Getekend Test_Teylingen Programmabegroting 2023-2026-definitief.pdf

De ontwikkeling en versterking van de lokale aanpak van ondermijning staat centraal. Belangrijke onderdelen van de aanpak zijn het werken aan een weerbare samenleving en organisatie. Daarnaast zijn informatiegestuurd werken en preventie

53

belangrijk. We zoomen hierbij specifiek in op vastgoed, malafide bedrijven en bedrijventerreinen. De afgelopen periode hebben we geïnvesteerd in het verbeteren van het zicht op ondermijning, de weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie en het integraal aanpakken van casuïstiek. De samenwerkingsstructuren zijn ontwikkeld en de eerste resultaten van die versterking zijn zichtbaar geworden. Doel is te komen tot een weerbare samenleving! Toezicht & handhaving De politiecapaciteit op straat zal de komende jaren onder druk blijven staan door nieuwe taken, andere taken (horizontale fraude) en de grote personele uitstroom van pensioengerechtigden. Het aantal wijkagenten voor de gemeente Teylingen is binnen het politie basisteam HLT op sterkte. Er is een goede samenwerking tussen de politie en de boa’s, daar waar het kan wordt samen of aanvullend aan elkaar samen opgetrokken. Met toezicht en handhaving op het gebied van bouwen en wonen gaan we verrommeling van het landschap tegen en stimuleren we ruimtelijke duurzaamheid. Panden en gronden moeten overeenkomstig de bestemming gebruikt worden en worden gebouwd conform de vergunning. De kwaliteit van deze werkzaamheden is vastgelegd in de VTH-verordening (vergunningverlening, toezicht en handhaving). Voor de periode 2019-2022 doen wij mee aan het project Handhaving Buitengebied (ISG).

Dit project zal qua afronding nog doorlopen in 2023 Mediation Naast het handhaven van regels zoeken we ook samen met betrokken partijen naar oplossingen. Dit doen we onder meer door het inzetten van mediation. In 2022 zijn wij daarom aangesloten bij buurtbemiddeling. Brandweer De gemeente Teylingen investeert actief in het verder versterken van de verbinding en samenwerking met de Veiligheidsregio Hollands-Midden. Dit gebeurt op lokaal niveau in de vorm van het ondersteunen van wervingsacties voor nieuwe vrijwilligers, korte lijnen tussen de ploegchef en team Openbare Orde en Veiligheid. Op bestuurlijk niveau is er elk kwartaal een overleg met de directie van de Veiligheidsregio. Wat willen we bereiken? Doel: Prettig leven door minder hinder en overlast Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

Teylingen blijft zich (in (boven)regionaal verband) inzetten voor de inwoners om hinder en overlast door vliegverkeer terug te dringen. Uitwerking 2023 (e.v.): Per 2022 bestaat de bestuurlijke kolom met BRS (Bestuurlijke Regiegroep Schiphol; 56 gemeenten/4 provincies) en het Interbestuurlijk overleg (Minister I&W, delegatie BRS). Daarnaast staat de Maatschappelijke kolom met Maatschappelijke Raad Schiphol i.o. (vaste deelnemers) en bewoners/verenigingen/groeperingen. Tussen beide kolommen wil het ministerie I&W participatie uitvoeren door bijvoorbeeld een klankbordgroep onderzoek te laten doen. Vanuit deze overleggen en het Cluster Zuidwest continueren wij onze inzet om hinder en overlast ten gevolge van vliegverkeer te beperken en geven wij een krachtig geluid vanuit dit gebied richting de luchtvaartsector en de minister. Ons doel is meer hinderbeperkende maatregelen te laten nemen.

54

A2

A3

A4

Vanuit het uitgangspunt meten is weten zien we kansen (Smart City) voor bijvoorbeeld het in kaart brengen van fijnstof en verkeersstromen. Uitwerking 2023 (e.v.): In 2021 zijn we van start gegaan met het traject Datagedreven sturen. In 2020 is hiertoe het Programmaplan Datagedreven sturing tot stand gekomen en door de raad goedgekeurd. Mogelijkheden voor genoemde informatie(technologie) kunnen vanuit dit traject verder geïnventariseerd worden. Als het gaat om burenoverlast en aantasting van het woongenot, richten wij ons in eerste instantie op het empoweren van mensen om zelf en met elkaar oplossingen te bedenken. Als dat niet meer lukt en er sprake is van ernstige aantasting van het woongenot, zijn wij er om te helpen (bijvoorbeeld via mediation). Uitwerking 2023 (e.v.): In 2023 investeren wij verder in de inzet van professionele buurtbemiddeling. We inventariseren de mogelijkheden en relevantie voor specifieke bronmetingen van de luchtkwaliteit en indien mogelijk bekijken we of er (aanvullende) lokale maatregelen zijn die we kunnen nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Uitwerking 2023 (e.v.): Deze actie wordt jaarlijks uitgevoerd.

Wat willen we bereiken? Doel: Veilig Teylingen door samenwerking en handhaving Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving B1

In participatie met inwoners en gebaseerd op de strategische verkenning hebben wij het Integraal Veiligheidsbeleid 2020-2023 opgesteld. Vanuit dit beleid werken we met jaarplannen: de Veiligheidsjaarplannen. In het veiligheidsbeleid wordt nauw samengewerkt met het sociaal domein, zowel beleidsmatig als vanuit casuïstiek. Uitwerking 2023 (e.v.): Wij blijven uitvoering geven aan de veiligheidsjaarplannen. Tegelijk gaan wij in 2023, samen met inwoners, ondernemers en gemeenteraad, aan de slag met het opstellen van het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027.

B2

Actualiseren APV Uitwerking 2023 (e.v.): Gewijzigde en nieuwe wetgeving, jurisprudentie en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat het wenselijk is de Algemene Plaatselijke Verordening periodiek te actualiseren.

B3

We stellen jaarlijkse handhavingsuitvoeringsprogramma’s op waarin, naast de reguliere werkzaamheden zoals geprioriteerd in het handhavingsbeleid, ook de projecten als Arbeidsmigranten, handhaving Buitengebied, en het nieuwe uitstallingenbeleid beschreven worden. Uitwerking 2023(e.v.): Wij blijven uitvoering geven aan het handhavingsuitvoeringsprogramma. Tegelijk gaan wij

Wat willen we bereiken? Doel: Het signaleren, voorkomen en aanpakken van (georganiseerde) ondermijnende criminaliteit.

55

Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1 C2 C3

C4

C5

Speerpunten 2023: Aanpak van hennepteelt en drugshandel, het sluiten van maatschappelijke coalities, focus op sleutelpersonen en het, voorkomen van jonge aanwas. Signaleren: o.a. preventief toezicht en integrale controles, (door)ontwikkelen datagedreven werken en blijvend investeren in awareness d.m.v. trainingen en (publieks)campagnes. Voorkomen: verder bouwen aan een weerbare organisatie en -samenleving, d.m.v. een preventieve aanpak (arbeidsuitbuiting en jonge criminele aanwas,, KVO) en barrières opwerpen in beleid (zoals APV en BIBOB-beleid). Verder werken aan kwalitatieve huisvesting van arbeidsmigranten met aandacht voor informatiepositie, controles veiligheid (in samenwerking met brandweer) en eventuele handhaving bij strijdig gebruik. Aanpakken: gerichte aanpak van casuïstiek, branche- en gebiedsgerichte aanpak, aanpak van hennepteelt en drugshandel en uitvoeren van integrale projecten (o.a. RIEC/LSI).

