15-30 minuten Intern nieuws €10k €100k schade Ongeval met groen in omgeving experimenten ect) vertraging gemeente verzuim Kleine impact op de Kleine impact op Kleine impact op Kleine impact op Kleine impact op de netheid van de Kleine impact op toegankelijkheid kwaliteitsbeeld actuele en openbare ruimte Kleine impact op circulaire toepassing waardering mindervaliden, openbare ruimte, betrouwbare data vestigingsklimaat (zwerfafval, graffiti), kwaliteitsbeeld hergebruikte Kleine impact op beschikbaarheid van waardering informatiebeheerssys en/of hoeveelheid van hoeveelheid de technische staat / openbare ruimte, grondstoffen, CO2 Kleine impact op het het wegennet en/of leefbaarheid in de teem, budget werken en diensten openbare ruimte onderhoudstoestand waardering uitstoot van aanleg aandeel ecologische reistijdverlies buurt en/of openbare ruimte per binnen de regio en/of leefbaarheid in de en onderhoud van geschikt voor beheerd groen wegverkeer omgevingskwaliteit inwoner en/of het verkeersongevallen

buurt en/of assets, wateroverlast uitbesteedt recreatie en sport aantal initiatieven tot omgevingskwaliteit en/of de afstand tot Minder dan 15 Intern nieuws innovaties (pilots, Tot € 10k schade Ongeval zonder groen in omgeving minuten vertraging afdeling experimenten ect) verzuim Zeer grote impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, Zeer grote impact op waardering het aandeel leefbaarheid in de ecologische beheerd buurt en/of groen omgevingskwaliteit

Zeer laag

Laag

Geregeld

Hoog

Zeer hoog

< 0,01 keer per jaar

0,01 - 0,1 keer per jaar

0,1 - 1 keer per jaar

1-10 keer per jaar

10 - 100 keer per jaar

M

H

O

O

O

L

M

H

O

O

V

L

M

H

O

V

V

L

M

H

V

V

V

L

M

Figuur 13: Bedrijfswaardenmodel

Het bedrijfswaardenmodel gebruiken de beheerders als een handreiking om projecten en/of onderhoudsmaatregelen te prioriteren in het Meerjarenprogramma Openbare Ruimte (de Keten OR), maar ook voor het bepalen van de beste maatregel in het geval onderhoud aan een object noodzakelijk is. Het bedrijfswaardenmodel gebruiken beheerders op twee manieren: 1. Voor de huidige projecten bekijken wat het effect is op de bestuurlijke doelen wanneer de verschillende maatregelen binnen de projecten niet worden uitgevoerd. De toegevoegde waarde van de projecten worden bepaald door het risico voor en na uitvoering van het project met elkaar te vergelijken en af te zetten tegen de benodigde middelen. Het model wordt gebruikt om te prioriteren. 2. In het geval nieuwe risico’s worden gesignaleerd (bijvoorbeeld plotse scheurvorming in een object) wordt het bedrijfswaardenmodel ingezet om te bepalen welke verbetermaatregel (bv vervangen of onderhouden) de meeste meerwaarde genereert per uitgegeven euro. Het model wordt dan gebruikt om een verdedigbaar besluit te nemen over de meest optimale maatregel. De toepassing van dit bedrijfswaardenmodel stelt de gemeente in staat om voor alle projecten in het Meerjarenprogramma Openbare Ruimte te bepalen welke projecten de meeste waarde toevoegen, rekening houdend met de bestuurlijke doelen en de belangen van onze stakeholders.

Daarnaast stelt de bedrijfswaardematrix de 61

Datum: 3 juni 2022

gemeente in staat om diverse onderhoudsmaatregelen binnen het regulier beheer tegen elkaar af te wegen om zo de meest effectieve en efficiënte onderhoudsmaatregelen uit te voeren. Om tot het bedrijfswaardemodel te komen zijn de volgende stappen doorlopen: 1. Het bepalen van de passende beoordelingsschaal. 2. Het bepalen van kwalitatieve effect- en kans niveaus. 3. Het bepalen van een geaccepteerd risicoprofiel. 4. Het bepalen van kwantitatieve effect- en kans niveaus. Hieronder zijn deze stappen kort toegelicht.

