2652-037ontwerpstructuurvisie.pdf

Toeristische attracties vormen vooral de grote evenementen zoals het

Het toeristisch-recreatief product van Teylingen kent verschillende

Bloemencorso, de Kaagweek en het (rond-)varen op de Kagerplassen.

belevingswerelden, die nadrukkelijk onderdeel uitmaken van grotere

Op het gebied van cultuurhistorie vormen de Ruïne van Teylingen, Huys

regio’s. Aan de ene kant is er het bollengebied met Sassenheim en

te Warmont, Oude Toren in Warmond en diverse buitenplaatsen

Voorhout als belangrijke kernen van de Greenport Duin- en Bollenstreek.

karaktervolle elementen.

Aan de andere kant is er het Kagerplassengebied met de omringende

Verblijf is mogelijk op vijftien campings rond de Kagerplassen en in twee

veenweiden en het historische Warmond, als onderdeel van het Groene

hotels in de kernen. Daar zijn ook verschillende goede restaurants.

Hart. Economisch belang Dit resulteert in de volgende sterke Teylinger troeven, die onze

In economisch opzicht speelt de toeristische sector in Teylingen nog een

toeristische identiteit bepalen:

bescheiden rol. Zo draagt deze sector 3 % bij aan de lokale



Kagerplassen, met zijn watersportmogelijkheden, jachthavens,

werkgelegenheid, terwijl dat nationaal 5% is. Regionaal is vooral de

rondvaarten, evenementen, Warmond, Koudenhoorn en overige

badplaats Noordwijk de belangrijkste toeristische speler, naast Lisse met

eilanden, molens en omringend Hollands veenweidelandschap.

de Keukenhof en Noordwijkerhout met zijn grote congrescentrum.

Bollencomplex, met zijn kleurrijke en geurende voorjaarsbloei en het

Interessant is wel dat de economische toegevoegde waarde van de

Bloemencorso.

jachthavens in Teylingen relatief groot is.

  



Ruïne van Teylingen in Voorhout, met als meest spraakmakende bewoonster Jacoba van Beieren.

Kenmerken van de Teylinger toerist

Bruisend cultureel leven in de kernen, veelal gedragen door

Over de toeristen die Teylingen bezoeken, zijn enkele onderzoeks-

vrijwilligers, tot uitdrukking komend in de vele evenementen,

gegevens bekend (uit: Visie Recreatie en Toerisme Teylingen, 2007)

festivals en voorstellingen.



Hoogopgeleid, bovenmodaal inkomen, een gemiddelde leeftijd van 43

Gunstige ligging in de Randstad tussen kust en Kaag, dichtbij

jaar, reizend met zijn tweeën, met belangstelling voor water(sport)

Schiphol en als entree van het Groene Hart.

en/of bloemen en bloembollen. 

Gemiddeld verblijf van toeristen 6 dagen als zgn. ‘korte vakantie’, bij

Voor de eigen inwoners zijn recreatief vooral van belang het varen op de

voorkeur in een hotel en B&B; dit aanbod is in Teylingen zeer

Kagerplassen, openluchtrecreatie op het eiland Koudenhoorn, diverse

beperkt.

bewegwijzerde wandelroutes (vooral in en rond Warmond), fietsroutes



Hotels herbergen waarschijnlijk voor een groot deel een zakelijke

door het Groene Hart en de Bollenstreek, diverse groengebieden zoals

nationale markt en buitenlanders. Teylingen opereert op het gebied

park Rusthoff in Sassenheim en Bos Huys te Warmont, theaters in

van verblijfstoerisme dus waarschijnlijk het meest op de ZuidHollandse markt.

56







Meer dan de helft van de verblijfsgasten in Holland Rijnland komt uit

Gerichte regionale samenwerking

het buitenland, vooral Duitsland. Deze verblijven het meest direct

Voor beleid, afstemming en projecten werkt Teylingen samen met

aan de kust.

verschillende regionale organisaties.

De campinggasten in Holland Rijnland komen gelijkelijk verdeeld uit Zuid-Holland, overig Nederland en het buitenland. Over de herkomst

Met de gemeenten in de Bollenstreek is een Ambitieverklaring en

van jachthavenbezoekers is weinig bekend. Deze komen

Uitvoeringsprogramma opgesteld met vijf thema’s: wandelen, fietsen,

waarschijnlijk het meest uit de directe omgeving. Met enige slagen

varen, verblijfsrecreatie en regiomarketing.

om de arm kan worden verondersteld dat de meeste

Omdat stad en ommeland elkaar nodig hebben, werkt Teylingen samen

verblijfstoeristen op campings en de jachthavens uit Zuid-Holland

met de ‘Leidse Ommelanden’. Dit betreft vooral de verbetering van

komen.

openluchtrecreatie in het buitengebied door het realiseren van

De dagtoeristen die de attracties en rondvaarten doen in Holland

verbindingen tussen stad en ommeland, door herinrichting van het

Rijnland komen voor 60% uit het buitenland en 40% uit de rest van

gebied en de aanleg van kleinschalige voorzieningen. Goede voorbeelden

Nederland. Bijna niemand komt uit Zuid-Holland.

van gerealiseerde projecten zijn te vinden in de Boterhuispolder en op het eiland Koudenhoorn.

Watersportvoorzieningen, beleving en verblijf kunnen beter Er zijn nog tal van punten die Teylingen aantrekkelijker kunnen maken

Met de betrokken gemeenten in het Hollands Utrechtse Plassenberaad

voor de toerist en recreant. Met name de Roodemolenpolder vraagt om

werkt Teylingen samen om beleid te ontwikkelen op het gebied van

een kwaliteitsimpuls, waarbij een goede balans wordt gevonden tussen

water(sport)recreatie. Van daaruit is het Nationaal Regenboog-

meer recreatieve beleving en behoud van landschaps- en

evenement gestart en zijn er afspraken gemaakt over sluistijden en

natuurwaarden. Voorts zijn er nog altijd te weinig ligplaatsen,

vaartijden van pontjes.

passantenplaatsen en voorzieningen voor de pleziervaart. Daarnaast zijn en onvoldoende locaties en routes om het bloeiende bollenlandschap en

Binnen de regio Holland Rijnland werkt Teylingen samen met alle

het prachtige plassengebied te beleven, zowel te voet, per fiets, kano of

gemeenten aan het programma ‘Samen voor Groen’, waarin ook

sloep.

recreatie wordt meegenomen. Teylingen participeert in de

Ook is er een geringe en eenzijdige capaciteit van verblijfsmogelijkheden

uitvoeringsprogramma’s van de twee clusters Leidse Ommelanden en

en is er nog steeds veel onbekendheid bij het grote publiek van de

Duin- en Bollenstreek.

kwaliteiten en mogelijkheden in onze regio. Producten en activiteiten

Vanuit de provincie Zuid-Holland is voor Teylingen vooral de uitvoering

rond water, bollen en bloemen zijn niet aantrekkelijk voor kinderen. In

van het fietspadenplan (2008) van belang, om daar op in te spelen,

zijn algemeenheid blijft op veel punten het kwaliteitsniveau achter bij de

zowel qua routing als financiering.

veranderende vraag van de veeleisende consument.

57

STRUCTUURVISIE 2030

58

Teylingen heeft door dit alles een goede uitgangspositie om de vele



Meer differentiatie en thematisering, andere culturen, meer

recreatieve en toeristische kwaliteiten te verbeteren, het aanbod te

verschillen in huishoudensamenstelling, leefstijlen en werkverbanden,

verbreden en de (economische) potenties te benutten voor zowel de

regio’s met een grote diversiteit van aanbod van dagrecreatieve

eigen inwoners, regiobewoners als (internationale) bezoekers.

voorzieningen worden populairder. 

Trends en ontwikkelingen Op het gebied van recreatie en toerisme spelen vele trends op allerlei

Wellness, gezondheid, uiterlijk, actieve en sportieve recreatie in een natuurlijke omgeving.



Toenemend belang van beleving; het persoonlijk opdoen van unieke

schaalniveaus, die van invloed zijn op de toekomstige vraag naar

boeiende ervaringen, verwennen, gastheerschap, georganiseerd

specifieke toeristisch-recreatieve productmarktcombinaties. We noemen

avontuur, outdooractiviteiten vooral bij jongeren, fascinatie, pret,

hier enkele trends die van belang kunnen zijn voor de verdere

toegevoegde waarde, persoonlijke groei, diepgang, spiritualiteit. VIP-

ontwikkeling van Teylingen in de regio:

ervaringen: verrassend, intensief en prettig, waarbij wel veiligheid is



gegarandeerd.

