Agendabundel

4.2 Beleidsuitgangspunten Om een integrale en laagdrempelige aanpak te realiseren, richt het beleid zich op de volgende uitgangspunten:

4.2.1 Preventie en vroegsignalering Preventie en vroegsignalering dragen bij aan het voorkomen van schulden en het proactief ingrijpen in een vroeg stadium, wat erger kan voorkomen. Bij preventie en vroegsignalering kan een mix van activiteiten als instrument worden ingezet, om de schuldhulpverlening vorm te geven. Dit gaan we doen door middel van betere informatievoorziening, professionals en vrijwilligers te trainen op het gebied van preventie en vroegsignalering en door in een eerder stadium meer begeleiding te bieden. Het eerste spoor uit de armoedenota van gemeente Teylingen richt zich op preventie en vroegsignalering, waarin de verbinding wordt gelegd met andere beleidsterreinen en organisaties worden aangemerkt als vindplaatsen. In het kader van schuldhulpverlening, zullen er acties worden genomen om preventie en vroegsignalering in te zetten die vooral gericht zijn op het voorkomen en oplossen van schulden. Er zal samen worden opgetrokken binnen het netwerk en met andere beleidsdomeinen, om preventie en vroegsignalering integraal vorm te geven. Dit zal gedaan worden door integrale overlegvormen te benutten, netwerkpartners te betrekken bij de uitvoering en de uitvoering van het beleid continu af te stemmen op de actualiteit.

4.2.2 Laagdrempelige aanpak Bij de nieuwe aanpak, zal de inwoner nog meer centraal worden gesteld. Vanuit het oogpunt van de inwoner zal gekeken worden naar de beste aanpak en zal er maatwerk geboden worden. Regels vormen daarbij geen belemmering, omdat er voor elke hulpvraag een sluitende aanpak mogelijk is. Dit sluit aan op de omgekeerde toets. Hierbij wordt niet gekeken naar de letter van de wet, maar naar het doel die de wet voor ogen heeft. Bij de vraagstelling wordt bezien welke (wettelijke) instrumenten er nodig zijn om een bepaald doel te bereiken. Deze situatie bereiken we door elementen toe te voegen aan de huidige dienstverlening. Onder andere ZZP’ers, huiseigenaren, mensen in echtscheiding die nu niet direct geholpen kunnen worden, kunnen voortaan wel worden opgenomen in een traject. Om inwoners te bereiken die nu wegens schaamte, eenzaamheid of onbekendheid niet aankloppen voor hulp, kan de communicatie worden aangepast en kunnen ervaringsdeskundigen een rol vervullen. Hierdoor wordt schaamte zoveel mogelijk bestreden.

4.2.3 Proces versimpelen en minder bureaucratisch Voor inwoners is het door de hoeveelheid aan instanties en regels vaak onoverzichtelijk waar zij terecht kunnen voor hulp en waar zij precies recht op hebben. Bij de nieuwe aanpak zal versnippering worden tegengegaan, door juist verbindingen aan te gaan. Dit sluit aan op verschillende beleidsterreinen waar ontschotting hoog op de agenda staat, zoals bij de aanbevelingen 18- 18+ van Holland Rijnland6. Inwoners weten waar zij terecht kunnen voor hulp en vragen over financiën en worden begeleid tijdens het gehele proces. Hiervoor zal promotie worden gemaakt om de bekendheid te vergroten. De communicatie wordt afgestemd op het niveau van de hulpvrager. Zowel de digitale communicatie als de brieven vanuit de ISD Bollenstreek aan

6

https://hollandrijnland.nl/wp-content/uploads/2016/10/06a-Bijlage-1-Aanbevelingen-voor-gemeentelijkbeleid-16-27-jarigendef.pdf Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 16

de inwoners worden op de betreffende doelgroepen aangepast.

4.2.4 Integrale aanpak voor de inwoner Door integrale samenwerking, wordt de inwoner niet meer van het kastje naar de muur gestuurd en is het voor de inwoner altijd duidelijk waar hij terecht kan bij vragen. Door samenwerking kunnen alle middelen worden ingezet die nodig zijn om de gestelde doelen te bereiken. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan fondsen en omklapwoningen7. Fondsen kunnen worden ingezet om belemmeringen op te heffen, zodat er sneller schuldhulpverlening kan worden ingezet. Zoals het verstrekken van een fonds aan een ZZP’er om de boekhouding in orde te maken of het voorkomen van een huisuitzetting. Als er huisuitzetting dreigt, worden mensen ondersteund in hun eigen huis, de zogenaamde omklapwoning, totdat zij het zelf weer kunnen. Kortom, voor verschillende doelgroepen kan de juiste begeleiding en aanpak worden ingezet vanuit de keten. Door het toepassen van Mobility Mentoring, zal de stress van de inwoner worden verminderd waardoor hij beter in staat is om mee te werken aan een oplossing. Er wordt een integraal plan van aanpak opgesteld, waarbij de hulpvraag leidend is en de juiste begeleiding op verschillende leefgebieden wordt ingezet. Doelen en doorlooptijden worden in het plan van aanpak vermeld, zodat voor iedereen duidelijk is wie wat doet en ook wanneer er bepaalde acties genomen moeten worden.

Er wordt gekeken naar de persoon in de context van zijn gezin en in de context van andere eventueel aanwezige problemen. Integraliteit vanuit de inwoner wordt hiermee op twee manieren ingevuld.

4.2.5 Verder vormgeven curatieve schulddienstverlening Uit de beeldvorming is gebleken dat de curatie, oftewel de technische uitvoering van schulddienstverlening door de ISD Bollenstreek, effectief en succesvol is. Inwoners die bij de ISD Bollenstreek eenmaal in een traject zitten, zijn doorgaans tevreden met de dienstverlening. De ISD Bollenstreek heeft bij het uitvoeren van de schulddienstverlening een onafhankelijke en bemiddelende rol en richt zich hierbij op het oplossen, of als dat niet mogelijk is, het beheersbaar maken van de schuldenproblematiek. De technische uitvoering van schulddienstverlening zal daarom niet worden gewijzigd, maar wel worden aangevuld en doorontwikkeld om aan te sluiten op de nieuwe integrale aanpak in gemeente Teylingen.

4.2.6 Inzetten op nazorg en voorkomen van herhaling Om te zorgen dat de schuldhulpverlening die geboden wordt, duurzaam is, zal er meer ingezet worden op nazorg. Hiermee wordt herhaling voorkomen. Bij nazorg wordt er in één of meer contactmomenten nagegaan of de financiële huishouding op orde is en of er te verwachten is dat er in de toekomst nieuwe problemen ontstaan. Mocht er aanleiding voor zijn, zal er opnieuw een begeleidingstraject op maat worden ingezet. Een training Omgaan met geld of ondersteuning van een vrijwilliger kunnen tijdens en na een traject uitkomst bieden.

7

https://ibabsonline.eu/LijstDetails.aspx?site=Teylingen&ListId=c0630b5a-4fdd-4a08-bfb3787b58e2c543&ReportId=f8a9072c-923f-4c5a-ba58-4e0d56641596&EntryId=938f7598-9454-4456-a160536e97c2802d&searchtext= Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 17

5. Plan van aanpak Om uitvoering te geven aan de in hoofdstuk 4 geformuleerde beleidsuitgangspunten en daarmee de genoemde doelstellingen te bereiken, zullen er nieuwe en bestaande instrumenten worden ingezet. Wat we gaan doen en hoe we dit gaan doen, wordt hieronder weergegeven.

