Nota van bevindingen - Rapport onderzoek MAG - Rekenkamer Teylingen

Deze punten hebben soms te maken met specifieke onderwerpen (zoals de toegankelijkheid van de dorpsstraat, veiligheid in de buurt of de groenvoorzieningen rondom seniorenwoningen) of casussen binnen het beleidsthema, maar gaan ook overkoepelend over de informatievoorziening/ communicatie vanuit de gemeente.

3.5. Bevindingen op een rij In dit hoofdstuk staan de bevindingen op een rij ten aanzien van de onderzoeksvraag hoe de uitvoering van de MAG en de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt ervaren en uitgevoerd door de betrokken partijen, waaronder inwoners, ketenpartners en gemeentemedewerkers. Per pijler van de MAG is er een gemeentelijke beleidsmedewerker aangewezen als pijlercoördinator. In de ervaringen van de beleidsmedewerkers komt een tweedeling naar voren: enerzijds geeft de MAG ruimte en kaders om passende keuzes te maken, in te spelen op (lokale) ontwikkelingen en om aansluiting te vinden bij andere programma’s. Anderzijds is er ook wel behoefte aan een concreter beleidsdocument. De pijlers kunnen vrij breed zijn, waardoor er geen 21

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

concrete handvatten zijn om beleids- of subsidiekeuzes te maken. Zoals eerder aangegeven, voldoet de gemeente Teylingen wel aan de wettelijke vereisten vanuit de verschillende wetten in het sociale domein. Door het ontbreken van een formele uitvoeringsprogramma's wordt er in de pijlers wisselend gewerkt: van het programma uit de programmabegroting tot het werken met de uitwerkingen die in de opdrachten van partners staan of zelfs de activiteiten uit eerdere beleidsplannen. Binnen de gemeente vindt het ‘pijler-coördinatorenoverleg’ plaats waar alle coördinatoren en de beide strategen meerdere keren per jaar samenkomen. De samenwerking binnen de gemeente wordt als goed beschreven en die tussen de gemeente en de ketenpartners verloopt in de basis ook goed. Omdat de gemeente relatief veel uitbesteedt is de samenwerking tussen de partners en de gemeente intensief. De brede opzet van de MAG werkt ook hier door: enerzijds zijn er niet altijd (heldere) kaders aanwezig voor bijvoorbeeld het toekennen van een subsidie en anderzijds geeft de MAG de ruimte om invulling te geven aan opdrachten van ketenpartners. Ketenpartners zien dit ook en proberen deze ruimte ook te benutten. De MAG is hierdoor wel een onderdeel geworden van het sociale veld. De ketenpartners zien dat er voldoende samenwerking is tussen de gemeente en de ketenpartners en tussen de ketenpartners onderling.

Wat betreft de samenwerking tussen de verschillende organisaties onderling wordt het opzoeken van elkaar als verbeterpunt aangedragen. Uit de enquête onder inwoners blijkt dat inwoners vaak niet op de hoogte zijn van de inspanningen van de gemeente binnen de verschillende thema’s. Sommigen geven aan dit niet erg te vinden omdat zij (nog) geen ondersteuning nodig hebben, maar anderen benoemen dat de gemeente zich zichtbaarder kan opstellen.

22

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

4. Betrokkenheid gemeenteraad In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de betrokkenheid van de raad bij de opstelling en de voortgang van de MAG: op welke wijze wordt de gemeenteraad van informatie voorzien, heeft de raad een taak bij de beleidsvorming en hoe is de kaderstellende rol de afgelopen jaren ingevuld? Raadsleden hebben in mei 2025 de gelegenheid gehad om hun ervaringen met de MAG te delen met het onderzoeksbureau. Te beantwoorden onderzoeksvragen 5. Krijgt de raad voldoende informatie om de kaderstellende en controlerende taken uit te voeren? 6. Hoe rapporteert het college over de voortgang na vaststelling van de MAG aan de gemeenteraad?

4.1. Gedeelde informatie met de gemeenteraad In bijlage 1 staat een overzicht van de stukken die in de gemeenteraad zijn behandeld of naar de gemeenteraad zijn verstuurd de afgelopen jaren. Uit dit overzicht blijkt dat in 2023 en 2024 de herijking van de MAG verschillende keren aan de orde is geweest tot de vaststelling ervan. Dit overzicht bevestigt de bevindingen die in de voorgaande hoofdstukken zijn gedaan. De in 2023 behandelde uitvoeringsprogramma’s zijn niet meer aanwezig bij de vaststelling van de herijkte MAG in 2024 (zie paragraaf 1.3 voor de uiteenzetting van dit proces). Ook is duidelijk terug te zien dat er verder geen verantwoordingsinformatie buiten de reguliere P&C cyclus wordt gedeeld met de gemeenteraad. De raad ontvangt naast de updates van de MAG zelf op meerdere momenten in het jaar stukken die betrekking hebben tot thema's in de MAG, bijvoorbeeld op het gebied van Wmo of de Participatiewet. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om verordeningen of raadsmemo's. Uit de interviews met de gemeentelijke medewerkers en wethouders blijkt dat de betrokkenheid van de raad bij de MAG wordt gezien als goed. De raad wil graag op de hoogte gehouden worden, het was ook hun wens om het monitorstuk op te pakken. De gemeenteraad wordt in de ogen van het ambtelijk apparaat uitgebreid betrokken bij de sociale teams en ze krijgen ook de kans om op werkbezoeken te gaan.

De trekkers van de MAG zijn naar de raad geweest voor de herijking van de MAG. Ook informeren zij de raad regelmatig over de brede voortgang van de MAG. Voor de specifieke onderwerpen binnen de MAG gaan beleidsmedewerkers zelf naar de raad. Er wordt daarnaast een beroep gedaan op de raad wanneer er bepaalde ontwikkelingen spelen. Wel denken zij dat door de brede opzet van de MAG het lastig is voor de gemeenteraad om grip te krijgen op de voortgang van de MAG en de ontwikkelingen erin. De gemeenteraad zelf is minder positief over de informatievoorziening. De raad heeft op een drietal stellingen ten aanzien van de informatievoorziening over de MAG een rapportcijfer gegeven.

23

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

De raad geeft een 4,6 voor de mate waarin zij voldoende op de hoogte worden gehouden van wat er vanuit de MAG wordt georganiseerd, een 3,1 voor de mate waarin zij met voldoende regelmaat worden geïnformeerd over de voortgang van de MAG en een 3,7 voor de mate waarin zij voldoende informatie ontvangen om hun controlerende en kaderstellende taak als raadsleden uit te voeren. De raad geeft hiervoor verschillende toelichtingen. Zo vertellen raadsleden dat ze geen informatie ontvangen over de voortgang van de MAG. In bijlage 1 staat een overzicht van stukken die met de raad zijn gedeeld. De raad wordt (in ieder geval) door middel van de P&C cyclus op de hoogte gesteld van de voortgang van de doelen in de MAG. In de P&C cyclus staan echter geen indicatoren genoemd die periodiek worden gemeten. Ten tijde van het onderzoek wordt gewerkt aan een MAG-monitor waarin indicatoren per pijler worden opgesteld, deze is nog niet gepubliceerd. In de onderstaande tabel staat een voorbeeld van de verantwoording in de programmarekening 2024 voor de pijler Vitaliteit.

Doel

De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden. We willen een fysieke en sociale omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. WAT HEBBEN WIJ DAARVOOR GEDAAN? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken Status jaarrekening A1 De brede maatschappelijke agenda Deze activiteit wordt vanuit groen sluit aan bij de begrippen ‘brede de campagne Viteylingen en welvaart’ en ‘Positieve de Vitaliteitstafel uitgevoerd. Gezondheid’ en staat voor een In 2023 zijn daar de ambities opgavegerichte en integrale van de Brede SPUK-regeling aanpak. 2023-2026 aan toegevoegd en vastgelegd in het plan van aanpak GALA ‘Vitaliteit op één in Teylingen’. A2 Met onze partners dragen we bij Met het programma groen aan de uitvoering van het Viteylingen geven wij leefstijlakkoord Viteylingen. uitvoering aan projecten die bijdragen aan een gezonde, sportieve en vitale levensstijl. A3 Iedereen doet mee' – stimuleren wij De Vitaliteitstafel (onder regie groen door burgerinitiatieven te van het programma ondersteunen, waar daar ruimte Viteylingen) honoreert lokale voor is. initiatieven die bijdragen aan een gezonde, sportieve en vitale levensstijl. A4 Het monitoren, sturen en In 2024 zijn er gesprekken rapporteren van de taken die zijn gevoerd met de partners van belegd bij de verschillende Viteylingen over de taken. Op (uitvoerings)partners.

basis hiervan zal in 2025 worden gemonitord en gestuurd op, en gerapporteerd over de voortgang. Doel Onze inwoners worden gezonder ouder, zowel fysiek als mentaal, en hebben meer gezonde levensjaren door levenslang te investeren in een positieve en gezonde leefstijl.

