Bijlage 1. Recycleplan 2024-2030

5.3 Tips en Aandachtspunten Voor het nieuwe beleid geven de inwoners ons ook een aantal tips en aandachtspunten mee. De meeste ondervraagden geven aan dat er voor hen geen reden is om afval niet te scheiden. Tegelijkertijd geven zij kritische geluiden terug over de mogelijkheid om in huis of in de directe omgeving grondstoffen makkelijk te kunnen scheiden. De deelnemers zien bijvoorbeeld graag een voorziening voor luier- en incontinentiemateriaal in de vorm van een verzamelcontainer, zodat ze deze afvalstroom op elk moment kunnen wegbrengen. Daarnaast willen sommige deelnemers dat gft en etensresten vaker wordt ingezameld in de zomer en dat er een bak voor papier aan huis komt. Sommige deelnemers uiten hun zorgen over een mogelijke toename van zwerfafval, dumpingen en bijplaatsingen en vragen de gemeente om dit goed te monitoren. Over het algemeen hebben onze inwoners een goed idee van welke grondstof op welke plek aangeboden moet worden, maar in sommige gevallen helpt het als er extra informatie komt wat er in welke bak mag. Ze ontvangen deze informatie het liefst via de gemeentelijke website of via een afvalapp.

De enquête is bijgevoegd als bijlage 2.

26/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 6

Definitief

Twee Fasen Aanpak

Om een trendbreuk te bewerkstelligen in het gedrag van inwoners is het van cruciaal belang om langdurig aandacht te besteden aan het onderwerp. Bovendien is de gemeente Texel ver verwijderd van de VANGambitie van 100 kilo restafval per inwoner per jaar en sluiten nog niet alle voorzieningen goed aan bij de toekomstplannen. Daarom kiezen we voor een realistisch en haalbaar scenario met een 'Twee Fasen Aanpak’ voor de gemeente Texel. Hierdoor is er voldoende tijd om het nieuwe beleid op een goede manier te verankeren in de eigen organisatie en is er ruimte om de inwoners te laten wennen aan de nieuwe spelregels voor afvalscheiding. Een voordeel is dat geen van de voorgestelde scenario's volledig nieuw is. De ervaringen van andere gemeenten kunnen de gemeente Texel bijstaan bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma.

Figuur 12: Twee Fasen Aanpak

In fase 1 (2024 – 2026) brengen we de voorzieningen op orde en implementeren we de aanpassing in de inzamelfrequenties. We zorgen ervoor dat de inwoners van de gemeente Texel hun grondstoffen goed kunnen scheiden en we werken aan een goede degelijke registratie zodat we beter in staat zijn om het huishoudelijk afval en het afval dat ontstaat uit toeristische of bedrijfsmatige activiteiten beter te kunnen scheiden. Om de invoering van de tariefprikkel in 2027 mogelijk te maken (fase 2), gaan we aan de slag met de technische voorbereiding hiervoor. Bij het aanschaffen van inzamelmiddelen en voertuigen houden we er rekening mee dat deze recycle-tarief-proof zijn. We zorgen voor een correcte administratie en leggen samen met Belastingen de basis voor een correcte afrekening. Medio 2024 start fase 1. Deze fase loopt tot en met eind 2025. In het begin van 2026 wordt het nieuwe beleid geëvalueerd. Welke resultaten zijn er behaald? Op welke locaties en op welke onderwerpen moeten er aanvullende maatregelen worden genomen? We bekijken ook of we met de maatregelen dichter bij het doel van 100 kilo per inwoner per jaar zijn gekomen. Waar nodig sturen we bij, of doen we aanpassingen aan 27/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

routes of inzamelmiddelen. Ook hebben we op dat moment een beter beeld over de daadwerkelijke verdeling van huishoudelijk restafval en restafval dat wordt veroorzaakt door toerisme en bedrijfsmatige activiteiten. Bij de evaluatie zal een voorstel worden gevoegd op welke wijze we in Fase 2 omgaan met deze niet-huishoudelijke afvalstroom, op het gebied van dekking van de kosten, registratie en inzameling Vanaf 2027 voeren we recycle-tarief in (Fase 2).

28/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 7

Definitief

Voorzieningen op Orde

Ongeacht de hoofdkeuzes die de gemeente maakt over het verminderen van de service op restafval maken een aantal maatregelen sowieso onderdeel uit van de nieuwe inzameling. We noemen dit het scenario ‘Voorzieningen Op Orde’. We werken deze maatregelen hieronder uit.

Deze maatregelen en de bijbehorende kosten zijn altijd nodig voor het vervolg van het Recycleplan. Alle scenario’s (zowel de verschuivingen in het afval als ook de kosten) zullen dan ook worden afgezet ten opzichte van dit scenario van de Voorzieningen op Orde.

7.1 Toeristisch en bedrijfsmatig Afval In Nederland wordt bij wet onderscheid gemaakt tussen afval afkomstig van huishoudens en afkomstig van bedrijven. De gemeente is verantwoordelijk voor een zorgvuldige inzameling en verwerking van het afval vanuit de huishoudens. Bedrijven zijn verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van hun eigen afval. Op Texel zijn deze stromen vermengd. Het toeristisch afval en bedrijfsmatig afval zorgen op Texel voor een grote belasting van de gemeentelijke afvalinzameling. Bij bedrijfsafval praten we over bedrijven die zich veelal gevestigd hebben op Texel en hier een of meerdere activiteiten uitvoeren. Bij toeristisch afval praten we over afval van toeristen. Op Texel maken ze gebruik van horeca en verblijfslocaties, die hiervan profiteren. Het afval dat vrijkomt in de verblijfslocaties is vaak vergelijkbaar met de aard en samenstelling van huishoudelijk afval, maar komt uit een bedrijfsmatige activiteit waar de eigenaar geld mee verdient. De toeristen betalen geen afvalstoffenheffing op Texel. Er kunnen goede redenen zijn om de inzameling van bedrijfsafval en huishoudelijk afval te combineren. Op het vasteland gebeurt dit soms in binnensteden om het aantal vervoersbewegingen en of voorzieningen in de openbare ruimte te verminderen. Hierdoor wordt de leefbaarheid vergroot.