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Veiligheidsregio Holland Midden (VRHM)

Overige samenwerkingspartners Politie Openbaar Ministerie Zorgpartners Brandweer Welzijnskwartier Woningcorporatie Stek Omgevingsdienst West-Holland (ODWH)

56

2.2.2 Verkeer en vervoer We hechten belang aan leefbare en levendige wijken en een goede bereikbaarheid, daarom hebben we een nieuw en actueel mobiliteitsplan voor Teylingen opgesteld dat in de loop van 2022 wordt vastgesteld. Aan de basis van dit Mobiliteitsplan Teylingen ligt de eerder vastgestelde Mobiliteitsvisie, waarin de ambities voor ons mobiliteitsbeleid zijn vastgelegd: 1. Prettig wonen en bewegen voor iedereen 2. Goede bereikbaarheid voor een ondernemend Teylingen 3. Duurzame mobiliteit voor een duurzame toekomst Deze ambities zijn op hun beurt weer vertaald in doelstellingen en in totaal 18 maatregelen gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, het stimuleren van duurzame mobiliteit, en het verbeteren van de bereikbaarheid. Bij het verbeteren van verkeersveiligheid gaat het om het structureel aandacht besteden aan verkeersveiligheid door tweejaarlijkse ongevallenrapportages en een op basis daarvan vastgesteld werkprogramma. Bijzondere aandacht daarbij gaat uit naar veilige schoolomgevingen en verkeerseducatie op scholen. Omdat het gedrag een minstens zo belangrijke rol speelt als de fysieke inrichting, zetten we ook in op gedragscampagnes. Het stimuleren van duurzame mobiliteit richt zich op het versterken van voetgangers- en fietsverbindingen en het verduurzamen van het gemotoriseerde verkeer.

Voor het verbeteren van de bereikbaarheid hebben we onze partners hard nodig, zowel voor het treffen van samenhangende maatregelen als voor een effectieve lobby voor investeringen in onze regio door onder andere provincies, vervoersbedrijven en het Rijk. Voor het verbeteren van de bereikbaarheid van de noordelijke Duin- en Bollenstreek werken we samen met de provincie en de gemeenten Hillegom, Lisse, en Noordwijk aan een pakket van maatregelen. Met verschillende regionale samenwerkingspartners wordt op verschillende tafels en in verschillende projecten en processen geschakeld. Het is van belang dat de gemeente daarin goed vertegenwoordigd is en actieve, deskundige en strategische inbreng heeft, en dat de raad en de stakeholders hierin goed meegenomen worden. Wat willen wij bereiken? Doel: Continue verbetering en monitoring van auto-, fiets- en OV-bereikbaarheid. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

A2 A3

Vaststellen en uitvoeren van het uitvoeringsprogramma mobiliteit als een onderdeel van het Mobiliteitsplan dat wordt ingepast in de beleidscyclus van de Omgevingswet. In het uitvoeringsprogramma worden maatregelen voorgesteld voor 2022 en verder. Actualiseren van de verkeers- en parkeertellingen in het najaar van 2022 (tweejaarlijkse jaarlijkse actualisatie). Het opstellen van een actueel en gedragen parkeerbeleid

Wat willen wij bereiken? Doel: Continue verbetering en monitoring van verkeersveiligheid en vermindering ongevallen langzaam verkeer. Wat gaan wij daarvoor doen?

57

Activiteit Activiteitsomschrijving B1 B2

Op basis van een tweejaarlijkse ongevallenrapportage stellen we een werkplan op om met prioriteit de ongevallenlocaties proactief aan te pakken Samen met scholen werken we aan de inrichting van veilige schoolomgevingen

B3 B4

We continueren onze inzet op gedragscampagnes Om de verkeersveiligheid voor voetgangers te vergroten hebben we specifiek oog voor het verbeteren van verkeersveiligheid op voetgangersoversteekplaatsen (zebrapaden)

B5

Verbeteren verkeersveiligheid spoorwegovergang Voorhout

Wat willen wij bereiken? Doel: Continue verduurzaming en monitoring van de verduurzaming van mobiliteit. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1

C2 C3

C4

Structurele aandacht voor de positie van de voetganger door het bieden van voldoende ruimte, veilige oversteekmogelijkheden en veilige en leuke looproutes, ook buiten de bebouwde kom Structurele aandacht voor de positie van fietsers, door het bieden van voldoende ruimte en het verder uitbreiden en verbeteren van het bestaande fietsnetwerk Verbeteren van de OV-verbindingen door de realisatie van HOV-routes, het verbeteren van overstapmogelijkheden op de stations en het uitbreiden van de fietsparkeercapaciteit bij de stations. Het verder vergroten van de oplaadmogelijkheden voor elektrische voertuigen door het uitbreiden van de laadinfrastructuur.

Wat willen wij bereiken? Doel: Betere ontsluiting van de Greenport Duin- en Bollenstreek. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving D1

D2

Wij zorgen dat de gemeentelijke belangen goed ingebracht worden in de verschillende processen en projecten die spelen rondom het verbeteren van de bereikbaarheid van de noordelijke Duin- en Bollenstreek, zodat er tot een evenwichtig maatregelenpakket voor de korte en middellange termijn besloten kan worden en de uitvoering voorbereid kan worden. We kijken hierbij ook naar de mogelijkheid van cofinanciering vanuit het Rijk via de versnellingsopgave Woningbouw. Actief uitvoering geven aan de Regionale Strategie Mobiliteit.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

58

Holland Rijnland

Regiogemeenten Burgers, bedrijfsleven en belanghebbenden Provincies Noord en Zuid-Holland VVN / Fietsersbond / Politie Openbaar vervoerbedrijven

59

2.2.3 Wonen Er is een grote vraag naar woningen in Teylingen. Veel inwoners zoeken momenteel een passende woning. In de koopsector is de behoefte groot, net zoals in de sociale- en middeldure huursector. Ouderen blijven langer zelfstandig wonen, hierdoor is de vraag naar (senioren)appartementen groot. Kortom: veel inwoners van Teylingen zoeken momenteel een passende woning. Tegelijkertijd is het aanbod van woningen en de ruimte voor nieuwbouw beperkt. Volgens de provinciale woningbehoefteraming (WBR2021) is de toegestane groei van de woningvoorraad in de regio (Hillegom, Lisse, Noordwijk en Teylingen) 6.650 woningen tot 2030. Een stevig deel hiervan moet Teylingen realiseren. De voorraadgroei bestaat uit ‘harde’ en ‘zachte’ woningbouwplannen. Voor een deel zetten we hiervoor gemeentelijke grondposities in. De komende periode werken we aan de realisatie van nieuwe woningen, transformatie, verduurzaming, doorstroming en diversiteit in het woningaanbod. In het woonprogramma 2020-2024: ‘Naar een evenwichtiger woningmarkt’ geven we via drie ambities extra aandacht aan senioren, starters, spoedzoekers en arbeidsmigranten. Deze ambities zijn: ruimte bieden aan een gevarieerde woningvraag, woonwijken en woningen klaar voor de toekomst en lang zelfstandig wonen als onderdeel van de gemeenschap.

De koers op het gebied van wonen hangt onlosmakelijk samen met het sociaal domein en de ruimtelijk ordening. De Nationale Woon- en Bouwagenda is daarbij van invloed op de gemeentelijke taken en mogelijkheden. Het doel van de Nationale Woon- en Bouwagenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van woningen. We actualiseren het Woonprogramma en we trekken samen op met partners (zoals ontwikkelaars en woningcorporatie Stek) en inwoners. De focus voor de komende periode ligt op versnelling van de woningbouwproductie, actualisatie van het (woon-)instrumentarium en uitvoering en actualisatie van het woonprogramma. We faciliteren partijen in het zo snel mogelijk doorlopen van procedures en maken afspraken over de voortgang. De gemeente ziet voor zichzelf een regisserende rol: betrokken partners met elkaar verbinden en hen inspireren, bijvoorbeeld in de opgave rondom wonen met zorg. Wat willen wij bereiken? Doel: Voorzien in de lokale en (boven)regionale woningbehoefte (kwantitatief en kwalitatief). Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1 A2 A3

Jaarlijks voeren we het meerjarige woningbouwprogramma Teylingen uit en monitoren dit om tijdig te kunnen bijsturen. Jaarlijks stemmen we de programmering en fasering van de woningbouwproductie regionaal af, om in de regio het gewenste woningbouwprogramma te realiseren. We zetten in op een mix van woningen voor – waar mogelijk Teylingse – starters, gezinnen en senioren, zodat de doorstroming verder op gang wordt gebracht middels een verhuisketen. Daarbij hebben we oog voor andere doelgroepen zoals spoedzoekers.