24

Rekenkamer Teylingen

B1

B2

In de omgevingsvisie formuleren we onze doelen voor een gezonde leefomgeving, met voldoende ruimte voor sport en beweging. Dit doen we door zowel accommodaties als buitenruimte uitdagend te maken: dat nodigt uit tot bewegen. We stimuleren bij het ontwikkelen van sportvoorzieningen het multifunctionele gebruik.

B3

We gaan door met het ondersteunen en het uitrollen van 'de sportieve routes' in de openbare ruimte. Hierbij betrekken wij de buurtsportcoaches, vanuit het programma Viteylingen.

B4

We geven uitvoering aan het sporten beweegbeleid. We voeren acties uit de sportnota Teylingen sportbeleid uit. Dit draagt integraal ook bij aan diverse andere pijlers van de Maatschappelijke agenda (MAG), waaronder: Talentontwikkeling, Zorg voor Elkaar, opgroeien en thuis wonen.

Versie 1.0

De doelen voor een gezonde leefomgeving zijn opgenomen in de omgevingsvisie. Binnen het plan van aanpak GALA ‘Vitaliteit op één in Teylingen’ is hieraan verder invulling gegeven. Het sport- en recreatiepark Elsgeest is zo ingericht dat multifunctioneel gebruik van het park wordt gestimuleerd. In 2024 is gewerkt aan de inrichting en uitwerking van het ‘Rondje Teylingen’, zodat dit in 2025 gerealiseerd kan worden, in samenwerking met de partners van Viteylingen. Het kernteam Viteylingen heeft een breed aanbod van activiteiten op het gebied van sport en bewegen, cultuur en gezondheid uitgevoerd en raakt hiermee ook andere pijlers.

groen

groen

groen

Groen

Daarnaast is de MAG na de vaststelling nogmaals in de raad besproken vanwege de herijking. Tegelijkertijd merken raadsleden op dat ze zelf ook niet vragen naar de voortgang van activiteiten. Dit komt doordat ze er niet aan denken (in verband met ander werk) of omdat concrete vragen lastig is (gezien de abstractie van de MAG). De raad is niet actief in het doorzetten van deze signalen naar het college, dit schiet er vaak bij in door tijdsgebrek. Daarnaast geven leden aan dat ze positieve verhalen horen bij ketenpartners en inwoners. Verder missen meerdere raadsleden uitvoeringsprogramma’s bij de MAG. In paragraaf 1.3 is het proces rondom het loslaten van de uitvoeringsprogramma's uiteengezet. Hierin is aangegeven dat het loslaten van de uitvoeringsprogramma’s niet als expliciet besluitpunt is voorgelegd aan de raad, waardoor de raad met de herijking impliciet akkoord is gegaan met de nieuwe werkwijze, waarbij de uitvoering wordt ondergebracht in de P&C cyclus. Zoals ook beschreven zijn er inhoudelijk weinig verschillen tussen het uitvoeringsprogramma en de programmabegroting. Aan de raad is gevraagd welke informatie zij nodig heeft om haar taak (beter) uit te voeren. De raad heeft de volgende behoeftes aangekaart: • Actieve informatieplicht • Dashboard • Monitoring • Terugkoppeling • Uitvoeringsagenda of -programma's • Vertaling van beleid naar uitvoering

4.2. Ervaringen gemeenteraad met de MAG De raad kijkt wisselend naar de MAG. De ervaringen van de raadsleden met de MAG zijn onder te verdelen in twee thema’s: enerzijds ziet de raad de potentie van de MAG als overkoepelend beleidsinstrument, anderzijds ervaren de leden niet altijd voldoende grip op de MAG. 25

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

De MAG als kapstok Raadsleden hebben verschillende associaties met de MAG. Woorden als ‘welzijn, zorg voor elkaar, kapstok, ondersteuning voor inwoners, overkoepelend beleidsdocument en sociaal domein’ zijn genoemd om de MAG te beschrijven. Raadsleden zien de MAG als breed beleidskader voor het sociaal domein, waarin afwegingen gemaakt kunnen worden.

De gemeenteraad heeft met rapportcijfers haar mening over MAG kenbaar gemaakt. Gemiddeld geeft de raad een 7,0 voor de mate waarin de MAG een passend beleidsinstrument is voor het sociaal domein. Daarnaast geeft de raad gemiddeld een 6,5 op de mate waarin de visie en doelstellingen in de MAG helder zijn beschreven. Toelichtingen die hierop zijn gegeven zijn: dat het een breed kader is, waarbinnen veel afwegingen gemaakt kunnen worden. De leden zien het als positief dat ambtenaren vrijheid hebben om binnen het kader te werken. De kritische opmerkingen zitten in de ‘ongrijpbaarheid’ van de MAG, raadsleden vinden de MAG soms abstract. Zo benoemen ze dat de doelstellingen niet concreet zijn. De raad heeft daardoor niet het gevoel dat ze sturing kunnen geven aan de MAG.

4.3. Bevindingen op een rij De meningen of de gemeenteraad voldoende informatie om de kaderstellende en controlerende taken uit te voeren zijn verdeeld. De raad geeft zelf aan niet voldoende informatie hierover te ontvangen. Vanuit de gemeentelijke organisatie en de wethouders wordt aangegeven dat zij de raad regelmatig op de hoogte houden. Ten aanzien van de MAG hoeven er geen aparte beleidsnota's per thema te worden opgesteld en daarmee ook niet aan de raad te worden gepresenteerd. Met de ontwikkeling van de MAG is er namelijk voor gekozen om de diverse beleidsonderwerpen onder te brengen in één overkoepelend en integraal beleidsdocument. De verantwoording verloopt via de reguliere P&C cyclus. De MAG en de informatievoorziening daarover is volgens zowel de vertegenwoordigers van de gemeenteraad, de wethouders en betrokken ambtenaren dermate abstract dat het moeilijk te grijpen is voor de gemeenteraad. De raad heeft behoefte aan meer concrete uitvoeringsprogramma’s dan op dit moment wordt aangeboden in de programmabegroting.

26

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Bijlage 1: Overzicht raadsstukken sociaal domein Datum

Domein

Onderwerp

Toelichting 2023

16-01-2023

Sociaal domein breed

Rapport Rekenkameronderzoek Subsidiebeleid gemeente Teylingen

Sociaal domein breed

Raadsvoorstel rapport subsidiebeleid rekenkamer Bestuurlijke reactie rekenkameronderzoek subsidiebeleid Teylingen Opiniërende memo Maatschappelijke Agenda Uitvoeringsprogramma Vitaliteit 2023 Teylingen – concept maatschappelijke agenda Wijzigingsdocument verordening maatschappelijke ondersteuning Was-wordt lijst Verordening maatschappelijke ondersteuning RV besluitvormend Verordening maatschappelijke ondersteuning Holland Rijnland Aanbesteding vervoer regiotaxi Evaluatie individuele inkomenstoeslag Verordening individuele inkomenstoeslag Ondertekening verordening IIT Raadsmemo verordening Wmo

Sociaal domein breed 20-02-2023

Sociaal domein breed Sociaal domein breed Sociaal domein breed

16-03-2023

Wmo

Wmo

Wmo

03-04-2023

Participatiewet Participatiewet

20-04-2023

Participatiewet

15-05-2023

Wmo

15-05-2023

Wmo Wmo

Notitie ISD Bollenstreek beheersbaar maken zorguitgaven Agenderingsvoorstel notitie kosten Wmo beheersbaar maken Oplegger bij de notitie Zorg uitgaven beheersbaar maken

