Agendabundel

Daarnaast zullen de lokale partners en adviesraden sociaal domein worden betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe beleid.

Duurzaamheid Dit voorstel draagt bij aan het verhogen van de zelfredzaamheid van inwoners met een minimuminkomen. Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) De verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 zal ook in Hillegom en Lisse ter vaststelling worden voorgelegd aan de raad. In Hillegom en Lisse is een zelfde addendum gemaakt. Dit Addendum wordt toegevoegd aan het beleidsplan Schulddienstverlening ISD Bollenstreek (2016-2020). Het beleidsplan Schulddienstverlening ISD Bollenstreek liep af per 31 december 2020. Aan de raden van Hillegom en Lisse wordt voorgesteld om dit beleidsplan met een jaar te verlengen t/m 31 december 2021.

Urgentie De nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is per 1 januari 2021 ingegaan. Het is daarom belangrijk dat de verordening en het addendum zo snel mogelijk wordt vastgesteld. In de praktijk is de werkwijze al aangepast. Het verlengen van de beleidsnota Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen (2017-2021) is van belang om in 2021 om aan de verplichting om beleid op het gebied van schuldhulpverlening te verankeren in een beleidsnota's te voldoen. Daarnaast geeft deze verlenging de gemeente Teylingen de tijd om in 2021 een nieuwe beleidsnota op te stellen die aan de wensen van alle gemeenten voldoet.

Evaluatie De evaluatie van de verordening vindt binnen vijf jaar na de vaststelling van de verordening plaats. De evaluatie van de huidige beleidsplannen vindt plaats in 2021

waarna een nieuw integraal beleidsplan wordt opgesteld. De raad wordt betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe beleid. Bijlagen en achtergrondinformatie 1. Aanbiedingsbrief van de ISD Bollenstreek 2. Addendum op het beleidsplan Schuldhulpverlening 2017-2021 Teylingen 3. Beleidsplan Schuldhulpverlening 2017-2021 Teylingen 4. Evaluatie Vroeg Eropaf namens het college van burgemeester en wethouders,

Jeroen F.A. Tomassen secretaris

Carla G.J. Breuer burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Teylingen, gelezen het voorstel van het college van 9 maart met als onderwerp Verordening beslistermijn schulddienstverlening en addendum beleidsplan schuldhulpverlening gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering,

gelet op de Gemeenschappelijke Regeling van de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek; Gelet op artikel 4a, derde lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening;

besluit: 1. De verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 vast te stellen;

Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Artikel 1. Beslistermijn schulddienstverlening De beschikking tot schuldhulpverlening of de afwijzing ervan, bedoeld in artikel 4a, eerste lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, wordt genomen binnen een termijn van 8 weken na de dag waarop het eerste gesprek, bedoeld in artikel 4, eerste lid, van die wet, heeft plaatsgevonden. Artikel 2. Evaluatie Het Dagelijks Bestuur van de ISD Bollenstreek zendt binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze verordening aan de raad een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze verordening in de praktijk. Artikel 3. Inwerkingtreding en citeertitel 1. Deze verordening treedt in werking de dag volgend op publicatie. 2. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 22 april 2021,

Robert van Dijk Griffier

Carla G.J. Breuer Voorzitter

Toelichting op de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Algemeen De Verordening beslistermijn schulddienstverlening geeft uitvoering aan artikel 4a, derde lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: wet), zoals deze met ingang van 1 januari 2021 zal gelden. Artikel 4a van de wet is ingevoerd bij Wet van 24 juni 2020 tot wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens (Stb. 239). Artikelsgewijs Artikel 1. Beslistermijn schulddienstverlening De wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen voor onder meer advies, schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Het uitgangspunt is dat schuldhulpverlening breed toegankelijk is. Daarbij is van belang dat het voor de inwoner duidelijk is binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of diegene voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Om deze reden is bij de genoemde wetswijziging in navolging van het advies van de Nationale Ombudsman besloten een wettelijke termijn op te nemen waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Niet alleen burgers dienen zich aan wettelijke termijnen te houden.

Ook van een dienende overheid mag verwacht worden dat zij op een verzoek van een burger binnen een redelijke, door de raad in een gemeentelijke verordening vastgestelde, termijn reageert. Deze termijn mag volgens artikel 4a, derde lid, van de wet niet langer zijn dan acht weken. Dit is gelijk aan de maximale redelijke termijn die in artikel 4:13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt gesteld. Een kortere beslistermijn vaststellen is wel toegestaan. De beslistermijn is bepaald op 8 weken. Deze termijn is nodig om de kwaliteit en zorgvuldigheid van het besluit te waarborgen. Het is wettelijk verplicht dat het gesprek met de aanvrager plaatsvindt binnen 4 weken na de hulpvraag. In crisissituaties zal het eerste gesprek al binnen 3 dagen plaatsvinden. Binnen 8 weken na het eerste gesprek moet een beschikking worden afgegeven, tenzij de inwoner tijdens het gesprek zelf afgezien heeft van verdere schulddienstverlening. Een termijn van 8 weken is nodig voor de zorgvuldige besluitvorming. De consulent moet namelijk diverse onderdelen nagaan waarvan het belangrijk is dat dit op een zorgvuldige wijze gebeurt. In het kort zal de consulent in het kader van ontzorgen zelf diverse gegevens voor de aanvrager moeten opvragen. Hiernaast kan het alsnog mogelijk zijn dat aanvullende informatie bij de aanvrager moet worden opgevraagd.

De aanvrager moet ook een redelijke termijn krijgen om deze gegevens aan te leveren. De aanwezige informatie moet beoordeeld worden door de consulent. Als er geen uitsluitingsgrond van toepassing is, moet een plan van aanpak worden opgesteld (art. 4a lid 1 onder a Wgs). De inwoner zal dan een zorgvuldig tot stand gekomen besluit toegestuurd krijgen.

Artikel 2. Evaluatie Het is wenselijk om de beslistermijn te evalueren. De Verordening beslistermijn schulddienstverlening bepaalt een nieuw vast te stellen termijn. Artikel 3. Inwerkingtreding en citeertitel Deze bepaling behoeft geen nadere toelichting.

besluit: 2. Het Addendum op het beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021 vast te stellen; 3. Het huidige beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021 met zes maanden te verlengen (t/m 31 december 2021)

Aldus besloten in de raadsvergadering van 22 april 2021,

Robert van Dijk griffier

Carla G.J. Breuer voorzitter

1 Bijlage 1 Aanbiedingsbrief van de ISD Bollenstreek.pdf

Aan het college van de gemeente Teylingen Postbus 149 2215 ZJ TEYLINGEN

Uw brief/kenmerk Ons kenmerk Bijlagen Inlichtingen Doorkiesnummer Onderwerp

: Lisse, 2 december 2020 : Verzonden: 15 december 2020 :4 : : (0252) 251 634 : Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021, Addendum beleidsplan Schulddienstverlening en evaluatie Vroeg Eropaf

Geacht college, Ik stuur u hierbij namens het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021, het Addendum voor het beleidsplan Schulddienstverlening en de evaluatie Vroeg Eropaf. Wilt u de Verordening en het Addendum voor besluitvorming en de evaluatie ter informatie doorgeleiden naar de gemeenteraad van uw gemeente? Toelichting Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Per 1 januari 2021 wijzigt de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Eén van de wijzigingen is dat de gemeente bij verordening een wettelijke termijn moet opnemen waarbinnen moet worden besloten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Addendum beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen, Schulddiensterverlening ISD en verlenging huidige beleidsplannen Vanwege een aantal wetswijzigingen per 1 januari 2021 binnen de Wgs en de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) moet het beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021 worden aangepast. Vanwege de zeer geringe tijd tussen de bekendmaking van de aangepaste Wgs en de Wvbvv en de ingangsdatum van 1 januari 2021 heeft het dagelijks bestuur gekozen voor een addendum met daarin de noodzakelijke aanpassingen en toevoegingen, zodat we voldoen aan de wet.