Roep om authenticiteit; dit vertaalt zich naar een toenemende vraag naar herkenbare regionale identiteit, streekeigenheid, ambacht en





Groter belang van ‘branding’: het vermarkten van een product, dienst

traditie, cultuurhistorie, educatieve elementen, kunst, cultuur, rust,

of gebied met een stukje toegevoegde waarde voor de ondernemer

stilte, ‘back to basic’.

(b.v. scholing, netwerk), en de consument (zoals imago, erbij horen

Duurzaamheid, zorg voor milieu, belangstelling voor ‘eco’,

en erbij geweest zijn, lifestyle, uniciteit, bijdrage aan een duurzame

maatschappelijk verantwoord consumeren, ondernemen en

ontwikkeling).

recreëren. 





Kwaliteit en comfort worden steeds belangrijker in het keuzeproces

Voor het inspelen op doelgroepen zijn voorts de volgende ontwikkelingen

voor toeristische producten of diensten, (zie bijvoorbeeld de vraag

van belang:

naar overdekte en verwarmde horeca-terrassen) consument vraagt



Vergrijzing: veel meer 50-plussers met hogere bestedings-

totaalbeleving, vraagt hoger investeringsniveau en verdere

mogelijkheden, meer vrije tijd en meer toeristisch-recreatieve

professionalisering van de dienstverlening.

ervaring; zoeken vooral ook combinaties met cultuur en beleving;

Voortgaande digitalisering met zoeken en boeken via internet,

ook zorgen zij voor lichte vraagtoename naar hotels en B&B’s.

waarbij slimme ICT-toepassingen ook onderdeel worden van de



Afname van het aandeel jongeren.

vrijetijdsbeleving.



Toenemend aantal (vooral eenpersoons)huishoudens en het kleiner

Mensen worden nog mobieler; het belang van overstappunten neemt toe.

worden van gezinnen. 

Stijging van het aantal tweeverdieners: deze doelgroep geeft ook aan



Vervaging van de grens tussen werk en vrije tijd.

toerisme en recreatie verhoudingsgewijs veel geld uit en lijkt qua



Meer behoefte aan sociaal contact, gezelligheid met familie en

vrijetijdsgedrag in bepaalde aspecten nogal op dat van 50-plussers.

vrienden, behoren bij een community.



Door toegenomen werkdruk steeds meer vraag naar zogenaamde ‘quality time’. Dit betekent een voorkeur voor een efficiëntere

59

STRUCTUURVISIE 2030



vrijetijdsbesteding, waarbij uit diverse min of meer kant en klare

Daarbij willen we de Teylinger troeven verder uitspelen: het

producten, diensten en activiteiten kan worden gekozen en er diverse

Kagerplassengebied, het bollencomplex, de Ruïne van Teylingen, het

combinatie- en keuzemogelijkheden kunnen worden gemaakt.

bruisende culturele leven in de kernen en de ligging van Teylingen in de

Stabilisering van dagrecreatieve tochten; wel verschuiving in soort

Randstad.

activiteiten naar cultuur in combinatie met recreatief winkelen, overdekte leisure en specifieke evenementen.

Ons doel daarbij is:



Onverminderde belangstelling voor wandelen en fietsen.





Afname aantal keren dat men op vakantie gaat (zowel korte als lange vakanties).



infrastructuur. 

Verdere ontwikkeling watersport vooral kansrijk in combinatie met andere recreatieve activiteiten.

Het wegwerken van achterstanden in de toeristisch-recreatieve Algehele verbetering van het toeristisch-recreatieve voorzieningenniveau.



Bundeling van initiatieven om tot nieuwe productmarktcombinaties te komen.

Strategische beleidsinzet



Inspelend op de sterke troeven van ons toeristisch-recreatief product, de verbeterpunten en kansrijke trends willen wij Teylingen toeristisch-

Benutten van kansen en het leggen van verbindingen, ook tussen kust en Kaag.



Groei van de toeristisch-recreatieve bestedingen.

recreatief aantrekkelijker maken vanuit een gezamenlijk oogpunt. Daarbij zetten wij in de toekomst dus onze intensieve samenwerking

Hierdoor ontstaan:

voort met aangrenzende regionale initiatieven in de Duin- en



Een hoogwaardig watersportgebied binnen de Hollandse Plassen.

Bollenstreek, de Leidse regio, het Holland Utrechts plassengebied,



Een attractief, toegankelijk en beleefbaar buitengebied.

Holland Rijnland en de provincie Zuid-Holland. Teylingen zal actief



Cultureel aantrekkelijke kernen.

blijven participeren in de daarbinnen opgestelde beleidskaders en



Een compleet toeristisch-recreatief voorzieningenaanbod op regionaal

uitvoeringsprogramma’s, om zo tot een gezamenlijke meerwaarde te

niveau, dat beantwoordt aan de wensen van de dagrecreant en

komen voor bewoners, bedrijven en bezoekers.

verblijfstoerist. 

Een duurzame recreatie-omgeving.

In het bijzonder is onze inzet gericht op het uitgroeien van Teylingen tot een veelzijdig en aantrekkelijk gebied voor dagrecreatie, vooral voor

Goede samenwerking binnen onze gemeente met alle betrokken

onze eigen inwoners, regiobewoners maar ook voor bezoekers vanuit de

ondernemers en met onze regionale partners, afstemming en effectieve

kust, Randstad, rest van Nederland en het buitenland. Daarmee willen

promotie blijven daarbij noodzakelijke voorwaarden. Bij alle initiatieven

we het leef- en verblijfsklimaat voor onze inwoners verbeteren,

zullen we goed rekening houden met belangen van natuur en landschap.

toeristische bestedingen vergroten en het aantal korte vakanties in onze gemeente laten toenemen.

60

Wij willen onze strategische beleidsinzet uitwerken in de volgende



hoofdlijnen van beleid:

Ontwikkeling van Roodemolenpolder tot Landschapszone met uitwerking van de speerpunten behoud agrarisch productielandschap, vergroting natuurwaarden en recreatief medegebruik waarbij

Routenetwerken 

Uitbreiding van wandel- en fiets- en vaarroutenetwerken, aansluitend

beleving van rust en ruimte centraal staat (zie verder hoofdstuk 4). 

horecapaviljoen in combinatie met een historische werf en

samenwerking met betrokken partijen zoals de agrarische

natuureducatiecentrum.

natuurvereniging Geestgrond en de Groene Klaver, provincie Zuid-



Overname van de provincie van het recreatiegebied Kagerzoom; inzet

Holland, Hoogheemraadschap van Rijnland en terreinbeherende

op behoud, beheer, waar nodig kwaliteitsverbetering/herinrichting

organisaties als Zuid-Hollands Landschap, Staatsbosbeheer en

van natuur- en recreatiewaarden, en waar mogelijk uitbreiding van

Natuurmonumenten. 

Afronding wandelroutenetwerk in de Duin- en Bollenstreek.



Realisering meer routes voor wandelaars en fietsers in polder

ligplaatsen. 

‘rondje Kaag’ door het realiseren van verbindingen door de

Versterking recreatieve waarde van de Ruïne van Teylingen, met betere zichtbaarheid en bereikbaarheid en met goede aansluiting op

Poelgeest / Klaas Hennepoelpolder, alsmede de aanleg van een



Afronding herinrichting recreatie-eiland Koudenhoorn met

op omringende regionale netwerken en zoveel mogelijk in

de Roodemolenpolder. 

Versterking Transformatie Veerpolder naar locatie voor allerlei

Hemmeerpolder, Sweilandpolder en Boterhuispolder.

overdekte vrijetijdsactiviteiten (“leisure”) en watergerelateerde

Verdere ontwikkeling van wandel-, fiets- en vaarroutes in de

bedrijvigheid.

Boterhuispolder. 

Verbeteren mogelijkheden voor kanovaren en sloepen (‘safariroutes’,

Watersport

op- en overstapplaatsen, aanpassen bruggen, kampeermogelijkheden



in combinatie met natuurontwikkeling). 

Uitbreiding van toeristische knoop- en overstappunten.

Versterking van de Kagerplassen tot aantrekkelijk watersportgebied met voldoende voorzieningen.



Realisering van een vaarnetwerk voor kano’s en sloepen met de nodige kleinschalige aanlegsteigers.

Recreatieve gebiedsontwikkeling en inrichting 

Stimulering van kleinschalige dagrecreatie in het buitengebied vooral door verbetering van kleinschalige voorzieningen en recreatief





Uitbreiding passantenplaatsen voor de pleziervaart in het Kagerplassengebied en bij station Sassenheim.