Onderzoeksrapport van de rekenkamer over het subsidiebeleid van de gemeente, met daarin advies over de implementatie hiervan in de MAG Besluitvormend raadsvoorstel over het rapport van de rekenkamer Reactie van het bestuur op het onderzoeksrapport van de rekenkamer Update van de portefeuillehouder over de stand van zaken van de MAG Uitvoeringsprogramma van de pijler Vitaliteit Conceptversie van de MAG In verband met een nieuw vervoerscontract moet de verordening Wmo aangepast worden Lijst met daarin de verordening zoals hij was en hoe hij met de wijzigingen wordt Besluitvormend raadsvoorstel over de nieuwe Wmo verordening Informerende (raads)brief over de aanbesteding vervoer regiotaxi Evaluatie van de IIT door de ISD Verordening van de IIT De ondertekende verordening van de IIT Raadsmemo over de Wmo verordening n.a.v. een artikel in het Leids Dagblad Notitie over de toenemende Wmo kosten en hoe deze beheersbaar kunnen worden gemaakt Verzoek voor een raadssessie om notitie van de ISD Bollenstreek te bespreken Oplegger met daarin een introductie op de notitie

27

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Opties Zorguitgaven en voorspelmodel 22-05-2023

Sociaal domein breed

Presentatie Commissie Welzijn

Participatiewet

Presentatie armoedebeleid Teylingen

Participatiewet

Agenderingsvoorstel armoedebeleid

Sociaal domein breed/ Participatiewet

Amendement MAG intergenerationele armoede

Sociaal domein breed/ Participatiewet

Motie intergenerationele armoede

Sociaal domein breed Sociaal domein breed

Raadsvoorstel MAG Teylingen Uitvoeringsprogramma’s MAG 2023 (bijlage) Concept MAG Teylingen

04-09-2023

Sociaal domein breed Gemeente breed Wmo

13-09-2023

Schulden

Saneringskredieten

11-09-2023

Sociaal domein breed

Concept beleidskader participatie Teylingen

Sociaal domein breed Sociaal domein breed

Infographic beleidskader participatie Raadsvoorstel opiniërend Beleidskader participatie Programmabegroting 2024-2027

12-06-2023

29-06-2023

06-07-2023

09-11-2023

Sociaal domein breed Sociaal domein breed Participatiewet en bijzondere bijstand

Kadernota 2024 - 2027 Advies werkwijze ISD

Raadsvoorstel Programma begroting 2024 2027 Amendement tegen armoede PvdA-GL-VVD

Een notitie met daarin opties om de zorguitgaven beheersbaar te maken Presentatie over ontwikkelingen in het sociale domein door Welzijn Teylingen Presentatie met daarin resultaten van een onderzoek naar de minimapopulatie en het vervolg van het armoedebeleid Het agenderingsvoorstel voor de informerende sessie met de raad over het armoedebeleid Amendement van de fractie Partij van Teylingen om intergenerationele armoede mee te nemen in de MAG Motie van de Partij voor Teylingen met daarin het verzoek om aandacht te besteden aan intergenerationele armoede in de MAG Raadsvoorstel om de MAG vast te stellen Een bijlage van de MAG met daarin de uitvoeringsprogramma’s per pijler Een conceptversie van de MAG Kadernota gemeente Teylingen periode 2024 - 2027 Een brief van het adviesplatform over de werkwijze van de ISD rondom Wmo aanvragen Het (niet kunnen) aanbieden en verstrekken van saneringskredieten door de ISD Bollenstreek aan inwoners van Teylingen met schulden. Beleidsvoorstel over inwonersparticipatie (o.a. vanuit de omgevingswet) Visuele samenvatting van het beleidskader Opiniërend raadsvoorstel over het beleidskader Programmabegroting voor de periode 2024-2027, waarin ook de pijlers van de MAG uiteengezet worden Besluitvormend raadsvoorstel over de programmabegroting Amendement over de aanpak energiearmoede (aangenomen door de raad) 28

Rekenkamer Teylingen

15-01-2024

Participatiewet

Jeugdwet

01-02-2024

Participatiewet Jeugdwet

Versie 1.0

2024 Raadsvoorstel: Subsidieregeling Energielasten Ondersteuning Teylingen (SEOT) Raadsvoorstel: Vaststelling Verordening Jeugdhulp Teylingen 2024 (besluitvormend)

Aangenomen: Raadsvoorstel SEOTregeling Vaststelling Verordening Jeugdhulp Teylingen 2024 Amendement Maatschappelijk rendement in Zienswijze op Meerjarenvisie Provalu 2030 (werk- en ontwikkelbedrijf) Presentatie raad

10-03-2024

Participatiewet

18-03-2024

Spreidingswet

18-06-2024

Sociaal domein breed

Raadsmemo: collegereactie advies ASD

04-07-2024

Gemeente breed

Kadernota 2025 - 2028

02-09-2024

Sociaal domein breed

Raadsvoorstel Besluitvormen Herijkte MAG Concept herijkte MAG

Sociaal domein breed Sociaal domein breed Sociaal domein breed Sociaal domein breed 12-09-2024

Sociaal domein breed

Advies Adviesraad sociaal domein (ASD) Reactie op het advies van ASD Advies ASD Teylingen over Herijking MAG juli 2024 Technische vragen i.h.k.v. de MAG

26-09-2024

Sociaal domein breed

Vaststelling herijkte MAG

Beschikbaar stellen van budget ter compensatie voor Minima (ET) en subsidiebudget voor organisaties (SEOT) Actualisering van de verordening om ondanks de oplopende druk op de specialistische jeugdhulp, de kosten te kunnen blijven dragen en hulp beschikbaar te houden voor de jeugdigen die het nodig hebben De begrotingswijze en het vrijmaken van budget zijn aangenomen Vaststelling van de actualisering van de verordening. Aangenomen Amendement: gemeenteraad wil inzicht in de het maatschappelijk rendement van het meerjarenplan Presentatie in de beeldvormende sessie over duurzame opvang vluchtelingen Reactie op advies van ASD omtrent onderwijsen sportvoorzieningen in Nieuw Boekhorst (nieuwbouw) Kadernota van de gemeente Teylingen voor de periode 2025 2028 Voorstel om de MAG vast te stellen Concept geactualiseerde Maatschappelijke Agenda gemeente Teylingen - juni, 2024 Informeel advies van Adviesraad Sociaal Domein HLT Gevraagd advies Herijking MAG van de ASD Teylingen Vragen en opmerkingen over de MAG van de ASD Teylingen Vragen over de informatievoorziening en communicatiekanalen van de gemeente over de mogelijke ondersteuning In de raadsvergadering wordt de herijkte MAG vastgesteld

29

Rekenkamer Teylingen

16-10-2024

Sociaal domein breed

07-11-2024

Kwijtschelding

07-11-2024

Gemeente breed Gemeente breed

14-11-2024

Wmo

Versie 1.0

Dillema’s raadsprogramma Teylingen 2022-2026 Motie kwijtschelding afvalstoffenheffing vereenvoudigen PvdAGL Programmabegroting 2025 - 2028 Raadsvoorstel programmabegroting 2025 – 2028 Motie vreemd vertrouwenspersoon Wmo

Wmo

Klachtbehandeling ISD

25-11-2024

Participatiewet en reintegratie

12-12-2024

Participatiewet

Raadsvoorstel Verordening reintegratie en loonkostensubsidie Participatiewet 2024 Vaststellen Raadsvoorstel Verordening reintegratie en loonkostensubsidie Participatiewet 2024

17-02-2025

Wmo

17-02-2025

Wmo

10-06-2025

Gemeente breed

03-07-2025

MAG

2025 Raadsmemo informatie beheersmaatregelen Wmo Teylingen brief raad over beheersmaatregelen Wmo Kadernota 2026-2029 Vaststelling Algemene Subsidieverordening Teylingen 2025

Definitieve lijst met dilemma’s. Er zijn drie dilemma’s op het gebied van zorg en welzijn. Motie over het vereenvoudigen van het aanvraagproces voor kwijtschelding. (aangenomen) Programmabegroting voor de periode 2025-2028, waarin ook de pijlers van de MAG uiteengezet worden Bijgaand raadsvoorstel voor de programmabegroting over de periode 2025 - 2028 Verzoek college: Te onderzoeken hoe een laagdrempelige toegang tot een vertrouwenspersoon WMO gerealiseerd kan worden. Hierbij te bezien hoe deze taak belegd kan worden bij een van de huidige partijen die betrokken zijn in het sociaal domein Raadsmemo: informeren dat de klachtafhandeling bij de externe onafhankelijke bezwaarschriftencommissie van de ISD wordt belegd. Voorleggen van de veranderingen in de verordening op basis het aanvaarde wetsvoorstel in de Eerste Kamer: Breed Offensief Participatiewet. De vernieuwde verordening wordt vastgelegd.