We stellen voor het huidige beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016-2020 van de gemeenten Hillegom, Lisse en Noordwijk met één jaar, tot 1 januari 2022, te verlengen. De gemeente Teylingen heeft een eigen beleidsplan schuldhulpverlening, dat loopt tot 1 juli 2021. We stellen aan de gemeente Teylingen voor om dit beleidsplan met zes maanden te verlengen. Voor de burgers heeft deze verlenging geen consequenties, omdat in de dagelijkse praktijk de burgers vanuit een integrale benadering geholpen worden. Onze ambitie is om in 2021 samen met de ISD gemeenten één nieuw modern beleidsplan voor 2022 - 2025 te maken, waar onder andere integraliteit en nieuwe ontwikkelingen meer centraal staan Bij dit nieuwe beleidsplan voor 2022-2025 nemen we ook de ervaringen van de nieuwe wetgeving en landelijke ervaringen mee. In de loop van 2021 gaat de ISD graag met de raden over dit thema in gesprek, zodat we de input van de raden kunnen meenemen in dit beleidsplan.

Evaluatie Vroeg Erop In het kader van preventie voert de ISD Bollenstreek voor de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen sinds 2019 het project/de pilot Vroeg Eropaf uit. Vroegsignalering is vanaf 1 januari 2021 een wettelijk taak in de Wgs. Vanuit de wettelijke verplichting is vroegsignalering opgenomen in het addendum. Vroegsignalering was overigens al opgenomen in het beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen. Conform artikel 5 van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Bollenstreek valt de taak om de vroegsignalering uit te voeren, onder de ISD Bollenstreek. Dit betekent dat de ISD Bollenstreek vroegsignalering vanaf 1 januari 2021 ook uitvoert voor de gemeente Noordwijk. In de bijlage vindt u ter informatie de evaluatie van het project Vroeg Eropaf van Hillegom, Lisse en Teylingen inclusief de nieuwe ontwikkelingen en plannen. Voorstel: 1. Vaststellen Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021. 2. Vaststellen van het Addendum voor het beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021. 3. Het huidige beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021 met zes maanden te verlengen. 4. Kennis nemen van de Evaluatie Vroeg Eropaf van de gemeenten HLTSamen.

Het besluit van uw raad over de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021, het Addendum beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen 2017-2021 en de verlenging van het beleidsplan Schuldhulpverlening Teylingen zie ik graag schriftelijk tegemoet. Vragen Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met de beleidsmedewerker S. (Sharon) Heenk, bereikbaar via s.heenk@isdbollenstreek.nl en telefonisch op (0252) 251 634. Met vriendelijke groet, Het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek, namens deze,

mr. R.J. (Robert) ’t Jong Secretaris

1 Bijlage 2 Addendum op het beleidsplan Schuldhulpverlening 2017-2021 Teylingen.pdf

Addendum

Aanvulling op het beleidsplan schuldhulpverlening:

Beleidsnota 2017 - 2021 Schuldhulpverlening Teylingen “Integrale schuldhulpverlening” “Een ketenaanpak van preventie tot nazorg” van de gemeente Teylingen.

Ingangsdatum is 1 januari 2021.

Hoofdstuk 1

Aanleiding en inleiding

Aanleiding Het verankeren van schuldhulpverleningsbeleid is voorgeschreven op grond van artikel 2 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). De gemeenteraad moet telkens voor een termijn van vier jaar een plan opstellen. Hiermee wordt bereikt dat de gemeenteraad richting geeft aan de schuldhulpverlening aan inwoners van haar gemeente. Per 1 januari 2021 is de nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening (wgs) van kracht. Om aan alle wettelijke verplichtingen te voldoen, wordt dit addendum aan het beleidsnota Schuldhulpverlening Teylingen toegevoegd. Zoals in de Beleidsnota Schuldhulpverlening Teylingen (2017-2021) is aangegeven, wordt de curatieve schulddienstverlening door de ISD Bollenstreek uitgevoerd. Dit addendum biedt de kaders waarbinnen deze schulddienstverlening het komende jaar door het Dagelijks Bestuur en de ISD Bollenstreek zal worden uitgeoefend. Daarnaast zijn er nog een aantal nieuwe wettelijke verplichtingen, die reeds zijn opgenomen in de beleidsnotitie van Teylingen, o.a. het opzetten van Vroegsignalering. Dit initiatief (Vroeg Eropaf) is inmiddels uitgerold in zowel Hillegom, Lisse als Teylingen. De ISD Bollenstreek is de uitvoerder van dit project (i.s.m. met Kwadraad en Humanitas). De wetgever heeft aan deze taak, evenals aan andere taken, nu wettelijke voorwaarden gesteld.

Dit addendum voorziet in de uitwerking van de verplichte wetstechnische wijzigingen. Inleiding In de door de Rijksoverheid geïntroduceerde ‘Brede Schuldenaanpak’ is het de bedoeling dat alle betrokken partijen vanuit een gedeeld beeld en dezelfde uitgangspunten het schuldenbeleid invullen en uitvoeren. De belangrijkste doelen gedefinieerd zijn: 1. Preventie en vroegsignalering: het voorkomen van problematische schulden en het treffen van maatregelen om problematische schulden terug te dringen; 2. Effectieve schulddienstverlening: afspraken om inwoners effectiever te helpen; 3. Sociale incasso: bevorderen van een zorgvuldige en maatschappelijke incasso.

Om bovengenoemde te realiseren is er een aantal wetswijzigingen binnen het schuldendomein 1 geïntroduceerd. In dit addendum worden deze wetswijzigingen verder uitgewerkt:    

Vroegsignalering Sociale incasso Doelgroepenuitbreiding Ontzorgen

Hoofdstuk 2

▪ Plan van aanpak ▪ Meldplicht Centraal Krediet Informatiesysteem ▪ Beslagvrije voet ▪ Klachten

Vroegsignalering

Vroegsignalering wordt een wettelijke taak per 1 januari 2021 in de Wgs2. Vanwege het project Vroeg Eropaf (HLT Samen, uitgevoerd door de ISD Bollenstreek) heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Als vroegsignalering is verankerd in de wet wordt de spanning met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) weggenomen. Er ontstaat nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel. En gemeenten kunnen uit eigen beweging hulp aanbieden. Welke signalen mogen naar de gemeente worden gezonden? Naast de Wgs is er ook het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Besluit). Er zijn in dit besluit zes signalen3 aangewezen die door gemeenten ontvangen mogen worden om uit eigen beweging schulddienstverlening aan te bieden: 1. Achterstand betalen huur; 4. Achterstand betalen elektra; 2. Achterstand betalen drinkwater; 5. Achterstand betalen gas; 3. Achterstand betalen zorgverzekering; 6. Achterstand betalen warmte. Wanneer mogen de aangewezen signalen naar de gemeente worden gezonden? Met de convenantpartners/schuldeisers4 moeten afspraken worden gemaakt wanneer zij signalen leveren. De ISD Bollenstreek wil aansluiten bij het Landelijk convenant, ondertekent door alle brancheorganisaties van vaste crediteuren, de NVVK en de VNG. In dit convenant worden centraal afspraken gemaakt over de vroegsignalering.