Wat willen wij bereiken? Doel: Beschikken over actueel woonbeleid in samenwerking met betrokken partners. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving B1

We voeren het woonprogramma 2020-2024 ‘Evenwicht op de woningmarkt' uit. Het woonprogramma sluit aan op de omgevingsvisie en geeft inzicht in de ambities, doelstellingen en prioriteiten.

60

B2

We actualiseren de Regionale Woonagenda en het Woonprogramma 2020-2024 in lijn met de nationale Woon- en Bouwagenda, de programma's en actielijnen om in te spelen op de ontwikkelingen op de woningmarkt. De actualisatie van het Woonprogramma sluit aan bij de beleidscyclus van de op te stellen omgevingsvisie.

B3

We gaan actief in gesprek met onze partners en sluiten met Stek en de Huurdersbelangenvereniging Bollenstreek meerjarige prestatieafspraken over betaalbaarheid, voldoende woningen voor diverse doelgroepen, duurzame woningen, wonen met zorg en de huisvesting van bijzondere doelgroepen. We voeren deze uit en monitoren ze. We implementeren nieuwe taken volgend uit de nationale Woon- en Bouwagenda en regionale woondeals. De rijksoverheid maakt via de provincie prestatieafspraken met gemeenten om te komen tot een gemeentelijke inzet.

B4

Wat willen wij bereiken? Doel: Een passend woningaanbod voor alle doelgroepen. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1

C2

C3 C4

In nieuwbouw, binnen de bestaande woningvoorraad en door het bevorderen van doorstroming faciliteren we voor iedereen een passende, duurzame en betaalbare woning in veilige en leefbare wijken. We gaan op zoek naar, en staan open voor, flexibele woonconcepten en geclusterde woonvormen, zodat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. We actualiseren in 2023 de regionale huisvestingsverordening Holland Rijnland zodat er een transparant verdeelsysteem is dat inspeelt op de huidige sociale woningmarkt. In 2023 krijgen we inzicht in de huisvestingsopgave voor arbeidsmigranten/internationale werknemers zodat we beter kunnen sturen op de huisvesting van deze doelgroep.

Wat willen wij bereiken? Doel: Een toekomstbestendige woningvoorraad op basis van de lokale energiestrategie. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving D1

D2

Jaarlijks zetten we in op verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en realisatie van duurzame nieuwbouw volgens het uitvoeringsprogramma ‘Duurzaamheid’, zodat de woonvoorraad toekomstbestendig wordt. Jaarlijks verstrekken we duurzaamheidsleningen waarmee tegen gunstige voorwaarden energiebesparende maatregelen in en aan de woning gefinancierd kunnen worden.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Woningcorporatie Stek Huurdersbelangenvereniging Bollenstreek Huurders Holland Rijnland Zorgaanbieders

61

2.2.4 Implementatie Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet biedt kansen. De wet gaat uit van meer decentraal werken, waardoor ruimte ontstaat voor lokale afwegingen. Voor ons betekent de wet een integrale afweging en open houding ten opzichte van initiatiefnemers en participatie. We stellen hiervoor duidelijke kaders op en organiseren pilots die ons voorbereiden op de nieuwe wet en de nieuwe manier van werken. Invoering van de Omgevingswet is waarschijnlijk uitgesteld naar 1 januari 2023, zodat we ruimte hebben om de implementatie nog beter te voor te bereiden. We sturen op een integrale visie, waarbij de fysieke leefomgeving én het sociaal domein steeds meer in samenhang worden bekeken en gaan door met het maken van één omgevingsplan. De ontwikkelingen onder het programma Implementatie Omgevingswet dienen om aan de minimale wettelijke vereisten te kunnen voldoen die voortvloeien uit de Omgevingswet (zoals het versnelde traject vergunningverlening vanaf 1 juli 2022). Het Programma Implementatie Omgevingswet heeft een integraal karakter en draagt bij aan de implementatie van het dienstverleningsconcept, participatie en digitalisering. Voor 2022 is incidenteel werkbudget begroot voor het voortzetten van de invoering. Aan de hand van een landelijk ontwikkeld financieel dialoogmodel hebben we een analyse gemaakt om de structurele kosten van de Omgevingswet in beeld te brengen.

Hieruit blijkt dat het eerder door het Rijk ingenomen standpunt niet realistisch is. De invoering en uitwerking van de Omgevingswet kan niet kostenneutraal verlopen. Hierover zijn we reeds in overleg met het Rijk en in 2022 zullen we met een uitwerking komen hoe we deze kosten denken te mitigeren. Wat willen wij bereiken? Doel: Via de instrumenten van de Omgevingswet werken we aan een veiligere en gezondere fysieke leefomgeving, waarbij duurzaamheid voorop staat. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

Opstellen van een omgevingsvisie in een participatief proces, waarbij vraagstukken, opgaven en ambities voor de gezonde en veilige fysieke leefomgeving geïntegreerd worden afgewogen en vastgelegd. De centrumvisie wordt meegenomen.

Wat willen wij bereiken? Doel: Optimale dienstverlening. Daar waar nodige een traject van cultuurverandering bij bestuurders en ambtenaren. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving B1

B2 B3 B4

Voortzetten organisatie van bijeenkomsten en proeftuinen voor ambtenaren, bestuurders, samenwerkingspartners en initiatiefnemers om de nieuwe manier van werken structureel te borgen. Verder doorontwikkelen van en werken met serviceformules uitgaande van één-loketgedachte( zie programma 4 Dienstverlening). Kaders ontwikkelen hoe we (overheids-) participatie onder de Omgevingswet gaan vormgeven (zie programma 4 Participatie). Uitvoeren van het strategisch communicatieplan.

62

B5

Aanpassen competentieprofielen medewerkers.

Wat willen wij bereiken? Doel: Een digitale ontsluiting van gegevens en infrastructuur, die aansluit op het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) passend bij de invoering van de Omgevingswet. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1

Kennisuitwisseling en samenwerking met partners.

C2

Pilots met aansluiting op landelijke digitale stelsel Omgevingswet.

C3

Noodzakelijke IT-architectuur (applicaties en gegevens) realiseren om nieuwe processen te ondersteunen.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Omgevingsdienst West-Holland RDOG Hollands Midden (GGD Hollands Midden) Veiligheidsregio Hollands Midden

Overige samenwerkingspartners Ministerie van Binnenlandse zaken VNG Omgevingswet Livinglab Zuid Holland (Hogeschool Leiden) Provincie Zuid-Holland Hoogheemraadschap van Rijnland Omliggende gemeenten Inwoners en initiatiefnemers

63

2.2.5 Gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling richt zich op het (her)ontwikkelen van een locatie tot een nieuw gebied met een zo hoog mogelijke kwaliteit op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie, groen en recreëren. Daarbij is er voldoende ruimte om tot ontwikkeling en bloei te komen, waarbij de verschillende belangen elkaar tegelijkertijd versterken. De gemeente heeft in haar structuurvisie en centrumvisie ambities vastgesteld voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Daarnaast spelen er actuele ontwikkelingen buiten de invloedssfeer van het gemeentelijk bestuur die een direct effect hebben op de haalbaarheid van plannen en initiatieven. Hierdoor wordt gebiedsontwikkeling steeds gecompliceerder. Dit vraagt om flexibiliteit en wendbaarheid om de hoogst haalbare (omgevings)kwaliteit te realiseren. Wat willen wij bereiken? Doel: Integrale duurzame gebiedsontwikkeling in lijn met de structuurvisie ‘Duurzaam Bloeiend 2030' en de centrumvisie. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

A2 A3

In de geest van de Omgevingswet stimuleren en faciliteren van initiatieven en plannen die bijdragen aan de ambities en opgaven van de Structuurvisie en Centrumvisie. De Structuurvisie wordt herijkt in het proces van de omgevingsvisie. Invullen van eigen grondposities, zoals Langeveld, Nieuw Boekhorst, Bloementuin en Stationslocatie Voorhout. Duurzaamheid en/of betaalbaarheid staan hierbij voorop. We zetten in op een kader voor duurzame gebiedsontwikkeling (DGO) bij gesprekken en onderhandelingen met initiatiefnemers, projectontwikkelaars en bedrijven. Met het DGO streven we naar de hoogst mogelijke ambities voor duurzame gebiedsontwikkelingen. Daarbij staan de thema’s energietransitie, warmtetransitie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, natuur en milieu, gezondheid en veiligheid en circulaire economie centraal.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Greenport Ontwikkelingmaatschappij B.V.