Raadsmemo over de beheersmaatregelen Wmo. Begeleidende brief bij raadsmemo over de beheersmaatregelen Wmo. Kadernota van de gemeente Teylingen voor de periode 2026 2029 De verordening werkt o.a. bij meer inzicht, overzicht en sturing aan de hand van de MAG pijlers.

30

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Bijlage 2: De uitgangspunten voor subsidiëren De uitgangspunten voor het subsidiebeleid zijn van toepassing op de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen en betreffen de subsidies die vallen onder de beleidsvelden van het domein Maatschappelijke Ontwikkeling van HLTsamen. Uitgangspunt 1: Subsidie is geen doel op zich, maar een middel om doelen te bereiken Bij het verlenen van subsidie maken we een koppeling naar de doelen van de maatschappelijke agenda (MAG). Zo weten we welke toegevoegde waarde een subsidie heeft op maatschappelijk vlak. Ook in het accounthouderschap besteden we op basis van vertrouwen doorlopend aandacht aan deze toegevoegde waarde, van het beoordelen van de aanvraag tot het vaststellen van de subsidie. Uitgangspunt 2: Bij subsidieverstrekking vertrouwen we minstens zoveel op het accounten relatiebeheer als op de harde controlemiddelen (zoals de subsidiebeschikking en subsidieverantwoording) In de praktijk zien wij (als subsidieverstrekker) dat een actieve relatie en betrokkenheid met onze subsidieontvangers zorgt voor een beter begrip van de meerwaarde, bereik en efficiëntie van subsidiegelden. De gesprekken gaan we open en met durf aan. Hierbij worden de kwalitatieve duiding en de harde controlemiddelen gecombineerd.

Zonder deze relatie en betrokkenheid zijn de gegevens uit de harde controlemiddelen, zoals de subsidiebeschikking en subsidieverantwoording, niet goed op waarde te schatten. Uitgangspunt 3: Grotere en/of strategische subsidie-accounts geven we op gestructureerde wijze aandacht Subsidie-accounts of consortia die meer dan 50.000 euro subsidie ontvangen en die een strategisch sparringpartner voor ons als gemeente vormt (door het professionele karakter of door de positie die zij in het sociaal domein inneemt) willen we meermaals per jaar spreken, waarbij we enerzijds kijken naar de inhoudelijke sturing en de prestatie en anderzijds naar de ontwikkelingen in de samenleving. We willen de strategische partners ook ruimte geven om te komen met signalen en nieuwe ideeën. Daarnaast wordt er geëvalueerd of de gemeente blijft subsidiëren. Uitgangspunt 4: Na elke subsidieverlening moet een heroverwegingsmoment plaatsvinden om de toegevoegde waarde ten aanzien van de Maatschappelijke agenda te bepalen Met een verantwoordingsmoment willen we voorkomen dat subsidies historisch gedreven jaarop-jaar verleend worden, terwijl de effectiviteit mogelijk achteruitgelopen is. Het bewust updaten van de subsidievoorwaarden is een belangrijke stap daarbij.

We willen inzichtelijk maken aan welke doelen van de Maatschappelijke agenda (MAG)een subsidie bijdraagt, zodat het totaal aan subsidies zich in goede balans verhoudt tot de MAG. Uitgangspunt 5: We bieden ruimte voor subsidiemakelaarschap, waarbij lokale samenwerkingsverbanden inspelen op lokale en actuele maatschappelijke vragen en behoeften We willen lokale partners meer ruimte geven om in te spelen op lokale en actuele maatschappelijke vragen en behoeften. Als externe subsidiemakelaar heb je toegang tot een subsidiebudget, waarmee op flexibele en laagdrempelige wijze een activiteit opgestart kan worden. Subsidiemakelaars zorgen dat de Sociale basis versterkt wordt en initiatieven en ideeën van onder op de samenleving ruimte krijgen. Als gemeente stellen we hiervoor een specifieke subsidie beschikbaar. Uitgangspunt 6: Waar toepasbaar subsidiëren we het liefst meerjarig Wanneer een subsidierelatie in het verleden stabiel is gebleken en wanneer aannemelijk is dat deze stabiliteit blijft, zorgt meerjarig subsidiëren voor vertrouwen bij de subsidieontvanger en een verlaging van de administratieve last van zowel aanvrager als de gemeente. Uitgangspunt 7: Waar mogelijk zetten we cofinanciering in als voorwaarde voor subsidie

31

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Cofinanciering zorgt voor enkele voordelen. De gemeente kan meer activiteiten ondersteunen; het stimuleert de subsidie-aanvrager om extra inspanning te verrichten voor extra financiële steun, zoals fondsenwerving of samenwerking op aanbod; door cofinanciering worden andere netwerken benut die waardevol voor de lokale samenleving kunnen zijn. Uitgangspunt 8: Balans tussen omvang subsidie en ambtelijke inspanning We willen dat kleinere subsidieontvangers een lage administratieve last ervaren, waardoor men zich kan richten op de kerntaak en/of de vrijwilligers. De grotere subsidierelaties willen we juist extra ruimte geven voor initiatieven, maar ook extra benutten als oren en ogen in de samenleving. In de subsidievoorwaarden willen we vooraf duidelijkheid scheppen over de extra ruimte en de verplichtingen. Uitgangspunt 9: Kleinere subsidies verstrekken we met zo min mogelijk administratieve last Bij kleinere subsidies (lager dan 10.000 euro) vragen we zo min mogelijk verantwoording en stellen we de subsidie direct bij het verlenen vast. Kleinere subsidies worden zoveel als mogelijk samengevoegd in een regeling, bijvoorbeeld in aparte projectsubsidies of een subsidiefonds. Uitgangspunt 10: Lokale producten en diensten boven regionale De producten en diensten die lokaal kunnen worden aangeboden, gaan boven regionale of landelijke initiatieven.

Uitgangspunt 11: Eigen vermogen en reserves We gaan voorwaarden opstellen voor vermogensvorming en reserves en voorzieningen

32

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Bijlage 3: uitkomsten onderzoek Digipanel Teylingen Om de mening van de inwoners over de inspanningen vanuit de MAG te peilen, is er een vragenlijst uitgezet onder het Digipanel van de gemeente Teylingen. Dit is een digitaal panel voor inwoners van de gemeente, waarbij regelmatig vragenlijsten worden uitgezet om de ervaringen van inwoners te peilen. De onderwerpen van deze vragenlijsten zijn uiteenlopend en hebben betrekking tot de verschillende domeinen. Het Digipanel van Teylingen heeft (ten tijde van het onderzoek) 1.243 leden. Van deze panelleden hebben 371 de vragenlijst ingevuld. Deze respons is voldoende om betrouwbare uitspraken te doen over de gehele populatie15. In de vragenlijst zijn per pijler stellingen voorgelegd om te onderzoeken hoe inwoners de inzet van de gemeente ervaren. De stellingen zijn gebaseerd op de ambities vanuit de pijlers. Vitaliteit In het kader van de pijler vitaliteit is aan de respondenten gevraagd of zij vinden of er voldoende mogelijkheden voor beweging en sport in de buurt is. Driekwart van de respondenten is het hiermee eens, slechts 9 procent ziet onvoldoende mogelijkheden. Ongeveer een kwart van de respondenten ervaart steun van de gemeente om gezond te leven, het merendeel staat hier neutraal tegenover (58 procent). Figuur 4.3.1. Stellingen pijler vitaliteit (n = 285 ~ 356) Eens

Neutraal

Er zijn voldoende mogelijkheden voor beweging en sport in de buurt.

De gemeente steunt haar inwoners om gezond te leven.