Uitbreiding maximaal 400 ligplaatsen in jachthavens in of aansluitend

medegebruik.

de Kagerplassen (dit achten wij een verantwoorde keuze naar

Herinrichting noorden van de Boterhuispolder (tweede fase) met

aanleiding van de resultaten van het planMER, zie Bijlage 3).

onder andere natuurontwikkeling, aanleg recreatief fietspad met



Meewerken aan de opzet van 1 vaarvignet en 1 digitaal

bloemrijke bermen en recreatieve ontwikkeling van boerenerven als

betaalsysteem voor varen op Hollands Utrechtse plassen, in

stapstenen in het routenetwerk (boerenlunch, B&B, kamperen).

samenspraak met de betrokken regionale partijen.

61

STRUCTUURVISIE 2030



Bevorderen van een duurzaamheidsslag bij alle ondernemers en

3.9 Sport

gebruikers, in het bijzonder in de jachthavens, passantenplaatsen en met de stimulering van elektrisch varen.

Situatie nu: sportieve gemeente met goede accommodaties In de gemeente Teylingen zijn volop mogelijkheden om te sporten, voor

Verblijfsmogelijkheden

jong en oud, binnen of buiten. Er zijn bijna 50 sportverenigingen, die



Handhaving en kwaliteitsverbetering campings.

hierbij een belangrijke functie vervullen. Het aanbod is gevarieerd en



Uitbreiding van camperplaatsen.

redelijk goed verspreid over de kernen. Dat heeft te maken met het feit



Diversificatie en uitbreiding verblijfsmogelijkheden, inspelend op

dat voor 2006 de drie kernen nog afzonderlijke gemeenten waren, die

vraag van doelgroepen en trends; in het bijzonder stimulering van

allemaal hun eigen voorzieningen hadden.

uitbreidingsmogelijkheden voor Bed & Breakfast.

Sporten is erg populair in Teylingen, blijkt uit verschillende cijfers. Zo gaat meer dan 80% van de jongeren minimaal eens per week sporten

Evenementen

en kent de gemeente een hoge bezettingsgraad van de



Voorzetting evenementen, zoals het Bloemencorso voor de

sportaccommodaties. Enkele verenigingen spelen competitie op hoog

Bollenstreek, Kaagweek, Schippertjesdagen, maar ook de vele

niveau, zoals handbal, korfbal, rugby, tennis en voetbal. En in 2013 is

kleinschalige evenementen in de kernen, waarbij het

Teylingen op een tweede plaats geëindigd in de verkiezing van de

verenigingsleven een actieve rol speelt.

topsportgemeente van het jaar. Zonder accommodaties (binnen- of buitensportaccommodaties en ook

Marketing

zwembaden) is er geen ruimte voor sport anders dan de openbare



Uitdragen van de Bollenstreek, middels de huisstijl en het logo van

ruimte. Goede accommodaties vormen daarom een belangrijke

de ‘Bollenstreek, Beleef het’.

voorwaarde voor sportbeoefening. Vanuit haar publieke

Bijdragen aan de versterking van regiomarketing voor het Hollands

verantwoordelijkheid heeft de gemeente Teylingen het faciliteren van

Utrechts plassengebied en het Groene Hart.

sportaccommodaties tot één van de kerntaken van haar beleid gemaakt.

 

Stimulering van het bloembollentoerisme. Er zijn op dit moment voldoende binnensportaccommodaties in onze

Samenwerking

gemeente. Voorhout kent een piek in het gebruik van deze



Realisering van projecten vooral uitwerken via programma’s van

accommodaties. In Sassenheim is het gebruik optimaal terwijl in

Holland Rijnland in de twee clusters Leidse Ommelanden, de

Warmond beperkt van de sporthal gebruik wordt gemaakt.

Bollenstreek en het Hollands Utrechts plassenberaad. Hierbij

Het zwembad vormt een belangrijke voorziening in de gemeente voor

nadrukkelijk ook de samenwerking zoeken met ondernemers.

recreatie en het leren zwemmen. Hoewel de meeste verenigingen in onze kernen over voldoende capaciteit voor buitensporten beschikken, zijn er enkele tekorten bij de gemeente gemeld, zoals wedstrijdvelden voor voetbal, hockey en handbal.

62

Om verzoeken tot uitbreiding van accommodaties te kunnen beoordelen

taak bij de toetsing van besluitvorming over eventuele uitbreiding,

zijn criteria geformuleerd als onderdeel van de gemeentelijke Sportnota.

verplaatsing of renovatie van sportaccommodaties. De gemeente speelt

In dat kader zijn er nu initiatieven in voorbereiding voor uitbreiding van

verder vooral een regisserende en faciliterende rol door accommodaties

het Sportpark Elsgeest in Voorhout en herinrichting van Sportpark

aan te bieden of beschikbaar te stellen zoals gymnastieklokalen,

Overbos in Warmond. Bij Sportpark Elsgeest zijn tevens

sportzalen en sporthallen buitensportvoorzieningen zoals voetbal-,

parkeerproblemen. Verder speelt de uitplaatsing van tennisvereniging

hockey- of korfbalvelden en een zwembad. De gemeente stimuleert

STV vanuit naar Sportpark Roodemolen in Sassenheim in verband met

sportbeoefening in verbinding met de ontwikkeling van Brede Scholen

beoogde woningbouw op de huidige locatie.

(zie ook par 3.3). Teylingen richt zich hierbij vooral op de z.g. ‘basissporten’, waartoe de volgende worden gerekend: 

Binnensport: badminton, basketbal, gymnastiek/turnen, handbal, korfbal, zaalvoetbal, volleybal, zwemsport/waterpolo.



Buitensport: atletiek, handbal, korfbal, hockey, rugby, voetbal, honken softbal en outdoortennis.

Trends en ontwikkelingen Deelname aan sporten en het gebruik van bepaalde accommodaties wordt beïnvloed door vele factoren. Ten eerste zijn er algemene trends als welvaartsstijging, gezondheidsbewustzijn en leefstijl. Ook het goed presteren van lokale verenigingen op landelijk niveau draagt bij aan grote sportbeleving in de gemeente en draagkracht van de verenigingen in de samenleving. Daarnaast geven Nederlandse successen op grote internationale sportevenementen duidelijke impulsen aan de deelname aan specifieke sporten. Specifiek voor Teylingen worden de volgende ontwikkelingen verwacht: 

Gedurende een mensenleven verschuift de behoefte van binnensport (zoals zwemmen voor kinderen) naar buitensport (bijvoorbeeld veldvoetbal bij jongeren) naar gebruik van de openbare ruimte (fietsen en wandelen door ouderen). Deze trend zal zich naar

Voor deze structuurvisie is vooral de verwachte ruimtelijke dynamiek

verwachting ook voordoen in Teylingen.

van de sportaccommodaties van belang. Dat past in de gemeentelijke

63

STRUCTUURVISIE 2030

5.

64













Voortgaande vergrijzing en ‘ontgroening’ van de bevolking, met een

onze kernen. Daarbij richten wij ons primair op de voorzieningen voor de

duidelijke impact op de vraag naar hoeveelheid en soort

Teylinger basissporten. In het ruimtelijk beleid willen wij daarom

sportvoorzieningen.

nadrukkelijk inspelen op huidige en mogelijke toekomstige renovatie- en

Binnensportaccommodatie: door de afname van het aantal mensen

uitbreidingswensen en daar ruimte voor reserveren. In de komende

onder de 30 jaar, blijft de vraag naar dit soort accommodaties de

planperiode is in het bijzonder de uitbreiding van Sportpark Elsgeest in

komende jaren gelijk om daarna te gaan dalen. Echter de vraag

Voorhout aan de orde.

neemt weer toe na de leeftijd van 55 jaar. Gezien de

Omdat wij een sterk sportverenigingsleven heel belangrijk vinden,

bevolkingsontwikkeling kan verwacht worden dat de vraag naar deze

spelen de verenigingen hierbij een grote rol. Zij hebben een sterke eigen

accommodaties weer gaat toenemen.

verantwoordelijkheid in de afstemming van het aanbod op de wensen en

Buitensportaccommodatie: de vraag hiernaar daalt sterk naarmate

behoeften van onze inwoners, de bereikbaarheid en toegankelijkheid,

iemand ouder dan 25 jaar is. Door de afname van de bevolking

een goed activiteitenprogramma, financieel beleid en exploitatie van de

jonger dan 25 jaar, zal de vraag de komende jaren gelijk blijven en

accommodaties.

daarna naar verwachting dalen.