5.1 Preventie en vroegsignalering A. Betere informatievoorziening: Door het realiseren van algemene en individuele informatievoorziening, gaan we inwoners gerichter informeren door onder andere verbetering van gemeentelijke websites, folders en leesbare brieven. Er zijn verschillende lespakketten, bijvoorbeeld van het NIBUD, die gebruikt kunnen worden om lessen te verzorgen op middelbare scholen of op het MBO. Vanuit de gemeente kan gesproken worden met basisscholen en middelbare scholen om het onderwerp “omgaan met geld” te integreren in bestaande lespakketten. Ook verenigingen kunnen worden bezocht om voorlichting te geven, waarbij een brede doelgroep bereikt kan worden. De samenwerking tussen organisaties zal worden verbeterd, waardoor inwoners beter geïnformeerd worden vanuit de keten. Voor het versterken en opzetten van samenwerkingsverbanden kan gebruik worden gemaakt van de expertise van andere organisaties, eventueel gesubsidieerd vanuit het rijk. Het rapport Schuldhulpverlening in de keten van Divosa8 kan daarnaast ondersteuning bieden. B. Training preventie en vroegsignalering aan professionals en vrijwilligers: Netwerkpartners zullen vanuit de gemeente worden getraind in de nieuwe werkwijze van schuldhulpverlening. Hiervoor kan onder andere gebruik worden gemaakt van vernieuwde editie van De eindjes aan elkaar knopen van Platform 319.

Deze handreiking geeft duidelijk uitleg over bepaalde onderwerpen en deze informatie kan in trainingen worden overgebracht aan netwerkpartners. Door het toepassen 9%-regeling ten laste van de schuldeiser, kunnen deze trainingen worden bekostigd. C. Meer begeleiding in een eerder stadium: Zorg- en welzijnsorganisaties (waaronder huisartsen, CJG, Sociale teams) wooncorporaties, verenigingen, kerken, enzovoort worden geïnstrueerd om zo vroeg mogelijk signalen op te laten pakken en om vervolgens deze signalen in vroegtijdig stadium met elkaar delen. Waar mogelijk wordt dit bespreekbaar gemaakt met de betreffende inwoners. Door het inzetten van Vroeg Eropaf

8 https://www.divosa.nl/sites/default/files/onderwerp_bestanden/schuldhulpverlening_in_de_keten.pdf 9 http://www.platform31.nl/publicaties/vernieuwde-editie-de-eindjes-aan-elkaar-knopen

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 18

worden signalen van dataleveranciers, namelijk van de energiebedrijven, zorgverzekeraars, woningcorporaties en gemeentelijke belastingen gebruikt om in een vroeg stadium hulp te kunnen bieden. Hierbij zal gehandeld worden binnen de wet- en regelgeving rondom privacy.

5.2 Laagdrempelige aanpak A. Meer maatwerk bieden en niet de regels, maar de inwoner centraal: In gesprekken met mensen wordt bezien hoe ze geholpen zijn en niet welke regels op hen van toepassing zijn. Waar mogelijk, zal deregulering plaatsvinden. Inzet van de Papierwinkel biedt inwoners de mogelijkheid om laagdrempelig aan te kloppen voor hulp bij financiële vragen, invullen van formulieren of brieven waar zij zelf niet uitkomen.

B. Schaamte zoveel mogelijk bestrijden: Door communicatie te verbeteren willen we inwoners bereiken die nu wegens schaamte, eenzaamheid of onbekendheid niet aankloppen voor hulp. Kredietbank Nederland heeft in 2016 samen met Universiteit Groningen en Syncassso onderzoek gedaan naar barrières die mensen met financiële problemen ervaren bij het zoeken van hulp. Zij hebben gezamenlijk de communicatietoolbox Afgelost = opgelost10 ontwikkeld. De gemeente Teylingen kan hier gebruik van maken om mensen beter te bereiken. Ook kunnen ervaringsdeskundigen worden ingezet als maatje of bij het geven van voorlichting, om de drempel te verlagen.

5.3 Proces versimpelen en minder bureaucratisch A. Intake koppelen aan sociale teams, BIP en zorgloket: De toegang tot schuldhulpverlening zal worden georganiseerd vanuit de sociale teams, waarbij de teams expliciet de taak krijgen om een integrale intake te doen en een plan van aanpak op te stellen.

B. Verbinden van netwerken: We laten organisaties beter weten wat ze aan elkaar hebben en zorgen voor verduidelijking van taken en verantwoordelijkheden. Er zullen warme overdrachtmomenten worden georganiseerd om verwijzingen succesvol tot stand te brengen.

10

https://www.kredietbanknederland.nl/afgelost-is-opgelost

19 Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021

C. Verbeteren van communicatie: Dit gaan we doen door het verbeteren van websites en andere algemene informatievoorziening en door het verbeteren van de communicatie vanuit de gemeente en de ISD Bollenstreek. Op de site van de gemeente moet op een zichtbare plek duidelijke informatie komen over schuldhulpverlening. Op de sites kunnen ook tips komen en links naar bijvoorbeeld https://www.nibud.nl/consumenten/persoonlijk-budgetadvies/, https://berekenuwrecht.nibud.nl/ en www.wijzeringeldzaken.nl. Ook kan de gemeente aansluiten bij Startpunt Geldzaken van Nibud, Vereniging Eigen Huis (VEH), de beleggersvereniging VEB en de Stichting Certificering FFP. Startpunt Geldzaken richt zich op financiële zelfredzaamheid. Daartoe zijn geldplannen ontwikkeld en via het internet beschikbaar gesteld, om huishoudens stap voor stap en op de door hen gewenste tijd en plaats, te helpen om de eigen geldzaken in balans te krijgen en te houden 11. Folders en brieven vanuit de ISD Bollenstreek zullen worden aangepast om deze beter leesbaar te maken.

5.4 Integrale aanpak voor de inwoner A. Gezinscontext bezien en andere problematieken bij de persoon/het gezin onderzoeken: Door het bieden van maatwerk en gebruik te maken van het netwerk, wordt er breed gekeken naar de hulpvraag. Mobility Mentoring of elementen hieruit worden toegepast, zodat er aandacht is voor verschillende leefgebieden.

5.5 Verder vormgeven curatieve schulddienstverlening A. Schulden oplossen of, wanneer dat niet kan, beheersbaar maken: De curatieve schulddienstverlening is effectief gebleken en kan worden uitgebreid om een totaalpakket aan middelen in te kunnen zetten. In de nieuwe werkwijze zal de curatieve schulddienstverlening de volgende instrumenten bevatten:      

11

budgetcoaching training betalingsregelingen en mogelijk herfinanciering (100% aflossen) schuldbemiddeling en mogelijk saneringskrediet (voorstel tegen finale kwijting) aanvragen regeling in het kader van Wnsp budgetbeheer

https://www.nibud.nl/beroepsmatig/startpunt-geldzaken/

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 20

Nieuw hierbij is de eventuele inzet van herfinanciering en saneringskrediet. Er zal onderzoek gedaan worden naar de mogelijkheden om deze instrumenten in te zetten. Daarnaast zal er een uitbreiding plaatsvinden van het Zelfstandigenloket en wordt onderzocht of de ISD Bollenstreek primaire vaste lasten door kan betalen. Ook zullen er mogelijkheden worden gecreëerd om het eigen incassobeleid van Teylingen te versoepelen

5.6 Inzetten op nazorg en voorkomen van herhaling A. Contact houden na het afsluiten van een traject Na beëindiging van een traject, zal bezien worden of de financiële situatie van de inwoner stabiel is of dat er begeleiding op maat ingezet moet worden om een tot een duurzame stabiele financiële situatie te komen en herhaling tegen te gaan. Hiervoor kan een training Omgaan met geld worden aangeboden of vrijwilligers worden ingezet. Om meer inzicht te krijgen in terugval, zal er beter geregistreerd worden of iemand eerder een traject heeft doorlopen in het kader van schuldhulpverlening.