Het bepalen van de passende beoordelingsschaal Voor het bepalen van de beoordelingsschaal – het aantal kans- en effectniveaus in een risicomatrix – wordt binnen de wereld van risicomanagement geen voorschrift of eis gesteld. Deze beoordelingsschaal verschilt dan ook per sector, organisatie of afdeling. Wanneer wordt gekozen voor een zeer nauwkeurige beoordeling van risico’s wordt het proces ook complexer en tijdrovender. Voor de gemeente Tilburg is gekozen voor een matrix met zowel vijf kans- als effectcategorieën. Deze risicomatrix wordt breed toegepast binnen gemeenten en heeft daarmee ook een bewezen effectiviteit en toepasbaarheid.

Het bepalen van kwalitatieve kans- en effect categorieën Voor het bepalen van de kans en effect categorieën is gekeken naar de meest voorkomende en gangbare termen. Dit heeft geresulteerd in de volgende categorieën.

Categorieën

Tabel 31: Kans- en effect categorieën

62

Kans Zeer hoog Hoog Geregeld Laag Zeer laag

Datum: 3 juni 2022

Effect Catastrofaal Ernstig Behoorlijk Matig Klein

Het bepalen van kwalitatieve kans- en effect categorieën (vervolg) Voor het bepalen van de kwantitatieve kans categorieën en de effecten per kernwaarde is in deze fase gekeken naar veelgebruikte risicomatrices. Dit heeft geresulteerd in de onderstaande risicomatrix. Tabel 32: Risicomatrix: kans categorieën en effecten per kernwaarde Kans

Categorieën

Meer dan 10 keer per jaar (10-100 keer per jaar)

63

Attractiviteit

Bereikbaarhei d

Duurzaamheid

(economische) Gezondheid Vitaliteit

Omgeving

Imago

Veiligheid

Zeer grote impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

Zeer grote impact op toegankelijkheid mindervaliden, beschikbaarhei d van het wegennet en/of reistijdverlies wegverkeer

Zeer grote impact op circulaire toepassing hergebruikte grondstoffen, CO2 uitstoot van aanleg en onderhoud van assets, wateroverlast en/of de afstand tot groen in omgeving

Zeer grote impact op de waardering vestigingsklima at en/of hoeveelheid van werken en diensten binnen de regio uitbesteedt

Zeer grote impact op het aandeel ecologische beheerd groen

Zeer grote impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

Zeer grote impact op de netheid van de openbare ruimte (zwerfafval, graffiti), de technische staat / onderhoudstoes tand en/of verkeersongeva llen

Zeer grote impact op actuele en betrouwbare data informatiebehee rssysteem, budget openbare ruimte per Meer dan 120 inwoner en/of minuten Meer dan € Landelijk het aantal vertraging 10M schade nieuws initiatieven tot innovaties Meerdere (pilots, doden experimenten ect) 1 tot 10 Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op Grote impact op keer per kwaliteitsbeeld toegankelijkheid circulaire de waardering hoeveelheid het aandeel kwaliteitsbeeld de netheid van actuele en jaar openbare mindervaliden, toepassing vestigingsklima openbare ecologische openbare de openbare betrouwbare (1 – 10 keer ruimte, beschikbaarhei hergebruikte at en/of ruimte geschikt beheerd groen ruimte, ruimte data per jaar) waardering d van het grondstoffen, hoeveelheid voor recreatie waardering (zwerfafval, informatiebehee leefbaarheid in wegennet en/of CO2 uitstoot van werken en en sport leefbaarheid in graffiti), de rssysteem, de buurt en/of reistijdverlies van aanleg en diensten binnen de buurt en/of technische budget omgevingskwali wegverkeer onderhoud van de regio omgevingskwali staat / openbare teit assets, uitbesteedt teit onderhoudstoes ruimte per 60-120 wateroverlast tand en/of inwoner en/of minuten en/of de afstand € 1M - € 10M Regionaal verkeersongeva het aantal vertraging tot groen in schade nieuws llen initiatieven

tot omgeving innovaties Één dode (pilots, Datum: 3 juni 2022

Zeer grote impact op hoeveelheid openbare ruimte geschikt voor recreatie en sport

Verantwoordelijkheid

Kans

1 tot 10 keer per 10 jaar (0,1 – 1 keer per jaar)