Hierdoor hoeven er geen aparte afspraken meer te worden gemaakt over de levering van vroegsignalen. Lokaal kan worden volstaan met het sluiten van een (standaard) overeenkomst waar ook de lokale vaste lasten partijen op kunnen aansluiten. Als een crediteur niet is aangesloten bij het Landelijk convenant, kan met deze partij een apart convenant worden gesloten. Conform het besluit moeten de vroegsignalen in ieder geval voldoen aan de voorwaarden van sociale incasso:  schuldeisers sturen ten minste één schriftelijke betalingsherinnering 5;  schuldeisers spannen zich in om in persoonlijk contact te reden met de klant (telefonisch, aan de deur of aan de balie); en  schuldeisers wijzen klanten met betalingsachterstanden de weg naar gemeentelijke schuldhulpverlening. Wanneer wordt een eerste aanbod voor een gesprek gedaan? Als een signaal is ontvangen, is het verplicht om de inwoner een aanbod te doen tot een eerste gesprek6. De ISD Bollenstreek moet actief contact zoeken met de inwoner (telefonisch, schriftelijk, huisbezoek etc.). Binnen 4 weken na ontvangst van het signaal moet een gesprek worden ingepland. 1 Wetswijzigingen per 1 januari 2021 binnen de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de

Wet vereenvoudiging beslagvrije voet. 2 Artikel 2 en 3 Bgs 3 Het ministerie heeft aangegeven ruimte te behouden om extra vroegsignalen bij ministeriele regeling aan te wijzen. 4 Op 10 november 2020 is het Landelijk convenant ondertekent en gepubliceerd. De ISD Bollenstreek heeft zich hiervoor

aangemeld en wacht op verdere instructies (en ondertekening). 5 Er is geen minimum aantal contactpogingen opgenomen in de wet omdat dit de vrijheid van een effectieve aanpak onnodig zou beperken. Aanvullende afspraken kunnen lokaal worden gemaakt in overeenkomsten. 6 Eerste aanbod gesprek conform art. 3b Wgs.

Hoe lang mogen de vroegsignalen bewaard blijven? In het (Landelijk) convenant moet worden vastgelegd welke bewaartermijnen gehanteerd worden voor de verschillende gegevens die worden vastgelegd. Vanuit privacy mogen persoonsgegevens niet langer bewaard worden dan strikt noodzakelijk. Daarom moet vastgelegd worden op welke termijn de persoonsgegevens worden verwijderd. Wat te doen bij geen contact? Als er binnen 4 weken geen contact kan worden gemaakt met de inwoner, wordt de interventie afgesloten. De schuldeiser hoeft hier niet over geïnformeerd te worden.

Hoofdstuk 3

Doelgroepenuitbreiding

De wetswijziging voorziet duidelijk dat ook zelfstandigen toegang moeten krijgen tot schulddienstverlening. In de praktijk had de zelfstandige al toegang tot schulddienstverlening. Maar de beleidsregels sloten hier niet goed op aan. Met dit addendum wordt dit aangepast. Zelfstandigen Iedere zelfstandige kan zich melden bij de ISD voor hulp bij schulden, zowel persoonlijke als zakelijke schulden. Indien de zelfstandige voldoet aan de voorwaarden voor de Bbz7 en de zelfstandige onderneming levensvatbaar wordt beoordeeld, kan besloten worden via de Bbz over te gaan tot hulp bij schulden. Dit is voorliggend op de schulddienstverlening. Indien de zelfstandige onderneming niet levensvatbaar wordt beoordeeld, dan komt de zelfstandige niet in aanmerking voor een Bbz krediet. Vanuit de Wgs kan wel schulddienstverlening aan de zelfstandig ondernemer met schulden aangeboden worden. NVVK lid Zuidweg & Partners voert, namens de ISD, zowel het minnelijk als wettelijk saneringstraject uit voor ondernemers met schulden. ISD betaalt voor de hierboven benoemde ondernemer de kosten van het door hen uitgevoerde saneringstraject8. Het Bbz heeft tot doel om beginnende zelfstandigen uit een werkloosheidssituatie te krijgen, door een bedrijf op te starten dat (op termijn) levensvatbaar is.

Een ander doel is de gevestigde zelfstandigen buiten de bijstandswet te houden door ervoor te zorgen dat zij weer in eigen levensonderhoud kunnen voorzien door middel van hun onderneming. Een zelfstandige met een lopende nog functionerende onderneming en schulden (en die geen benodigd extra krediet bij een bank krijgt), kan een beroep doen op het Bijstandsbesluit zelfstandigen 2004 (Bbz). Bbz is voorliggend op de schulddienstverlening.

7 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 8 Momenteel zijn er nog weinig schulden trajecten van zelfstandigen: in 2018 betroffen dit 2 trajecten, in 2019 betrof dit 1 traject

en in 2020 zijn er nog geen trajecten gestart. De verwachting is wel dat deze groep groeiende is, mede door de corona-crisis. Schatting is dat 1 op de 5 ondernemers vanwege de corona-crisis te maken gaat krijgen met schulden (bron: Berenschot). Huidige werkwijze is momenteel het meest efficiënt. Maar deze specifieke doelgroep wordt nauwlettend in de gaten gehouden. Als deze doelgroep gaat stijgen zal worden beoordeeld of intern consulenten kunnen worden opgeleid, of dat huidige werkwijze voldoet. Ook zullen alternatieve mogelijkheden worden onderzocht zoals: Over Rood, Oxys en SCOB. Hierbij rekening houdend met de kosten en de kwaliteit (zoals een NVVK lidmaatschap).

Het Bbz is bedoeld voor zelfstandigen die al een zekere tijd een eigen bedrijf of zelfstandige beroep hebben. Er is sprake van een eigen bedrijf als met een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid aan het maatschappelijk verkeer wordt deelgenomen met als oogmerk het behalen van de winst die redelijkerwijs ook te verwachten moet zijn. Een zelfstandige is in dit verband degene die:  Tussen 18 jaar en pensioengerechtigde leeftijd is;  Voldoet aan het urencriterium (minimaal 1225 uur per jaar in eigen bedrijf werkzaam);  Het bedrijf in Nederland uitoefent; en  Over alle vereiste vergunningen beschikt.

Hoofdstuk 4

Algemene wijzigingen

De wijzigingen binnen de Wgs bevatten een aantal ‘algemene wijzigingen’ die opgenomen dienen te worden in het beleid. Om hier gehoor aan te geven is dit per onderdeel uitgewerkt in hoofdstuk vier. Ontzorgen Om de inwoner te ontzorgen9 (stress-sensitief werken) en uitval te voorkomen bieden de gewijzigde Wgs en het Besluit de mogelijkheid om (intern) gegevens uit te wisselen ten behoeve van de toegang en voor het opstellen van het plan van aanpak tot schulddienstverlening. Met de ICT-voorziening voor gegevensuitwisseling10, kan de schulddienstverlener samen met de inwoner gebruik maken van het burgerportaal en rechtstreeks bij de betreffende bron (schriftelijk) de benodigde gegevens opvragen. Binnen de organisatie kan informatie worden opgevraagd over de hulpverlening die de inwoner reeds ontvangt. Door in het Besluit op te nemen, dat schuldhulpverleners intern kunnen navragen of een inwoner al bekend is bij de uitvoering van de Participatiewet, de Wmo 2015 en/of de Jeugdwet, kan integraal worden samengewerkt. Dit betekent een ontlasting van de inwoner, deze hoeft dankzij de wetswijziging minder gegevens aan te leveren. Voor wat betreft de Jeugdwet geldt dat dit momenteel alleen voor de Jeugd PGB telt, aangezien die door de ISD wordt uitgevoerd.