De voorgestelde maatregelen zijn er ook niet op gericht om het aanbieden van bedrijfsmatig afval onmogelijk te maken. De maatregelen zijn er wel op gericht om het bedrijfsmatig afval te herkennen en als bedrijfsmatig te registreren en af te rekenen. Hiermee krijgen we beter inzicht in het aanbiedgedrag van de inwoners van Texel en zorgen we ervoor dat de inwoners van Texel niet betalen voor het toeristisch en bedrijfsmatig afval. Op dit moment is er een afvalstoffentarief voor recreatiewoningen, die € 281,85 per jaar bedraagt en de kosten dekt voor een extra grijze bak aan huis. Echter, deze belasting houdt geen rekening met huizen waar inwoners kamers verhuren of een vakantiewoning in de tuin hebben. Deze bewoners betalen niet automatisch een extra bijdrage aan de afvalstoffenheffing. Deze betalen ze alleen als ze zelf een extra container of een bedrijfsmatige container bestellen. Vaak wordt dit niet gedaan en wordt het afval samen met het huishoudelijk afval in de container aangeboden. Op de milieustraat zien we een vergelijkbare vermenging met het bedrijfsmatig afval. Doordat er geen toegangscontrole door middel van passen is ingevoerd, is het lastig om afval van bedrijven separaat in kaart te brengen, of af te rekenen. Op Texel draagt het toeristische en bedrijfsmatige afval aanzienlijk bij aan de grote hoeveelheid van huishoudelijk restafval en het grof afval.

Zeker als je Texel vergelijkt met gemeenten met een vergelijkbare samenstelling van woningen en bebouwingsdichtheid. Vanwege de stijgende belastingen van de landelijke overheid op restafval, waaronder verbrandingsbelasting en de nieuwe CO2-heffing, is het essentieel om beter inzicht te krijgen in de herkomst van dit restafval. Dit is cruciaal om te voorkomen dat de lokale bevolking steeds meer moet bijdragen aan de kosten van toerisme en de kosten van bedrijfsafval via de 29/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

afvalstoffenheffing, terwijl zij daarvan geen baten ontvangen. Twee belangrijke locaties die als gevolg hiervan aanvullend goed moeten worden onderzocht zijn de haven en het strand.

7.1.1 Onderzoeken Om te bekijken op welke wijze we toeristisch afval kunnen scheiden van het huishoudelijk afval stellen we voor om samen met de privacy officer en gemeentelijke belastingen te onderzoeken wat er juridisch en technisch mogelijk en wenselijk is om zicht te krijgen op de afvalstromen. Er kan gedacht worden aan het koppelen van bestanden over toeristische overnachtingen en afvalstoffenheffing. Zo kan er bijvoorbeeld worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn om bij een aanbieder van verblijfslocaties standaard de belasting op recreatiewoningen in rekening te brengen, tenzij de aanbieder kan aantonen dat hij een bedrijfsmatige alternatieve oplossing voor het afval heeft in de vorm van een inzamelcontract met een commerciële inzamelaar. Een andere mogelijkheid die we onderzoeken is de mogelijkheid van uitsluitingen. Deze problematiek bestaat op gecombineerde vakantieparken, waar er naast een logiesfunctie ook mensen (semi-)permanent staan ingeschreven. Deze mensen betalen afvalstoffenheffing en mogen gebruikmaken van de gemeentelijke voorzieningen. Dit is een onwenselijke situatie voor zowel het park als voor de gemeente. De bewoners kunnen zich onttrekken aan de regels en voorzieningen van het park wat ervoor zorgt dat de kosten van de voorzieningen over minder mensen moeten worden omgeslagen.

Voor de gemeente zijn deze locaties onwenselijk omdat er geen controle mogelijk is of het aangeboden afval daadwerkelijk afkomstig is van de als inwoners ingeschreven personen. De kans op misbruik is in beide gevallen groot. Samen met de eigenaars van deze parken bekijken we de mogelijkheden om deze aansluitingen te koppelen aan voorzieningen van het park en uit te sluiten van de gemeentelijke inzameling aan huis. Als we hierin overeenstemming vinden, kan als gevolg hiervan (een deel van) de heffing kwijtgescholden worden.

7.1.2 Pasjes voor de toegang op de milieustraat en toegang tot verzamelcontainers en het chippen van de bakken aan huis voor restafval De start van het in kaart brengen van de juiste gegevens en de verdeling over bedrijfsmatig en huishoudelijk afval is het in kaart brengen van de herkomst van het afval. Dit kan alleen door een goede registratie. Om deze reden ontvangen alle inwoners van de gemeente Texel een afvalpas. Deze pas verschaft toegang tot de ondergrondse containers en het afvalbrengstation. De inwoners in de laagbouw die een bak aan huis voor restafval hebben, krijgen een nieuwe bak aan huis met een chip erin. De techniek De afvalpas en de chips in de minicontainers hebben alleen een nummer. Er wordt verder geen informatie weggeschreven in de fysieke dragers. In een digitale database wordt dit nummer gekoppeld aan een adres (straat-huisnummercombinatie). Er vindt geen registratie plaats op basis van persoonsgegevens. De pas en de containers horen bij het adres, niet bij de inwoners. Ze blijven bij een verhuizing achter. Toch vallen chips en afvalpassen onder de privacywetgeving. Dit heeft te maken met de unieke herleidbaarheid van gegevens naar de mensen die op enig moment op dit adres wonen. Toegangscontrole en privacy Elke keer dat persoonlijke informatie wordt gebruikt, moet dit voldoen aan de privacywetten, zoals de AVG.