Attractiviteit

Behoorlijke impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

Bereikbaarhei d

Behoorlijke impact op toegankelijkheid mindervaliden, beschikbaarhei d van het wegennet en/of reistijdverlies wegverkeer 30-60 minuten vertraging

Duurzaamheid

Behoorlijke impact op circulaire toepassing hergebruikte grondstoffen, CO2 uitstoot van aanleg en onderhoud van assets, wateroverlast en/of de afstand tot groen in omgeving

(economische) Gezondheid Vitaliteit

Behoorlijke impact op de waardering vestigingsklima at en/of hoeveelheid van werken en diensten binnen de regio uitbesteedt

Behoorlijke impact op hoeveelheid openbare ruimte geschikt voor recreatie en sport

Omgeving

Behoorlijke impact op het aandeel ecologische beheerd groen

€ 100k - € 1M schade

Imago

Behoorlijke impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit Lokaal nieuws

Veiligheid

Behoorlijke impact op de netheid van de openbare ruimte (zwerfafval, graffiti), de technische staat / onderhoudstoes tand en/of verkeersongeva llen Enkele zwaargewonde

1 tot 10 keer per 100 jaar (0,01 – 0,1 keer per jaar)

Matige/beperkte impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

Matige/beperkte impact op toegankelijkheid mindervaliden, beschikbaarhei d van het wegennet en/of reistijdverlies wegverkeer 15-30 minuten vertraging

Matige/beperkte impact op circulaire toepassing hergebruikte grondstoffen, CO2 uitstoot van aanleg en onderhoud van assets, wateroverlast en/of de afstand tot groen in omgeving

Matige/beperkte impact op de waardering vestigingsklima at en/of hoeveelheid van werken en diensten binnen de regio uitbesteedt

Matige impact op hoeveelheid openbare ruimte geschikt voor recreatie en sport

Matige/beperkte impact op het aandeel ecologische beheerd groen

€10k - €100k schade

Matige/beperkte impact op kwaliteitsbeeld openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit Intern nieuws gemeente

Matige/beperkte impact op de netheid van de openbare ruimte (zwerfafval, graffiti), de technische staat / onderhoudstoes tand en/of verkeersongeva llen Ongeval met verzuim

Minder dan eens in de 100 jaar 64

Kleine impact op kwaliteitsbeeld

Datum: 3 juni 2022

Kleine impact Kleine impact op op circulaire toegankelijkheid toepassing

Kleine impact op de waardering

Kleine impact op hoeveelheid openbare

Kleine impact op het aandeel ecologische

Kleine impact op kwaliteitsbeeld

Kleine impact op de netheid van de

Verantwoordelijkheid experimenten ect) Behoorlijke impact op actuele en betrouwbare data informatiebehee rssysteem, budget openbare ruimte per inwoner en/of het aantal initiatieven tot innovaties (pilots, experimenten ect) Matige/beperkte impact op actuele en betrouwbare data informatiebehee rssysteem, budget openbare ruimte per inwoner en/of het aantal initiatieven tot innovaties (pilots, experimenten ect) Kleine impact op actuele en betrouwbare

Kans (<0,01 keer per jaar)

Attractiviteit

Bereikbaarhei d

Duurzaamheid

(economische) Gezondheid Vitaliteit

Omgeving

Imago

Veiligheid

Verantwoordelijkheid

openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

mindervaliden, beschikbaarhei d van het wegennet en/of reistijdverlies wegverkeer

hergebruikte grondstoffen, CO2 uitstoot van aanleg en onderhoud van assets, wateroverlast en/of de afstand tot groen in omgeving

vestigingsklima ruimte geschikt at en/of voor recreatie hoeveelheid en sport van werken en diensten binnen de regio uitbesteedt

beheerd groen

openbare ruimte, waardering leefbaarheid in de buurt en/of omgevingskwali teit

openbare ruimte (zwerfafval, graffiti), de technische staat / onderhoudstoes tand en/of verkeersongeva llen

data informatiebehee rssysteem, budget openbare ruimte per inwoner en/of het aantal initiatieven tot innovaties (pilots, experimenten ect)

Minder dan 15 minuten vertraging

Tot € 10k schade

Intern nieuws afdeling

Ongeval zonder verzuim

65

Datum: 3 juni 2022

Het bepalen van risicopunten Voor het kwantificeren, wegen en prioriteren van risico’s is het gewenst een puntensysteem te hanteren. Om een duidelijke afweging te kunnen maken tussen risico’s wordt daarom doorgaans een logaritmisch schaal gehanteerd in lijn met de kans van optreden. Door de punten in lijn te brengen met financiële effecten ontstaat een puntenmatrix, dat dient ter kwantificering van de risico’s.