Er zal nader worden onderzocht om dit AVG technisch ook mogelijk te maken voor uitwisseling met Holland Rijnland voor wat betreft Jeugd ZIN. Deze ontwikkeling is ook in het kader van de integrale toegang wenselijk. In het kader van de vroegsignalering gelden andere afspraken, zie hiervoor hoofdstuk 2 Pas als een inwoner heeft aangegeven een hulpvraag op het gebied van schulden te hebben, kunnen bovengenoemde bronnen worden geraadpleegd. Plan van aanpak Op basis van de ontvangen gegevens, het Mesis klantprofiel en andere informatie uit het intakegesprek wordt in overleg met de schuldenaar een plan van aanpak opgesteld. Vanaf 1 januari 2021 moet in het plan van aanpak ook de berekening van de toegepaste beslagvrije voet worden opgenomen (als bijlage bij het plan van aanpak)11. En een plan van aanpak moet al met de beschikking worden meegezonden aan de klant. Dit plan van aanpak kan op een later moment nog wel verder worden uitgewerkt. Indien het plan van aanpak (en/of bijlagen) in de loop van de tijd wijzigt, moet dit steeds opnieuw met een beschikking kenbaar worden gemaakt aan de inwoner.

9 Artikelen 8a t/m 8d Wgs en artikelen 12 t/m 16 Bgs 10 Op dit moment worden de ICT-scenarios verkend 11 Artikel 4a Wgs.

Meldplicht Centraal Krediet Informatiesysteem (CKI) 12 Op het moment dat de inwoner een beschikking heeft ontvangen met toegang tot de schuldhulpverlening, dient deze beschikking vanaf 1 januari 2021 ook te worden geregistreerd in het CKI13. Als consequentie heeft dit dat al vroeg in het proces bekend is dat de inwoner schuldhulp ontvangt. Voorheen werd de overeenkomst schuldregeling of het saneringskrediet in het CKI geregistreerd. Een registratie blijft tot vijf jaar na afloop in het CKI staan. Beslagvrije voet Per 1 januari 2021 moet de berekening van de beslagvrije voet ook worden opgenomen in het plan van aanpak. De wetswijziging binnen de Wvbvv heeft dus ook invloed op de uitvoering van schulddienstverlening binnen de ISD Bollenstreek. Bij het vaststellen van de beslagvrije voet wordt gebruik gemaakt van een landelijk voorgeschreven rekentool zodat deze berekening op een uniforme wijze wordt uitgevoerd14. De wetswijziging binnen de Wvbvv bepaalt dat er altijd een afloscapaciteit is van 5% 15. Er is dus altijd een minimale afloscapaciteit, welke belangrijk is voor een te treffen schuldregeling. Hiernaast heeft de berekening van de beslagvrije voet als doel om een bestaansminimum te garanderen voor de inwoner. Ook kan een coördinerend deurwaarder een rol gaan spelen in de contacten van de schulddienstverlener.

Dit is alleen het geval als er meerdere beslagen zijn gelegd op één inkomstenbron. De coördinerend deurwaarder stelt o.a. de beslagvrije voet vast. De rol van de inwoner verandert hierbij ook van een informerende rol naar een controlerende rol. De gegevens voor de berekening van de beslagvrije voet worden immers uit bestaande administraties gehaald. Een onjuist of te laag vastgestelde beslagvrije voet kan grote gevolgen hebben voor de inwoner. Het is daarom van belang dat de inwoner zich hiervan bewust is en goed controleert. Gedurende het proces heeft de inwoner de mogelijkheid om een verzoek te doen om een herberekening te maken in verband met veranderde omstandigheden. Klachten Conform de Regeling afdoening klaagschriften ISD Bollenstreek 2016 en het hierbij behorende Huishoudelijk reglement afdoening klaagschriften ISD Bollenstreek 2016 kan de inwoner een klacht indienen bij de ISD Bollenstreek en zal deze als in de documenten omschreven worden afgehandeld. Is de klant niet tevreden over de afhandeling van de klacht dan kan hij/zij aankloppen bij de Nationale Ombudsman. Als lid van de NVVK verwijzen wij ook naar de klachtenprocedure van de NVVK die met name gaat over inhoudelijke klachten.

12 Het CKI is onderdeel van BKR (Bureau Krediet Registratie) 13 Artikel 17 Wgs 14 Momenteel is deze landelijke rekentool nog in ontwikkeling. De schulddienstverlener kan vanuit zijn rol momenteel alleen via

het burgerportaal de beslagvrije voet berekenen. Extra informatie over de leefsituatie en de inkomensgegevens zullen alsnog via de inwoner uitgevraagd moeten worden. Na de wetswijziging moet de schulddienstverlener ook toegang krijgen tot de rekentool van de beslagvrije voet. 15 Zie hiervoor ook hoofdstuk 3 van NVVK Gedragscode

1 Bijlage 3 Beleidsplan Schuldhulpverlening 2017-2021 Teylingen.pdf

Integrale schuldhulpverlening: Een ketenaanpak van preventie tot nazorg

Beleidsnota 2017-2021

Schuldhulpverlening Teylingen Datum: 1 juli 2017 Opsteller: Annika Meekel

Voorwoord Een nieuwe benadering van de problematiek vraagt om een andere aanpak, waarbij iedereen geholpen kan worden. Een ketenaanpak van preventie tot nazorg. Steeds meer huishoudens hebben of krijgen te maken met financiële problemen. Uit onderzoek (NIBUD, 2016) blijkt dat 45% van de huishoudens moeite heeft met rondkomen en dat 40% van de huishoudens achter loopt met zijn betalingen. Eén op de vijf huishoudens heeft dusdanig ernstige betalingsachterstanden dat er sprake is van betalingsproblemen. De vraag is hoe deze problemen ontstaan en wat hieraan gedaan kan worden. In hoeverre zijn deze problemen verwijtbaar en wat kan er gedaan worden om deze grote groep te helpen? Schuldhulpverlening wordt steeds vaker benaderd vanuit de gedragswetenschap. Uit onderzoek (WRR, 2016) blijkt dat mensen met een vermijdend karakter en mensen met weinig zelfcontrole een grotere kans hebben op financiële problemen. Stress en armoede hebben volgens dit onderzoek een negatief effect op zelfcontrole, wat weer het nemen van verkeerde beslissingen tot gevolg kan hebben. Mensen die leven in armoede, verliezen daarnaast nog eens 13 IQ-punten en leven in een tunnelvisie, zo stellen onderzoekers Eldar Shafir en Sendhil Mullainathan in hun boek “Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen”.