Dit betekent dat de verwerking van persoonsgegevens moet gebeuren volgens bepaalde regels. Deze regels zijn vastgelegd in artikel 5 van de AVG. Het belangrijkste is dat persoonlijke gegevens op een rechtmatige, eerlijke en transparante manier worden gebruikt. Dit betekent dat mensen moeten weten wat er met hun gegevens gebeurt en dat het op een eerlijke manier gebeurt. Binnen deze kaders is het in Nederland toegestaan om 1. Afvalpassen aan te maken om de toegang tot de milieustraat te verlenen. De afvalpas mag worden ingezet om te meten hoe vaak of hoe veel (bij een weegbrug) afval er van een bepaalde soort door een bepaald adres wordt aangeboden als er betaalconsequenties aan worden verbonden 30/64

Recycleplan 2024-2030

2.

3.

4.

Definitief

(bijvoorbeeld 1.000 kilo tuinafval gratis per jaar en daarna betaald). Als er geen betaalconsequenties aan worden verbonden mag het middel van een adres gebonden afvalpas worden ingezet om te toetsen of de aanbieder een bewoner uit Texel is (en bijvoorbeeld niet een toerist). Je mag in dat geval echter niet meer registreren dan waarvoor je een gerechtvaardigd doel hebt, dus in dat geval wordt er niets vastgelegd, maar dient de pas alleen ter acceptatie op de milieustraat. De gemeente moet duidelijk communiceren welke informatie ze registreert en met welk doel. Afvalpassen aan te maken om de toegang tot de ondergrondse containers te verlenen. Dit is vergelijkbaar met de afvalpassen voor de milieustraat. In de praktijk zijn het dezelfde passen. Als er geen betaalconsequenties aan de aanbieding verbonden zijn, vervult de pas de functie van digitale sleutel en wordt er geen lediging geregistreerd. Op deze wijze kan het bedrijfsmatig afval uit de verzamelcontainers uit de openbare ruimte worden geweerd. Bij betaalconsequenties vindt er uiteraard wel een registratie plaats. De betaalconsequentie wordt gezien als een valide reden voor deze registratie. De gemeente kan er bijvoorbeeld voor kiezen om in de eerste fase bedrijven toegang te bieden tot ondergrondse containers op basis van een afrekening op inworpen, terwijl er voor inwoners nog geen betaalconsequenties zijn.

Dit betekent dat er op de inwonerpassen geen gegevens worden geregistreerd. Op de bedrijfspassen vindt dan wel een registratie en een afrekening plaats. Doordat de containers hun klepbewegingen kunnen tellen (ook zonder registratie) is met deze informatie ook direct inzichtelijk welk percentage van het afval een bedrijfsmatige inworp is, waardoor er een verdeelsleutel kan worden berekend voor de jaarlijkse tonnages. Doordat alleen de inwoners die er recht op hebben (lees: de inwoners die geen eigen bak aan huis hebben voor restafval) toegang krijgen tot de verzamelcontainers voorkomen we dat de containers te snel vol raken en dat inwoners de zakken ernaast plaatsen. De bakken aan huis wordt gechipt om op deze wijze een efficiënt containerbeheer uit te oefenen. Ook mag de gemeente containerledigingen registreren om dubbele aanbiedingen te voorkomen of om de (seizoens-)druk op de routes te meten en bij te stellen. De gemeente moet deze doelen wel heel duidelijk vooraf communiceren en aannemelijk kunnen maken dat deze informatie niet op een andere manier te verkrijgen is. Door de bakken aan huis voor restafval te voorzien van een chip en alleen containers te legen met een chip die actief is, voorkomt de gemeente dat: a. Bedrijven of inwoners eigen containers aanbieden in de huishoudelijke route. b.

Inwoners een restafvalbak als vermist opgeven en deze vervolgens aanbieden als een extra bak aan huis voor restafval. c. Inwoners een bak aan huis meerdere malen aanbieden op een andere plek in de wijk (bijvoorbeeld aan de voorkant én aan de achterkant van het huis) door slim gebruik te maken van de gereden routes.

Maatregelen •

•

Alle inwoners van de gemeente Texel krijgen een afvalpas. Deze pas verschaft toegang tot afvalbrengstation De Hamster en geeft toegang tot de verzamelcontainers voor restafval en gft en etensresten als de inwoners in een gebied wonen waar ze gebruikmaken van verzamelcontainers. De inwoners die gebruikmaken van een bak aan huis voor restafval, ontvangen een gechipte restafvalbak.

7.2 Oud papier Op Texel vervullen scholen en verenigingen een rol in de inzameling van het oud papier. Oud papier en karton (OPK) is een grondstof die geld oplevert. In de periodes dat de papierprijs hoog ligt, is dit ruimschoots voldoende om de inzamelkosten mee te dekken en geld over te houden om de scholen en verenigingen te compenseren voor hun inzet. In de periode dat de papierprijs op de wereldmarkt zeer laag is (zoals nu), moet er meestal geld bij om de afvalstroom in te zamelen. Het nieuwe Recycleplan is een goed moment om opnieuw een keer kritisch te kijken naar de huidige manier van het inzamelen van het oud papier. Bij de huidige wijze van inzamelen kunnen we een aantal aandachtspunten plaatsen: 31/64

Recycleplan 2024-2030

1.

2. 3.