Kans

Tabel 33: Puntenmatrix t.b.v. kwantificering risico’s

Zeer groot Groot Behoorlijk Matig Klein

Zeer laag 10.000 1.000 100 10 1

Laag 100.000 10.000 1.000 100 10

Effect Geregeld 1.000.000 100.000 10.000 1.000 100

Hoog 10.000.000 1.000.000 100.000 10.000 1.000

Zeer hoog 100.000.000 10.000.000 1.000.000 100.000 10.000

Het bepalen van een geaccepteerd risicoprofiel Voor het prioriteren van risico’s en maatregelen wordt een onderscheid gemaakt tussen een acceptabel en onacceptabel risiconiveau. Hiermee kan een eerste keuze worden gemaakt welke maatregelen wel en niet worden opgepakt.

Niveaus

Tabel 34: Risicoprofielen

66

Kans ≤ 100 punten > 100 punten en ≤ 1000 punten > 1000 punten en ≤ 10.000 punten > 10.000 punten en ≤ 100.000 punten ≥ 100.000 punten

Datum: 3 juni 2022

Effect Verwaarloosbaar Laag Medium Hoog Ontoelaatbaar

Figuur 14: Bedrijfswaardenmatrix

67

Datum: 3 juni 2022

Kritieke Prestatie Indicatoren De IBOR-doelen (zie tabel 5) zijn korte, kernachtige verwoordingen van de bestuurlijke doelen waar we de komende 5 à 10 jaar gezamenlijk en gericht aan gaan werken. Ze geven een beeld van de (extra) bijdrage, die we vanuit de nieuwe Beheersystematiek Openbare Ruimte kunnen leveren om hieraan te gaan voldoen. De bestuurlijke doelen kunnen elke vier jaar veranderen door wijzigingen in de samenstelling van de Raad. Deze veranderingen kunnen leiden tot aanpassingen van de gestelde IBOR-doelen. Echter, doordat de IBOR-doelen zijn gekoppeld aan de doelstellingen in de Omgevingsvisie 2040, zal de rode draad niet wezenlijk veranderen bij een nieuwe Raad. Om te verduidelijken wat wordt verstaan onder de kernwaarden binnen het IBOR zijn zogenoemde Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) benoemd. Dit zijn relatief eenvoudig meetbare parameters die in deze context worden gebruikt om de kernwaarde te kunnen kwantificeren en de waarde van een maatregel te kunnen bepalen. Tabel 35: Bestuurlijke doelen met onderliggende (gekozen) IBOR-doelen en daaraan gekoppelde KPI’s

Bestuurlijk doel

IBOR-doel

Kritische Prestatie Eenheid Indicator (KPI) Gemiddeld kwaliteitsbeeld CROW beeldkwaliteitsniveau openbare ruimte Waardering leefbaarheid Rapportcijfer belevingsonderzoek in de buurt

Aantrekkelijke en prettige Aantrekkelijke en (woon)stad sociale Bijdragen aan een leefomgeving goede Uitkomsten benchmark omgevingskwaliteit gemeenten

Bereikbaarheid en mobiliteit

Duurzame samenleving

Economisch vitaal

68

Bijdragen aan een goede mobiliteit en toegankelijkheid Vlot en beschikbaar wegennet Bijdragen aan circulaire economie

Toegankelijkheid mindervaliden

Beschikbaarheid van de % beschikbaarheid netwerkschakels Reistijdverlies wegverkeer Totaal aantal minuten tijdsverlies (per jaar) circulaire toepassing hergebruikte grondstoffen

CO2 uitstoot van aanleg Bijdragen aan CO2 (vervang) & onderhoud reductie assets Reductie probleemzones droogtestress Reductie probleemzones Klimaat adaptief hittestress Reductie probleemzones wateroverlast Voorkomen Mate van hittestress temperatuurverlaging Tijdelijke berging van Ruimte voor water water in de OR op verharding en in groen Aanleggen ecologische % realisatie verbindingszones Aantrekkelijk Waardering vestigingsklimaat vestigingsklimaat Bijdragen aan Hoeveelheid werken en regionale diensten uitbesteedt economie en binnen de regio werkgelegenheid

Datum: 3 juni 2022

N.t.b.