Steeds meer gemeenten komen terug op het uitgangspunt dat de burger vanuit eigen kracht geholpen moet worden. Ook gemeente Teylingen wil een andere benadering, waarbij rekening wordt gehouden met het ontbreken van zelfredzaamheid bij haar inwoners. De Nationale Ombudsman doet in het rapport Burgerperspectief op Schuldhulpverlening (2016) een aantal aanbevelingen die aansluiten op het uitgangspunt dat niet iedereen zelfredzaam is en er zijn nieuwe methodieken gebaseerd op de gedragswetenschap die worden toegepast binnen de schuldhulpverlening. Een nieuwe ontwikkeling op het gebied van schuldhulpverlening is Mobility Mentoring (Jungman & Wesdorp, 2017). Deze methode is gebaseerd op de hersenwetenschap en richt zich op het wegnemen van stress bij mensen met schulden. Door deze methodiek toe te gaan passen, vindt er aansluiting plaats op de wens om de bevindingen uit het rapport van de WRR mee te nemen in het nieuwe beleid.

Proces Om te komen tot een nieuw beleidsplan, is een proces gevolgd volgens het BOB-model1. In de beeldvormende fase zijn netwerkparters en ervaringsdeskundige inwoners van de gemeente geraadpleegd over de ervaringen met de huidige schulddienstverlening en zijn de wensen van deze partijen geïnventariseerd. In de oordeelsvormende fase zijn deze wensen verder uitgewerkt in verschillende scenario’s en preventieve activiteiten, die aan verschillende netwerkpartners 2 zijn voorgelegd. Ook is in de fase van oordeelsvorming vastgesteld welke elementen nodig zijn om te komen tot de gewenste aanpak van schuldhulpverlening. De bevindingen van de oordeelsvormingsfase zijn in een nota en een presentatie voorgelegd aan het college en de raad.

1

Beeldvorming, Oordeelsvorming, Besluitvorming De scenario’s en preventieve activiteiten zijn voorgelegd aan de netwerkpartners die in de beeldvormende fase hebben aangegeven mee te willen denken in de oordeelsvormende fase. Hierop hebben tien netwerkpartners van vijf verschillende organisaties een reactie gegeven. Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 2

2

Na een reactie hierop is de richting bepaald voor het uiteindelijke beleidsplan. Bij de opstelling van het beleidsplan in de besluitvormingsfase is advies gevraagd aan het adviesplatform WMO en Jeugd en zijn er overleggen gevoerd met netwerkpartners3 die een belangrijke rol gaan spelen in het nieuwe schuldhulpverleningsbeleid.

Samenvatting Deze beleidsnota is een kadernota waarin is omschreven hoe er in de periode juli 2017 tot juli 2021 gewerkt zal worden aan een laagdrempelige en integrale aanpak vanuit de gehele keten, waarbij de inwoner centraal staat. Om dit te realiseren wordt de huidige werkwijze doorontwikkeld en aangevuld met instrumenten. Daarnaast worden er elementen toegevoegd waarbij er een grote rol wordt vervuld door netwerkpartners en vrijwilligers. De sociale teams krijgen een expliciete rol en de toegang voor inwoners zal via de sociale teams worden geregeld. Er worden activiteiten ingezet in het kader van preventie en vroegsignalering en er wordt meer vorm gegeven aan nazorg om herhaling te voorkomen. De samenwerking tussen netwerkpartners zal worden versterkt en er wordt geïnvesteerd in nieuwe methoden om een integrale aanpak mogelijk te maken. Voor alle inwoners is een plan van aanpak op maat mogelijk, dus niemand wordt op voorhand uitgesloten van hulp. De communicatie zal worden verbeterd en de resultaten gemeten en geëvalueerd. In 2018 willen we 50 huishoudens in een vroeg stadium bereiken, waarbij de helft geholpen wordt door snel herstel van de reguliere betalingen en 50% door de inzet van integrale schuldhulpverlening. Ook willen we de instroom met 20% verhogen door betere bekendheid en laagdrempelige schuldhulpverlening.

Uitval en herhaling willen we zoveel mogelijk beperken en om inzicht te krijgen in deze resultaten, zal er en goede registratie plaatsvinden. De maatregelen die nodig zijn om de kwaliteit van de integrale schuldhulpverlening te borgen worden genomen vanuit het Sociaal Team. De kwartiermaker zal toezien op de kwaliteit.

Leeswijzer In deze beleidsnota schuldhulpverlening leest u eerst wat de aanleiding is geweest om deze nota op te stellen en wie hierbij betrokken zijn geweest. Er is vastgesteld wat we met het nieuwe beleid voor ogen hebben en dit wordt uitgewerkt in een missie en visie. Om een beeld te schetsen van de huidige situatie rondom schuldhulpverlening, worden enkele landelijke en lokale cijfers en resultaten gepresenteerd, wat de resultaten zijn van de huidige aanpak in Teylingen en wat het rendement is. Vervolgens worden de juridische kaders gegeven waarbinnen schuldhulpverlening wordt uitgevoerd. In de doelstellingen leest u wat onze ambitie is, wat de gewenste situatie is en voor wie we het doen. Hoe we dit uiteindelijk willen realiseren, leest u in het hoofdstuk “Plan van aanpak”. Bij een integrale aanpak is het noodzakelijk dat men van elkaar weet wat men doet en ook wat er van de eigen organisatie verwacht wordt. De rol van de netwerkpartners wordt daarom

3

Humanitas, ISD Bollenstreek, MEE, Kwadraad en Welzijn Teylingen

3 Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021

nader toegelicht. Tot slot worden de financiële gevolgen kort toegelicht en worden de randvoorwaarden geschetst. In deze nota worden de termen schuldhulpverlening en schulddienstverlening door elkaar gebruikt. Lokaal wordt de term schulddienstverlening gehanteerd en landelijk is de term schuldhulpverlening meer gebruikelijk. In de nieuwe aanpak is schulddienstverlening door ISD Bollenstreek een onderdeel van de integrale aanpak. Voor deze algehele integrale aanpak is de term schuldhulpverlening gekozen, wat alle onderdelen van preventie en vroegsignalering tot nazorg omvat. Schulddienstverlening is dan ook één van de onderdelen, een instrument, van de Teylingse schuldhulpverlening.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 4

Inhoudsopgave Voorwoord ....................................................................................................................... 2 Samenvatting ................................................................................................................... 3 Leeswijzer ........................................................................................................................ 3 1.

Inleiding .................................................................................................................. 7

2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Huidige situatie ........................................................................................................ 8 Wet- en regelgeving .................................................................................................... 8 Landelijke cijfers ......................................................................................................... 8 Doelgroepen ............................................................................................................... 9 Teylingse cijfers .........................................................................................................12 Resultaten ................................................................................................................13 Duurzaamheid ...........................................................................................................13

3. 3.1 3.2

Gewenste situatie .................................................................................................. 13 Missie .......................................................................................................................14 Visie .........................................................................................................................14

4. 4.1

Doelstellingen ........................................................................................................ 14 Ambitie .....................................................................................................................14

4.1.1 4.1.2 4.2

Wat willen we bereiken? ....................................................................................................... 14 Hoe willen we dit bereiken? .................................................................................................. 15

Beleidsuitgangspunten ................................................................................................16

4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.2.5 4.2.6

Preventie en vroegsignalering............................................................................................... 16 Laagdrempelige aanpak........................................................................................................ 16 Proces versimpelen en minder bureaucratisch ..................................................................... 16 Integrale aanpak voor de inwoner ........................................................................................ 17 Verder vormgeven curatieve schulddienstverlening ............................................................. 17 Inzetten op nazorg en voorkomen van herhaling ................................................................. 17

5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

Plan van aanpak ..................................................................................................... 18 Preventie en vroegsignalering ......................................................................................18 Laagdrempelige aanpak ..............................................................................................19 Proces versimpelen en minder bureaucratisch................................................................19 Integrale aanpak voor de inwoner ................................................................................20 Verder vormgeven curatieve schulddienstverlening ........................................................20 Inzetten op nazorg en voorkomen van herhaling ............................................................21

6.