6. Wie doet wat? Met het beleid op schuldhulpverlening beoogt de gemeente een integrale aanpak, door breed naar de problematiek te kijken. Een integrale toegang sluit aan op de uitgangspunten uit de armoedenota. In de sociale teams zijn vertegenwoordigers van verschillende organisaties aanwezig, om vanuit hun eigen expertise de inwoner te kunnen bieden waar vraag naar is. Dit kunnen voorzieningen zijn vanuit de WMO, of inzet op gedragsverandering door maatschappelijk werk. Door de toegang tot schuldhulpverlening te organiseren vanuit het sociaal team, is een brede kijk en aanpak geborgd.

6.1 Sociaal team In het sociaal team zitten medewerkers van MEE, Kwadraad, ISD Bollenstreek, Welzijn Teylingen en wijkverpleegkundigen van ActiVite, Buurtzorg en Marente. Zij beantwoorden vragen van inwoners of ondersteunen hen bij het vinden van een oplossing. In de nieuwe aanpak zal een consulent schulddienstverlening van de ISD Bollenstreek aan de teams worden toegevoegd. Door te kijken naar de hulpvraag en een integraal plan van aanpak op te stellen, wordt de inwoner centraal gesteld. Toegang tot schuldhulpverlening wordt daarom georganiseerd vanuit het sociaal team en er wordt maximaal ingezet op samenwerking in de keten en met vrijwilligers. Verschillende organisaties zijn in het sociaal team vertegenwoordigd, waardoor er breed gekeken kan worden naar een hulpvraag en een integrale aanpak mogelijk is. Bij financiële problematiek, zal er een casemanager worden ingezet die de regie houdt op het proces en de ketensamenwerking in een dossier. Dit is een specialist op het gebied van schuldhulpverlening en zal optreden als ketenregisseur. Nieuw aan deze aanpak is dat een inwoner niet voor hulp gelijk naar de ISD Bollenstreek gaat waar de nadruk op dienstverlening en curatie ligt, maar naar het sociaal team waar de nadruk ligt op het bieden van ondersteuning om te komen tot een passende oplossing voor het probleem. Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 21

De ketenregisseur bepaalt samen met de klant wie en wat er nodig is om geholpen te worden en zij leggen dit samen vast in een plan van aanpak. In dit plan van aanpak worden doelen bepaald, termijnen vastgelegd en is omschreven wie welke taak heeft. De ketenregisseur bewaakt het proces tot en met de nazorg. Een aanvraag voor schuldhulpverlening moet volgens de Wgs binnen 8 weken in behandeling worden genomen. Door participatie van een medewerker schulddienstverlening in de sociale teams, kan er binnen deze termijn een beschikking worden afgegeven.

6.2 ISD Bollenstreek Inwoners met schulden kunnen bij de ISD Bollenstreek terecht voor schulddienstverlening, de technische, curatieve kant van schuldhulpverlening. De ISD Bollenstreek hanteert daarbij een brede aanpak, waarbij in eerste instantie wordt gekeken naar het ontstaan van de schulden. Vervolgens wordt er gekeken wat de beste aanpak is bij het beheersbaar maken of het oplossen van de schulden. In november 2016 is de ISD Bollenstreek gestart met het Budget Informatiepunt (BIP). Het BIP is bedoeld als een laagdrempelige voorziening waar inwoners terecht kunnen met financiële vragen. In het BIP is een consulent schulddienstverlening en een vrijwilliger van Humanitas aanwezig om informatie en advies te verstrekken. Ook werkt de ISD Bollenstreek sinds dit jaar met een zelfstandigenloket, waar ondernemers met financiële problemen terecht kunnen met vragen. Er is een samenwerkingsconvenant met de woningcorporaties en GGZ om huisontruimingen te voorkomen. De ISD Bollenstreek biedt gestandaardiseerd maatwerk, door gebruik te maken van het screeningsinstrument MESIS. Nieuw aan de werkwijze van de ISD Bollenstreek is, dat zij bij inwoners van gemeente Teylingen niet meer hoeven te kijken naar zelfredzaamheid. Dit is in de voorfase al beoordeeld en hierop is passende begeleiding ingezet op het moment dat een aanmelding voor curatie plaatsvindt bij de ISD Bollenstreek.

De ISD Bollenstreek neemt aanvragen van inwoners uit Teylingen in behandeling na een melding of overleg met de ketenregisseur van het sociaal team. Om schulden beheersbaar te maken of op te lossen, kan de ISD Bollenstreek momenteel de volgende activiteiten uitvoeren:       

Verstrekken van informatie en advies; Budgetcoaching; Trainingen; Betalingsregeling (100% betalen van de schulden); Schuldbemiddeling (voorstel tegen finale kwijting); Het aanvragen van een regeling in het kader van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). Budgetbeheer.

Dit zal eventueel worden uitgebreid met de volgende activiteiten: 

Herfinanciering: De schuld 100% wordt afgelost met behulp van bijvoorbeeld een krediet. De schuld wordt in zijn geheel overgenomen en er blijft één schuldeiser over.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 22





Saneringskrediet: Hierbij wordt een krediet verstrekt om een deel van de schulden af te lossen en het restant wordt kwijtgescholden. De schuldenaar lost in drie jaar het saneringskrediet af en heeft nog maar te maken met één schuldeiser. Schuldhulpverlening aan ondernemers (SHVO): Er wordt een minnelijke regeling tot stand gebracht voor de totale schuldenlast. Hierbij wordt rekening gehouden met de continuïteit van de onderneming, hetzij op basis van een bedrijfssaneringskrediet, hetzij middels een spaarsanering.

De ISD Bollenstreek kan hiervoor een samenwerking aangaan met een stadsbank of kredietbank, bij voorkeur voor de gehele ISD Bollenstreek. Om ondernemers met financiële problemen te kunnen helpen, zal het zelfstandigenloket worden uitgebreid door middel van een samenwerkingsverband met een organisatie die zakelijke schulden kan saneren, zodat in situaties waarbij dat mogelijk is het bedrijf kan blijven behouden.

6.3 Kwadraad Kwadraad ondersteunt mensen die zelf geen oplossing kunnen vinden voor hun problemen. Dit doen zij onder andere met maatschappelijk werkers en sociaal raadslieden. In de aanpak van schulden, kan Kwadraad een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van zelfredzaamheid en helpen bij problematiek op verschillende leefgebieden. Kwadraad heeft ervaring met outreachend werken. Deze ervaring zal ingezet worden bij het vormgeven van vroegsignalering.

6.4 MEE MEE biedt ondersteuning aan mensen met een beperking of chronische ziekte. De consulenten zijn, vanuit de opdracht vanuit HLT Samen, momenteel maximaal een half jaar betrokken bij de cliënten. Zij helpen iemand zo goed mogelijk op weg, zodat de persoon weer grip op zijn leven heeft. Zij werken outreachend als dit passend is en ondersteunen bij aanmelding bij bijvoorbeeld Humanitas of de ISD Bollenstreek. Daarnaast biedt MEE de cursus Omgaan met geld, speciaal voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking.

6.5 Humanitas In Teylingen verzorgen vrijwilligers van Humanitas de thuisadministratie en zijn zij aanwezig in het Budget Informatiepunt (BIP) bij de ISD Bollenstreek. Het doel van Humanitas is mensen begeleiden naar zelfredzaamheid en als dat niet mogelijk is, begeleiden naar andere hulpverlening zoals budgetbeheer of beschermingsbewind. In de nieuwe aanpak kunnen hun werkzaamheden mogelijk in het kader van curatieve begeleiding en nazorg worden uitgebreid.