% hergebruikt / nieuw kg CO2 / m2 (eventueel per assetgroep) N.t.b. N.t.b. N.t.b. oC

Aantal malen tijdelijke waterberging per jaar M2 ecologische verbindingszones Score 1-10 (WSJG) Aandeel lokaal in de totaal omzet in €

Bestuurlijk doel

Natuur- en milieuvriendelijk

Positieve identiteit en uitstraling

Veilige leefomgeving

Verantwoord handelen

Kritische Prestatie Indicator (KPI) Bijdragen aan Hoeveelheid OR geschikt goede gezondheid voor recreatie en sport IBOR-doel

Klimaatopgave: vergroening Voldoende biodiversiteit Goed imago, klantgericht en waardering samenleving

Eenheid M2 openbaar sport en groen per inwoner

Hoeveelheid groen/water

M2 groen/water binnen de bebouwde kom per inwoner

Aandeel ecologische beheerd groen

% ecologisch beheerd groen

Waardering publiek

Rapportcijfer belevingsonderzoek

Netheid van de openbare CROW Kwaliteitsniveaus schoon ruimte (zwerfafval, graffiti) Schoon en heel technische staat/ CROW Kwaliteitsniveaus onderhoud onderhoudstoestand Verkeersveilig Bij overlap met Ruimte is deze KPI niet langer Verkeersongevallen (incl. vaarwegen) van toepassing Betrouwbare en Actuele en betrouwbare Gemiddelde verwerkingstijd mutaties per bruikbare data assetgroep informatie informatiebeheerssysteem Financieel slim en Budget openbare ruimte € per inwoner (i.r.t. benchmark B5 gemeenten) doelmatig beheer per inwoner Aantal initiatieven tot Inspelen op trends innovaties (pilots, Aantal initiatieven en ontwikkelingen experimenten, ect.)

Deze KPI’s dienen ter ondersteuning van de bedrijfswaardenmatrix, waarin kosten, prestaties en risico’s tegenover elkaar zijn uitgezet. De bedrijfswaardenmatrix gebruiken de beheerders om de benodigde investering voor het verlagen van een risico af te zetten tegenover het te behalen effect.

69

Datum: 3 juni 2022

Bijlage F Trends en ontwikkelingen We zien de volgende trends en ontwikkelingen: • •

Omgevingsvisie – welke stedelijke ontwikkelingen worden verwacht voor het jaar 2040; Kansen en bedreigingen – digitalisering, klimaatverandering, burgerparticipatie en de invoering van de Omgevingswet zorgen door een veranderend speelveld voor kansen in de buitenruimte, maar ook voor bedreigingen die om mitigatie vragen. • Resilient cities; steden die de veerkracht hebben om economische, sociale, institutionele en milieucalamiteiten op te kunnen vangen – hoe kan een stad bestendig worden ingericht en welke rol speelt beheer en onderhoud daarin? • Integraal beheer en onderhoud (IBOR): wat betekent dit voor de buitenruimte en de manier waarop we nu naar beheer en onderhoud kijken? Vanuit de kolommen of wordt wijkgericht werken een trend, waarbij ontschotting plaatsvindt tussen de beheerkolommen en wijkgericht écht wijkgericht wordt? • The Natural Step: aanpak die zich richt op de ontwikkeling van een samenleving die beter is ingericht voor meer duurzaamheid. Hoe met deze ontwikkelingen wordt omgegaan, is in deze bijlage beschreven.