Wie doet wat? ........................................................................................................ 21

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 5

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7

Sociaal team .............................................................................................................21 ISD Bollenstreek ........................................................................................................22 Kwadraad .................................................................................................................23 MEE .........................................................................................................................23 Humanitas ................................................................................................................23 Welzijn Teylingen .......................................................................................................23 Ketenaanpak .............................................................................................................24

7.

Financiële context .................................................................................................. 26

8. 8.1 8.2 8.3 8.4

Verantwoording ..................................................................................................... 27 Doorlooptijden ...........................................................................................................28 Kwaliteitsborging .......................................................................................................28 Monitoring.................................................................................................................28 Implementatie, evaluatie en vervolg .............................................................................29

Bijlage 1 Uitleg begrippen processchema .......................................................................................... 30 Bijlage 2 Bronvermelding ................................................................................................................... 33

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 6

1. Inleiding Deze beleidsnota heeft een laagdrempelige, integrale aanpak voor ogen waarbij de inwoner centraal staat. Met de inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in 2012, is het bieden van schuldhulpverlening door gemeenten wettelijk ingebed. Op grond van artikel 2 van de Wgs, moet er telkens voor de periode van 4 jaar een beleidsplan worden opgesteld die kaders stelt ten aanzien van de schuldhulpverlening aan inwoners van de gemeente. Op dit moment geldt het verlengde beleidsplan schulddienstverlening tot 1 juli 2017. De wens van het college en de raad is een meer integrale aanpak van schuldhulpverlening, waarbij aansluiting plaatsvindt op de rapporten Burgerperspectief op Schuldhulpverlening van de Nationale Ombudsman (2016) en het rapport Eigen Schuld? van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)(2016). Deze rapporten concluderen dat er niet zondermeer uitgegaan mag worden van de zelfredzaamheid van de inwoners en er laagdrempelige schuldhulpverlening aangeboden moet worden. Daarnaast willen het college en de raad meer koppeling naar de overige beleidsdomeinen en dat inwoners weten waar zij met hun financiële hulpvragen terecht kunnen. De Nationale Ombudsman doet in haar rapport de volgende aanbevelingen aan gemeenten:      

Ondersteun en begeleid minder zelfredzame burgers tijdens en na het schuldhulptraject; Stel de (hulpvraag van de) schuldenaar centraal: kijk naar maatwerkoplossingen als een reguliere aanpak niet volstaat; Zorg voor persoonlijke aandacht, regelmatig contact en duidelijkheid zodat iemand weet waar hij voor wat moet zijn; Zet direct stappen na toelating tot de schuldhulpverlening: korte doorlooptijden verhogen de kans op succesvolle schuldhulp; Bied (voorlopige) hulp bij een dringende situatie ook als de schuldenaar nog niet is toegelaten tot de schuldhulpverlening; Geef iemand bij afwijzing/beëindiging van de schuldhulpverlening een besluit zodat hij gebruik kan maken van rechtsmiddelen.

Op grond van de Wgs moet in de beleidsnota specifiek worden aangeven hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen vorm wordt gegeven. Met de integrale aanpak die in deze beleidsnota wordt omschreven, wordt de gezinscontext bezien en worden andere problematieken bij de persoon en het gezin onderzocht. Door het bieden van maatwerk wordt gewerkt aan een passende oplossing voor de problematiek binnen gezinnen met inwonende minderjarige kinderen. Schuldhulpverlening is een belangrijk onderdeel van het armoedebeleid. Deze beleidsnota schuldhulpverlening kan gezien worden als een verdere uitwerking van spoor 2 uit de armoedenota. Het bieden van goede en duurzame schuldhulpverlening, voorkomt dat mensen verder in armoede terechtkomen. Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 7

2. Huidige situatie 2.1 Wet- en regelgeving Op 1 juli 2012 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ingevoerd. Deze wet geeft gemeenten een wettelijke regierol op het gebied van schuldhulpverlening. Met de invoering van de Wgs is de Algemene wet bestuursrecht van toepassing op de schuldhulpverlening. Dit betekent dat er bij aanvraag en beëindiging een beschikking moet worden afgegeven. Tegen de besluiten staat de mogelijkheid voor bezwaar en beroep open. De ISD Bollenstreek geeft de beschikkingen af binnen de wettelijke termijnen en zal dat blijven doen binnen de nieuwe aanpak door hun vertegenwoordiging in de sociale teams. De ISD Bollenstreek is lid van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren. De ISD Bollenstreek heeft daardoor te maken met de richtlijnen van de NVVK, die in openbare Gedragscodes en modules zijn omschreven4. Op de curatieve uitvoering zijn de Beleidsregels schulddienstverlening ISD Bollenstreek van toepassing. Deze worden vastgesteld door het dagelijks bestuur. Vooral bij vroegsignalering speelt het borgen van privacy een grote rol. Als er geen specifieke wettelijke basis aanwezig is, moet het verwerken van persoonsgegevens plaatsvinden in overeenstemming met de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp).

De Wgs beschouwt vroegsignalering als een onderdeel van integrale schuldhulpverlening, waarmee een wettelijke basis wordt gelegd. Ook de Regeling afsluitbeleid voor kleingebruikers van elektriciteit en gas en de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van drinkwater voorzien in een wettelijke grondslag. De Regeling van de Minister van VWS van 9 november 2015 verplicht zorgverzekeraar en gemeente om persoonsgegevens uit te wisselen indien dit nodig is om betalingsachterstand van premies te voorkomen of te verminderen. Belangrijk is dat er een geoorloofd en expliciet doel is voor handelen in het kader van vroegsignalering. Om binnen de privacyrichtlijnen te blijven handelen, zal er gebruik gemaakt worden van bestaande voorbeelden, zoals in Almere of Amsterdam en ondersteuning worden gevraagd aan een door het Rijk gesubsidieerde projectgroep die vroegsignalering, waaronder Vroeg Eropaf, landelijk uitrolt. In deze beleidsnota wordt vermeld dat er een schuldeisersbijdrage ingevoerd zal worden. Artikel 48 lid 2 Wet op het consumentenkrediet biedt hiertoe de mogelijkheid.

2.2 Landelijke cijfers Zoals eerder genoemd heeft volgens NIBUD 45% van de huishoudens moeite met rondkomen en loopt 40% van de huishoudens achter met zijn betalingen. Eén op de vijf huishoudens heeft dusdanig ernstige betalingsachterstanden dat er sprake is van betalingsproblemen. Volgens de cijfers van de NVVK5 (2017) klopten in 2016 ruim 89.000 mensen aan bij een NVVK-lid voor hulp bij schulden. Hierbij zijn niet de personen meegerekend die zich in sociale teams of wijkteams hebben gemeld voor hulp. Het aantal aanmeldingen is in vergelijking met voorgaande jaren niet gestegen en de gemiddelde hoogte van de schuld is stabiel gebleven met € 40.3000 verdeeld over gemiddeld 15 schuldeisers. Het aantal tot stand gebrachte regelingen in

https://www.nvvk.eu/gedragscodes-en-modules De branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 4

5

8

2016 was bij de NVVK-leden gemiddeld 41%. Het is landelijk een tendens dat steeds meer mensen met financiële problemen zich aanmelden bij een wijkteam. Bij 80% van deze meldingen in wijkteams, spelen financiële problemen een rol.