6.6 Welzijn Teylingen Welzijn Teylingen kan als brede welzijnsorganisatie een belangrijke rol spelen bij het wegnemen van stress en het empoweren van de inwoners. Bij de groep van inwoners met financiële problemen is ook vaak sprake van andere problematiek zoals eenzaamheid, noodzaak voor mantelzorg, ziekte, laaggeletterdheid en werkeloosheid. Door de inzet van sociaal werkers in samenwerking met ervaringsdeskundigen en vrijwilligers kan de zelfredzaamheid en eigen regie verhoogd worden. Het inzetten van vrijwilligers is een onderdeel van het armoedebeleid. Naast de begeleiding van Humanitas, kan gebruik worden gemaakt van de diensten vanuit Welzijn Teylingen. Onderzocht kan worden of methodieken van bijvoorbeeld Schuldhulpmaatje overgenomen kunnen worden. Om de druk op vrijwilligers te voorkomen, kan Welzijn Teylingen hierin een coördinerende rol vervullen en scholingstrajecten voor vrijwilligers organiseren. Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 23

6.7 Ketenaanpak Bestaande samenwerkingen blijven bestaan en waar mogelijk wordt hierbij aangesloten. Het zorgoverleg waarin verschillende organisaties aan deelnemen, wordt bijvoorbeeld gebruikt als vindplaats. Er zal waar nodig gebruik worden gemaakt van omklapwoningen. Daarnaast zal er gekeken worden naar eventuele andere oplossingen, zoals het uitvoeringsprogramma van het beleidskader maatschappelijke zorg voor ogen heeft. Uit de beeldvorming is gebleken dat men de hoeveelheid aan organisaties als een doolhof ervaart. Door organisaties te verbinden, gezamenlijk op te trekken bij integrale hulpvragen en een uniforme werkwijzen na te streven, maken we effectief gebruik van de mogelijkheden die de verschillende organisaties kunnen bieden. Taken worden helder omschreven en verantwoordelijkheden worden afgesproken en vastgelegd. Netwerkpartners zullen worden geschoold om te kunnen doen wat van hen wordt gevraagd. Voor de leden van het sociaal team is het ook belangrijk dat zij weten naar wie zij kunnen verwijzen buiten het eigen team. Hierbij moet gedacht worden aan bewindvoerders, vluchtelingenwerk, de voedselbank, kledingbank, charitasinstellingen, enzovoort. Om schuldhulpverlening laagdrempelig en voor de inwoner overzichtelijk te houden, kan de inwoner zich op verschillende plekken melden. De inwoner wordt altijd geholpen, ongeacht waar hij of zij zich aanmeldt.

De aanmelding kan rechtstreeks worden gedaan in het sociaal team, bij het zorgloket van de gemeente, bij de ISD Bollenstreek, Kwadraad of een andere netwerkpartner. Bij deze aanpak is het belangrijk dat alle netwerkpartners en medewerkers van de zorgloketten weten hoe ze de hulpvrager verder kunnen helpen. Hiervoor zullen duidelijke instructies komen. Er zal een instrument worden gebruikt, waarbij een vraagverheldering op alle leefgebieden plaatsvindt en die door alle netwerkpartners kan worden gebruikt. Bij elke melding zal de ketenregisseur worden ingeschakeld. Dit is zoals eerder aangegeven een specialist op het gebied van schuldhulpverlening (bijvoorbeeld een consulent vanuit de ISD Bollenstreek) en lid van het sociaal team. Na een melding, neemt de ketenregisseur zelf contact op met de hulpvrager. Hiermee wordt het risico beperkt dat een verwijzing niet aankomt. Door het aangaan van samenwerkingsverbanden met netwerkpartners en vrijwilligers is het aanbod van diensten waar gebruik van gemaakt kan worden, groot. Door in te zetten op begeleiding op maat, wordt de inwoner optimaal voorbereid op een traject bij de ISD Bollenstreek en is er altijd een contactpersoon aanwezig. Alle netwerkpartners en medewerkers van de gemeente schakelen de ketenregisseur in bij een financiële hulpvraag.

Deze ketenregisseur werkt outreachend bij (vroeg)signalen en zorgt voor een warme overdracht naar aansluitende dienstverlening, zoals ISD, om geen gat te laten vallen in de dienstverlening. De ketenregisseur kan eventueel samen met een vrijwilliger op huisbezoek gaan. Met deze aanpak wordt de schulddienstverlening aangevuld vanuit de hulpverleningskant. De benaming schuldhulpverlening past dan ook beter in deze brede aanpak van hulp- en dienstverlening. De ISD Bollenstreek blijft de curatie, oftewel de technische kant van het traject, uitvoeren. De NVVK heeft een processchema ontwikkeld, waarin alle facetten van schuldhulpverlening een plek hebben. Binnen de Teylingse situatie komt het schema er als volgt uit te zien:

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 24

Sociaal team ISD Bollenstreek Sociaal team/ISD Bollenstreek ISD Bollenstreek/netwerkpartner/vrijwilliger Netwerkpartner/vrijwilliger

In de bijlage is een begrippenlijst opgenomen om de termen in het processchema te verhelderen. De ISD Bollenstreek houdt zich als lid van de NVVK aan de richtlijnen wat essentieel is om schulden uiteindelijk te kunnen oplossen. Het sociaal team heeft meer handelingsruimte en kan in de voorfase inzetten wat nodig is. Indien langdurige ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld omdat er sprake is van herhaling en een inwoner niet tot een schuldregelingstraject bij de ISD Bollenstreek kan worden toegelaten, kan Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD) worden ingezet. Hierbij worden inkomsten gemaximaliseerd, uitgaven geminimaliseerd en de beslagvrije voet gegarandeerd. Schuldeisers worden op de hoogte gehouden en waar mogelijk worden er regelingen getroffen. Budgetbeheer of beschermingsbewind kan worden ingezet om nieuwe Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 25

schulden te voorkomen. Dit is een vorm van langdurige stabilisatie en is erop gericht om een inwoner niet verder te laten afglijden.

7. Financiële context In de kadernota 2018 is een bedrag van € 50.500 opgenomen om activiteiten in het kader van preventie en vroegsignalering uit te voeren, samenwerkingen te versterken en nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Extra formatie bij ISD Bollenstreek is toegezegd en de rol van de netwerkpartners zal vervuld worden in het kader van bestaande en eventueel nieuwe subsidieafspraken. Voor het implementeren van de nieuwe werkwijze zal ongeveer 0,5 extra fte nodig zijn wat in de begroting voor 2018 meegenomen zal worden. Extra inkomsten zullen gegenereerd worden door een schuldeisersbijdrage in te voeren. Naar schatting zal dit jaarlijks € 5.500 opleveren. Over het inhouden van de 9% van de gereserveerde gelden ten behoeve van de schuldeisers, zegt de NVVK het volgende (artikel 5 Gedragscode Schuldhulpverlening): “Voor het opzetten en uitvoeren van schuldregelingen kunnen NVVK-leden vergoedingen in rekening brengen, met inachtneming van de vigerende wet- en regelgeving in het kader van de Wet op het consumentenkrediet. De vergoeding voor een schuldregeling wordt steeds ten laste gebracht van de door de schuldenaar, in het kader van een schuldregeling, gespaarde maximale afloscapaciteit zoals uit te keren aan de schuldeisers.