Ontwerp omgevingsvisie 2040 Gemeente Tilburg heeft een omgevingsvisie 2040 geschreven met daarin de ambities en strategieën voor de ontwikkeling van de stad. Deze visie is het vertrekpunt van deze rapportage. Hoofdpunten uit de omgevingsvisie zijn als volgt: Toekomstbestendige stad Tilburg is een populaire stad, waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Een stad die ook aantrekkelijk is voor bedrijven en instellingen. Een vitale, gezonde en duurzame stad. De ontwikkelingen in de economie, de maatschappij en de leefomgeving gaan niet ten koste van elkaar, maar sluiten op elkaar aan en versterken elkaar. People, Planet en Profit zijn in balans. Netwerkbenadering Het is de kunst om het systeem van de moderne netwerksamenleving zo goed mogelijk te laten functioneren. Enerzijds door voldoende vrijheid te geven aan burgers en ondernemers, anderzijds door het realiseren van goede fysieke verbindingen én door de kwaliteit van knooppunten te benutten. De gemeente versterkt kansrijke ontwikkelingen door krachten te bundelen binnen enkele belangrijke knooppunten in de stad. Dit gebeurt in nauw samenspel met betrokkenen. Internationale top Meer dan ooit tevoren gaat Tilburg, samen met Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch, Breda en Helmond aan de slag om Brabant te profileren als economische topregio in Europa.

Samen vormen de steden een Brabantse metropool, die groot en sterk genoeg is om antwoord te geven op de internationale concurrentie. Voor een gezonde economische toekomst moet Tilburg een schaalsprong maken. Aantrekkelijk, Bereikbaar en Concurrerend zijn drie kernwaarden voor een duurzame concurrentiekracht. Central Park In het hart van de Brabantse metropool ligt Nationaal Landschap Het Groene Woud, een groot, fraai Central Park dat belangrijk is voor het vestigingsklimaat en de leefbaarheid van Brabant Stad. Om de verbinding met de landschappen in het buitengebied te versterken investeert Tilburg in drie stads regionale parken aan de rand van de stad. Ze maken Tilburg aantrekkelijker om te wonen en te werken. In de stads regionale parken stimuleren we ondernemerschap en recreatief medegebruik. Het verhaal van Tilburg Tilburg kent een specifieke ontstaansgeschiedenis die de stad tot op de dag van vandaag anders maakt dan andere steden. De herdgangen en de linten vertellen dat specifieke 'verhaal van Tilburg'. Maar ook de markante bouwwerken in de stad als textielfabrieken, fabrikantenwoningen, kerken en karakteristieke landschappelijke structuren. Daarnaast is een belangrijk onderdeel van het verhaal van de stad de grootschalige modernisering van Tilburg, met name in de decennia na de Tweede Wereldoorlog.

Het centrum van de stad wordt aangepast aan modernere verkeerseisen en langs de randen voorzien van een aantal spraakmakende gebouwen, zoals de bebouwing aan de Paleisring en NSstation Tilburg. Dit typisch Tilburgse cultuurhistorisch erfgoed biedt volop aanknopingspunten om de belevingswaarde en de herkenbaarheid van de Tilburgse identiteit te vergroten en in te zetten als inspiratie voor nieuwe ontwikkelingen. Ook vervult het een functie in een wereld die steeds complexer en groter wordt, en de behoefte aan ‘kleinschalig’ en 70

Datum: 3 juni 2022

‘menselijke maat’ prominenter naar boven komt. Dat heeft gevolgen voor de plekken waar we wonen en werken, waar we ontspannen en waar we elkaar ontmoeten. Mensen willen zich thuis voelen in wijken die aansluiten bij hun levensstijl en een herkenbare identiteit hebben. Ze willen betrokken zijn bij hun eigen woonomgeving die ze zelf mee vormgeven. Dit vergroot de levendigheid en de sociale cohesie. Leefbare wijken Voor de vitaliteit van wijken hebben ontmoetingsplekken een belangrijke functie. Dat kunnen pleintjes of groen plaatsen zijn, buurt- en wijkwinkelcentra, of bijvoorbeeld locaties waar zorg en onderwijs slim worden gecombineerd. Door ontmoeting te stimuleren versterkt de sociale cohesie in de wijk. De gemeente ziet het als een kerntaak om buurten en wijken leefbaar te maken en te houden. De basis moet op orde zijn: schoon, heel en veilig. Denk bijvoorbeeld aan bestrating, riolering en de openbare ruimte. Veiligheid is een belangrijk aspect in een prettige leefomgeving. Meer groen en water Het maakt de stad mooier, aangenamer, gezonder en bovendien geeft het antwoord op klimatologische veranderingen. Overal in de stad komt er meer aandacht voor groen en water. Bijvoorbeeld door bestaand groen beter te benutten. En waar nodig komt er groen bij en wordt er gezocht naar slimme combinaties met (hemel)water.