Overige samenwerkingspartners Woningbouwcorporaties Projectontwikkelaars Bedrijven Particuliere initiatiefnemers

64

2.2.6 Openbare ruimte en duurzaamheid We willen de (leef)omgeving voor inwoners en bedrijven aangenaam en bruikbaar maken en houden. Een prettige, groene leefomgeving heeft een positieve invloed op ons welbevinden en nodigt uit tot bewegen, sporten en ontmoeten. Wij bereiden Teylingen voor op klimaatveranderingen. De inrichting van de buitenruimte speelt hierbij een cruciale rol. Klimaat en biodiversiteit Het klimaat verandert wereldwijd. De gemiddelde temperatuur en zeespiegel stijgen en de seizoenen worden verstoord. Bovendien nemen de weersextremen toe, zoals langere periodes van droogte, hitte en hevige regenbuien. Om te zorgen dat voor de komende generaties onze planeet een goede plek is om te leven, moeten we samen optrekken om de klimaatverandering tegen te gaan. De mens kan niet zonder flora en fauna, en wel om de simpele reden dat het ecosysteem ons verscheidene diensten verleent – voedsel, grondstoffen voor medicijnen en bouwmaterialen. Daarnaast biedt het ons recreatie, speelt het een rol in onze gelukbeleving en bovenal voorzien planten ons van zuurstof. Daarnaast speelt fauna een belangrijke rol bij de huidige uitdagingen die op ons afkomen door het veranderende klimaat, zoals hiervoor beschreven. Ondanks de waarde van de verschillende ecosystemen wordt er wereldwijd een beleid gevoerd waarbij planten en dieren vaak het onderspit delven.

Het gevolg is een afnemende biodiversiteit, met mogelijk desastreuze gevolgen. Met het oog op de toekomst is een duurzaam flora- en faunabeleid urgenter dan ooit: we moeten de huidige trend keren. Voor de komende jaren betekent dit dat we allerlei duurzame veranderingen moeten inpassen in de leefomgeving. Denk hierbij aan het verduurzamen van de gebouwde omgeving en de omschakeling naar duurzame energie. Deze ontwikkelingen vragen om actieve betrokkenheid van vele organisaties, bedrijven en inwoners. Energietransitie: van beleid naar uitvoering Eind 2021/begin 2022 heeft de raad de Lokale Energiestrategie en de Transitievisie Warmte vastgesteld. Vanuit deze heldere visie en strategie werken we door naar het uitvoeringsplan. Het uitvoeringsplan wordt een wegwijzer voor op de route die we al met elkaar zijn ingeslagen. In haar regierol heeft de gemeente een belangrijke taak in het faciliteren van deze transitie. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken we aan het behalen van onze doelen. Ondertussen verandert de (energie)wereld snel. We blikken dus niet al te ver vooruit, maar beginnen met wat we nu weten en kunnen. Dit doen we in het vertrouwen dat we daarmee een goed onderbouwde stap zetten naar het behalen van onze doelstellingen. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat de werkelijkheid ons in zal halen.

We timmeren daarom niet alles dicht en houden ruimte voor ontwikkelingen en innovaties. Het integrale uitvoeringsplan Energietransitie 2022 -2026 is een goed begin om de energietransitie stevig te verankeren in ons denken en doen, zowel bij inwoners en ondernemers als bij de ambtelijke organisatie en het politieke bestuur. Budgettering: We spannen ons in om subsidies en andere vormen van cofinanciering te regelen voor het bereiken van onze duurzame doelstellingen. Om acties op te pakken uit Uitvoeringsprogramma Duurzame Ontwikkelingen Teylingen 2020-2024 wordt een (jaarlijks) werkbudget onttrokken uit de daartoe bestemde reserve. Deze reserve is aanvankelijk opgezet voor de periode 2018-2022. Het continueren van de bestemmingsreserve tot en met 2024 is gewenst. Daarbij houden we er rekening mee dat het onderwerp duurzaamheid continu in beweging is. De begroting van het Uitvoeringsplan Energietransitie 2022-2024 is afgestemd op de huidige, beschikbare gelden; € 250.000 per jaar. De verwachting is dat de bijdrage van het Rijk zal toenemen, waaronder nieuwe subsidieregelingen van Rijk en/of provincie. Regionale programma's groen en recreatie

65

Binnen de Duin- en Bollenstreek wordt een nieuw uitvoeringsprogramma Groen en Recreatie ontwikkeld. In dit programma worden projecten op het gebied van groen en recreatie opgenomen. Nationaal Park Hollandse Duinen ligt in de Duin- en Bollenstreek, wat koppelkansen biedt op het gebied van marketing en toeristische ontwikkelingen. Binnen Holland Rijnland wordt gewerkt aan het Regionaal Groenprogramma Holland Rijnland. In 2023 ronden we lopende projecten af en indien er een nieuw programma is vastgesteld worden nieuwe projecten opgestart. Ook hierbij geldt dat ambities en projecten die hieruit voortkomen mogelijk een verhoging van de beheer- en onderhoudskosten met zich meebrengen. Circulaire economie Teylingen stimuleert een circulaire economie. Dit houdt in dat de gehele keten van grondstoffenstromen niet, of zo min mogelijk, omgezet wordt naar afval. Dat begint dus al bij productie en loopt door tot afvalinzameling. Op grond van de Wet milieubeheer is de gemeente verplicht om de inzameling van afval te verzorgen. Op basis van de evaluatie van het afvalbeleidsplan optimaliseren we de afvalinzameling en -verwerking. Daarnaast voeren we samen met een eigen servicedienst van HLTsamen het dagelijks beheer en onderhoud uit van de openbare ruimte. Inrichting, beheer en ouderhoud We willen de (leef)omgeving voor inwoners en bedrijven aangenaam en bruikbaar maken en houden.

Een prettige, groene leefomgeving heeft een positieve invloed op ons welbevinden en nodigt uit tot bewegen, sporten en ontmoeten. Wij bereiden Teylingen voor op klimaatveranderingen en ontwikkelen een toekomstbestendig actieplan. De inrichting, het beheer en onderhoud van de buitenruimte spelen hierbij een cruciale rol. Wat willen we bereiken? Doel: Samen zorgen voor een schone, gezonde, veilige en toekomstbestendige woon- en leefomgeving voor alle gebruikers. Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

We gaan verder met het integreren van alle opgaven in het actualiseren en uitvoeren van beleid, projecten, beheer en uitvoeringsprogramma’s.

A2

In 2023 gaan we verder met het optimaliseren van assetmanagement (kapitaalgoederen) als basisprincipe voor beheer en onderhoud van kapitaalgoederen. Dit houdt in: • Optimaliseren en harmoniseren van de data van onze kapitaalgoederen. • Opleidingen assetmanagement. • Optimaliseren en harmoniseren van de werk- en beleidsprocessen.