De Algemene Ledenvergadering van de NVVK stelt een percentage vast van het gespaarde bedrag dat als vergoeding maximaal in rekening mag worden gebracht. Het percentage is nu vastgelegd op 9% van de doorbetaalde bedragen aan de schuldeisers.” Bij het inhouden van de 9% betaalt de schuldenaar niet meer dan in de huidige situatie. Een voorbeeld. De aflossingscapaciteit van de schuldenaar is vastgesteld op € 100 per maand. Gedurende de schuldbemiddeling van 36 maanden, kan er € 3.600 worden gereserveerd voor de schuldeisers. De schuldeisers ontvangen in totaal € 3.600 in de huidige situatie. Bij het inhouden van de schuldeisersbijdrage, ontvangen de schuldeisers € 3.276 en betalen zij € 324 mee aan het traject. De vergoeding die op deze manier bij schuldeisers in rekening wordt gebracht, kan worden geïnvesteerd in preventie en vroegsignalering en het scholen van netwerkpartners en vrijwilligers. De verdeling zal er naar verwachting als volgt uit komen te zien: Begroting 2018: 

Implementatie schuldhulpverlening in de sociale teams € 55.000

Kadernota 2018:    

Vroeg Eropaf/outreachend werken € 31.000 Communicatie € 4.000 Samenwerkingsverbanden € 3.500,00 Invoering Papierwinkel € 12.000

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 26

Schuldeisersbijdrage: 

Voorlichting en training € 5.500

Daarnaast zal het invoeren van Mobility Mentoring kosten met zich meebrengen. Op dit moment is nog niet aan te geven hoeveel dit bij benadering zal zijn. Naar verwachting zijn de kosten voor implementatie eenmalig. Bij de evaluatie omstreeks juli 2018 zal worden bezien of er na de periode van een jaar nog extra inzet nodig zal zijn. De kosten voor outreachend werken, de Papierwinkel, communicatie, training en voorlichting zijn structureel en zullen ook in de evaluatie worden meegenomen. Schuldhulpverlening levert de gemeente ook iets op. Uit onderzoek (Hogeschool Utrecht en Regioplan, 2011) blijkt dat elke euro die een gemeente besteedt aan schuldhulpverlening, ongeveer het dubbele bespaart op andere terreinen waardoor schuldhulpverlening loont.

8. Verantwoording Zoals in de inleiding genoemd, heeft de Nationale Ombudsman een aantal aanbevelingen gedaan aan gemeenten om schuldhulpverlening voor iedereen toegankelijker te maken. Bij de nieuwe aanpak, voldoet gemeente Teylingen aan al deze aanbevelingen. Hieronder worden deze aanbevelingen nog een keer benoemd:      

Ondersteun en begeleid minder zelfredzame burgers tijdens en na het schuldhulptraject; Stel de (hulpvraag van de) schuldenaar centraal: kijk naar maatwerkoplossingen als een reguliere aanpak niet volstaat; Zorg voor persoonlijke aandacht, regelmatig contact en duidelijkheid zodat iemand weet waar hij voor wat moet zijn; Zet direct stappen na toelating tot de schuldhulpverlening: korte doorlooptijden verhogen de kans op succesvolle schuldhulp; Bied (voorlopige) hulp bij een dringende situatie ook als de schuldenaar nog niet is toegelaten tot de schuldhulpverlening; Geef iemand bij afwijzing/beëindiging van de schuldhulpverlening een besluit zodat hij gebruik kan maken van rechtsmiddelen.

Het rapport van WRR schetst drie beleidsrichtingen, namelijk: 



Probeer allereerst te voorkomen dat mensen nodeloos in financiële problemen komen door keuzes zo in te richten dat mensen relatief makkelijk zullen uitkomen bij de optie die voor hun financiële situatie waarschijnlijk het beste is. Dat kan bijvoorbeeld door het aanbieden van goede default-opties bij financiële keuzes; Als mensen toch problematische schulden (dreigen te) ontwikkelen, zorg dan dat sneller dan nu het geval is contact wordt gelegd tussen schuldenaar en hulpverlener. Dat kan door de drempel voor schuldhulpverlening te verlagen en door meer werk te maken van vroegsignalering;

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 27



Mochten mensen hun schulden aan de overheid niet meer afbetalen, zet de bijzondere bevoegdheden van de overheid dan zoveel mogelijk pas in nadat is vastgesteld dat de betreffende schuldenaren ook beschikken over voldoende afloscapaciteit. Anders kan het gevolg zijn dat schuldenaren onder het bestaansminimum uitkomen, en daardoor welhaast gedwongen zijn om nieuwe schulden te maken.

Door ons te richten op communicatie, preventie en vroegsignalering, te kijken naar het eigen incassobeleid en te dereguleren waar mogelijk, sluit de nieuwe aanpak aan op deze drie beleidsrichtingen van de WRR.

8.1 Doorlooptijden De gemeente Teylingen houdt zich aan de wettelijke doorlooptijden die in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en Wgs zijn bepaald. De ISD Bollenstreek die de technische schulddienstverlening uitvoert, is lid van de NVVK en moet zich houden aan doorlooptijden van de NVVK. Door activiteiten in de voorfase door netwerkpartners te laten uitvoeren, zijn deze doorlooptijden niet altijd van toepassing. In het plan van aanpak dat met de hulpvrager wordt opgesteld, zullen altijd realistische termijnen worden gesteld die aan de hulpvrager kenbaar worden gemaakt.

8.2 Kwaliteitsborging Door te werken met professionele organisaties die aan voor de branche geldende kwaliteitseisen voldoen, wordt de kwaliteit van de integrale schuldhulpverlening geborgd. Voorbeelden van keurmerken zijn ISO, NEN, NVVK en lidmaatschap BPBI. Omdat de toegang tot schuldhulpverlening geregeld wordt via het sociaal team, zal de kwaliteitsbewaking daar plaatsvinden door de kwartiermaker.

8.3 Monitoring Onder paragraaf 4.1.1 is aangegeven wat we de komende beleidsperiode willen bereiken, namelijk:   



Het aantal hulpvragen, door het bieden van een laagdrempelige toegang, verhogen met minimaal 20%. Dit komt neer op 118 hulpvragen per jaar; Door het inzetten van vroegsignalering, verwachten we daarnaast nog eens 50 huishoudens te bereiken in een vroeg stadium; Het eerste jaar zal er naar verwachting een toename zijn van het aantal curatieve trajecten. De verwachting is dat er in 2018 in totaal 55 curatieve trajecten ingezet zullen worden. Dit aantal zal in de jaren daarna sterk moeten afnemen. Het uitvalpercentage is maximaal 5%.

Door goede registraties van alle betrokken organisaties en het genereren van managementinformatie, worden de aantallen gemeten en kan hierop worden bijgestuurd als dat nodig blijkt te zijn. Er zullen registraties worden gedaan van NAW-gegevens12, contactmomenten, verwijzingen, ingezette trajecten, doorlooptijden, resultaten en uitstroom voorzien van een reden. Het registreren en verwerken van de gegevens gebeurt binnen de geldende privacywet- en

12

Naam, adres, woonplaats

28 Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021

regelgeving.

8.4 Implementatie, evaluatie en vervolg Dit beleidsplan geldt over de periode juli 2017 tot juli 2021. Het neerleggen van de taak schuldhulpverlening in de sociale teams heeft implementatietijd nodig en zal niet in 2017 gerealiseerd zijn. Omstreeks juli 2018 zal geëvalueerd worden hoever het staat met de uitvoering van dit beleidsplan. Per 1 juli 2021 zal een volgend nieuw beleidsplan in gaan. Voordat dit nieuwe beleidsplan wordt opgesteld, zal een evaluatie plaatsvinden om te bezien of de doelstellingen zijn behaald en of er bijsturing nodig is voor het nieuwe beleidsplan 2021-2025.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 29

Bijlage 1 Uitleg begrippen processchema13 1. Aanmelding en intake Het doel van de Aanmelding is de registratie van de hulpvraag van de klant bij het NVVK-lid. De aanmelding leidt tot informatie die noodzakelijk is voor intake/crisisinterventie. Het doel van de Intake is het toetsen van de zelfredzaamheid van de klant en het vaststellen van het probleem van de klant om een plan van aanpak te ontwikkelen. 2. Crisisinterventie Het doel van crisisinterventie is het afwenden van een crisis en daarmee de mogelijkheid creëren om de schuldenaar te helpen via de reguliere schuldhulpverlening. Indien er sprake is van een bedreigende situatie vindt binnen 3 werkdagen na de aanmelding het eerste gesprek plaats waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. 3. Informatie en advies Doel is het geven van Informatie en Advies over het zelfstandig bereiken van duurzaam financieel evenwicht zonder gebruik te maken van de producten Stabilisatie, Betalingsregeling, Herfinanciering, Schuldregeling, Budgetbeheer, Budgetcoaching of Duurzame Financiële Dienstverlening. Door het geven van informatie en advies kan ook een beroep op andere vormen van financiële dienstverlening worden voorkomen. 4. Stabilisatie Het doel van Stabilisatie is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de schuldenaar.