De openbare buitenruimte om te sporten wordt voor verschillende

Openbare ruimte: mensen van begin 20 jaar en ouderen maken hier

doelgroepen steeds belangrijker. Daarom streven wij tevens naar

gebruik van. De bevolkingssamenstelling laat zien dat de vraag alleen

voldoende speelvoorzieningen voor de jeugd in stedelijk gebied en meer

maar gaat toenemen.

wandel- en fietsroutes in het buitengebied. Dit stimuleert het meer

Thuis of in de tuin (bijvoorbeeld badminton in de tuin, tafeltennissen

bewegen in de buitenruimte, wat bijdraagt aan de gezondheid van onze

of thuisfitness): deze vraag is minimaal en zal naar verwachting ook

bewoners.

minimaal blijven.

Uitgangspunt bij dit alles is een faciliterende en regisserende rol van

Binnenruimte zonder sportbestemming (bijvoorbeeld denksporten of

onze gemeente.

biljart): hierin is een sterke stijging na 65 jaar te zien. De bevolkingsontwikkeling laat zien dat deze vraag alleen maar gaat

Onze strategische beleidsinzet werken we uit in de volgende concrete

toenemen.

hoofdlijnen van beleid:



Toenemende belangstelling voor hockey (groeisport van Nederland).





Ook in Teylingen zal meer op kunstgras worden gespeeld, waardoor

voor de Teylingse basissporten stimuleren wij in de eerste plaats

intensivering van het ruimtegebruik mogelijk is.

optimalisering en intensivering van bestaande accommodaties. Als

Bij ons streven naar het faciliteren van goede sportvoorzieningen

dat geen bevredigende oplossing biedt, kan uitbreiding ter plaatse Strategische beleidsinzet

aan de orde zijn. Daarna komt verplaatsing in beeld, waarbij we

Strategisch zetten wij in op het vraaggericht voorzien in de

vooral streven naar concentratie en zo nodig een goede spreiding

sportbehoefte en het faciliteren van de daarvoor benodigde goede

tussen en in de kernen.

accommodaties/sportvoorzieningen om bij te dragen aan het welzijn en gezondheid van onze bewoners en leefbaarheid en sociale cohesie in

65

STRUCTUURVISIE 2030



  

Voorlopig faciliteren wij geen nieuwe binnensportaccommodaties;

oostelijke naar westelijke richting. De meest oostelijke strandwal uit

eerst moeten de huidige voorzieningen in Teylingen zo optimaal

circa 3000 v. Chr. is daarom de oudste. Warmond ligt op deze

mogelijk worden benut.

strandwal. Strandwallen zorgden uiteindelijk voor de afsluiting van de

Totstandbrenging van topsportaccommodaties in Teylingen heeft

kust, waardoor het binnendringen van de zee in het vaste land niet

geen prioriteit.

langer mogelijk was. Tussen de strandwallen vormden zich

Aanpassing sportpark Roodemolen in Sassenheim en verplaatsing

strandvlakten die werden opgevuld met veen en klei. Op de strandwallen

hier naar toe van STV vanuit locatie Parklaan.

ontstonden de kernen Warmond, Sassenheim en Voorhout. In het

Uitbreiding sport- en recreatiepark Elsgeest in Voorhout, met aanleg

oostelijke deel van Teylingen ontstond achter de strandwallen een

van een nieuw kunstgrashoofdveld en twee nieuwe natuurgrasvelden

veengebied. Door ontgraving van het veen vormden zich de

voor VV Foreholte, een derde hockeyveld voor MHC, een tweede

Kagerplassen. Nog steeds kan men veen- en kleigebied herkennen door

handbalveld voor HV Foreholte, uitbreiding van de recreatiemogelijk-

het gebruik als weiland. De Roodemolenpolder en de omgeving van de

heden door een extra wandelpad, de aanleg van extra parkeer-

Kagerplassen zijn duidelijke voorbeelden. De strandwallen zijn deels

voorzieningen en landschappelijke inpassing (zie ook par 4.5).

afgegraven en nu geschikt voor bollenteelt, akker- en tuinbouw.



Herinrichting sportpark Overbos in Warmond.



Een zwembad binnen onze gemeente is van waarde voor onze

In onze gemeente liggen geen aardkundige waarden die van (inter-)

inwoners en het onderwijs. Er komt een onderzoek naar andere

nationale betekenis zijn. Ten noorden van Voorhout ligt een aardkundig

mogelijkheden voor eigendom en exploitatie van het zwembad.

monument van regionale betekenis. Het gaat hier om restanten oude



Handhaving golfbaan Kaagerzoom.

strandwallen en duinformaties. Een ander aardkundig waardevol gebied



Alle sportparken en accommodaties zijn in ieder geval goed

van provinciale betekenis beslaat het hele plassengebied ten oosten van

bereikbaar voor fietsers. Sportparken Roodemolen en Elsgeest

Warmond. De aardkundige waarden in dit gebied zijn getypeerd als

moeten ook goed bereikbaar zijn per auto.

geërodeerd en overslibd veen. Het zijn kleine veenstroompjes,



Voldoende speelvoorzieningen voor de jeugd in alle kernen.

oeverlanden met actieve veenvorming en restanten veen. In het gebied



Uitbreiding van wandel- en fietsroutes in het buitengebied.

tussen Voorhout en Sassenheim liggen overslibde strandvlaktes met een (rivier)kleidek en enige kreekruggen. Ook dit gebied is gekwalificeerd als een object met provinciale waarden.

3.10 Archeologie en bodem

In de gemeente Teylingen liggen verschillende archeologische monumenten met een hoge of zeer hoge waarde, al dan niet beschermd.

66

Situatie nu: strandwallen met kans op archeologische sporen

Van zeer hoge archeologische waarde zijn:

Kenmerkend voor de bodem van Teylingen zijn de vijf strandwallen, die



Het Kloosterhof in Warmond. Dit is een beschermd terrein met resten

van het zuidwesten naar het noordoosten lopen. Strandwallen

van een waterburcht, mogelijk het ‘stienhuis’ van de heer Dirk van

ontstonden door daling van de zeespiegel en ontwikkelden zich van

Teylingen uit ongeveer 1270.

  

De Kloosterwei in Warmond. Dit is een beschermd terrein met resten

er minimaal sprake is van redelijke kans op archeologische sporen. In

van het Ursulaklooster uit 1410.

algemene zin valt voorts op dat de hoogste trefkans op archeologische

De ruïne van Teylingen in Voorhout. Dit is een terrein met resten van

sporen zich op de strandwallen bevindt, daar waar van oudsher de

het kasteel slot Teylingen uit 13e eeuw.

meeste bewoning is geweest.

Het terrein van Nederlandse hervormde kerk aan de Hoofdstraat in Sassenheim met resten van de oorspronkelijke kerk uit de 12e eeuw.

Afbeelding archeologische waarden (bron: geo.zuid-holland.nl/)

Van hoge archeologische waarde zijn: 

Kasteel Oud-Alkemade in Wasbeek. Dit is een terrein aan het einde van de Wasbeekerlaan met een hoge trefkans op resten van het kasteel van voor 1305.



Boterhuispolder, Zijldijk 7. Dit is een terrein met resten van een hofstede, herenboerderij of buitenplaats uit de late middeleeuwen.



Klinkenberg in Sassenheim. Dit is een terrein met resten van de hofstede Klinkenberg.



Warmonderhek in Warmond. Terrein met mogelijk sporen van het veerhuis van Warmond.



Elsgeesterpolder aan de Rijnsburgerweg in Voorhout. Terrein met sporen van bewoning uit de ijzertijd.



Dorpskern Sassenheim. Dit is een terrein met verschillende historische resten en sporen.



Hemmeerpolder. Dit is een terrein met resten van het huis Hemmeer uit ongeveer 1630-1680.

De meeste van deze terreinen zijn als monument op bijgaande afbeelding aangegeven. Naast deze bekende archeologisch waardevolle terreinen hebben de provincie en de gemeente een kaart waarop de archeologische verwachtingswaarden in het overige gebied staan weergegeven. Vanwege het globale schaalniveau van de structuurvisie wordt volstaan met de weergave van de ook meer globale verwachtingskaart van de

Het beleid van onze gemeente hebben wij in 2010 vastgelegd in de nota

provincie. Voor het overgrote deel van de gemeente Teylingen geldt dat

Onder de grond (zie voor onze archeologische beleidskaart Bijlage 4).