Definitief

De inzameling met vrijwilligers staat landelijk onder druk. Het is lastig de veiligheid van vrijwilligers duurzaam te borgen. Na een aantal ongevallen en bijna-ongevallen zien steeds meer commerciëleen overheidsinzamelaars af van het inzamelen met vrijwilligers. De kwaliteit van het OPK neemt af met nat papier en karton in open inzamelbakken, uitwaaiing tijdens inzameling en transport en brandstichting bij de scouting. De hoeveelheid OPK neemt in het hele land af als gevolg van digitalisering. De afgelopen jaren veranderde de samenstelling al van gedrukt papier (kranten en tijdschriften) naar karton (pakjespost). Ook het karton neemt nu langzaam af door de introductie van retour- en statiegeldsystemen bij de pakketdiensten.

De nieuwe aanpak heeft aandacht voor milieu, circulaire economie en service. In de kernen komen er extra ondergrondse containers en de scholen en verenigingen krijgen de mogelijkheid om deze te adopteren. De vergoeding is voortaan niet meer afhankelijk van de wisselende OPK-prijzen, maar scholen en verenigingen ontvangen een vaste vergoeding. De scholen en verenigingen houden voor deze vergoeding de directe omgeving van de container schoon en zetten de containers ‘s nachts en bij feestdagen indien nodig op slot. Ze melden dat de container vol is en helpen bij praktische storingen (beklemmingen door dozen). Bij bijplaatsingen zorgen de verenigingen ervoor dat de dozen alsnog in de papiercontainers komen. We gaan ervan uit dat er per kern minimaal één ondergrondse container wordt geplaatst. Inwoners in de buitengebieden krijgen een 240-literbak aan huis voor OPK met blauwe klep die ze elke vier weken kunnen aanbieden. Deze container is op vrijwillige basis. De inwoners mogen er ook voor kiezen om het oud papier naar de verzamelcontainers in de kernen te brengen. Er worden geen verzamelcontainers geplaatst in het buitengebied.

Maatregelen • • • •

We zetten vrijwilligers en verenigingen op een andere wijze in en geven de vergoedingen op een andere wijze vorm We streven naar minder vermenging van oud papier van bedrijven en particulieren. We plaatsen extra ondergrondse verzamelcontainers in de kernen, waardoor de bronscheiding toeneemt en de kwaliteit van het ingezamelde materiaal verbetert. Inwoners in het buitengebied krijgen de mogelijkheid om het papier in te zamelen door middel van een bak aan huis. Deze bak is vrijwillig.

7.3 Gft en etensresten bij appartementen en in de kernen Vanaf 1 januari 2024 zijn gemeenten op basis van Europese wetgeving verplicht om gescheiden gft en etensresten in te zamelen in het centrum en in hoogbouwgebieden. Deze verplichting is het gevolg van wijzigingen in de Kaderrichtlijn afvalstoffen (2018/851/EU) in 2018. Gemeenten hebben nu nog beperkte mogelijkheden om af te wijken van deze verplichting. Deze mogelijkheden vervallen. In feite betekent dit dat gemeenten niet langer kunnen beweren dat gescheiden inzameling buitensporig hoge kosten met zich meebrengt, tenzij ze inspanningen hebben geleverd om de inzameling van gft succesvol te maken. Deze maatregelen ondersteunen de doelstellingen van dit Recycleplan en hebben een wettelijk dwingend karakter. We kiezen voor voorzieningen met toegangscontrole. Inwoners van de appartementen en de kernen die gebruikmaken van een verzamelcontainer voor restafval krijgen - als ze dat willen - via hun pas toegang tot de voorzieningen voor groente, fruit en etensresten. Op deze wijze voorkomen we zoveel mogelijk dat de bakken gebruikt worden als dumpplekken voor ander afval en dat de afvalstroom vervuild wordt.

Maatregelen •

We gaan bij de verzamelcontainers voor restafval ook voorzieningen voor groente, fruit en etensresten plaatsen. Hierbij kiezen we voor voorzieningen met toegangscontrole om de kwaliteit van de grondstof te borgen. 32/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

7.4 Gescheiden inzameling bij scholen en verenigingen Scholen en verenigingen zijn officieel bedrijven en vallen juridisch gezien onder bedrijfsinzameling. Om de afvalinzameling op scholen te combineren met de inzamelroute voor huishoudelijk afval moet een gemeente een aantal maatregelen nemen: 1. De gemeente moet de inzameling van bedrijfsafval mogelijk maken binnen de afvalstoffenverordening. 2. De scholen en verenigingen waar de gemeente inzamelt moeten aangewezen worden in het uitvoeringsbesluit. 3. De keuze moet gemotiveerd worden. Binnen deze motivatie moet de gemeente rekening houden met de belastingwetgeving en de Wet Markt en Overheid.

Maatregelen • •

We nemen de optie om bedrijfsafval in te zamelen in de huishoudelijke route op in de nieuwe afvalstoffenverordening. We stellen een algemeenbelangbesluit op waarin we motiveren hoe we omgaan met de Wet Markt en Overheid voor de inzameling van afval bij scholen en verenigingen.

7.5 Verwachte verschuivingen in het afval In het afval verwachten we de volgende verschuivingen als gevolg van de introductie van het scenario Voorzieningen op Orde. Deze effecten zijn verrekend in de doorrekening bij 7.6. Huishoudelijk restafval Gft en etensresten PBD OPK

Glas en textiel Grof restafval

Grove grondstoffen (het gescheiden ingezamelde afval van het afvalbrengstation)

Reductie tussen de 10% en 17% als gevolg van het wegvallen van de helft van het bedrijfsafval door de introductie van bechipt inzamelen. Toename tussen de 3% en 5% als gevolg van het inzamelen van groente, fruit en etensresten in de hoogbouw. Geen verschillen. Kleine toename van tussen de 3% en 5%. In het land nemen de tonnages voor OPK af. Door het nieuwe beleid wordt deze afname gedempt en verbeteren de tonnages een klein beetje. Veranderen niet. Neemt af met tussen de 3% en 7% door de introductie van de toegangspas op het afvalbrengstation, waardoor het aanleveren van bedrijfsafval lastiger wordt. Neemt af met tussen de 3% en 7% door de introductie van de toegangspas op het afvalbrengstation, waardoor het aanleveren van bedrijfsafval lastiger wordt