Oneens

73%

26%

18%

58%

9%

16%

Toelichting (n = 239) Inwoners konden in een toelichting aangeven wat zij vinden van de ondersteuning die de gemeente biedt op het gebied van gezondheid. De antwoorden hierop zijn in een aantal categorieën onder te verdelen: • Niet op de hoogte – veel van de respondenten geven aan niet op de hoogte te zijn van wat de gemeente doet op dit gebied. Sommigen geven aan dat dit komt doordat zij hier (nog) niet mee te maken hebben gekregen, anderen benoemen dat de gemeente hier niet zichtbaar in is. • Positieve reacties – een aantal respondenten maken van de gelegenheid gebruik om complimenten achter te laten voor de gemeente of een positieve ervaring te delen. Zij geven bijvoorbeeld aan dat er een breed aanbod aan sportfaciliteiten en parken is. Ook wordt het ‘rondje Teylingen’ benoemd als positieve actie. • Verbeterpunten – een aantal respondenten geven aan verbeterpunten te zien op dit gebied. Zij benoemen bijvoorbeeld dat er wel initiatieven zijn, maar dat deze niet 15 De gemeente Teylingen telt in 2025 38.411 inwoners (bron: CBS). De vragenlijst is door 371

inwoners ingevuld. Voor een doelgroep van deze grootte is een steekproef van 269 nodig voor 90 procent betrouwbaarheid. De respons op de vragenlijst is daarom voldoende om betrouwbare uitspraken te doen over de gehele doelgroep. Een kanttekening hierbij is dat er geen demografische gegevens bekend zijn van de panelleden, het is dus niet bekend in hoeverre dit een representatieve afspiegeling is van de gemeente Teylingen. 33

Rekenkamer Teylingen

•

Versie 1.0

voldoende impact hebben. Ook wordt benoemd dat ondersteuning niet altijd zichtbaar is of dat de gemeente volgens hen zich niet genoeg op dit thema inzet. Geen taak voor de gemeente – een paar benoemt hierin geen taak voor de gemeente te zien, maar dat het de eigen verantwoordelijkheid is van de inwoner.

“Als je geen zorg of ondersteuning nodig hebt, ga je er ook niet naar op zoek. En omdat je niet op zoek gaat of bent weet je ook niet wat er is.” “De gemeente doet, voor zover ik ervan hoor, haar best en helpt die mensen die ik er over hoor.” “Er is ruim aanbod van sportverenigingen. De omgeving is prettig om in te wandelen. Verder kan ik niet zo goed benoemen op welke manier de gemeente ondersteuning biedt. Er is een ruim aanbod van (tand)artsen, pedicures enz., maar dat gaat buiten de gemeente om.” “Ik zou niet direct weten wat de gemeente biedt. Dat ligt enerzijds aan het niet actief uitdragen richting mij(n doelgroep), anderzijds omdat ik het ook niet actief opzoek.”

Zorg voor elkaar De ambities van deze pijler hebben betrekking tot het hebben van een prettige en veilige woonomgeving. 44 procent is van mening dat de gemeente zich inzet voor een prettige woonomgeving. 19 procent is het met deze stelling oneens. Figuur 4.3.2. Stelling pijler zorg voor elkaar (n = 351) Eens

De gemeente zet zich in voor een prettige woonomgeving.

Neutraal

44%

Oneens

37%

19%

De ambities van deze pijler zetten zich daarnaast in op mantelzorgers en vrijwilligers. Van alle respondenten is 43 procent mantelzorger/ en of vrijwilliger; het merendeel van hen is vrijwilliger (31 procent) en een klein deel vervult beide rollen (4 procent). Aan de mantelzorgers en vrijwilligers is gevraagd wat hun ervaringen zijn met de steun die zij ontvangen van de gemeente. Het grootste deel van de mantelzorgers geeft aan geen steun te ontvangen en/ of te wensen. Anderen geven aan dat de steun beter zou kunnen, waarom en hoe wordt niet toegelicht. Twee respondenten benoemen dat zij zien dat er regelmatig activiteiten en informatieavonden worden georganiseerd.

34

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Figuur 4.3.3. Mantelzorgers en vrijwilligers

8%

Ja, ik ben mantelzorger.

31%

Ja, ik ben vrijwilliger.

Ja, ik ben mantelzorger en vrijwilliger.

4%

Nee, geen van beide.

57%

De vrijwilligers is ook gevraagd hoe zij steun vanuit de gemeente ervaren. Wederom geeft een groot deel aan geen steun te ervaren en/ of te wensen. Degenen die wel steun, of samenwerking, met de gemeente ervaren hebben gemengde reacties: een deel is positief en een ander deel minder positief: • •

Positief – inwoners met positieve ervaringen geven bijvoorbeeld aan zich gesteund te voelen door de gemeente en dat de gemeente vrijwilligerswerk stimuleert. Negatief – sommige vrijwilligers hebben een minder positieve ervaring gehad. Zij geven bijvoorbeeld aan dat er veel regels zijn waar zij aan moeten voldoen of dat er weinig terugkoppeling wordt gegeven vanuit de gemeente. Sommigen merken niet dat de gemeente zich inzet voor vrijwilligers.

“Die steun neem ik tot nog toe niet aan maar zie veel informatie hierover, info- avonden etc. etc. dus voel mij zeker gesteund en ik weet dat ik die kan krijgen indien ik daar gebruik van wens te maken of moet maken.” “Er worden regelmatig leuke activiteiten aangeboden voor mantelzorgers.” “Welzijn Teylingen doet zijn best. Jammer dat die zelf nooit initiatief nemen om je te vragen hoe het met je gaat.” “De gemeente weet niet dat ik mantelzorger ben, dus er is geen steun. Ik heb daar op dit moment geen behoefte aan.”

Werk en inkomen In het kader van werk en inkomen is aan de respondenten gevraagd of zij ervaren dat zij terecht kunnen bij de gemeente als ze geldzorgen (zouden) hebben. Minder dan de helft is het eens met deze stelling (44 procent), maar slechts 6 procent is het hiermee oneens. Dat brengt de helft van de respondenten op een neutrale houding ten opzichte van deze stelling. Vervolgens geeft een derde van de respondenten aan dat de gemeente zich voldoende inzet voor inwoners met geldzorgen, wederom is er slechts een klein deel die het hiermee oneens is (4 procent).

35

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Figuur 4.3.4. Stellingen pijler werk en inkomen (n = 155 ~ 127) Eens

Neutraal

Oneens

Ik kan bij de gemeente terecht als ik geldzorgen heb of zou hebben.

44%

De gemeente zet zich voldoende in voor inwoners die geldzorgen hebben.

31%

50%

65%

6%

4%

Toelichting (n = 114) In een vervolgvraag is aan deze respondenten gevraagd wat zij vinden van de ondersteuning die de gemeente inwoners biedt rondom een laag inkomen. Deze antwoorden zijn onder te verdelen in een aantal categorieën: • Niet op de hoogte – ook hier geven de meesten aan niet op de hoogte te zijn van de ondersteuning van de gemeente op dit gebied. Dit komt met name doordat ze er geen ervaring mee hebben of het niet nodig hebben gehad, maar sommigen benoemen ook dat dit aan de informatievoorziening vanuit de gemeente kan liggen. • Positieve reacties – niet alle inwoners hebben zelf ervaring met deze vormen van ondersteuning, maar zij zien wel dat de gemeente hier inzet op pleegt en zijn hier positief over. • Verbeterpunten – een aantal respondenten benoemen verbeterpunten op het gebied van deze ondersteuning. Zij geven bijvoorbeeld aan dat de ondersteuning niet genoeg bekend is of dat er veel bureaucratie bij komt kijken.

“Er is wel ondersteuning, maar die is te ingewikkeld met te veel bureaucratie.” “Ik heb zelf geen geldzorgen dus te weinig zicht op het functioneren van de gemeente op dit punt.” “Er is aandacht voor. Voorlichting en educatie kan beter. Er zijn mensen die goed uitkomen met de hun ter beschikking staande financiële middelen, terwijl anderen met dezelfde portemonnee omvang er niet van kunnen rondkomen. Dit vergt bewustzijn en keuzes maken, sommige mensen beheersen dit eenvoudigweg niet en hebben dus meer hulp nodig alvorens ze zelfredzaam kunnen zijn.”

Opvoeden en opgroeien Een vijfde van de respondenten heeft thuiswonende kinderen (18 procent). Figuur 4.3.5. Thuiswonende kinderen Ja

18%

Nee

82%

De ouders weten over het algemeen waar zij terecht kunnen bij vragen over de opvoeding van hun kind(eren) (74 procent), een klein deel weet dit niet (16 procent). Minder dan de helft van de ouders vindt dat de gemeente zich voldoende inzet voor een goede (leef)omgeving voor hun 36

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

kind(eren) om in op te groeien (46 procent) en een kwart is het hier niet mee eens (23 procent). In een vervolgvraag zijn de ouders gevraagd om hun antwoorden verder toe te lichten. Hier vertellen sommigen dat er wel voldoende speelplekken zijn maar dat deze volgens hen niet goed onderhouden worden en/ of gebruikt worden door hangjongeren. Ook missen sommige ouders meer groen of natuur in de gemeente. Figuur 4.3.6. Stellingen opvoeden en opgroeien (n = 61 ~ 57) Eens

Neutraal

Oneens

Ik weet waar ik terecht kan als ik vragen heb over de opvoeding van mijn kind(eren).