2.3 Doelgroepen Om uitvoering te geven aan het beleidsplan, is het goed om een beeld te hebben voor wie we het doen. Volgens de cijfers over 2016 van de ISD Bollenstreek, zijn de volgende doelgroepen in beeld.

ouder dan 65 jaar

0,00%

46 tot 65 jaar

53,33%

26 tot 45 jaar tot 26

43,33% 3,33%

Vrouwen

63,00%

Mannen Eigen woningbezit

37,00% 3,00%

0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% 60,00% 70,00%

Gezin met kind(eren); 20,00%

Gezin zonder kind(eren); 16,67%

Alleenstaand; 46,67%

Alleenstaande ouder; 16,67%

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 9

Studiefinancieri ng/lening; 0,00%

Geen inkomen; 0,00%

Inkomen uit werk; 40,00% Uitkering; 60,00%

Bovenmodaal; 10%

Modaal; 21% Minimumloon of lager; 69%

De ISD Bollenstreek geeft aan dat het onbekend is of er specifieke groepen in 2016 vaker om hulp vroegen dan voorheen. In de beeldvormende fase is gebleken dat netwerkpartners de volgende doelgroepen in beeld hebben.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 10

Doelgroepen volgens de netwerkpartners 8 7 6 5 4 3 2 1 0

De gemeente Teylingen wil zich richten op alle inwoners met (kans op) financiële problemen en inwoners die financiële problemen ervaren of problematische schulden hebben. De schuldhulpverlening is breed toegankelijk voor iedereen en iedereen wordt geholpen met een plan van aanpak op maat. Hiermee sluiten we aan op het uitgangspunt dat op voorhand geen groepen mogen worden uitgesloten van schuldhulpverlening. Er wordt dan ook geen inkomensgrens gehanteerd of bepaalde voorwaarden gesteld. Door samen te werken in de keten, is er een passende aanpak mogelijk voor elke doelgroep. Het komt voor dat inwoners die een traject schulddienstverlening hebben doorlopen, zich opnieuw aanmelden. Hoe omgegaan wordt met inwoners die in herhaling vallen is omschreven in de beleidsregels van ISD Bollenstreek. Dit heeft betrekking op toegang tot de curatieve schulddienstverlening. In de nieuwe ketenaanpak, zijn er meer mogelijkheden. Door bijvoorbeeld Duurzame Financiële Dienstverlening aan te bieden, wordt iemand niet de deur gewezen en blijft de persoon in beeld. Aan iedereen wordt een mogelijkheid geboden, maar dat betekent niet Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 11

automatisch dat iedereen geholpen wil worden. Als de keten er alles aan heeft gedaan en er gezamenlijk niet uit kan komen, kan er (gemotiveerd) besloten worden iemand niet verder te helpen.

2.4 Teylingse cijfers In 2016 hebben 98 inwoners van gemeente Teylingen zich gemeld bij ISD Bollenstreek voor hulp bij financiële problemen. De hoogte van de schulden bedraagt bij de Teylingse inwoners gemiddeld € 74.000 met een gemiddeld schuldenpakket van 13 schuldeisers. Voor de gehele ISD is de gemiddelde schuld van deze schuldregelingen € 58,463, dat ligt in lijn met het landelijke gemiddelde. Dat het gemiddelde voor de gemeente Teylingen hier flink bovenuit boven uit springt, komt vooral door één schuldenaar met zakelijke schulden met een totale hoogte van € 414.095. Als we dit dossier weglaten, dan zakt de gemiddelde schuld naar € 66.923, wat in lijn ligt met Hillegom en Noordwijk, maar aanzienlijk hoger is dan in Noordwijkerhout en Lisse. Deze verschillen hebben vooral te maken met het wel of niet hebben van een hypotheekschuld. De door de ISD Bollenstreek tot stand gebrachte regelingen voor Teylingse inwoners was in 2016 70%. Voor gemeente Teylingen heeft de ISD Bollenstreek de volgende informatie geregistreerd met betrekking tot schulddienstverlening (SDV) in 2016: SDV

2016

Informatie en advies

58

Aanvragen schulddienstverlening (SDV)

40

Aanvragen SDV toegekend

30

Aanvragen met niet-regelbare schuld(en)

10%

Gemiddeld aantal schuldeisers Gemiddeld totale schuldbedrag per persoon

13 €

73.969,62

Aanleren budgetvaardigheden

21

Stabilisatie-overeenkomsten

23

Afgifte Wsnp-verklaring

4

Budgetbeheer op 31-12-2016

16

Budgetbeheer gestart

12

Schuldbemiddelingen gestart

28

Schuldbemiddelingen getroffen

26

Betalingsregelingen getroffen

2

Maatwerktrajecten

13

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 12

Uit cijfers van de ISD Bollenstreek blijkt dat in 2016 aan 58 huishoudens informatie en advies is verstrekt en dat er 40 aanvragen voor schulddienstverlening zijn ingediend. In totaal zijn er in 2016 30 aanvragen schulddienstverlening toegekend door ISD Bollenstreek aan inwoners van gemeente Teylingen. Bij 10% van de aanvragen is er sprake van één of meerdere niet-regelbare schulden. Dit kunnen bijvoorbeeld niet-saneerbare boetes van het Centraal Justitieel Incassobureau zijn. Een grote groep die risico loopt om problematische schulden te krijgen, is niet bekend bij de ISD Bollenstreek en wordt op dit moment niet geholpen in het kader van de integrale schulddienstverlening. Inwoners komen over het algemeen pas bij de ISD Bollenstreek als er al sprake is van problematische schulden. Over aantallen bij netwerkpartners met betrekking tot schulddienstverlening, weten we het volgende. In 2015 was 6,2% van de verwijzingen door Kwadraad een verwijzing naar schulddienstverlening. De cliënten die zijn verwezen naar Kwadraad, zijn in geen van de gevallen verwezen door ISD Bollenstreek. In Voorhout en Warmond zijn begin mei 2016 de pilots Sociaal team gestart en in de periode tot oktober 2016 was 21% van de aanmeldingen binnen deze teams wegens financiële problemen. In totaal hebben 9 personen zich in deze periode gemeld voor hulp bij financiële problemen.

Bij het zorgloket in Teylingen, kwamen in 2015 164 mensen met vragen over schulddienstverlening en in 2016 waren dit er 108. Het is niet bekend of deze inwoners terecht zijn gekomen bij de ISD Bollenstreek en zijn geholpen bij hun hulpvraag.

2.5 Resultaten Het slagingspercentage van ISD Bollenstreek van 70% is hoog in vergelijking met de landelijke cijfers. De ISD Bollenstreek schat dat het aantal succesvol afgeronde trajecten na 3 jaar rond 90% ligt. Een exact percentage is door wisseling van softwaresysteem op dit moment niet te genereren. Landelijk is dit percentage 55%. Inwoners die eenmaal in een traject zitten bij ISD Bollenstreek, worden effectief geholpen.

2.6 Duurzaamheid Hoewel de resultaten van de ISD Bollenstreek goed zijn, is er een groep inwoners die niet geholpen wordt of kan worden. In 30% wordt geen regeling tot stand gebracht en 10% valt uit tijdens een traject. Daarnaast is er een groep van inwoners die niet in beeld is. Zij weten de weg niet of komen niet uit schaamte. Door in te zetten op communicatie, preventie, vroegsignalering en nazorg richten we ons op deze groep en kunnen we ervoor zorgen dat problemen in een zo vroeg mogelijk stadium worden aangepakt en duurzaam worden opgelost.