7.6 Kosten van het scenario Voorzieningen op Orde Door de Voorzieningen op Orde te brengen is de gemeente Texel klaar voor de vervolgstappen in het Recycleplan. De kosten en opbrengsten die gemoeid zijn met het op orde brengen van deze basis zijn als volgt. Benodigde Investeringen De investeringskosten voor dit scenario (bakken aan huis oud papier, inzamelmiddelen gft en etensresten, toegangscontrole op de verzamelcontainers, gechipte restafvalbakken) bedragen in totaal € 665.000, -. Eenmalige kosten De gemeente Texel moet rekening houden met de volgende eenmalige kosten om de voorzieningen op orde te brengen • Kosten van de onderzoeken PM +/- € 10.000 • Plaatsen van een extra ondergrondse containers +/- 7.500,33/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

• Kosten van de inzamelpasjes € 35.000 De eenmalige kosten bedragen in totaal ca € 52.500 en gelden alleen in het jaar van de aanschaf (2024 of 2025) Structurele kosten De structurele kosten en opbrengsten hebben een meerjarig effect. In de structurele kosten zijn opgenomen de afschrijvingen en rente op de investeringen, de exploitatiekosten van de inzameling van het papier, de verwachte meeropbrengsten uit de reinigingsrechten en de effecten van de verwachte verschuivingen op het afval. In de berekening van de bedragen van de omschakeling is rekening gehouden met de tarieven en heffingen voor 2024. Er is geen rekening gehouden met de extra kosten van de CO2 heffing, en met prijsstijgingen in de toekomst. Het effect van de CO2 heffing is voor alle scenario’s gunstig (je bespaart immers meer restafval), en de prijsstijgingen zijn autonoom en vinden plaats ongeacht welk scenario Texel kiest. De laatste twee posten zijn inschattingen. Zij moeten worden waargemaakt door het veranderend gedrag van de inwoners van Texel. Voor de inschatting van de verschuiving van de afvalstromen is rekening gehouden met gemiddelde verschuivingen die we waarnemen in de rest van Nederland, en die hierboven zijn weergegeven in de verwachte bandbreedtes onder 7.5. Deze kunnen gunstiger of minder gunstig uitvallen. Jaarlijkse lasten

Aantal

Tarief

Totaal

Afschrijving en rente

€ 77.424,42

Kosten inzameling opk

€ 25.000,00

Effect op het afval

-€ 79.731,95

Extra inkomsten reinigingsrecht

45

-€ 281,85

Kosten basis op orde

-€ 12.683,25 € 10.009,22

Tabel 5: Doorrekening Scenario Voorzieningen op Orde

34/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 8

Definitief

Een serviceprikkel op restafval

We kiezen ervoor om de maatregelen in dit Recycleplan met name te richten op de afvalstromen die het meeste effect hebben voor het verminderen van de hoeveelheid restafval en het verbeteren van de afvalscheiding. Op deze wijze houden we de maatregelen simpel en compact, zo realistisch mogelijk en passend bij Texel. Zoals we in Hoofdstuk 6 hebben aangegeven richten we ons in Fase 1 naast het op orde brengen van de basis op de introductie van een serviceprikkel op het restafval. Op deze wijze kunnen de inwoners wennen aan de volgende stappen voor afvalscheiding, zonder dat er direct financiële consequenties aanzitten, en heeft de interne organisatie van de gemeente voldoende tijd om een goede overgang voor te bereiden. In dit hoofdstuk verkennen we de mogelijkheden van volgende serviceprikkels. Alle serviceprikkels hebben een effect op gedrag, hoeveelheid gescheiden ingezamelde grondstoffen en hoeveelheid restafval. In de eerste twee scenario’s maken we het aanbieden van grondstoffen voor inwoners aantrekkelijker dan het aanbieden van ongescheiden huishoudelijk restafval. In het derde scenario bekijken we wat de effecten zijn als we de inwoners vragen om plastic, blik en drinkpakken samen met het restafval aan te bieden en dit achteraf met behulp van machines bij HVC te laten nascheiden. Dit zijn de onderzochte scenario’s: 1.

De introductie van laagfrequente inzameling van restafval, gecombineerd met hoogfrequente inzameling van gft en etensresten en plastic, blik en drinkpakken. 2. De introductie van het wegbrengen van restafval in de kernen, gecombineerd met hoogfrequente inzameling van gft en etensresten en plastic, blik en drinkpakken (omgekeerd inzamelen). In het buitengebied blijven de bestaande bakken aan huis voor restafval. Deze worden elke vier weken ingezameld. 3. Inzamelen door middel van nascheiding.

8.1 Disclaimer We werken deze scenario’s hieronder voor u uit en geven per scenario aan wat de verwachte effecten zijn ten opzichte van het Voorzieningen op Orde scenario van hoofdstuk 7. We houden rekening met de hoogte van de investeringen, de eenmalige kosten van de invoering en de jaarlijkse baten en lasten8. De kosten die te maken hebben met het ondersteunend beleid zijn vergelijkbaar voor alle scenario’s. Daarom hebben we deze toegevoegd in Hoofdstuk 12, waar we het ondersteunend beleid nader hebben uitgewerkt. In de structurele kosten nemen we de afschrijving en rente op de jaarlijkse investeringen9 mee om een goed beeld te krijgen voor de meerjarige lasten. Deze zijn gebaseerd op afschrijvingstermijnen die gebruikelijk zijn in de inzameling van afval, en zullen zich grotendeels voor de toekomst herhalen voor vervangingsinvesteringen. Kosten die zich niet herhalen nemen we op onder de eenmalige kosten. De gemeente Texel kan er in sommige gevallen voor kiezen om ook deze kosten te activeren. De berekeningen zijn gebaseerd op de tarieven en heffingen voor 2024. Er is geen rekening gehouden met de extra kosten van de CO2 heffing, en met prijsstijgingen in de toekomst. Het effect van de CO2 heffing is voor alle scenario’s gunstig (je bespaart immers meer restafval), en de prijsstijgingen zijn autonoom en vinden plaats ongeacht welk scenario Texel kiest.