67

STRUCTUURVISIE 2030

In 2013 zijn wij een regionale actualisatie van ons archeologiebeleid

streven we ernaar de kennis van de archeologie van ons grondgebied te

gestart met de zes gemeenten in de Duin- en Bollenstreek om tot een

vergroten en een breed publiek hiervan bewust te maken.

gezamenlijk breed gedragen archeologiebeleid te komen. Wettelijk is vastgelegd dat de zorg voor het archeologische erfgoed in de eerste

Onze strategische beleidsinzet werken we uit in de volgende concrete

plaats de verantwoordelijkheid van de gemeente is.

hoofdlijnen van beleid: 

Streven naar zoveel mogelijk behoud in de grond van archeologische

Teylingen kent drie historische verenigingen: de Historische Kring

waarden. Als behoud in de grond (in-situ) niet mogelijk blijkt moeten

Voorhout, Stichting Oud Sassenheim en het historisch genootschap

de archeologische waarden veilig gesteld worden door behoud buiten

Warmelda. Daarnaast is er het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en

de grond (ex-situ), door middel van een definitieve archeologische

Bollenstreek. Ook de Archeologische Werkgemeenschap Nederland

opgraving.

(AWN) is actief met de afdeling Rijnstreek. Hiermee heeft onze



Bouwactiviteiten vinden zoveel mogelijk plaats in zones met een lage

gemeente assistentie bij het opsporen archeologische locaties, het

archeologische verwachting. Wanneer de bodem verstoord wordt in

conserveren en documenteren van vondsten.

zones met een (zeer) hoge of middelhoge archeologische verwachting, vindt in een zo vroeg mogelijk stadium van de

De diepere ondergrond in Teylingen biedt redelijk goede kansen voor het

planvorming archeologisch onderzoek plaats. Een bouwplan kan

gebruik van bodemenergie: geothermie en WKO. Dit is vooral

mogelijk worden aangepast zodat bij bodemverstoring contact met

interessant voor nieuwe woon- en kasgebieden van enig formaat. Trends en ontwikkelingen 

archeologische resten vermeden wordt. 

Bewustmaking van een breed publiek door communicatie.



Intensieve regionale samenwerking om onderzoek, beleid en regels

De belangstelling voor cultuurhistorie en daarmee archeologisch waardevolle zaken neemt toe. Ruimtelijke ontwikkelingen zullen daar

goed af te stemmen. 

Stimulering van het gebruik van de diepere ondergrond voor

ook om die reden serieus rekening mee moeten houden. Dit biedt

energieopwekking in het bijzonder bij nieuwe woon- en kasgebieden:

tevens kansen voor het maken van combinaties die ook toeristisch en

geothermie en WKO.

economisch interessant zijn. 

Door snelle technologische ontwikkelingen wordt het gebruik van de diepere ondergrond voor energie steeds realistischer. Dit kan de gemeente steunen bij haar duurzaamheidsambities.

3.11 Water

Strategische beleidsinzet

Situatie nu

Teylingen heeft waardering voor het archeologische erfgoed en wil dat

Verspreid door het gebied bevinden zich diverse watergangen,

behouden en beschermen., in goede afstemming met de regio. Daarbij

vaarwegen en in het zuiden de Kagerplassen. Belangrijke vaarroutes zijn de Leidsevaart, de Haarlemmertrekvaart en vaarroutes door het

68

plassengebied. De waterveiligheid wordt gewaarborgd door een goed

In de hele Duin- en Bollenstreek is nog geen sprake van een ‘duurzaam

systeem van primaire en regionale waterkeringen. Rijk, provincie en

watersysteem’ (daar onder verstaan we een robuust, veerkrachtig en

Hoogheemraadschap van Rijnland dragen verantwoordelijkheid voor

klimaatbestendig waterstelsel met goede waterkwaliteit). In

beheer en onderhoud van waterkeringen, voeren veiligheidstoetsen uit

verschillende peilvakken, niet alleen in het buitengebied, kunnen

en stellen verbeterplannen op.

problemen ontstaan bij extreme neerslag. Daarnaast is in grote delen van de Duin- en Bollenstreek de waterkwaliteit onvoldoende, o.a. door pesticiden en nutriënten vooral vanuit de bollenteelt. Op bepaalde locaties wordt de norm hiervoor overschreden. Dominant probleem voor de waterkwaliteit in het stedelijk gebied is het instromende vervuilde polder- en boezemwater. Binnen het stedelijk gebied zijn veel bronnen van watervervuiling al gesaneerd. Daarnaast is er een beperkte invloed op de stedelijke waterkwaliteit door afstromend hemelwater van verhard oppervlak dat in oppervlaktewater terecht komt of in grondwater infiltreert (voor zover niet via het riool afgevoerd). Dit alles speelt ook in de kernen van Teylingen. Voor de analyse van de geohydrologie wordt onderscheid gemaakt tussen het bollengebied grofweg ten noordwesten van de A44 en het plassengebied ten zuidoosten van de A44. Grondwaterpeil De bodem in het meeste bebouwde gebied van de gemeente (feitelijk op de oude strandwallen) bestaat overwegend uit zand en zware zavel. Deze hoger gelegen gronden zijn bovendien weinig zettingsgevoelig. Hierdoor hoeven geen grote problemen verwacht te worden met het grondwaterpeil bij nieuwbouw binnen de bestaande dorpsgebieden.

Op de lager gelegen graslanden in het bollengebied en in het plassengebied kan het hoge grondwaterpeil op sommige plaatsen wateroverlast geven in kruipruimtes van woningen. Bij eventuele nieuwbouw is dan extra ophoging van de bouwgrond noodzakelijk om problemen te voorkomen.

69

STRUCTUURVISIE 2030

Aan de verantwoordelijkheid van Teylingen voor de watersituatie in het

zoetwatervoorziening. Verzilting van de bollenteelt dreigt op de langere

stedelijk gebied is een inspanningsverplichting gekoppeld om doelmatige

termijn als in vaker voorkomende droge periodes water vanuit de

maatregelen te treffen in de openbare ruimte. Het gaat hierbij om water

Hollandse IJssel wordt ingelaten, die steeds meer gaat verzilten.

op straat, grondwateroverlast en slechte waterkwaliteit te verminderen en tegen te gaan. Er is tevens een inspanningsverplichting voor de

Zwemwaterkwaliteit

gemeente om in de toekomst structurele problemen met de grondwaterstand zo veel mogelijk te voorkomen. Deze overlast kan al in ruimtelijke plannen worden voorzien en vastgelegd in concrete maatregelen. Waterkwaliteit Uit de monitoringsresultaten van de Kaderrichtlijn Water blijkt dat de chemische waterkwaliteit van het oppervlaktewater in Teylingen overal voldoende is. Uit dezelfde resultaten blijkt voorts dat de ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater in het plassengebied over het algemeen slecht is en in het bollengebied matig. Zoals iedere gemeente heeft ook Teylingen te maken met de Europese Kaderrichtlijn Water. Hierin wordt ons gevraagd om in 2027 de waterkwaliteit en ecologie in een goede toestand te krijgen en te houden. Het Hoogheemraadschap Rijnland is waterkwaliteitsbeheerder en verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en ecologie in al het water, zowel in het landelijk gebied als in het stedelijk gebied. In beide gebieden kan Rijnland in samenwerking met de gemeente en andere betrokkenen werken aan de KRW-opgave. Er zijn in de gemeente geen grondwaterbeschermings- of drinkwaterwingebieden.

Binnen de gemeente Teylingen zijn meerdere zwemwaterlocaties aan de Kagerplassen. Het Hoogheemraadschap van Rijnland verricht regelmatig

In het bollengebied zijn in de huidige situatie op zich geen problemen met de aanvoer van voldoende zoetwater. Vanuit doelmatig waterbeheer is het echter niet altijd mogelijk om te zorgen voor water van goede kwaliteit op de juiste plaats. Ook in de toekomst waarin perioden van droogte vaker zullen voorkomen, zal dit consequenties hebben voor de

70

metingen op het eiland Koudenhoorn en De Strengen, zie bijgaande afbeelding. Voor Koudenhoorn is het oordeel ‘uitstekend’ voor de bacteriologische zwemwaterkwaliteit over de periode 2009-2012, voor de locatie op De Stengen is het oordeel over die periode ‘goed’.

De aanwezigheid van blauwalgen wordt regelmatig gescreend op basis

overstorten bevinden zich nu nog in stedelijk gebied. Verplaatsing naar

van de aanwezigheid van cyanochlorofyl. De gemeten waarden op

geschikte locaties in het landelijk gebied kan de overlast verminderen.