74%

De gemeente zet zich voldoende in voor een goede (leef)omgeving voor kinderen om in op te groeien.

46%

11%

31%

16%

23%

In dezelfde vervolgvraag komt ook regelmatig naar voren dat ouders niet of onvoldoende bekend zijn met het aanbod van de gemeente op het gebied van opvoeden en opgroeien. Ouders zijn met name bekend met de cursussen van CJG en Voorieder1. Hierover zijn de ouders tevreden, al benoemen enkelen wel dat er lange wachttijden zijn. Thuis als basis Ongeveer de helft van de respondenten weet waar zij terecht kunnen als zij iets nodig hebben om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen (52 procent). Een vijfde van de respondenten vindt dat de gemeente voldoende doet om ervoor te zorgen dat zij prettig thuis kunnen (blijven) wonen, ruim de helft staat hier neutraal tegenover. Figuur 4.3.7. Stellingen pijler thuis als basis (n = 201 ~ 261) Eens

Neutraal

Ik weet waar ik terecht kan als ik iets nodig heb om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen.

De gemeente doet voldoende om ervoor te zorgen dat ik prettig thuis kan (blijven) wonen.

Oneens

52%

18%

29%

55%

18%

26%

Toelichting (n = 193) Aan de respondenten is vervolgens gevraagd wat zij vinden van de ondersteuning van de gemeente rondom het vinden of aanpassen van een huis. Een deel van hen geen aan hier (nog) geen ervaring mee te hebben. Degenen die hier een inhoudelijk antwoord op hebben kunnen geven, hebben gemengde ervaringen en inzichten. Deze zijn in te delen in de volgende categorieën:

37

Rekenkamer Teylingen

• •

•

Versie 1.0

Positief – inwoners met een positieve ervaring benoemen dat het goed is dat de gemeente hierover mee kan denken. Ook worden bijvoorbeeld ervaringen gedeeld van inwoners met positieve ervaringen met huishoudelijke aanpassingen. Verbeterpunten – naast de positieve ervaringen worden een aantal verbeterpunten genoemd. Hierbij wordt bijvoorbeeld de doorstroom naar seniorenwoningen als aandachtspunt genoemd: dit is op dit moment nog niet altijd haalbaar. Ook gewen respondenten aan dat zij lang moesten wachten op een geschikte woning en dat het vinden van een huis in het algemeen niet makkelijk is. Daarnaast benoemen sommigen dat zij het aanvragen van hulp op dit gebied als lastig ervaren of dat de communicatie hierover stroef gaat. Geen verantwoordelijkheid van de gemeente – een klein aantal respondenten benoemt dat zij vinden dat dit geen taak is die zij bij de gemeente vinden passen.

“Alle voorzieningen voldoen goed en maken het leven een stukje makkelijker voor mijn moeder.” “De gemeente werpt alleen bezwaren op en kent te veel omweggetjes.” “Daar heb ik zelf geen ervaring mee. En je hoort het vaker als er iets misgaat, dan wanneer het goed gaat. Dus lastig een mening te vormen.” “Niet aan de orde voor mij dus geen idee. Nooit op zoek geweest naar info ook.” “Voor zover ik ervan hoor leid de hulp tot verbeteringen.”

Passende ondersteuning Figuur 4.3.8. Ondersteuning gevraagd (n = 369) Ja

Nee

15%

85%

Aan alle respondenten is gevraagd of zij wel eens hulp of ondersteuning hebben gevraagd bij de gemeente. Een klein deel van hen heeft dit wel gedaan (15 procent). Het deel dat geen hulp of ondersteuning bij de gemeente heeft gevraagd (85 procent) geeft voornamelijk aan dat zij geen reden hebben (gehad) om naar de gemeente te gaan (94 procent van deze groep). Een kleiner deel wist of weet niet dat zij terecht kunnen bij de gemeente met bepaalde vragen (8 procent). Figuur 4.3.9. Redenen voor het niet vragen van ondersteuning (n = 313) Ik heb geen reden (gehad) om naar de gemeente te gaan

94%

Ik wist of weet niet dat ik met bepaalde vragen bij de gemeente kan

8%

Ik wil geen contact met de gemeente

1%

Het is mij niet gelukt om in contact te komen met de gemeente

0%

Anders

2%

38

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

De voornaamste reden waarvoor de respondenten die wel om hulp of ondersteuning hebben gevraagd naar de gemeente zijn gegaan, is voor Wmo ondersteuning/ hulp in huis (48 procent). Andere, relatief veelvoorkomende redenen zijn voor vrijwilligerswerk (21 procent), wonen of aanpassingen in huis (16 procent), mantelzorg en ouderschap/ opvoeding (beide 14 procent. Onder ‘anders’ gaven de respondenten voorbeelden van specifieke vragen die zij hebben gesteld aan de gemeente. Figuur 4.3.10. Gevraagde ondersteuning (n = 56) 48%

Wmo ondersteuning/ hulp in huis 21%

Vrijwilligerswerk 16%

Wonen of aanpassingen in huis Mantelzorg

14%

Ouderschap/ opvoeding

14% 9%

Gezondheid Meedoen

5%

Schulden

4%

Geldzorgen

0% 11%

Anders

De meeste respondenten die om hulp hebben gevraagd, wisten via de website van de gemeente dat zij naar de gemeente konden met hun vraag (29 procent). Een vijfde van de respondenten geeft aan dit te weten via een hulpverlener en 14 procent weet niet meer hoe zij bij de gemeente terecht zijn gekomen. Familie, vrienden of kennissen en vrijwilligersorganisaties zijn ook regelmatig genoemd (respectievelijk 13 en 11 procent). Degenen die ‘anders’ hebben gekozen, geven aan dat dit algemene of basiskennis is. Figuur 4.3.11. Hoe wisten de respondenten dat de gemeente hen kon helpen? (n = 56) 29%

Via de website van de gemeente 18%

Via een hulpverlener 14%

Dat weet ik niet meer

13%

Via familie, vrienden of kennissen

11%

Via... 7%

Via sociale media Uit de lokale krant of folder

5%

Via een medewerker van de gemeente

5% 4%

Via school Via een (sport)vereniging Anders

0% 11%

Tot slot is ook nog aan de respondenten die hulp of ondersteuning hebben gevraagd, gevraagd of zij tevreden zijn over de ondersteuning die zij van de gemeente hebben ontvangen. Een derde is tevreden en een gelijk deel is het niet eens met de stellingen.

39

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Figuur 4.3.12. Stelling pijler passende ondersteuning (n = 55) Eens

Neutraal

Ik ben tevreden over de ondersteuning die ik van de gemeente heb ontvangen.

Oneens

30%

40%

30%

Toelichting (n = 25) De respondenten kregen de gelegenheid hun antwoord toe te lichten: • Positief – degenen die positief zijn over de ondersteuning die zij hebben gekregen benoemen bijvoorbeeld dat zij snel zijn geholpen of dat zij tevreden zijn over de voorziening die zij hebben gekregen. • Negatief – respondenten met een negatieve ervaring dat het voor hen een zoektocht was om de juiste ondersteuning te vinden of dat de doorlooptijden lang waren. Ook de communicatie wordt als aandachtspunt genoemd: soms kregen zij bij hun aanvraag geen gehoor of duurde het lang voor de juiste persoon was gevonden. Tot slot (n = 164) Aan het einde van de vragenlijst kregen inwoners de ruimte om opmerkingen achter te laten voor de gemeente. Deze opmerkingen zijn onder te verdelen in een aantal categorieën: • Communicatie – inwoners benoemen de communicatie als aandachtspunt. Zij geven bijvoorbeeld aan dat de gemeente zich meer kenbaar kan maken en de mogelijkheden voor ondersteuning meer onder de aandacht kan brengen. Zij benoemen bijvoorbeeld dat zij niet veel zicht hebben op wat de gemeente allemaal doet. Ook de laagdrempeligheid komt als thema naar voren.