Er is ook geen rekening gehouden met aanbestedingskosten van investeringen, omdat deze afhangen van de manier waarop de gemeente Texel dit besluit te doen. De plaatsingskosten van de ondergrondse containers zijn opgenomen in het aanschafbedrag en worden mee afgeschreven.

8 Voor de berekening van de nieuwe routes is rekening gehouden met gemiddelde normtijden, op basis van aangepast

aanbiedgedrag van inwoners. 9 Om de jaarlijkse rentelast te berekenen hebben we gebruikgemaakt van een rekenrente van 4%.

35/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

De opbrengsten die voortkomen uit de verschuivingen van het afval zijn een inschatting de gebaseerd is op procentuele ontwikkelingen in andere gemeenten bij gelijkluidende maatregelen. Deze staan niet vast en kunnen gunstiger of minder gunstig uitvallen. We rekenen de bedragen door naar een aanpassing van de kosten per woonhuisaansluiting om een goed beeld te geven van de effecten. We gaan hierbij uit van 7000 woonhuisaansluitingen. Dit is NIET hetzelfde als de aanpassing van de afvalstoffenheffing. Hierin worden meerdere zaken verdisconteerd (bijvoorbeeld de kwijtscheldingen en het deel van het bedrijfsafval dat in rekening wordt gebracht en het dekkingspercentage.) De effecten voor de afvalstoffenheffing worden jaarlijks doorgerekend en vastgesteld aan het einde van het jaar samen met alle andere gemeentelijke heffingen. Hierdoor kan er ook ieder jaar worden ingegrepen als de verschuivingen van de afvalstromen mee- of tegenzitten.

8.2 Aanpassen van de ophaalfrequenties In dit scenario blijven we op alle locaties waar nu minicontainers zijn inzamelen met minicontainers. Bij de hoogbouw brengen we de voorzieningen op orde en maken we ze klaar voor een vervolgstap. Door de service op restafval te verlagen en de service op grondstoffen te verhogen, zorgen we ervoor dat het aanbieden van ongescheiden restafval minder aantrekkelijk wordt dan het gescheiden aanbieden van de grondstoffen gft en etensresten, oud papier en karton en plastic, blik en drinkpakken. De inzameling van grof afval en grof tuinafval wordt mede aangepast aan de nieuwe inzamelfrequenties voor een optimale inzet van het wagenpark.

8.2.1 Het inzamelsysteem Afvalstroom

Voorzieningen op Orde

Prikkel: Aanpassen inzamelfrequenties Laagbouw: 1x per 2 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers.

Gft en etensresten

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers (zie hoofdstuk 7.2).

Plastic, blik en drinkpakken

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Laagbouw: 1x per 2 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Restafval

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Laagbouw: 1x per 4 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Oud papier en Karton

Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Grof restafval

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

Grof Tuinvuil

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

36/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Figuur 13: Inzamelsysteem Aanpassen inzamelfrequenties

8.2.2 Effect op het gedrag van de inwoners In de huidige situatie worden alle drie de stromen (gft en etensresten, plastic, blik en drinkpakken en restafval) even vaak ingezameld. Anders gezegd, de service op het ongescheiden restafval is net zo hoog als de service op de grondstoffen. In het nieuwe scenario wordt restafval minder vaak ingezameld (1x per 4 weken) en worden de grondstoffen gft en etensresten en plastic, blik en drinkpakken elke twee weken ingezameld. In andere gemeenten zien we hierdoor een verschuiving naar minder restafval en meer grondstoffen. Dit heeft meerdere oorzaken: 1. Het volume restafval dat kan worden aangeboden vermindert (door minder inzamelmomenten).Dit zorgt ervoor dat de inwoners beter gaan scheiden. 2. De periode tussen de momenten waarop de lediging van de restafvalbak plaatsvindt wordt langer. Hierdoor wordt het minder aantrekkelijk om stromen die stinken (PBD en gft en etensresten) in het restafval te gooien. Deze service op deze grondstoffen verhogen we. Ze worden voortaan elke 2 weken ingezameld. Dit betekent dat mensen juist sneller van hun verpakkingen en etensresten af kunnen, als ze het in de juiste bak gooien. 3. Inwoners waarderen met name in het voor- en najaar (vanwege het tuinafval) en in de zomermaanden (met de hogere temperaturen) de hogere inzamelfrequentie van gft en etensresten en PBD. 4.

Voor bedrijven aan huis (en met name toeristische bedrijven) sluit de lagere inzamelfrequentie minder goed aan bij de dienstverlening. Hierdoor zullen bedrijven makkelijker de overstap maken naar commerciële dienstverlening, waarbij ze de ophaalmomenten beter kunnen laten aansluiten bij de behoefte. De verandering gaat gepaard met communicatie en wat onrust. Terwijl die onrust geen doel is van de campagne, zorgt hij er wel voor dat inwoners zich bewuster worden van hun (eigen) onbewuste gedrag. Dit is noodzakelijk om in hun eigen huis de verandering te bereiken.