3. Gewenste situatie De huidige situatie richt zich voornamelijk op curatie. In de nieuwe werkwijze werken we meer samen in de keten om gezamenlijk de schuldhulpverlening te organiseren. Zo maken we een laagdrempelige en integrale aanpak mogelijk en kan er meer maatwerk worden geboden.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 13

3.1 Missie De gemeente Teylingen wil laagdrempelige schuldhulpverlening voor alle inwoners met een financiële hulpvraag en een passende oplossing voor inwoners met financiële problemen of problematische schulden. Hierbij is aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg. Bij de vernieuwde aanpak staan niet de regels, maar de inwoner centraal. Door oog te hebben voor speciale doelgroepen en het bieden van maatwerk, kan iedereen geholpen worden.

3.2 Visie Alle inwoners met een financiële hulpvraag, hebben recht op hulp en begeleiding om betalingsproblemen te voorkomen en schulden op te lossen of beheersbaar te maken. Vanwege schaamte en onbekendheid, melden inwoners zich soms niet of te laat voor hulp waardoor schulden onnodig zijn opgelopen. Ook zijn niet alle inwoners zelfredzaam genoeg om een aanvraag voor schuldhulpverlening te kunnen doen, of om zich aan de voorwaarden voor schuldhulpverlening te kunnen houden. Door in te zetten op vroegsignalering, preventie en laagdrempelige schuldhulpverlening kunnen inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium worden geholpen en wordt erger voorkomen. Door samen te werken in de keten, kan elk type klant optimaal worden begeleid. Als een inwoner onvoldoende zelfredzaam is, kan deze belemmering door de juiste begeleiding worden weggenomen. Nazorg voorkomt herhaling en waarborgt een duurzame oplossing.

4. Doelstellingen De gemeente Teylingen streeft naar een laagdrempelige en integrale aanpak en een duurzame oplossing voor haar inwoners met financiële problemen, waarbij de inwoner centraal staat.

4.1 Ambitie Inwoners van de gemeente Teylingen weten waar zij terecht kunnen met een financiële hulpvraag en worden daarbij in een zo vroeg mogelijk stadium geholpen. Elke situatie is anders, dus elke aanpak is anders. Een inwoner die onvoldoende zelfredzaam is, wordt ondersteund om toch aan voorwaarden te kunnen voldoen. Door intensieve samenwerking in de keten, komt een inwoner altijd op de juiste plek met zijn hulpvraag. Financiële problemen worden duurzaam opgelost door de juiste begeleiding en nazorg. Begeleiding is gericht op het wegnemen van stress, gedragsverandering en bevorderen van zelfredzaamheid.

4.1.1 Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat meer mensen de weg vinden naar schuldhulpverlening. Omdat we niet weten of mensen zich dubbel hebben gemeld in de sociale teams, het Zorgloket en bij de ISD Bollenstreek, is het aantal hulpvragers niet bekend. Wel weten we dat 98 mensen zich voor schulddienstverlening hebben aangemeld. Dit aantal willen we minimaal met 20% verhogen. De groep van inwoners die om hulp vraagt bij financiële problemen is vele malen kleiner dan de groep die daadwerkelijk problemen heeft. Eén van de doelstellingen is om de groep die (nog) niet aanklopt voor hulp in een vroeg stadium te bereiken. Door de inzet van Vroeg Eropaf in Amsterdam, wordt 67% van de huishoudens die nog niet in beeld was, bereikt en leidde 40% tot een snel herstel van de reguliere betalingen. De helft van de overige bezochte huishoudens werd Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 14

doorgeleid naar schuldhulpverlening (Panteia 2014). De problematiek in Amsterdam is niet één op één te vertalen naar de problematiek in Teylingen, waar de schuldenproblematiek naar verwachting minder groot is. In 2018 willen we daarom 50 huishoudens in een vroeg stadium bereiken, waarbij de helft geholpen wordt door snel herstel van de reguliere betalingen en 50% door de inzet van integrale schuldhulpverlening. Het behalen van deze doelstelling en welk effect dit heeft op de reguliere instroom, zal na een jaar na invoering worden geëvalueerd en zo nodig worden bijgesteld. Door de preventieve aanpak, willen we uiteindelijk bereiken dat minder inwoners een curatief traject nodig hebben. In de huidige situatie krijgt misschien niet iedereen die dat nodig heeft curatieve hulp. In het begin kunnen we daarom juist meer curatieve trajecten verwachten. Hierboven hebben we de schatting gemaakt van 25 extra curatieve trajecten in 2018. Het uitvalspercentage bij de ISD Bollenstreek is naar schatting 10%. De doelstelling is om dit terug te brengen naar maximaal 5%. Daarnaast is het doel om uitval goed te registreren, zodat er inzicht komt in de redenen van uitval en hierop een plan van aanpak gemaakt kan worden. Omdat schuldregelingen 3 jaar duren, wordt dit geëvalueerd na afloop van deze beleidsperiode.

Cijfers van mensen die in herhaling vallen, zijn niet bekend en de duurzaamheid van trajecten die nu worden ingezet, kan niet op korte termijn gemeten worden. Met de nieuwe aanpak streven we ernaar om herhaling te voorkomen. Er zal een goede registratie plaatsvinden van inwoners die zich voor een tweede keer aanmelden, zodat hier een goed beeld van ontstaat.

4.1.2 Hoe willen we dit bereiken? Door het inzetten van Vroeg Eropaf in Teylingen, willen we de groep die we nu niet in beeld hebben, bereiken. Met het verbeteren en uitbreiden van de communicatie en door gebruik te maken van promotiemateriaal, bereiken we dat inwoners de weg weten te vinden naar schuldhulpverlening. Door het versterken van samenwerking, organiseren van warme overdrachtmomenten en inzet van de Papierwinkel, gaan we ervoor zorgen dat inwoners ook effectief geholpen worden. Inwoners kunnen bij de Papierwinkel terecht met brieven die zij niet begrijpen en voor vragen over geld, regelingen en schulden. Ook helpt de Papierwinkel met het op orde brengen van de administratie. In Kaag en Braassem wordt al twee jaar met dit concept gewerkt en Gouda is er dit jaar mee van start gegaan. De ervaringen van deze gemeenten kunnen we gebruiken om de Papierwinkel in Teylingen op te zetten. Een effectieve samenwerking en de Papierwinkel helpen de inwoners tijdens een traject, maar het kan ook preventief werken. Als iemand eerder geholpen kan worden met een lastige brief van de Belastingdienst, kunnen naheffingen bijvoorbeeld worden voorkomen. Uitval gaan we terugdringen door ook tijdens een traject meer begeleiding op maat te bieden. Als instrument hiervoor gaan we Mobility Mentoring inzetten.

Deze Amerikaanse methode is gebaseerd op de hersenwetenschap en richt zich op het wegnemen van stress bij mensen met schulden. Door deze methodiek toe te gaan passen, vindt er aansluiting plaats op de wens om de bevindingen uit het rapport van de WRR mee te nemen in het nieuwe beleid. Door inwoners te coachen en te kijken naar verschillende leefgebieden, zal de inwoner beter geholpen zijn. De inwoner staat bij deze aanpak centraal en er is een integrale aanpak mogelijk voor iedereen die zich aanmeldt voor schuldhulpverlening. Om herhaling te voorkomen, zal er meer aandacht zijn voor nazorg en kunnen vrijwilligers of trainingen worden ingezet om het nazorgtraject in te vullen. Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 15