• Fysiek domein/veiligheid – een deel van de opmerkingen hebben betrekking tot het fysieke domein (zoals het aanleggen van groenvoorzieningen, parkeergelegenheden of het bouwen van meer woningen) en het thema veiligheid (zoals veiligheid op straat, veilig wonen en veilig verkeer). • Sociaal domein – opmerkingen met betrekking tot het sociale domein gaan bijvoorbeeld over het verbeteren van de ondersteuning op het gebied van Wmo, geldzorgen of mantelzorg. • Taken van de gemeente – ook hier geven een aantal inwoners aan dat zij in de behandelde thema’s van de vragenlijst niet altijd een rol voor de gemeente zien. Hierbij wordt benoemd dat de verantwoordelijkheid bij de inwoner zelf ligt. • Positieve reacties – een paar respondenten maken van de gelegenheid gebruik om zich positief te uiten tegenover de gemeente.

“De gemeente en de bewoners liggen volgens mijn heel ver uit elkaar.” “Publiceren van steun en routes bij hulp vragen is nodig.” “Naar wat ik via via hoor, is het redelijk/goed geregeld in Teylingen. Ik heb zelf nog geen hulp/contact nodig gehad. Aandachtspunt zou kunnen zijn dat de juiste mensen de hulp krijgen en niet de mensen die het minder nodig hebben, maar ‘de weg goed weten te vinden’.” “De afstand tussen gemeente en burger zou kleiner moeten worden. Meer informatie d.m.v. een boekje zou welkom zijn. Alleen digitaal is niet voldoende.”

40

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Bijlage 4: uitkomsten vragenlijst ketenpartners Voor het onderzoek zijn ketenpartners middels een online vragenlijst bevraagd over hun ervaringen met (het werken met) de MAG. Ketenpartners zijn organisaties en instanties die zich op een manier in de gemeente inzetten voor het sociaal domein. Dit betreft zowel organisaties met als zonder een subsidieovereenkomst met de gemeente. Organisaties die, in afstemming met de gemeente, voor het onderzoek zijn uitgenodigd zijn: Stichting Salsa dans- en Balletschool Voorhout, Stichting de roze hulp, Volksuniversiteit Teylingen, Oranjevereniging Sassenheim, Adviesraad sociaal domein Teylingen, Sophia Scholen, STIWA exploitatie en beheer, Kledingbank Teylingen, Stichting Elsgeesterhof, Stichting fietsmaatjes Teylingen, Jacoba van Beierenfonds Teylingen, Teylingen Schoon, Hecht GGD, Kwadraad, Voorieder1, The pando netwerk, ENCO Teylingen, Stichting Vier het leven, HKV en ISD. In totaal hebben elf partners hun ervaringen gedeeld. Werkgebied De meeste ketenpartners hebben regelmatig of vaak in hun werk te maken met ondersteuning binnen het sociaal domein. De thema’s die hun werk het meeste raakt, zijn: vitaliteit/ gezonde leefstijl, ontmoeting/ sociale contacten en vrijwilligers.

Werkwijze MAG Aan de ketenpartners is gevraagd om de werkwijze van de MAG te beoordelen op een schaal van 1 tot en met 10, waarbij zij ook ‘weet ik niet’ konden aangeven. Onderstaande tabel toont het resultaat van deze beoordelingen. De ketenpartners beoordelen de kaders van de MAG het beste met een 7,1, gevolgd door de duidelijkheid van de visie (7,0). De ketenpartners zijn niet zeker of de inwoners effecten van de MAG ervaren en beoordelen dit met een 5,0; het is goed hier te vermelden dat bijna de helft van de ketenpartners heeft aangegeven het niet te weten. Tabel 4.3.2 Beoordeling werkwijze van de MAG De mate waarin… …de gemeente uw organisatie heeft betrokken bij het opstellen van de MAG. …de MAG voldoende kaders geeft om binnen te werken. …de MAG uitvoerbaar is. …de visie van de MAG duidelijk is. …de MAG ruimte geeft om keuzes te maken in uw werk. …de huidige aanpak bijdraagt aan het realiseren van de ambities uit de MAG. …de inwoners effecten ervaren van de MAG.

Gemiddelde cijfer

N

5,8 7,1 6,7 7,0 6,0

10 7 6 8 8

5,8 5,0

8 6

Vervolgens is aan de ketenpartners gevraagd wat sterke en wat verbeterpunten zijn in de werkwijze van de MAG. Hier is wisselend op gereageerd. Zo benoemt iemand als sterk punt de meerjarenvisie, maar andere ketenpartners zien een gebrek aan concrete punten en missen een integrale aanpak. Ook procesmatig benoemen ketenpartners verbeterpunten, zo missen zij een evaluatie en terugkoppeling van de aanpak en wordt niet iedereen betrokken bij de uitvoering van de MAG. Wat betreft het effect op de inwoners, geeft een ketenpartner aan dat zij alleen de al actieve burgers zien en dus geen zicht hebben op het effect voor alle inwoners. Een sterk punt van de MAG, zo wordt benoemd, is dat het inwoners aanzet tot bewonersinitiatieven.

41

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

“De MAG is opgedeeld in pijlers en daardoor gesegmenteerd en niet integraal, hoewel gesproken wordt over een integrale visie.” “Na een MAG avond bijgewoond te hebben, zie ik niet zichtbaar terugkoppeling terug.” “Naar mijn idee zijn er te veel zaken tegelijk opgepakt en zou er meer en beter gemonitord en geëvalueerd moeten worden.” “Sterk punt is dat het ruimte schept voor bewonersinitiatieven om de informele zorg en de maatschappelijke meerwaarde die zij leveren, concreet te ondersteunen.”

Een paar ketenpartners geven aan dat zij signalen opvangen van andere organisaties met betrekking tot de MAG. Deze hebben te maken met het proces (bijvoorbeeld wachtlijsten) of samenwerkingen tussen welzijnsorganisaties. Communicatie en informatie De communicatie en informatie vanuit de gemeente over de MAG wordt wisselend beoordeeld. In onderstaande tabel is te zien dat alle onderwerpen met een 5,5 worden beoordeeld; er zijn onvoldoendes gevallen en hoge cijfers gegeven. Uit de toelichting blijkt dat de lage cijfers komen doordat er weinig communicatie is tussen de gemeente en de ketenpartners en dat er geen of weinig samenwerking is op het gebied van de MAG. De andere ketenpartners geven aan dat er voldoende communicatie is, daarbij wordt wel de kanttekening gemaakt dat dit soms veel is. Anderen geven aan dat er goede samenwerking is. Tabel 4.3.3 Beoordeling communicatie en informatie (N = 11) Onderwerp De communicatie vanuit de gemeente over de MAG met uw organisatie. De frequentie van de communicatie over de MAG vanuit de gemeente met uw organisatie. De informatie over de MAG die de gemeente deelt met uw organisatie.

Gemiddelde cijfer 5,5 5,5 5,5

“Er is 0 link met dit programma gelegd.” “De communicatie is op zich duidelijk alleen soms veel. Een vorm van samenvatting en gedetailleerde beschrijving? Alles is op papier via socials beschikbaar of een algemene bijeenkomst.” “Goede voorlichting, openstaan voor meedenken.”

Samenwerking tussen de gemeente en ketenpartners De ketenpartners zien dat er voldoende samenwerking is tussen de gemeente en de ketenpartners. Dit geldt ook voor de ketenpartners onderling. In beide samenwerkingen zien de ketenpartners daarnaast verbeterpunten. Tussen de gemeente en de ketenpartners kan de samenwerking met name verbeterd worden op het gebied van elkaar opzoeken, signaleren en het faciliteren van de samenwerking. In de samenwerking tussen de ketenpartners onderling mist het elkaar opzoeken soms en ook de terugkoppeling.

42

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

“Onze organisatie heeft met de gemeente meegedaan aan het Programma SAMEN waarbij we samen leerden hoe bewonersinitiatieven en gemeenten beter kunnen samenwerken. Dit was een leerzaam nuttig programma.” “Ik mis inzicht in welke organisaties er allemaal zijn en hoe we elkaar kunnen versterken. Maar da's denk ook de missie van MAG.”