Hierbij is van belang dat de inkomsten worden gemaximaliseerd, de uitgaven tot het minimum worden beperkt, er geen crisis is en de beslagvrije voet wordt gegarandeerd. Als bovenstaande is bereikt kan een Betalingsregeling, Herfinanciering of een Schuldregeling worden opgezet. 5. Duurzame Financiële Dienstverlening Het doel van Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD) is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de schuldenaar, waarbij is vastgesteld dat het bestaande schuldprobleem door in of bij die persoon gelegen omstandigheden nog niet duurzaam opgelost kan worden. 6. Betalingsregeling Het doel van de betalingsregeling is het volledig (100%) betalen van de vordering in een aantal termijnen. 7. Herfinanciering Herfinanciering heeft tot doel een financieringsovereenkomst tot stand te brengen tussen de schuldenaar en de kredietverstrekker, waarmee de vastgestelde vordering(en) ineens en voor 100% wordt(en) voldaan.

13

Volgens NVVK en https://www.zelfjeschuldenregelen.nl/over-schulden/extra-informatie/begrippen-a-z/

30 Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021

8. Schuldregeling Het doel van de schuldregeling is het bewerkstelligen van een minnelijke regeling van de totale schuldenlast. De module Schuldregeling bestaat uit twee submodules: Schuldbemiddeling en Saneringskrediet. Schuldbemiddeling Schuldbemiddeling is het oplossen van schulden, door het bemiddelen tot een regeling met schuldeisers, zonder krediet te verlenen. De schuldenaar reserveert maandelijks bij de schuldbemiddelende instantie het inkomen boven het Vrij Te Laten Bedrag, die de bedragen vervolgens doorbetaalt aan de schuldeisers. Schuldbemiddeling wordt door de gemeentelijke kredietbank, gemeenten en door de wet aangewezen instanties. Saneringskrediet Een schuldsanering is het oplossen van schulden door het verstrekken van een saneringskrediet. Met dit krediet worden de schuldeisers direct afbetaald. De schuldenaar moet dit nieuwe krediet gedurende de looptijd van de schuldregeling aflossen bij de schuldhulpverlenende instantie. 9. Budgetbeheer Budgetbeheer beheert de inkomsten en doet betalingen voor de klant, volgens een vastgesteld budgetplan. Het doel van budgetbeheer is zorgdragen dat betalingen tijdig gedaan worden en voorkomen van (nieuwe) schulden of betalingsachterstanden. 10.

Budgetcoaching Doel van budgetcoaching is het bieden van ondersteuning bij het opdoen van kennis en vaardigheden, waardoor de klant leert op een verantwoorde manier met zijn geld om te gaan. Dit kan inhouden het inzicht krijgen in de inkomsten en uitgaven, het op orde brengen van een overzichtelijke administratie, en klanten helpen bij het afstemmen van de uitgaven op het beschikbare budget, zodanig dat de schulden kunnen worden afgelost en er in de toekomst geen nieuwe schulden ontstaan. 11. Beschermingsbewind Beschermingsbewind is mogelijk voor mensen die wegens een lichamelijke of geestelijke beperking niet in staat zijn om hun eigen vermogen te beheren. Het bewind zegt dus niets over de vermogenspositie van iemand, maar wel over het onvermogen om de eigen financiën te regelen. Beschermingsbewind wordt in principe aangevraagd door de klant zelf maar kan ook door familieleden (tot in de 4e graad) worden aangevraagd. Is er niemand die de aanvraag kan doen en is bewind voering toch noodzakelijk, dan kan een verzoek bij de officier van Justitie in worden gediend. 12. Flankerende hulp Met de inzet van flankerende hulp wordt de schuldenaar zodanig ondersteunt dat het mogelijk is om te komen tot een duurzame oplossing of beheersing van de financiële problemen. 13.

Wsnp De Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (Wsnp) is een aanvulling op de Faillissementswet en biedt burgers met financiële problemen een extra perspectief op een schuldenvrije toekomst. De Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 31

rechter beslist hierin over de toelating tot deze regeling, de hoogte van de afloscapaciteit en de duur van de sanering. Voorwaarde voor toelating is, dat de schulden te goeder trouw zijn ontstaan en dat een vrijwillig akkoord over afbetaling niet meer mogelijk is. Dit wettelijke traject kan pas in werking treden, als eerst is geprobeerd in het minnelijke traject tot een oplossing te komen. 14. Nazorg Doel van Nazorg is het voorkomen van herhaling in de zin van het voorkomen dat personen opnieuw met problematische schulden te maken krijgen.

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 32

Bijlage 2 Bronvermelding

Armoedebeleid gemeente Teylingen 2017 [Beleidsnota]. (2017). Geraadpleegd van DecosJoin HLT: zaaknr. Z-17-001804 BELEIDSPLAN Schuldhulpverlening ISD BOLLENSTREEK 2012-2013 [Beleidsnota]. (2012). Geraadpleegd van http://ibabsonline.eu/Agenda.aspx?site=teylingen&agendaid=e1a36093-47ed-4a27-a6d0720de4f7550a&FoundIDs= Hogeschool Utrecht. (2011). Schuldhulpverlening loont!. Geraadpleegd van https://www.divosa.nl/sites/default/files/onderwerp_bestanden/schuldhulp_loont.pdf Jungman, N., & Wesdorp, P. (2017). Mobility Mentoring. Hoe inzichten uit de hersenwetenschap leiden tot een betere aanpak van armoede en schulden. Geraadpleegd van http://www.platform31.nl/publicaties/mobility-mentoring Mullainathan, S., & Shafir, E. (2015). Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen. ?, ?: Times Books. Nationale Ombudsman. (2016, 11 mei). Burgerperspectief op Schuldhulpverlening [Rapport]. Geraadpleegd van https://www.nationaleombudsman.nl/onderzoeken/2016050burgerperspectief-op-schuldhulpverlening Nibud. (2016, 7 november). Kans op financiële problemen 2016 [Rapport]. Geraadpleegd van https://www.nibud.nl/wp-content/uploads/Nibud-Rapport-Kans-op-geldproblemen2016.pdf NVVK. (2017). Jaarverslag 2016. Geraadpleegd van http://jaarverslag2016.nvvk.eu/cijfers/index.html Panteia. (2014, 30 april). Amsterdam: Vroeg Eropaf [Rapport].