Koudenhoorn lagen in 2010 ver boven het waarschuwingsniveau van

Voorts blijkt uit het ontwerp-Basismeetplan dat het afvalwatersysteem

12.5 ug cyanochlorofyl per liter. De dominante soort produceert het

op veel plaatsen suboptimaal functioneert. Teylingen heeft in 2012 in

giftige microcystine en kan drijflagen vormen. De algenbloei hangt

een intentie-overeenkomst met de samenwerkende bollengemeenten en

vooral samen met een hogere watertemperatuur en hoge concentratie

het Hoogheemraadschap afgesproken om de hele afvalwaterketen te

fosfor in de zomermaanden, als gevolg van uitspoeling vanuit

optimaliseren en daarmee gezamenlijk € 24 miljoen te besparen.

omliggende agrarische gronden door bemesting. Op De Strengen zijn in de zomers ook pieken gemeten met blauwalg, maar daar bleven de

Naast de boezem dient ook het watersysteem in de polders op orde te

waarden (net) onder het waarschuwingsniveau. Volgens het

worden gebracht en het grondgebruik te worden beschermd tegen

Hoogheemraadschap zijn er na 2010 geen hoge concentraties aan

toekomstige wateroverlast in verband met het veranderende klimaat. In

blauwalgen meer waargenomen in ‘t Joppe. Er zijn in deze jaren dan ook

de polders binnen de gemeente Teylingen wordt door middel van het

geen zwemwaarschuwingen meer geweest. Verdere maatregelen worden

watergebiedsplan Duin- en Bollenstreek door Rijnland gewerkt aan

dan ook voorlopig niet voorzien.

geactualiseerde peilbesluiten en inrichtingsplannen. Ruimtelijk ontwikkelingen worden waar mogelijk benut om de knelpunten in het

Waterberging

watersysteem op te lossen.

Binnen de gemeente Teylingen is in het algemeen geen sprake van een grote opgave voor piekberging van water. De piekberging wordt elders

De waterbergingsopgave is tevens gerelateerd aan de toename van

gerealiseerd waaronder in de Haarlemmermeerpolder. De

verhard oppervlak door (toekomstige) ruimtelijke ontwikkelingen. Het

waterbergingslocatie in de Haarlemmermeerpolder is bedoeld om het

watersysteem kan op orde blijven door ‘waterneutraal’ te bouwen. Om

centrale deel van het Rijnlandse gebied (rondom de Kagerplassen) te

dat te bereiken, moet volgens het beleid van het Hoogheemraadschap

beschermen tegen wateroverlast omdat dit gebied het verst verwijderd

van Rijnland een toename van verhard oppervlak gecompenseerd

is van de vier Rijnlandse boezemgemalen.

worden door een toename van oppervlaktewater met maximaal 15 % in

Wel hebben enkele gebieden in de kernen tijdens hevige regenval

m2. Ook in de inrichting van de openbare ruimte valt met beter

(vooral in de zomer) veel wateroverlast. Uit analyses van het regionaal

waterbeheer een duurzaamheidsslag te maken.

ontwerp-Basismeetplan Afvalwaterketen is gebleken dat er onder andere

Verder spelen zowel nationaal, provinciaal en regionaal beleid een rol,

knelpunten zijn op bedrijventerrein Jagtlust, in de woonwijk Ter Leede in

waaronder het Nationale Waterplan, het Waterplan Zuid-Holland en het

Sassenheim en in Warmondse dorpsgebieden direct langs de

Waterbeheerplan van het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Kagerplassen. Daarnaast komt regenwater op veel plaatsen nog in het riool terecht, waardoor er regelmatig overbelasting van het rioolstelstel ontstaat en overstorten moeten worden gebruikt. Hierdoor komt vervuild rioolwater ongezuiverd rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht. De

71

STRUCTUURVISIE 2030

72

Meerlaagse veiligheid



Het Deltaprogramma Zoetwater ontwikkelt een strategie voor de

Om een extra impuls te geven aan het voorkomen van overstromingen

zoetwatervoorziening en vraagt verschillende partijen (Rijk,

en het nemen van maatregelen om de gevolgen te beperken, is in

provincies, waterschappen en gebruikers) hun verantwoordelijkheid

Nederland het begrip ‘meerlaagse veiligheid’ geïntroduceerd. De eerste

te nemen. Door zowel het aanbod van water vanuit het hoofd- en

laag is gericht op het voorkomen van overstromingen met sterke dijken

regionaal watersysteem robuuster te maken als zuiniger en

en duinen. Daarin hebben rijk en Hoogheemraadschap een primaire

effectiever gebruik van het zoete water in de regio en bij gebruikers,

taak. De tweede laag is het realiseren van een zorgvuldige ruimtelijke

ontstaat een robuust en flexibel watersysteem.

planning om slachtoffers en schade bij eventuele overstromingen te



De Zwemwaterrichtlijn vraagt dat zwemwaterlocaties in 2015 op orde

beperken. Het gaat daarbij vooral om locatie en ruimtelijke

zijn en dat er wordt gewerkt aan een verdere verbetering van de

inrichtingsvraagstukken, waarin gemeenten een eerste

zwemwaterkwaliteit. Voor de planperiode 2010-2015 is het

verantwoordelijkheid hebben. Met het voornamelijk bouwen op de hoger

Waterbeheerplan (WBP) van het Hoogheemraadschap van Rijnland

gelegen strandwallen beperkt Teylingen de risico’s in deze tweede laag.

van toepassing. De drie hoofddoelen zijn veiligheid tegen

Vooral eventuele bebouwing in Nieuw Boekhorst en polder Boekhorst

overstromingen, voldoende water en gezond water.

vraagt op dit punt extra aandacht.



Mensen, flora en fauna eisen gezond water in hun leefomgeving.

De derde laag is rampbeheersing bij overstromingen. Teylingen werkt op dit onderwerp samen in de veiligheidsregio Hollands Midden. Een rapport

Strategische beleidsinzet

over overstromingsrisico's en domino-effecten vormt de eerste stap in

Onze strategische beleidsinzet is gericht op het gefaseerd bereiken van

de richting van een effectieve en integrale aanpak van (dreigende)

een duurzaam watersysteem, met voldoende en gezond water, dat veilig

wateroverlast en overstromingen door crisisteams.

is tegen overstromingen en rekening houdt met klimaatverandering. Als in de toekomst ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden, is het

Trends en ontwikkelingen

uitgangspunt dat de waterhuishoudkundige situatie in ieder geval niet



Klimaatverandering, bodemdaling en verstedelijking vragen om een

mag verslechteren dan wel compenserende maatregelen worden

integrale en gezamenlijke aanpak van het waterbeleid.

getroffen door de initiatiefnemer van een ruimtelijke ontwikkeling.

Klimaatverandering leidt naar verwachting tot meer lokale en heviger

Het waterbeheer moet er op gericht zijn Teylingen en de regio wat water

buien, perioden van langdurige droogte en zeespiegelrijzing.

betreft, veilig, leefbaar en aantrekkelijk te houden. Belangrijk in de

De Kaderrichtlijn Water vraagt om een verbetering van de

aanpak is het realiseren van veerkrachtige en klimaatbestendige

waterkwaliteit en ecologie van het oppervlaktewater.

watersystemen die weer de ruimte krijgen, het niet afwentelen van

Kostenbesparing en duurzaamheid vormen steeds grotere drijfveren

knelpunten in tijd of plaats, de drietrapsstrategie 'vasthouden, bergen,

voor intensievere regionale samenwerking om de afvalwaterketen te

afvoeren' en de ruimte die nodig is voor de wateropgave te reserveren.

optimaliseren.

Dit werken wij uit in de navolgende thema’s:

  



Het Nationaal Bestuursakkoord Water vereist een verbetering van het regionale watersysteem vooruitlopend op de klimaatverandering.

73

STRUCTUURVISIE 2030



Waterkwaliteit: Verbetering waterkwaliteit (meer helder water) van het oppervlakte-

langer vast te houden, dat kan o.a. door het gebruik van groene

water en het grondwater: 

Vermindering belasting rioolwatersysteem door het water in de wijk vegetatiedaken en meer water in de ruimtelijke plannen.

Bollengebied, afbouw van het gebruik van pesticiden en uitspoeling



van voedingsstoffen zoals stikstof en fosfaten.

Waar mogelijk combinaties proberen te maken in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen met andere functies zoals groen en recreatie.



Veenweidegebieden, vermindering van het gebruik van meststoffen.



Voorkomen, en indien nodig bestrijden, van blauwalg in de



Grondwater

Kagerplassen, waardoor de zwemwaterlocaties langer en beter



Bij nieuwbouw buiten bestaande dorpsgebieden vooral op lager

kunnen worden benut.

gelegen graslanden nader onderzoeken of maatregelen nodig zijn om



Aanleg van meer natuurvriendelijke oevers.

wateroverlast in kruipruimtes van woningen te voorkomen. Er kan



Voorkomen van diffuse waterverontreiniging, onder andere door het

extra ophoging nodig zijn bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling,

gebruik van duurzame, niet-uitloogbare materialen (geen zink, lood,

zoals in Nieuw Boekhorst, polder Boekhorst en langs de ‘s-

koper en PAK's-houdende materialen), zowel gedurende de bouw- als

Gravendamseweg. Zie verder de planMER, par 12.3.

de gebruiksfase van nieuwe stedelijke ontwikkelingen. 