A3

We voeren het beleid c.q. uitvoeringsprogramma ‘Spelen, Sport en Bewegen in de buitenruimte’ uit. We zorgen voor gerichte communicatie aan de inwoners over hun eigen invloed op de leefomgeving (bijvoorbeeld over de trias energetica, milieuvervuiling, geluidsoverlast en vergroening ten behoeve van waterberging).

A4

A5

We leveren een bijdrage aan een (mogelijk) nieuw gebiedsprogramma voor de Duin- en Bollenstreek aan de hand van de visie ‘Rijke Groenblauwe Leefomgeving’ van de provincie Zuid-Holland.

A6

We actualiseren het beleidsplan Civiele kunstwerken (bruggen en viaducten). Daarbij verkennen we de opties in materiaalgebruik: zo milieuvriendelijk mogelijk, met als uitgangspunt circulariteit, duurzame productie en productengebruik en lage CO2

66

voetafdruk. A7

We zetten het vervangingsplan led door. Hierbij zetten we in op het gebruik van slimme openbare verlichting.

Wat willen we bereiken? Doel: Versterken van de biodiversiteit Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving B1

We voeren het Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit uit. Dit wordt in 2022 vastgesteld door de raad. Vervolgens voeren we de nulmeting uit. Daarna starten we met het Leefgebied Dorp. Daarin wordt ook de relatie gelegd met klimaatadaptatie.

B2

Bij de (her)inrichting en het beheer van woonwijken en bermen langs verbindingswegen zullen groen en natuurvriendelijke oevers anders worden uitgevoerd en passen we het maaibeleid aan. De streekeigenheid wordt versterkt door het toepassen van inheemse bomen, struiken en planten die passen bij de natuurlijke omstandigheden; bijvoorbeeld herinrichting van straten. Beschoeiing wordt waar mogelijk vervangen door natuurlijke oever. Grasbermen worden langzamerhand vervangen door bloemrijke bermen en er zal meer gevarieerd gaan worden met de maaifrequentie en aanwezige beplanting en gewassen. Uitwerking 2023 (e.v.): Bij (her)inrichting van woonwijken en het uitvoeren van maaibeheer kijken we standaard naar kansen voor biodiversiteit. Waar mogelijk voeren we die ook uit.

B3

We voeren het beheerplan Groen uit. We integreren de volgende onderdelen: • Vitaliteit en gezondheid van inwoners door doelstellingen op te nemen voor het verminderen van o.a. hittestress. • Het inzetten van groen om de gevolgen van klimaatverandering te verminderen (klimaatadaptatie). • Droogtebestendige groeiplaatsen met bijbehorende bomen– en plantensoorten • Maatregelen voor toename in biodiversiteit.

B4

We zetten de samenwerking met verschillende partijen op gebied van biodiversiteit en klimaatadaptatie door. Hierbij voeren we campagnes uit en sluiten we aan op verschillende netwerken, zoals: NK Tegelwippen De Groene Uitdaging Bijenlinten Nationaal Park Hollandse Duinen Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit Opgedane kennis passen we toe en zijn gericht op het vergroenen van de woonomgeving, zoals daken en tuinen.

Wat willen we bereiken? Doel: Teylingen is circulair.

67

Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1

Afvalcommunicatie en -voorlichting: op basis van het afvalbeleidsplan geven we voorlichting om bewustzijn te creëren over een duurzame omgang met afval. Dit stimuleert inwoners tot goede afvalscheiding (schone afvalstromen) en hergebruik.

C2

We ondersteunen educatieprojecten en initiëren voorlichtingscampagnes op het gebied van (zwerf)afval en hondenpoep. Uitwerking 2023 (e.v.): Naar behoefte faciliteren we o.a. scholen en (afval)ambassadeurs en denken we actief mee. Deze lijn trekken we in 2023 door.

C3

We onderzoeken de mogelijkheden om met ondernemers afspraken te maken over een “Afvalbeleid voor ondernemers”. Specifiek voor de ondernemers in het winkelgebied.

C4

We actualiseren het beheer- en onderhoudsplan Ondergrondse containers, en voeren het investeringsplan uit vanaf 2023.

C5

We gaan het VAB-terrein herinrichten.

C6

We borgen en waar nodig passen we het nieuwe grondstoffenbeleid (VANG = Van Afval Naar Grondstof) aan. Met specifieke aandacht voor de ontwikkelingen van de milieudoelen van VANG 2025 waaronder 30 kg restafval per persoon.

C7

We werken aan het integreren van circulariteit in onze aanbestedingstrajecten. Hierin verwerken we als uitgangspunt het principe ‘Maatschappelijk verantwoord inkopen’.

Wat willen wij bereiken? Doel: 159 terajoule (TJ): 38% duurzame elektriciteit opwekken in 2030 Wat gaan wij daarvoor doen? Activitei Activiteitsomschrijving t D1 Stimuleren van de ontwikkeling van zonnepanelen op daken. In het uitvoeringsplan nemen we concrete projecten op om invulling te geven aan deze activiteit. D2 Nader onderzoek doen naar het duurzaam opwekken van elektriciteit in Teylingen. In het uitvoeringsplan energietransitie staan concrete projecten om invulling te geven aan deze activiteit. D3 Opstellen en uitvoeren van nieuw uitvoeringsplan Duurzame Ontwikkelingen Teylingen 2022-2026 op basis van: Fysieke duurzaamheid, Economische duurzaamheid en Sociale duurzaamheid (people, planet, profit). Uitgangspunt bij dit nieuwe plan is dat deelonderwerpen, waar mogelijk integraal onderdeel blijven van reguliere taken, domeinen en teams. Deelname aan bijeenkomsten in Holland Rijnland van RES 1.0 naar RES 2.0, die in 2023 wordt vastgesteld. Wat willen wij bereiken? Doel: 10% energiebesparing in 2025 en 15% energiebesparing in 2030, in de gebouwde omgeving ten opzichte van 2014

68

Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving E1

E2

E3

E4

Inwoners en ondernemers duidelijkheid geven over de warmtetransitie, bewust maken en stimuleren om in actie te komen. In het uitvoeringsplan energietransitie nemen we concrete projecten op om invulling te geven aan deze activiteit. Voor 2030 inzichtelijk hebben hoe kansrijk en wenselijk een warmtenet is in Teylingen. In het uitvoeringsplan nemen we concrete projecten op om invulling te geven aan deze activiteit. Inzichtelijk maken waar inwoners ook na 2050 gebruik kunnen maken van het gasnet en waar we op termijn streven naar warmteoplossing zonder gasnet. In het uitvoeringsplan nemen we concrete projecten op om invulling te geven aan deze activiteit. Komende jaren slim in kunnen spelen op de nieuwste inzichten, innovaties en technieken.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Het stimuleren van een circulaire economie. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteitsomschrijving F1

We stellen in 2022-2023 een beleidsplan Circulaire Economie (CE) op voor Teylingen. Dat ronden we af met een raadsbesluit.