De doelgroep De ketenpartners zien een toename in zowel de aantallen als problematieken (zwaarte, complexiteit) in de doelgroep van hun organisatie in de periode 2024/ 2025. De problematieken die zij beschrijven lopen uiteen van geldproblemen, gezondheid, huisvesting en opvoeding. Daarin zien zij vooral een toename in de zwaarte van de problematiek. De inwoners en de MAG Slechts een paar ketenpartners ontvangen signalen van de inwoners met betrekking tot de MAG, dit heeft dan met name te maken met onderwerpen zoals eenzaamheid en re-integratie. De toegang tot de gemeente voor inwoners zien de ketenpartners als ingewikkeld. De ketenpartners vinden het zelf soms ook moeilijk om de juiste weg naar de gemeente te vinden, ze zien bijvoorbeeld dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd en dat er veel verschillende organisaties zijn wat het proces complexer maakt. Daarnaast denken de ketenpartners ook dat de inwoners niet altijd op de hoogte zijn van de ondersteuningsmogelijkheden van de gemeente. Zij zien namelijk dat het bereik van bepaalde regelingen of ondersteuningsmogelijkheden laag is. De communicatie is hierbij een aandachtspunt, vinden de ketenpartners.

“Ik denk het niet. Ook voor ons is het soms moeilijk zoeken.” “Mensen met een hulpvraag worden nog best vaak van het kastje naar de muur gestuurd.” “Er wordt te weinig gebruik van gemaakt. Men weet de weg niet altijd te vinden, de weg wordt niet altijd als laagdrempelig ervaren.” “Er is meer communicatie nodig over de verschillende ondersteuningsmogelijkheden.”

Opmerkingen Tot slot kregen de ketenpartners de gelegenheid om een laatste opmerking over de MAG achter te laten. Een aantal hebben dit gedaan, hun opmerkingen staan hieronder.

“Ambitieuze aanpak. Meer betrokkenheid van de inwoners zou gewenst zijn.” “De MAG lijkt vooral een papieren kwestie. De vraag is in hoeverre organisaties handelen volgens de doelen in de MAG of vanuit eigen inzichten werken en dat passen binnen de MAG bij aanvraag en verantwoorden van subsidies.” “Geen idee wat gemeente doelen zijn en of dit wel aansluit bij behoefte van inwoners.” “Ik ben erg tevreden over de MAG en de kansen die het voor ons biedt. Vooral de uitnodigende vorm door ook echt ruimte te scheppen voor de inzet door initiatieven vanuit de samenleving.” 43

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

Bijlage 5: Financiële analyse wettelijke en nietwettelijke taken MAG In deze bijlage staat per pijler van de MAG een overzicht van de programmaonderdelen en de wettelijke en niet wettelijke onderdelen ervan. De programma-indeling van de jaarrekening van 2024 is als leidraad gebruikt voor dit onderdeel. B5.1 Vitaliteit In de programmarekening onder Vitaliteit staan de volgende onderdelen begroot. Vitaliteit (bedragen *€1.000 Sportaccommodaties - Diverse binnen- en buitensportaccommodatie16 - Zwembadcomplex de Wasbeek

Begroting 2.784 1.826

Realisatie 2.707 1.711

Verschil 77 115

958

996

-38

Deels, met beleidsruimte Nee

Sportbeleid en activering

568

570

-2

Nee

313*

Volksgezondheid

3.155

3.166

-11

220

3.072

3.066

6

83 6.508

101 6.444

-18 64

Ja, met beleidsruimte Ja, met beleidsruimte Nee

-

Volksgezondheid algemeen - IZA ketenaanpakken Vitaliteit

Wettelijk

Besparing 996 Ntb** 996*

178* 42** 1.529

* Besparing te behalen volgens Berenschot ** Besparing te behalen conform wettelijke taken In het onderstaande staat een toelichting van de wettelijke taken van de gemeente ten aanzien van de verschillende onderdelen. Ten aanzien van sportaccommodaties heeft een gemeente slechts een beperkte wettelijke taak6: zij is wettelijk verantwoordelijk voor het bieden van voldoende ruimte voor bewegingsonderwijs op grond van de Wet op het Primair Onderwijs, zoals door gymlokalen en sporthallen voor basisscholen. Voor overige sportaccommodaties geldt dat het beheer, instandhouding en beleid geen wettelijke plicht zijn en dus eigen beleidsvrijheid van gemeente is. Ten aanzien van de accommodaties heeft Berenschot als optie aangegeven het sluiten van het zwembad de Wasbeek. Echter, formeel gezien is een groot deel van de uitgaven rond binnen- en buitensportaccommodaties niet wettelijk verplicht, met uitzondering dus van de kosten voor voldoende ruimte voor bewegingsonderwijs. Ten aanzien van sportbeleid en activering geldt dat de gemeente een algemene zorgplicht heeft. De invulling ervan is eigen beleidsvrijheid voor de gemeente.

In het rapport van Berenschot staan verschillende opties aangegeven, zoals het stoppen of verlagen van de subsidie ten aanzien van de buurtsportcoach (Combiburg, Welzijnskwartier/Welzijn Teylingen) en de regionaal regisseur aangepast sporten en het stoppen van de gemeentelijke bijdragen aan enkele sportverenigingen, Ook over het resterende budget kan nog nader worden besloten binnen de beleidsruimte die er is. Op het gebied van volksgezondheid zijn de wettelijk vastgelegde taken vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De gemeente is wettelijk verplicht om op lokaal niveau de gezondheid van de bevolking preventief te beschermen en te bevorderen, samenhang en 16 In de jaarrekening staan hier 28 verschillende accommodaties benoemd. Voor de

leesbaarheid zijn deze samengevoegd tot 1 regel met uitzondering van het zwembadcomplex. 44

Rekenkamer Teylingen

Versie 1.0

continuïteit in de publieke gezondheidszorg te waarborgen en regelmatig beleid te maken en te evalueren. Binnen volksgezondheid zijn er duidelijke wettelijke taken vastgelegd, zoals: • Het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van de inwoners, inclusief het opstellen van lokaal gezondheidsbeleid en het systematisch monitoren van de gezondheidssituatie van de bevolking. • Als opdrachtgever van de regionale GGD zorgen voor goede samenwerking en continuïteit binnen de publieke gezondheidszorg in de gemeente. • Uitvoeren van jeugdgezondheidszorg (zoals consultatiebureaus en schoolartsen). • Uitvoeren van ouderengezondheidszorg: signaleren, begeleiden en voorkomen van gezondheidsproblemen bij ouderen. • Signaleren en bestrijden van infectieziekten (zoals tuberculose en Soa’s), inclusief bronen contactopsporing, algemene preventieve maatregelen en uitvoering van landelijke vaccinatieprogramma’s. • Verzorgen van gezondheidsvoorlichting, advies, instructie en begeleiding aan inwoners over (voorkomen van) ziekten en gezondheidsrisico’s. • Bewaken van gezondheidsaspecten bij bestuurlijke besluiten, bijvoorbeeld op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu en veiligheid (koppeling met de Omgevingswet). • Iedere vier jaar een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid opstellen en opnemen hoe landelijke prioriteiten ook lokaal worden opgepakt.

• Signaleren en aanpakken van maatschappelijke problemen die van invloed zijn op volksgezondheid, zoals huiselijk geweld. Binnen deze kaders is de speelruimte voor de gemeente zeer beperkt. Dit zit met name in de uitvoeringskosten zoals de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Hecht of het stoppen of verminderen van de uitvoering van de nota volksgezondheid’ (besparing in 2027 van € 59.329 structureel). De IZA-ketenaanpak zelf is niet wettelijk verplicht, het is feitelijk een uitvoeringsvorm om. Binnen deze ketenaanpak werkt de gemeente Teylingen samen om gezamenlijk problemen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid te signaleren, analyseren en aan te pakken. De gemeente heeft vanuit de Wet op de gemeentelijke openbare orde en veiligheid wel wettelijke taken rond de leefbaarheid en veiligheid. B5.2 Talentontwikkeling Talentontwikkeling is bij de herijking van de MAG komen te vervallen. In de programmabegroting 2024 en 2025 staat deze nog wel apart benoemd. Daarom nemen we deze hier over. Talentontwikkeling Cultureel erfgoed Verschillende panden Cultureel Erfgoed

Begroting 261

Realisatie 172

Verschil 89

Wettelijk

Besparing 139*

18

30

-12

Deels

19*

Erfgoed en Monumenten

243

142

101

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

558

406

152

Media Overige Openbare bibliotheken

945 134 811

957 139 818

-12 -5 -7

Musea CE Dorpsstraat 36 (W)

52 8

92 9

-35 -1

120*

Nee

406** -