8.2.3 Effecten in de eigen organisatie Dit systeem kan relatief eenvoudig worden ingevoerd, binnen de bestaande inzamelcapaciteit van de voertuigen (2 achterladers en een zijlader). • Het betekent dat er meer uren zullen worden gemaakt door de intensivering van de inzameling van de grondstoffen. Deze uren zijn niet in alle weken gelijk, waardoor het verstandig is om te kijken naar uitbreiding van de flexibele schil om deze extra uren op te vangen. • We adviseren dringend de oudste van de twee achterladers te vervangen. Dit voertuig is economische en technisch afgeschreven. Bij de huidige inzet (inzameling grof afval en als achtervang voor de inzameling aan huis) is het gebruik van het oude voertuig verdedigbaar. In de nieuwe opzet waar we 1x per 4 weken een dubbele route rijden (restafval en gft en etensresten) is de inzet van dit voertuig niet langer verdedigbaar. De kosten voor deze vervanging zijn opgenomen in de doorrekening. • We adviseren voor de bewustwording de restafvalroute te rijden in de gft-week. Dit levert de minste verleiding voor inwoners om de zware gft-stroom aan te bieden in het restafval. Bovendien is dat voor de drukte in de inzamelroutes ook de meest optimale combinatie. • De activiteiten kunnen worden uitgevoerd zonder dat er inzamelmiddelen aangepast hoeven te worden. De investeringslasten voor dit scenario zijn hierdoor minimaal.

• De inzameling van grof afval en grof tuinvuil volgt de vierwekelijkse cyclus en wordt voortaan ook elke vier weken ingezameld.

8.2.4 Combinatie met recycle-tarief De inzameling van 1x per 4 weken combineert uitstekend met de introductie van recycle-tarief in Fase 2. Deze combinatie is inmiddels in een groot aantal gemeenten in Nederland doorgevoerd en leidt tot goede 37/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

resultaten, met name in gemeenten die net als Texel laag stedelijk zijn met weinig hoogbouw. Deze gemeenten boeken doorgaans een resultaat van ruim onder de 100 kilogram. Het gemiddelde aantal ledigingen ligt in deze gemeenten tussen de 5 en 8 keer per jaar, dus net iets meer dan 1x per 2 ronden.

8.2.5 Verwacht effect op het afval De verwachte effecten van het scenario aanpassen inzamelfrequenties worden afgezet tegenover de uitkomsten van het scenario Voorzieningen op Orde. Deze verschuivingen zijn meegenomen in de doorrekening van het scenario onder 8.2.6. Huishoudelijk restafval Gft en etensresten

PBD OPK Glas en textiel

Grof restafval

Grof afval (grondstoffen)

Vermindering van tussen de 8% en 13% voor het huishoudelijk afval en een reductie van 50% van het bedrijfsafval. Tussen de 0% en 5% extra gft en etensresten door de introductie van hoogfrequente inzameling in combinatie met de verlaging van de frequentie van restafval. Tussen de 5% en 10% extra PBD door de introductie van hoogfrequente inzameling in combinatie met de verlaging van de frequentie van restafval. Tussen de 0% en 5% extra OPK. Glas is op Texel enorm hoog in vergelijking met andere gemeenten. We verwachten hier geen extra verschuiving. De verwachting is dat textiel wel ca. 5% zal stijgen. Door de invoering van de vierwekelijkse invoering van het huishoudelijk restafval is de verwachting dat het grof afval op het afvalbrengstation tussen de 0% en 5% zal stijgen. Deze stijging verwachten we niet in de inzameling aan huis, omdat we daar de inzamelfrequentie verlagen naar 1x per 4 weken. Doordat de inzamelfrequentie van grof afval en grof tuinvuil aan huis van 1x per 3 naar 1x per 4 weken gaat, verwachten we dat op de milieustraat extra grondstoffen worden ingezameld. We schatten deze verschuiving op 0% - 5%.

8.2.6 Kosten voor het aanpassen van de inzamelfrequenties De verwachte kosten van het scenario ‘aanpassen inzamelfrequenties’ worden afgezet tegenover de kosten van het scenario Voorzieningen op Orde. De meeste kosten worden veroorzaakt door het verhogen van de inzamelfrequentie van GFT en PBD. Dit is nodig om de verlaging van de inzamelfrequentie van restafval mogelijk te maken. Benodigde Investeringen De investeringskosten voor dit scenario betreffen de aanschaf van een extra achterlader en bedragen in totaal ca € 350.000,Structurele kosten De jaarlijkse kosten van het veranderen bedragen ca € 30K. Per woonhuisaansluiting betekent dit € 4,50 extra kosten bovenop de kosten van het scenario voorzieningen op orde, op basis van de geprognosticeerde verschuivingen in het afval. Jaarlijkse lasten

Aantal

Tarief

Bedrag

Extra inzameluren

1068

45

€ 48.060,00

Afschrijving en rente

€ 51.984,74

Verandering afval

-€ 72.707,96

Kosten scenario aanpassen inzamelfrequenties

€ 27.336,79

Tabel 6: Kosten Scenario Aanpassen Inzamelfrequenties

38/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

8.3 Restafval wegbrengen naar een ondergrondse verzamelcontainer in de kernen (omgekeerd inzamelen) In deze optie verruilen we in de kernen de bak aan huis voor restafval door een verzamelcontainer. In het buitengebied blijven we het restafval inzamelen met een bak aan huis die we elke vier weken inzamelen. Bij de hoogbouw brengen we de voorzieningen op orde en maken we inwoners klaar voor een vervolgstap. De stromen plastic, blik en drinkpakken en gft en etensresten zamelen we voortaan elke twee weken in.

8.3.1 Het inzamelsysteem Afvalstroom

Voorzieningen op Orde

Prikkel: Wegbrengen naar ondergrondse containers Laagbouw: 1x per 2 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers.

Gft en etensresten

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers (zie hoofdstuk 7.2).