Stimulering van bewoners en bedrijven van een juist gebruik van de

Veiligheid

riolering en het vermijden van vervuilende activiteiten zoals



chemische onkruidbestrijding, auto’s wassen en repareren op straat. 

Samenwerking tussen Hoogheemraadschap Rijnland en de

regionale keringen door de verantwoordelijke instanties. 

bollensector over het verminderen van emissies naar het

Meewerken aan het voldoende hoog en stevig zijn én blijven van de waterkeringen en rekening houden met mogelijk toekomstige

oppervlaktewater en strategievorming voor het hele bollengebied. Hierin past een onderzoek naar creatieve en effectieve oplossingen

Stimuleren van goed beheer en onderhoud van de primaire en

dijkverbeteringen. 

Stimulering nieuwbouw in gebieden met verminderd risico op overlast

voor bedrijven die stoffen lozen die de waterkwaliteit en ecologie

van overstromingen (vooral in bestaande dorpsgebieden);

beïnvloeden. Een pilot duurzame bollenteelt met een betere water-

bestudering van mogelijke extra maatregelen bij eventuele

en stoffenbalans, is een goed begin.

bebouwing van Nieuw Boekhorst en polder Boekhorst. 

Verdere samenwerking in de Veiligheidsregio Hollands Midden om tot

Waterberging

een effectieve aanpak te komen bij bestrijding van (dreigende)



overstromingsrampen.

Gedetailleerde watersysteemanalyse om wateropgaven voor alle peilvakken in de polders beter in beeld te krijgen om het



watersysteem in 2018 op orde te hebben.

Integrale aanpak

Bij toename van verhard oppervlak in nieuwe ruimtelijke

Om meerwaarde te bereiken op verschillende beleidsterreinen heeft een

ontwikkelingen compenseren door een toename van het

integrale aanpak van de wateropgave onze voorkeur. Dat betekent dat

2

oppervlaktewater met maximaal 15 % in m .

74

we bij de het bepalen van concrete maatregelen steeds bezien op welke

manier ruimtelijke ontwikkelingen hieraan kunnen bijdragen of

Deze veenweidegebieden zijn slecht toegankelijk voor wandelaars en

profiteren. Een goed instrument daarbij is de opstelling van een

fietsers. Het betreft hier de Klaas Hennepoelpolder/ Veerpolder,

(regionaal) stedelijk waterplan. Oplossing van concrete knelpunten bij

eilanden in de Kaag (Faljeril, Tuinder of Kogjespolder en Lakerpolder) en

hevige regenval op specifieke locaties in Sassenheim (Jagtlust en Ter

de Kooipolder.

Leede) en Warmond willen we met spoed ter hand nemen en kunnen als voorbeeldprojecten dienen.

Afbeelding: begrenzing EHS (bron: http://geo.zuid-holland.nl/)

In de nabije toekomst zetten wij in ieder geval onze regionale samenwerking voort om de afvalwaterketen te optimaliseren. Concreet betekent dat vooral betere benutting van de afvalwaterzuiveringscapaciteit, het zoveel mogelijk voorkomen van overstort, meer kleinschalige piekbergingen creëren en daar waar nuttig bevordering van afkoppeling van hemelwater met een gescheiden stelsel van hemelwater en afvalwater in het stedelijk gebied. Uitgangspunt daarbij is uiteraard wel dat lozing van het hemelwater geen significante verslechtering van het ontvangende oppervlaktewater mag veroorzaken. Tevens bereiden wij een beleidsnotitie voor over een meer duurzame inrichting van onze openbare ruimte, met als belangrijk uitgangspunt het leveren van een bijdrage aan een duurzaam watersysteem.

3.12 Natuur De volgende (ambities voor) natuurbeheertypen komen voor (bron Situatie nu: natuurkwaliteiten vooral rond Kagerplassen

Natuurbeheerplan provincie Zuid-Holland): weidevogelgebied,

Natuurwaarden bevinden zich in Teylingen op vele plekken: in het

akkerfaunagebied, vochtig weidevogelgrasland, kruiden en faunarijk

buitengebied maar ook in de kernen. Groene ruimte draagt bij aan de

grasland, park of stinzenbos, eendenkooi, vochtig hooiland, vochtig

biodiversiteit in onze gemeente, maar ook aan de identiteit, leefbaarheid

hakhout, haagbeuken en essenbos.

en gezondheid. Groene ruimte versterkt tevens de economische kracht

Het planMER meldt dat er in de huidige situatie in het Kagerplassen-

van Teylingen.

gebied sprake is van een hoge druk en verstoring door recreatievaart en

De natuurkwaliteiten in Teylingen bevinden zich vooral in het

watersport.

Kagerplassengebied en is onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). In de daar aanwezige veenweidegebieden beschermen en onderhouden agrariërs en andere particulieren de veenweidenatuur.

75

STRUCTUURVISIE 2030

76

In Teylingen is Bos Huys te Warmont een beschermd natuurgebied met Daarnaast heeft de provincie het Kagerplassengebied bestempeld als

kolonies vleermuizen, meer dan 40 soorten vogels (waaronder uilen,

Cultuurhistorisch Kroonjuweel. Het valt daarmee onder de gebieden ‘met

spechten en reigers) en eeuwenoude bomen.

bijzondere kwaliteit’ die in hoge mate bijdragen aan de identiteit, beleving en biodiversiteit van Zuid-Holland Hierbij staat bescherming en

De provincie typeert ook de weidevogelgebieden buiten de EHS en de

versterking van de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten

graslanden in de Bollenstreek als waardevol. Het beleid is gericht op het

centraal. Bij kwetsbare delen zal uiterst zorgvuldig gekeken moeten

in stand houden van specifieke waarden omdat ze landschappelijk,

worden naar de inpasbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen. In geval

ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. De

van toerisme en unieke natuur, stimuleert de provincie te investeren in

instandhouding van deze waarden vraagt om toegespitste vormen van

deze locaties om de belevingswaarde en herkenbaarheid te vergroten.

bescherming en ontwikkeling. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van de specifieke

Ook is het Kaaggebied door de provincie in de VRM betiteld als ‘groene

waarden naast de generieke bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit. Het

buffer en valt in categorie 2 van het handelingskader ruimtelijke

betreft hier met name de polder Boekhorst, de Roodemolenpolder en

kwaliteit: ‘gebieden met een specifieke kwaliteit’. Ruimtelijke

Elsgeesterpolder.

ontwikkelingen zijn hier mogelijk, maar extra bescherming tegen (grootschalige) stedelijke ontwikkeling is van belang om de schaal en

In Roodemolenpolder hebben wij het initiatief genomen, mede op basis

het karakter van deze gebieden in stand te houden. De provincie wil het

van onze Toekomstvisie Teylingen, om samen met bewoners en

Kaaggebied verdere ontwikkelen tot robuuste groene buffer, die vanuit

organisaties een visie te maken om de polder groen te houden en

zijn gebiedskwaliteit en gebruikswaarde verstedelijkingsdruk weerstaat.

tegelijk beter beleefbaar te maken. Het gebied wordt op dit moment vooral agrarisch gebruikt met weilanden en met een gedeelte voor

Aan de rand van onze gemeente is door de provincie een Ecologische

bollenteelt. Er zijn vogels en de sloten herbergen diverse planten en

Verbindingszone (EVZ) geprojecteerd dia vanaf de Keukenhof via de

dieren. Aan de randen van de Roodemolenpolder is tegelijk veel

Haarlemmertrekvaart naar de Hogewegpolder loopt. Dit is geen EVZ die

bebouwing zichtbaar. De polder is niet openbaar toegankelijk waardoor

(financiële) prioriteit heeft bij de provincie.

de recreatieve waarde gering is.

In samenwerking met de gemeente Leiderdorp zijn in een deel van de

Zowel De VRM als de ISG benoemen twee graslanden die omgezet

Boterhuispolder de graslanden omgevormd tot natte natuur met wandel-

kunnen worden in bollengrond als dit noodzakelijk is vanuit het

, fiets- en kanoroutes. Ook zijn er bruggen en paden aangelegd in het

compensatieoogpunt ‘grasland’. Dit zijn de gebieden nabij het Teylingen

grasland, met bloemrijke bermen. In de toekomst staan projecten op de

College en Klein Grasland aan de noordoostzijde van de

planning voor de noordkant van de Boterhuispolder.