Geraadpleegd van http://businesscases.effectieveschuldhulp.nl/?page_id=16 Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Kredietbank Nederland en Syncasso. (2016). AFGELOST = OPGELOST. Geraadpleegd van https://www.kredietbanknederland.nl/afgelost-is-opgelost WRR. (2016). Eigen Schuld? [Rapport]. Geraadpleegd van http://www.effectieveschuldhulp.nl/files/1014/6736/6634/Een_gedragswetenschapelijk_pe rspectief_op_problematische_schulden_onderzoek_WRR2016.pdf

Beleidsnota schuldhulpverlening gemeente Teylingen 2017-2021 33

1 Bijlage 4 Evaluatie Vroeg Eropaf.pdf

Aan Van Onderwerp Datum Ter

: Dagelijks Bestuur : Afdeling beleid/procesregisseur Vroeg Eropaf : Evaluatie “Vroeg Eropaf” : 12 november 2020 : Besluitvorming

Deze notitie evalueert het project Vroeg Eropaf over de periode november 2019 t/m oktober 2020. Het oordeel van deze evaluatie valt positief uit, weliswaar met de kanttekening dat het project vanwege de corona-crisis en de hierbij behorende maatregelen, ‘ schade’ heeft opgelopen. Gevraagde besluiten Voorgesteld wordt om: 1. kennis te nemen van de evaluatie Vroeg Eropaf en de toekomstige ontwikkelingen in het kader van de vroegsignalering; 2. aansluiten bij de verdere vormgeving en uitbreiding van de vroegsignalering zoals voorgesteld in het Beleidsplan ISD Bollenstreek 2021 – 2022; 3. de samenwerking met Kwadraad vanaf 1 januari 2021 te verlengen met een half jaar conform de huidige (werk)afspraken; 4. de komende maanden monitoren of de huidige formatie voldoende is om de vroegsignalering uit te voeren. Zodra aanpassing nodig is, wordt hier separaat op teruggekomen. Cliëntenraad De cliëntenraad behoeft niet te worden gehoord, want zij zijn op zich niet bevoegd op het terrein van de schulddienstverlening (zij worden m.a.w. niet als ervaringsdeskundigen in deze gezien). Deze evaluatie wordt hen wel ter kennis gebracht. 1. Inleiding Zoals bekend zijn wij in de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen per 1 januari 2019 gestart met het project Vroeg Eropaf. Destijds een vorm van vroegsignalering van huurschulden.

In 2018 is daartoe een convenant ondertekend tussen de woonstichtingen Stek en Vooruitgang. In 2020 zijn er twee nieuwe convenantenpartners aangesloten bij het project Vroeg Eropaf: Dunea en Zorg en Zekerheid. Vroegsingalering wordt een wettelijke taak per 1 januari 2021 in de Wet schuldhulpverlening (Wgs). Vroegsingalering wordt daarom opgenomen in het Beleidsplan schulddienstverlening 2021 - 2022. Conform artikel 5 van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Bollenstreek valt de taak om de vroegsignalering uit te voeren, binnen de ISD Bollenstreek. Vanwege het project Vroeg Eropaf, heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Maar dit vraagt wel om aanpassing van de convenanten, het opstellen van overeenkomsten of andere convenanten dan wel het aansluiten bij het Landelijk convenant. Om deze reden wordt voorgesteld om de huidige werkwijze voorlopig te continueren. 2. Doel van deze notitie Doel van deze notitie is Vroeg Eropaf te evalueren. Hiernaast wordt aangegeven hoe het project Vroeg Eropaf het best als vroegsingalering kan worden geïmplementeerd en kan worden doorontwikkeld binnen de ISD Bollenstreek en de integrale toegang. Dit naar aanleiding van de wetswijziging binnen Wgs.

3. Korte schets van Vroeg Eropaf

Voorbeeld uit de praktijk

Met Vroeg Eropaf en dus door vroegsignalering willen wij:  voorkomen dat betalingsachterstanden oplopen tot problematische schulden; en  bereiken dat het ritme van de betalingen aan de woonstichtingen, nutsbedrijven en de zorgverzekering structureel wordt hersteld.

Een van de huisbezoekers is op huisbezoek geweest bij een vrouw met een kindje van 1 jaar. Zij heeft een relatie met een nog getrouwde man die bij haar inwoont.

Vroeg Eropaf wil in een vroeg stadium bewoners met financiële problemen bereiken. Dit zodat de inwoner, met kortdurende hulp van een vrijwilliger of andere hulpverleningsorganisatie, weer verder kunnen en idealiter binnen 1 jaar hun financiële problemen opgelost hebben.

Mevrouw was het financiële overzicht totaal kwijt. Zij was ook niet in staat om de formulieren in te vullen door alle stress die zij ervaarde door de financiën. Nadat de huisbezoeker haar hierbij geholpen had en haar aangemeld voor schulddienstverlening is er rust gekomen.

Bij Vroeg Eropaf worden huishoudens gemeld met een betalingsachterstand van minimaal 40 dagen en maximaal 60 kalenderdagen in RIS Matching1. Na evaluatie in 2019, is ook besloten achterstanden van minimaal 25 dagen aan te melden in het systeem. Als er 2 of meer achterstanden op 1 adres wordt gesignaleerd, wordt dit een zogenoemde match. Ook wordt een outreachend huisbezoek ingezet, bij 1 achterstand van de woonstichting. Kwadraad voert de matching uit in het systeem, waarna de afdeling schulddienstverlening van de ISD de interne check doet of deze huishoudens al bekend zijn bij schulddienstverlening.

Op dit moment beheert de ISD nu haar inkomen en dat van haar partner. Een groot gedeelte van de achterstanden/schulden zijn weggewerkt.

Vervolgens zal er een outreachend huisbezoek worden afgelegd. De hulpverleners zullen tezamen met vrijwilligers de redenen inventariseren, waardoor de achterstanden zijn ontstaan en welke problemen hier mogelijk aan ten grondslag liggen. Huishoudens krijgen advies en/of een hulpaanbod. Indien noodzakelijk wordt getracht deze mensen te motiveren de geboden hulpverlening te accepteren. 4. Resultaat van de evaluatie In de bijlage bij deze notitie is de evaluatie neergelegd. In 2018 is er een convenant ondertekend tussen de ISD Bollenstreek en de woonstichtingen Stek en Vooruitgang. In 2020 zijn er twee nieuwe convenantenpartners aangesloten bij het project Vroeg Eropaf: Dunea en Zorg en Zekerheid. Er staat een goed toepasbaar werkproces: partijen hebben duidelijke afspraken met elkaar gemaakt en de vervolghulpverlening na het vroegsignaleringsgesprek sluiten nauw op elkaar aan. Corona Vanaf eind maart 2020 zijn ten gevolge van het corona virus, geen huisbezoeken meer afgelegd. Dit heeft grote gevolgen gehad voor het project. Omdat er alleen telefonisch en per flyer contact kon worden gezocht, zijn er veel minder mensen bereikt. Veelal waren er geen of geen juiste telefoonnummers bekend bij de crediteuren. Daarnaast werd er zeer weinig gereageerd op de flyers door de inwoners.

Met de inwoners waar we wel contact mee hebben gekregen, werd geprobeerd op een zo creatieve manier kwalitatieve hulp te bieden. Door (video)bellen of soms een afspraak op kantoor met voldoende voorzorgmaatregelen, is er geprobeerd de inwoners toch zo goed mogelijk hulp te bieden bij de beginnende achterstanden. Door de afgelopen periode is gebleken dat het huisbezoek erg waardevol is. Juist in het persoonlijke face to face contact, vertelt een cliënt meer over zijn eigen situatie. Ook krijgt de hulpverlener meer een beeld van de leefomstandigheden hoe de cliënt woont. In september is er weer kort gestart met het doen van huisbezoeken. Echter door de toenemende aantal besmettingen, waren we genoodzaakt dit in oktober weer te staken.

1

RIS Matching is een webapplicatie voor het verzamelen en “matchen” van signalen die door verschillende dataleveranciers worden doorgegeven.