F2

In lijn met het goedgekeurde beleidsplan CE volgt een uitvoeringsprogramma. We integreren daarin activiteiten die nu al lopen voor een circulaire economie zoals Circulair AmbachtsCentrum Bollenstreek (CACB), uitvoeren van het nieuwe inkoopbeleid, ontwikkeling afvalbeleid en uitvoering gericht op VANG-doelstellingen en het stimuleren van een circulaire economie via partner Circulair West.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) VAB Stichting RIJK Holland Rijnland Omgevingsdienst West-Holland Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek Veiligheidsregio Hollands Midden Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. Werkvoorziening Kust, Duin- en Bollenstreek MareGroep

Overige samenwerkingspartners Inwoners Zwerfafvalambassadeurs Maatschappelijke instellingen Hoogheemraadschap van Rijnland Provincie Zuid-Holland Buurgemeenten Bedrijven

69

2.2.7 Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

2.2.8 Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde per 1.000 euro Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

Realisatie Realisatie Begroting Begroting NL 2020 2021 2022 2023

Bron

€ 425

2021: € 290

CBS

€ 348

11,1

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en Demografische druk 65 jaar of 73,6% ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar (%) Gemeentelijke Gemiddeld woonlasten totaalbedrag in € 647 eenpersoonshuishouden euro's Gemeentelijke Gemiddeld woonlasten totaalbedrag in € 716 meerpersoonshuishouden euro's

€ 371

€ 363

5,1

20,4

8,1

Basisregistratie 2021: adressen 8,7 en gebouwen

73,6 %

73,6 %

74,0%

2021: 70,1 %

CBS

€ 594

€594

€ 594

2021: € 733

COELO

€ 614

nb

invullen

2021: € 810

COELO

Toelichting indicator Gemiddelde WOZ-waarde De gemiddelde WOZ waarde van woningen. Toelichting indicator Nieuwgebouwde woningen Het aantal nieuwgebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen zoals transformaties. Toelichting indicator Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Toelichting indicator Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan gemeentelijke woonlasten. Toelichting indicator Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan gemeentelijke woonlasten.

70

Indicator Huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Hoeveelheid restafval per inwoner in kilo’s Percentage elektriciteit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa

Realisati Realisati Begrotin Begrotin e e g g 2020 2021 2022 2023

NL

Bron

166 kg

128 kg

120

105

2020: 170

CBS

11,7

nb

nb

15

2019: RWS 26,9 %

Toelichting indicator Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld restafval dat te groot of te zwaar is om op dezelfde wijze als het huishoudelijk restafval te worden aangeboden. Toelichting indicator Hernieuwbare elektriciteit Het % hernieuwbare energie, ook wel duurzame of groene energie genoemd. Dit is energie afkomstig van natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld zoals wind, waterkracht, zon, bodem, buitenluchtwarmte en biomassa. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/ Indicator

Eenheid

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren Winkeldiefstallen Aantal per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven Aantal per 1.000 inwoners Diefstallen uit woning Aantal per 1.000 inwoners Vernielingen en Aantal per 1.000 beschadigingen inwoners (in de openbare ruimte)

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 160

100

200

200

0,9

0,6

0,7

0,7

2,3

1,13

3

3

2,1

1

2

2

5,9

4,4

3,5

3,5

NL

Bron

2021: Bureau 80 Halt 2021: CBS 1,8 2021: CBS 4,3 2021: CBS 1,3 2021: 6,1

CBS

Toelichting indicator Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 jongeren. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie (en dus zonder opbouw van een 'strafblad'). Toelichting indicator Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

Toelichting indicator Geweldsmisdrijven

71

Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Toelichting indicator Diefstallen uit woning Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Toelichting indicator Vernieling en beschadiging (in de openbare ruimte) Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de geweldsen seksuele misdrijven. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/

72

2.2.9 Kaderstellende stukken · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Wijkgericht werken Wet veiligheidsregio’s Regionaal Crisisplan Integraal veiligheidsbeleid Algemene Plaatselijke Verordening Teylingen Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan Regionaal Verkeers- en Vervoersplan Holland Rijnland Geactualiseerde wegenstructuur Voorhout 2020 Gemeentelijk Verkeers-en Vervoersplan Teylingen (GVVP) 2010-2020 Provinciale Visie op Ruimte en Mobiliteit Beleid Laadinfrastructuur Regionale Woonagenda Holland Rijnland Woonvisie Teylingen Zorgpact Teylingen Prestatieafspraken Wonen Teylingen Regionale Omgevingsagenda, 2021 Holland Rijnland Regionale Energiestrategie (RES) Holland Rijnland 2021 Regionale Strategie Mobiliteit (RSM) Holland Rijnland 2021 Regionale Structuurvisie Holland Rijnland Begroting Teylingen – Begroting Omgevingsdienst West-Holland Intergemeentelijke structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek Structuurvisie Teylingen 2030 Duurzaam bloeiend Nota Regionale Investeringsstrategie Holland Rijnland Verordening Erfgoedcommissie Teylingen Centrumvisie Teylingen Speelplaatsenbeheerplan 2014-2018 Uitvoeringsprogramma Zwerfafval Integraal Afval Waterketen Plan Uitvoeringsprogramma groen Bollenstreek 2014 - 2018 Holland Rijnland Gebiedsprogrammma groen Bollenstreek 2016-2020 Holland Rijnland Provinciaal fietspadenplan Beleidsplan De Waarde van Groen Erfgoedwet 2016 Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst West-Holland Afgesproken ambities met

Omgevingsdienst West-Holland in het werkplan Plan en uitvoeringsprogramma Duurzame Ontwikkeling Teylingen 2020-2024 Regionale Energie Strategie Holland Rijnland Lokale Energie Strategie Transitie Visie Warmte Nationaal Energieakkoord (2013) Klimaatakkoord van Parijs (2015) Energieakkoord Holland Rijnland (2017) Nationale Klimaatakkoord (2018) Convenant Aardgasvrij (2018) Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Rijksbrede programma Circulaire Economie Deltaplan Biodiversiteit Sustainable Development Goals VN

· · ·

Wijkgericht werken Wet veiligheidsregio’s Regionaal Crisisplan

73

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Integraal veiligheidsbeleid Algemene Plaatselijke Verordening Teylingen Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan Regionaal Verkeers- en Vervoersplan Holland Rijnland Geactualiseerde wegenstructuur Voorhout 2020 Gemeentelijk Verkeers-en Vervoersplan Teylingen (GVVP) 2010-2020 Provinciale Visie op Ruimte en Mobiliteit Beleid Laadinfrastructuur Regionale Woonagenda Holland Rijnland Woonvisie Teylingen Zorgpact Teylingen Prestatieafspraken Wonen Teylingen Intergemeentelijke structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek Structuurvisie Teylingen 2030 Duurzaam bloeiend Nota Regionale Investeringsstrategie Holland Rijnland Regionale Omgevingsagenda, 2021 Holland Rijnland Regionale Energiestrategie (RES) Holland Rijnland 2021 Regionale Strategie Mobiliteit (RSM) Holland Rijnland 2021 Regionale Structuurvisie Holland Rijnland Begroting Teylingen – Begroting Omgevingsdienst West-Holland Intergemeentelijke structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek Structuurvisie Teylingen 2030 Duurzaam bloeiend Nota Regionale Investeringsstrategie Holland Rijnland Verordening Erfgoedcommissie Teylingen Centrumvisie Teylingen Speelplaatsenbeheerplan 2014-2018 Uitvoeringsprogramma Zwerfafval Integraal Afval Waterketen Plan Uitvoeringsprogramma groen Bollenstreek 2014 - 2018 Holland Rijnland Gebiedsprogrammma groen Bollenstreek 2016-2020 Holland Rijnland Provinciaal fietspadenplan Beleidsplan De Waarde

van Groen Erfgoedwet 2016 Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst West-Holland Afgesproken ambities met Omgevingsdienst West-Holland in het werkplan