Roodemolenpolder.

77

STRUCTUURVISIE 2030

Daarnaast komen natuurwaarden ook voor in onze dorpen, in parken en

meervleermuis

tuinen van woningen en bedrijven.

Boombewonende vleermuizen:

Holtes en rottingsgaten

watervleermuis, ruige dwerg, Voor de structuurvisie is geen uitgebreide inventarisatie uitgevoerd om

gewone grootoorvleermuis,

gedetailleerd de verspreiding van beschermde soorten en hun leefgebied

meervleermuis, rosse vleermuis,

vast te stellen. Bij een nadere uitwerking van een initiatief of project is

ruige dwerg

dat wel noodzakelijk. Wel is in het planMER met een quickscan bepaald

Noordse woelmuis

welke beschermde soorten zich mogelijk in het gebied bevinden, mede op basis van de biotopen die in Teylingen voorkomen. Onderstaand is

Natte ruigtes in Kagerplassengebied

Waterspitsmuis

Oevers en water van

een overzicht opgenomen van de tabel II- en tabel III-soorten en vogels

Kagerplassen. Kan niet uitgesloten

met jaarrond beschermde nesten die in de verschillende biotopen

worden, want soort is moeilijk te

verwacht mogen worden. (‘tabel 1 soorten’ zijn niet meegenomen omdat

vinden

hiervoor een vrijstelling geldt in de flora- en faunawet).

Platte schijfhoren

Helder stilstaand water van veengebieden met een rijke plantengroei

Soorten

Biotopen/ verspreiding

Vogels

Tabel II-soorten

Broedende vogels & jaarrond

Bewoning en bomen (oude

Kleine modderkruiper en

Slootjes, water met harde

beschermde nesten:

kraaiennesten en holtes) en

rivierdonderpad

bekleding, oevers

boomvalk, buizerd, gierzwaluw,

andere nesten zoals op

Eekhoorn

Bomen, bossen, landgoed

havik, huismus, ooievaar, ransuil,

hoogspanningsmasten etc.

Vaatplanten

slechtvalk, sperwer, steenuil, kerkuil. Tabel III-soorten Rugstreeppad

Trends en ontwikkelingen Weidegebied ten noorden van



Voorhout Bittervoorn

Slootjes en plassengebied,

oorzaken achteruit te gaan. 

mogelijk overal verspreid Gebouwbewonende vleermuizen: gewone en ruige dwerg, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger,

78

Zolders, spouwmuren, etc.

Zonder ingrijpen dreigt de biodiversiteit door een complex van Mede door intensievere melkveehouderij dreigen weidevogels steeds zeldzamer te worden.



Er is een sterke behoefte aan recreatie dicht bij huis, natuurbeleving, landschap en cultuurhistorie.

  

 

Er is een grotere vraag naar routegebonden recreatie in het

ruimtelijke kwaliteit, zal nieuwe bebouwing die ons beleid integraal

buitengebied.

versterkt, op beperkte schaal mogelijk moeten zijn, bijvoorbeeld voor

Ecologische kwaliteiten van stad, landschap en producten worden

verblijfsrecreatie, ligplaatsen in jachthavens en horeca. In die gevallen

steeds hoger gewaardeerd.

zullen er mitigerende maatregelen, goede landschappelijke inpassing en

Een groene beleefbare omgeving wordt een steeds belangrijker

voldoende natuurcompensatie moeten plaatsvinden. Belangrijk hierbij is

onderdeel van een aantrekkelijk woonklimaat en vestigingsklimaat

afstemming met de provincie over het beleid in de VRM en de

voor bedrijven.

bepalingen in de Verordening Ruimte.

Agrarische sector innoveert en investeert verder in duurzame producten en productiemethodes.

Onze strategische beleidsinzet werken we uit in de volgende concrete

Wettelijke (vooral provinciale) kaders bieden naast bescherming

hoofdlijnen van beleid:

meer mogelijkheden voor maatwerk om onder voorwaarden nieuwe



ontwikkelingen mogelijk te maken in gebieden met natuurwaarden.

Beschermde natuurgebieden in stand houden: Bos Huys te Warmont, de eendekooi bij Warmond, Koudenhoorn Oost, Lakerpolder, de Tuinder of Kogjespolder en Overbosch bij Voorhout; waar nodig zal

Strategische beleidsinzet

bij aantasting van een deel van een natuurgebied worden

Onze strategische beleidsinzet is gericht op het zoveel mogelijk behouden en versterken van de biodiversiteit in onze gemeente, waarbij

gecompenseerd, zoals bij de aanleg van een rotonde bij Overbosch. 

Behoud van biodiversiteit in het Kagerplassengebied (als provinciaal

we nadrukkelijk aansluiting zoeken met gebieden en initiatieven in de

Kroonjuweel, Groene Buffer en onderdeel van de ecologische

regio. Hierbij zoeken we ook koppelingen met verbetering van de

hoofdstructuur) en rekening houden met de eventuele aanleg door de

waterkwaliteit, uitbreiding van recreatie, verbrede agrarische

provincie van een ecologische verbindingszone langs de

bedrijfsvoering en landschapsbouw/landschappelijke inpassingen. Om de biodiversiteit met ons ruimtelijk beleid te behouden en te versterken,

Haarlemmertrekvaart. 

Handhaving agrarisch natuurbeheer, met waar mogelijk recreatief

willen we beschermde natuurgebieden en agrarisch natuurbeheer

medegebruik op veenweidegebieden rond en de eilanden in de

koesteren (vooral rond de Kagerplassen) en combinaties maken met

Kagerplassen. De veenweidegebieden in het Kaaggebied vormen

kleinschalige recreatie en natuurbouw (zoals in de Boterhuispolder,

tevens een belangrijk leefgebied voor weidevogels, dat we in stand

Klaas Hennepoelpolder en de Roodemolenpolder).

willen houden. Daarbij willen we ook koppelingen maken met verbetering van de waterkwaliteit, uitbreiding van recreatief

In beginsel zijn wij terughoudend met nieuwe bebouwing in het

medegebruik en voortzetting van de ‘verbrede’ agrarische sector met

buitengebied met natuurwaarden. Ook wettelijk is bepaald dat er geen

agrarisch natuurbeheer en recreatie. De uitdaging is om bij concrete

bestemmingen mogen worden gerealiseerd “die de kenmerken en

projecten hierin een goede balans te vinden. Dat kan bijvoorbeeld

waarden significant beperken of die leiden tot vermindering van de

door een recreatief routenetwerk zo te ontwerpen dat grote delen

oppervlakte of samenhang van gebieden die tot de EHS behoren” (flora-

van het weidevogelgebied niet worden doorsneden en er geen

en faunawet). Maar onder voorwaarden van verbetering van de

79

STRUCTUURVISIE 2030

6.

80



verstoring van de vogels optreedt. Ook zouden bepaalde routes alleen opengesteld kunnen worden buiten het broedseizoen.



Verbeteren of ontwikkelen van de mogelijkheden van cultuur- of natuureducatie. Vooral op Koudenhoorn, Lakerpolder, Zwanburgerpolder en de Kooipolder liggen hier kansen. Door mogelijkheden te scheppen aan de randen van deze gebieden kan het landschap worden beleefd zonder inbreuk op de natuur. Door Staatsbosbeheer is aangegeven dat zij openstaat voor een dergelijke ontwikkeling in de Lakerpolder.



Verdere ontwikkeling van natuurwaarden buiten de EHS ter vergroting van de biodiversiteit in Teylingen en de regio. Dit kan in beginsel ook betekenen dat we kiezen voor andere natuur. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn in graslanden in het bollengebied, zoals

Discussie in de Meedenkgroep heeft verschillende reacties opgeleverd met in ieder geval een overeenkomstige boodschap: wees zuinig met de natuur. De reacties liepen uiteen van ‘laat de natuur met rust’ (= blijf uit een bepaald gebied) tot ‘recreanten moeten de mogelijkheid krijgen de natuur te beleven’. Een eenduidige balans tussen natuur en recreëren in Teylingen is niet naar voren gekomen. Wel dat er een balans gezocht moet worden tussen waar recreatie wel mogelijk is en waar het gebied te kwetsbaar is. In de reacties zijn ook veel suggesties gedaan voor algemene en specifieke maatregelen die genomen kunnen worden ter bescherming van de natuur of het in balans brengen van recreatie en natuur. Deze suggesties worden meegenomen bij de verdere uitwerking van projecten.