2

Nieuwe ontwikkelingen Woonstichting Stek en de Noordwijkse Woonstichting zijn sinds 15 februari 2020 gefuseerd. Er is gewerkt aan een nieuwe organisatie waarin afdelingen zijn samengevoegd en een nieuwe computersysteem is ingericht. Dit heeft grote invloed gehad op de aantallen achterstanden die zijn aangeleverd bij het project. Na de fusie is er een nieuwe functie ingericht als incasso-specialist. Er zullen twee medewerkers van Stek verantwoordelijk worden voor de gehele incasso procedure van alle bewoners van Stek. Wij hopen door deze nieuwe functie er meer focus komt op aanmelden van de achterstanden van Stek. Door deze nieuwe ontwikkelingen is er minder gemonitord, hoe het nu gaat met de cliënten na de interventie van Vroeg Eropaf. Vroegsignalering wordt een wettelijke taak per 1 januari 2021 in de Wgs. Vanwege het project Vroeg Eropaf, heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Maar dit vraagt wel om aanpassing van de convenanten of voor het opstellen van overeenkomsten als partijen zich aansluiten bij het Landelijk convenant. De ISD Bollenstreek wil ernaar steven om aan te sluiten bij dit Landelijk convenant, ondertekent door alle brancheorganisaties van vaste crediteuren, de NVVK en de VNG. Als vroegsignalering is verankerd in de wet wordt de spanning met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) weggenomen.

Er ontstaat nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel en kunnen gemeenten uit eigen beweging hulp aanbieden. De integrale toegang en de hierbij behorende sociale teams is een waardevolle ontwikkeling. Vroegsignalering moet nog verder vorm krijgen en geprofessionaliseerd worden. Hierbij kan ook worden aangesloten bij de ontwikkeling en bedoeling van de integrale toegang: een laagdrempelige toegang tot de schudhulpverlening creëren. Naast de Wgs is er ook het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Besluit). Er zijn in dit besluit zes signalen* aangewezen die ontvangen mogen worden om uit eigen beweging schulddienstverlening aan te bieden: 1. Achterstand betalen huur; 2. Achterstand betalen drinkwater; 3. Achterstand betalen zorgverzekering; 4. Achterstand betalen elektra; 5. Achterstand betalen gas; 6. Achterstand betalen warmte. *Het ministerie heeft aangegeven ruimte te behouden om extra vroegsignalen bij ministeriele regeling aan te wijzen. In het beleidsplan wordt met betrekking tot vroegsignalering ook opgenomen: - Wanneer de aangewezen signalen naar de gemeente mogen worden gezonden; - Hoe lang de ‘vroegsignalen’ bewaard mogen worden; - Binnen welke termijn er opvolging gegeven moet worden aan een ontvangen signaal. Mogelijke nieuwe partners Inmiddels is al enig onderzoek gedaan naar mogelijke nieuwe partners.

Gemeentelijke belastingen Een eerste ‘natuurlijke’ partner zou de gemeenten zelf kunnen zijn, daar waar zij schuldeiser is bij de gemeentelijke belastingen. Overigens is een betaalachterstand op de lokale belastingen niet als vroegsignaal aangewezen in het Besluit. Energieleveranciers Met de energieleveranciers Vattenfall, Eneco en Essent zijn al voor voorgaande evaluatie de eerste contacten gelegd. Uit de contacten met deze landelijke partijen, is gebleken dat zij momenteel in samenwerking met de VNG, NVVK en branchevereniging een landelijk vroegsignalerings-convenant hebben voorbereidt. Op 10 november is het landelijk convenant getekend en gepubliceerd. Dit betekent dat deze partijen snel bij vroeg eropaf aangesloten kunnen worden. 3

Ziektekostenverzekering In 2020 is gestart om allereerst Zorg & Zekerheid aan te laten sluiten als nieuwe convenantpartner. Ook de andere zorgverzekeraars willen we laten deelnemen aan dit project. Nu het landelijk convenant gereed is, zullen de overige zorgverzekeraars ook bij het project vroeg eropaf aan kunnen worden gesloten. Commerciële banken De samenwerking binnen de vroegsignalering met banken is landelijk gezien nog pril. Wel is er onlangs in het land een succesvolle pilot afgerond in vijf gemeenten waar vier grote banken aan hebben deelgenomen. Daaruit is naar voren gekomen dat zij (beginnende) schulden in een vroeg stadium kunnen signaleren, de mensen kunnen bereiken, activeren en passende hulp kunnen aanbieden. Dus dat biedt mogelijk aanknopingspunten die we verder zullen onderzoeken. Verhuurders (particulier en woonstichtingen) Stek is een van de convenantpartners. Naast woonstichtingen vallen particuliere verhuurders binnenkort ook onder de Wgs. 5. Hoe nu verder? Nu vroegsignalering in de wet verankerd wordt, zal dit naar verwachting zorgen voor een grotere groep waarmee in contact kan worden getreden. Hiernaast is de verwachting dat het aantal huishoudens met beginnende schulden als gevolg van de corona crisis zal toenemen.

Uit een onderzoek van Deloitte en Schuldenlab van juni 2020, geven zij aan dat gemeenten en hulporganisaties rekening moeten houden met een enorme toestroom van mensen met geldproblemen en schulden. Door de maatregelen rondom de corona-crisis, is het op dit moment niet mogelijk om de huisbezoeken zoals gewenst uit te voeren. Uit de evaluatie is duidelijk te zien, dat het bereik van inwoners is gedaald ten gevolge van alleen telefonisch contact. Hieruit blijkt hoe belangrijk het huisbezoek is, om het contact en het vertrouwen van een inwoner te krijgen om zo de juiste hulpverlening te kunnen bieden. Echter blijven we afhankelijk van de landelijke maatregelen die genomen worden door het kabinet. Wij zullen ons aan de richtlijnen houden van RIVM. Wel blijven we met het team, nieuwe mogelijkheden uitproberen, om zoveel mogelijk contact te kunnen krijgen met de inwoners. Daarnaast zullen we nieuwe landelijke ontwikkelingen rondom vroegsignalering en huisbezoeken nauwlettend in de gaten houden. Naast het convenant Vroeg Eropaf, is ook nog steeds het convenant “Voorkomen huisuitzetting” van kracht. Daar er in 2019 gestart is vanuit Vroeg Eropaf, om eerst alleen te lopen op signalen van de woningcorporaties met een achterstand van twee maanden, sloten de twee convenanten niet goed op elkaar aan.

Aankomende periode willen wij graag gebruiken om de huidige status van het convenant “Voorkomen huisuitzetting” mee te nemen in de ontwikkelingen. In ander verband hebben wij voorstellen gedaan om op een outreachende manier meer in contact te komen met en aandacht te geven aan mensen die vaak al jarenlang een bijstandsuitkering ontvangen met weinig/geen uitzicht op betaald werk. Doel van die aandacht is om achterstanden op te heffen en deze minder kansrijke mensen weer mee te laten doen in de samenleving (door het bevorderen van hun individuele ontwikkeling en het laten opdoen van sociale contacten). Dit project met de naam Meedoen! is inmiddels door alle ISD gemeenten omarmd en zal de komende maanden verder worden uitgerold. Ook kunnen er verbindingen worden gelegd tussen Vroeg Eropaf en Meedoen!. Het project Meedoen! is inmiddels gestart, maar ook dit project ondervindt veel hinder van de maatregelen rondom de corona-crisis. Er zijn daarom beperkte mogelijkheden om in contact te treden met deze doelgroep. In het kader van project Meedoen! is er een innovatiebudget beschikbaar gesteld. Hiermee is het de bedoeling dat verschillende (gekwalificeerde) partijen innovatieve ideeën kunnen inbrengen. Beoordeling van binnengekomen ideeën zal in november 2020 plaatsvinden.

4