74

2.2.10 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening

Begroting Begroting Begroting Begroting

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Ruimtelijke ordening

-1.912

-1.015

-907

-907

-907

-907

Totaal Gebiedsontwikkeling

-1.912

-1.015

-907

-907

-907

-907

Thema Gebiedsontwikkeling

Thema Openbare orde en veiligheid Crisisbeheersing en brandweer

-2.240

-2.373

-2.463

-2.463

-2.447

-2.446

Openbare orde en veiligheid

-1.123

-1.299

-1.342

-1.342

-1.342

-1.342

Totaal Openbare orde en veiligheid

-3.363

-3.672

-3.805

-3.805

-3.789

-3.788

Thema Openbare ruimte en duurzaamheid Milieubeheer

-1.806

-1.819

-1.661

-1.699

-1.717

-1.740

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-3.057

-3.103

-3.115

-3.164

-3.196

-3.233

Afval

-3.235

-2.932

-4.062

-4.335

-4.371

-4.397

Riolering

-2.011

-2.100

-2.159

-2.211

-2.260

-2.309

Begraafplaatsen en crematoria

-4

-6

-6

-6

-6

-6

Totaal Openbare ruimte en duurzaamheid

-10.113

-9.960

-11.003

-11.415

-11.550

-11.685

Verkeer en vervoer

-3.993

-4.029

-5.455

-5.900

-5.829

-5.886

Parkeren

-239

-247

-275

-275

-275

-275

Recreatieve havens

-500

-348

-349

-349

-349

-349

Totaal Verkeer en vervoer

-4.732

-4.624

-6.079

-6.524

-6.453

-6.510

Wonen en bouwen

-1.539

-1.567

-1.368

-1.367

-1.367

-1.367

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-5.239

-5.845

-38

-38

-38

-38

Totaal Wonen

-6.778

-7.412

-1.406

-1.405

-1.405

-1.405

Totaal lasten

-26.898

-26.683

-23.200

-24.056

-24.104

-24.295

Baten

Rekening

Begroting Begroting Begroting Begroting

Thema Verkeer en vervoer

Thema Wonen

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Ruimtelijke ordening

1.075

65

65

65

65

65

Totaal Gebiedsontwikkeling

1.075

65

65

65

65

65

Thema Gebiedsontwikkeling

Thema Openbare orde en veiligheid

75

Crisisbeheersing en brandweer

412

243

68

68

68

68

Openbare orde en veiligheid

17

38

57

57

57

57

Totaal Openbare orde en veiligheid

429

281

125

125

125

125

Thema Openbare ruimte en duurzaamheid Milieubeheer

265

113

0

0

0

0

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

31

82

67

67

67

67

Afval

4.867

4.166

6.062

6.377

6.393

6.395

Riolering

3.027

3.162

3.394

3.453

3.508

3.570

Totaal Openbare ruimte en duurzaamheid

8.190

7.523

9.523

9.897

9.968

10.032

Verkeer en vervoer

863

160

223

223

223

223

Parkeren

9

5

5

5

5

5

Recreatieve havens

239

97

98

98

98

98

Totaal Verkeer en vervoer

1.111

262

326

326

326

326

Wonen en bouwen

1.328

744

536

536

536

536

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

5.046

7.241

1.431

0

0

0

Totaal Wonen

6.374

7.985

1.967

536

536

536

Totaal baten

17.179

16.116

12.006

10.949

11.020

11.084

Reserves

Rekening

Begroting Begroting Begroting Begroting

Thema Verkeer en vervoer

Thema Wonen

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Toevoegingen reserves

-579

-2.251

-1.690

0

0

0

Onttrekkingen reserves

1.482

2.191

1.034

1.399

915

915

Totaal reserves

903

-60

-656

1.399

915

915

Saldo na resultaatbestemming

903

-60

-656

1.399

915

915

Saldo van baten en lasten

-8.813

-10.629

-11.852

-11.710

-12.173

-12.301

76

2.3 Programma 3. Bedrijvigheid Trends en ontwikkelingen Regionale Economie Voor de Duin -en Bollenstreek is gebiedsgericht werken noodzakelijk om een integrale ontwikkeling van de economie te realiseren. In de strategische Uitvoeringsagenda ruimte Duin- en Bollenstreek wordt gesproken over het vinden van de balans tussen economie, duurzaamheid, toerisme/recreatie, wonen en leefbaarheid. Als deze met elkaar in balans zijn, zorgen deze voor de bijzondere en prettige leefomgeving binnen en buiten de regio. Het blijkt dat de regio (waaronder Teylingen) onder het gemiddelde scoort op het aantal arbeidsplaatsen. Daarnaast speelt ook dat de scores op opleidingsniveau, vergrijzing, ondernemerschap en verhuismobiliteit niet positief uitpakken in verhouding tot het merendeel van de andere Nederlandse gemeenten. Om economische krimp op den duur te voorkomen is samenwerking tussen de triple helix partijen nodig. Daarnaast moet aansluiting gezocht worden bij de omliggende regio’s, om in de strijd om kennis en talent overeind te kunnen blijven als regio en onze gemeente daarbinnen. Dit is een beeld dat herkenbaar is in de hele Duin- en Bollenstreek waardoor het noodzakelijk is om gezamenlijk (strategische) stappen te zetten. Bollensector De komende jaren zet de schaalvergroting, in combinatie met de krimp van het aantal bedrijven, in de bollensector door.

Veel bedrijven gaan steeds meer specialiseren. Daarnaast zet de focus op duurzaam bodembeheer de komende jaren door. Door meer wisseling van gewassen ontstaat meer vraag naar areaal dat geschikt is voor bloembollen. Deze ontwikkelingen leggen een (nog) grotere druk op het ruimtegebruik in de streek. Met de oprichting van Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) is in 2009 gestart met het optimaal inrichten van de beschikbare ruimte in de streek. Desondanks zien we de afgelopen jaren een trend dat telers meer en meer hectares in andere regio’s opzoeken voor hun teelt. Om de economische positie van de Greenport te versterken, is in 2019 de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek opgericht. Binnen deze stichting werken onderwijs, overheid en ondernemers samen. De sector ziet de Bollenstreek nog altijd als haar bakermat vanwege de aanwezigheid van kennispartners (KAVB, BKD, Hobaho e.a.), toeleveranciers, de band met Keukenhof en de nabijheid van kennisinstituten (Leiden, Delft, Amsterdam) en onderwijsinstellingen (Wellant, Hogeschool Leiden, Hogeschool Inholland). Afhankelijk van de evaluatie van de ISG wordt bekeken hoe verdere invulling gegeven wordt aan de ontwikkelingen binnen de Greenport. De opgave naar een duurzame Greenport en hernieuwbare energie maakt onderdeel uit van de doorontwikkeling van de Greenport.

Lokale economie De lokale economie in het algemeen en de detailhandel in het bijzonder, staan onder druk. Structurele ontwikkelingen, zoals de opkomst van online winkelen en andere behoeften bij klanten zorgen ervoor dat het beleven van het centrum veranderd is van koopgericht gedrag naar een beleving waar men elkaar ontmoet. Deze factoren beïnvloeden de opbouw van het centrum. Verdere internationalisering van productieprocessen, hebben gevolgen voor de bedrijventerreinen. We zien dat in de afgelopen jaren terug in een vermindering van het aantal winkels en leegstaande panden op bedrijventerreinen. Ten aanzien van de bedrijventerreinen zien we recent weer meer vraag ontstaan, waarbij de kwaliteit van de bedrijventerreinen een punt van aandacht is. Daarbij is transformatie een van de oplossingsrichtingen. Recreatie en toerisme De samenleving vraagt in toenemende mate om goede recreatiegebieden. Mensen hebben de behoefte om dicht bij huis te recreëren. De noodzaak groeit om deze vraag in regionaal verband op te pakken en om onze doelen ten aanzien van recreatie en toerisme te kunnen bereiken. We werken hieraan in de Duin- en Bollenstreek, Hollands Utrechts Plassenberaad en in Holland Rijnland. Door natuur te combineren met extensieve recreatie kunnen natuurgebieden worden versterkt en

77

behouden blijven voor de toekomst. De ontwikkelingen in de agrarische en recreatieve sector hebben invloed op de invulling van het buitengebied en bieden kansen voor (uitbreiding van) recreatieve activiteiten.

78

2.3.1 Lokale economie Ruimte voor ondernemerschap staat voorop. Wij zien onze rol vooral in het creëren van goede randvoorwaarden om te ondernemen en duurzame ontwikkelingen te faciliteren. Dit houdt niet op bij onze gemeentegrenzen. Wij zetten dan ook in op integrale samenwerking met partners uit de triple helix, daarmee versterken en stimuleren we de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven – en kennisinstellingen. Goede randvoorwaarden voor ondernemers creëren we met het leggen van relaties tussen onderwijs en arbeidsmarkt, met aandacht voor de fysieke en digitale infrastructuur en met het stimuleren van duurzaam handelen. Centrumontwikkeling De centrumvisie is een belangrijke basis voor de ontwikkeling van onze drie dorpscentra; Warmond, Voorhout en Sassenheim. In die visie op de drie dorpscentra van Teylingen, zijn de problemen, kansen en uitdagingen die in de centra spelen en die nog op de dorpscentra afkomen integraal afgewogen. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties is nagedacht over de toekomst van de dorpen. Het water in Warmond, het horeca-aanbod van Voorhout, de verschillende soorten winkels in Sassenheim; het zijn positieve punten die we afgelopen jaar hoorden over onze drie centrumgebieden.

Nu de centrumvisie en detailhandelsvisie zijn vastgesteld, werken we aan concrete oplossingen en verbeteringen Bedrijventerreinen Op regionaal niveau is een nieuwe bedrijventerreinenstrategie opgesteld. Deze strategie geeft meer inzicht in de behoeften en wensen ten aanzien van de toekomstige ontwikkeling van bedrijventerreinen in de regio en de gemeente. We gebruiken deze strategie bij het doorontwikkelen van onze bedrijventerreinen. We maken de diverse maatschappelijke transities (energie, circulair, mobiliteitsvragen, milieu) onderdeel van onze toekomstige aanpak en samenwerking met bedrijfsleven. Ruïne van Teylingen als parel De ruïne van Teylingen is een icoon van onze gemeente. Ons streven is om de ruïne, de Westerbeekschuur en de omliggende terreinen aantrekkelijk te maken, zodat de inwoners van Teylingen, de regiorecreant en de nationale toerist kunnen genieten van deze bijzonder plek uit de Nederlandse geschiedenis. Om de ambitie verder in te kleuren, inventariseert de gemeente welke partij(en) op basis van de vastgestelde strategie de locatie kan ontwikkelen tot een aantrekkelijke, recreatieve plek. Wat willen we bereiken? Doel: Bevorderen van toerisme in alle maanden van het jaar Wat gaan we daarvoor doen? Activitei Activiteitsomschrijving t A1 Het opstellen van een nieuw regionaal uitvoeringsprogramma Groen en Recreatie.

Uitvoering van de activiteit is afhankelijk van beschikbare capaciteit en/of financiële middelen. A2 Behoud door benutten van ons erfgoed heeft onze aandacht. Het ontwikkelen van de ruïne van Teylingen is hiervan een voorbeeld. We willen hier jaarrond toeristisch en cultureel aanbod realiseren. Dit biedt tegelijkertijd mogelijkheden om onze identiteit als Bollenstreek te bestendigen. We gaan door met de uitvoering van de vastgestelde strategie voor de ontwikkeling van de ruïne van Teylingen. Zodra de partner welke het terrein gaat ontwikkelen bekend is, leggen we afspraken vast. A3 Uitvoering geven aan het regionaal groenprogramma (RIF) van Holland Rijnland. A4

Voor ambities en projecten op het gebied van recreatie en promotie werken we samen

79

binnen de werkgroep 'Kansen voor Warmond'. A5

We inventariseren kansen om binnen het HUP op te pakken. Uitvoering van de activiteit is afhankelijk van beschikbare capaciteit en/of financiële middelen.

Wat willen wij bereiken? Doel: Vitale en aantrekkelijke centra Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma van de centrumvisie voor de drie kernen Voorhout, Sassenheim en Warmond.

Wat willen wij bereiken? Doel: Voldoende en duurzame bedrijventerreinen. Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving C1

Toekomstbestendig maken van bestaande bedrijventerreinen op basis van de regionale bedrijventerreinenstrategie.

C2

Ontwikkelen nieuwe bedrijfslocaties op basis van de regionale bedrijventerreinenstrategie.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Business Platform Teylingen Economic Board DBS (EBDB) Stichting Greenport DBS Provincie Zuid-Holland

80

2.3.2 Regionale economie Onze ambitie is de regionale economische structuur te versterken zonder dat het ten koste gaat van de woonaantrekkelijkheid. Vanaf 2017 wordt gewerkt met een regionale uitvoeringsagenda. In 2021 is de Economische Agenda geëvalueerd. Hierin komt naar voren dat de agenda ten eerste gericht moet worden op de regionale vraagstukken, zoals het verbeteren van de bovengenoemde structuurknelpunten: aantrekken van kennis, behouden en aantrekken van jong talent, stimuleren van ondernemerschap. Daarnaast moet de uitvoeringsagenda ook meer strategisch worden door aansluiting te zoeken bij provinciale en landelijke thema’s zoals duurzaamheid, digitalisering en circulaire economie. Aan de hand van die evaluatie is een nieuwe uitvoeringsagenda opgesteld. Als (mede-) financier zijn we als gemeente kaderstellend. Duurzaamheid/circulaire economie is daarbij een belangrijk kader. Om overeind te kunnen blijven in de strijd om kennis en talent, zal de Duin- en Bollenstreek meer aansluiting moeten zoeken met de economisch sterke regio’s om haar heen, zoals de metropoolregio Amsterdam, regio 071 rond Leiden en de metropoolregio Den Haag/Rotterdam. De bloembollenteelt en -handel hebben onze regio gemaakt tot wat we zijn: de Bollenstreek. Wereldwijd beroemd en bekend door de bollenvelden en Keukenhof.

Economie en toerisme binnen de Greenport Duin- en Bollenstreek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met diverse inspanningen proberen we onze streek nog mooier en leefbaarder te maken. Onder andere is hiervoor de Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek in 2019 opgericht. Binnen de strategische agenda Duin- en Bollenstreek en de regionale omgevingsagenda Holland Rijnland zijn de ruimtelijke randvoorwaarden neergelegd voor het vernieuwen en vergroten van de lokale en regionale economie. En er is een uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek opgesteld. Daarin zijn de volgende economische opgaven benoemd: • Economische Agenda (verdere ontwikkeling van de samenwerking tussen de marketingpartners). • Nieuw programma groen; vervolg huidige gebiedsprogramma doorontwikkelen met aanvullend meer invulling op het gebied van toerisme en recreatie. • Regiobrand Duin & Bollenstreek; ontwikkelen, verhaal van de bollenstreek naar buiten. • Stakeholders analyse; ontwikkelen van arrangementdenken. • Onderzoeken van het verbreden van kuuroordfaciliteiten naar de gehele Duin- en Bollenstreek, inclusief functionerende arbeidsmarkt. • We verbinden onze kennisintensieve sectoren. • Evaluatie ISG en opstellen Programma Duurzame Greenport en Hernieuwbare Energie. Wat willen wij bereiken? Doel: Versterken economische positie van de Duin- en Bollenstreek.

Wat gaan wij daarvoor doen? Activiteit Activiteitsomschrijving A1

A2 A3

A4

Binnen het kader van een nog te ontwikkelen, meer strategische, regionale economische agenda, de Duin- en Bollenstreek activiteiten (laten) ondersteunen binnen de triple helix. Deze zijn in lijn met de aanbevelingen van het raadsbesluit Evaluatie economische samenwerking Duin- en Bollenstreek. Uitvoering van de activiteit is afhankelijk van beschikbare capaciteit en/of financiële middelen. Ondersteunen van de activiteiten van de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek binnen de bestaande activiteiten. Het ontwikkelen van een regiobrand Duin- en Bollenstreek. Hiervoor moet de samenwerking tussen marketing partijen en de regiopartners worden versterkt (waar het gaat om de promotie van de aantrekkelijkheid van de streek voor recreatie en toerisme). Uitvoeren uitvoeringsagenda van de strategische agenda Duin- en Bollenstreek.