Plastic, blik en drinkpakken

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Laagbouw: 1x per 2 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Restafval

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Oud papier en Karton

Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Laagbouw in de kernen: wegbrengen naar verzamelcontainers. Laagbouw in het buitengebied: 1x per 4 weken met bak aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers. Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Grof restafval

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

Grof Tuinvuil

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

Figuur 14: Inzamelsysteem omgekeerd inzamelen

8.3.2 Effect op het gedrag In de huidige situatie worden alle drie de stromen (gft en etensresten, plastic, blik en drinkpakken en restafval) even vaak ingezameld. Anders gezegd: de service op het ongescheiden restafval is net zo hoog als de service op de grondstoffen. In het nieuwe scenario verandert voor de mensen de inzameling van restafval in de kernen. Zij moeten hun restafval voortaan wegbrengen naar een ondergrondse verzamelcontainer De grondstoffen gft en etensresten en PBD krijgen een hogere service, omdat we deze vaker inzamelen. In andere gemeenten zien we met dit systeem gemixte resultaten. Dat heeft te maken met hoe inwoners de verzamelcontainers voor restafval ervaren: 1. Sommige inwoners zullen de verzamelcontainers voor restafval ervaren als extra moeite. Ze moeten het afval voortaan wegbrengen naar een ondergrondse container en kunnen het niet langer aan huis kwijt. Hierdoor gaan ze beter scheiden. 39/64

Recycleplan 2024-2030

2.

3.

Definitief

Andere inwoners ervaren de verzamelcontainers juist als extra service. Ze hebben nu geen volumebeperking meer (ze hoeven niet ‘uit te komen’ met hun bak) op het weggooien van restafval en kunnen er zelfs op ieder moment vanaf. Bij deze inwoners zien we vaak dat deze juist minder goed gaan scheiden, omdat ze graag hun huis opgeruimd houden en alles in één zak wegbrengen naar een ondergrondse container. Deze situatie verandert weer als er een tariefprikkel wordt ingevoerd. Dan zullen veel mensen ervoor kiezen om weer beter te gaan scheiden. Ook voor inwoners met bedrijven aan huis zien we een dergelijke splitsing. Bedrijven die veel afval hebben, of afval dat niet in een zak past, zullen voor de dienstverlening uitwijken naar een commerciële inzamelaar.

8.3.3 Effecten in de eigen organisatie De invoering van het omgekeerd inzamelen heeft iets meer effect in de eigen organisatie: • Het betekent dat er meer uren zullen worden gemaakt door de hogere ophaalfrequentie van grondstoffen. Deze uren zijn gelijkelijk verdeeld over de weken en bieden de mogelijkheid om dit in te vullen via (extra) vaste formatie. • De keuze voor omgekeerd inzamelen, voordat een tariefprikkel is ingevoerd, zorgt ervoor dat er veel extra ondergrondse containers nodig zijn; het moet immers berekend zijn op de huidige capaciteit. Hiermee is een forse investering gemoeid. • Na de invoering van de tariefprikkel is er veel minder restafval en dus zijn er in principe veel minder containers nodig. Deze volgorde zorgt voor overcapaciteit en versnelde afschrijving, tenzij er een alternatief gebruik van de containers kan worden gevonden. • De gemeente heeft één kraanwagen voor het ledigen van ondergrondse containers. De kraanwagen moet in dit scenario rekening houden met 44 uren inzet per week. Dit zorgt ervoor dat er zorgvuldig moet worden gepland voor de bezetting en voor het uitvoeren van onderhoud van het voertuig.

8.3.4 Combinatie met recycle-tarief De inzameling van omgekeerd inzamelen werkt eigenlijk alleen correct met de introductie van recycle-tarief in Fase 2. Zonder de tariefprikkel neemt het restafval niet tot nauwelijks af. De combinatie van omgekeerd inzamelen met het recycletarief is inmiddels in een groot aantal gemeenten in Nederland doorgevoerd, leidt tot goede resultaten en wordt met name ingevoerd in stedelijk gebied met veel hoogbouw. In landelijk gebied boekt men met deze combinatie ook uitstekende resultaten, maar vooral als de dichtheid van de inzamelmiddelen erg laag is (met andere woorden: als inwoners ver moeten lopen naar een ondergrondse container.)

8.3.5 Verwacht effect op het afval De verwachte effecten van het scenario omgekeerd inzamelen worden afgezet tegenover de uitkomsten van het scenario Voorzieningen op Orde. Dit scenario werkt iets anders dan het scenario waar we de inzamelfrequenties aanpassen. In het vorige scenario wordt de maximale hoeveelheid die inwoners kunnen aanbieden per 4 weken beperkt tot 240 liter. In het scenario van omgekeerd inzamelen moeten inwoners moeite doen om het restafval weg te brengen naar een ondergrondse container, maar zit er nog geen volumebeperking op. Dit zien we terug in de verwachte resultaten. Omdat we verwachten dat inwoners zonder een tariefprikkel nog weinig aanleiding zien om hun restafval te verminderen, houden we rekening met 1 container per 50 aansluitingen. Deze zijn rekenkundig verwerkt over de kernen, zonder rekening te houden met eventuele maximale loopafstanden10. Deze verschuivingen zijn meegenomen in de doorrekening van het scenario onder 8.3.6. Huishoudelijk restafval Vermindering tussen de 5% en 10% voor het huishoudelijk restafval en een reductie van 20% van het bedrijfsafval.

10 Voorheen waren maximale loopafstanden wettelijk vastgelegd. Sinds een aantal jaren zijn deze afstanden uit de wet verdwenen

om gemeenten meer beleidsvrijheid te geven om hun eigen afvalbeleid in te richten naar hun eigen richtlijnen.

40/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Gft en etensresten

Tussen de 0% en 5% extra gft en etensresten door de introductie van hoogfrequente inzameling in combinatie met een verlaging van de frequentie van restafval. Tussen de 0% en 5%% extra PBD door de introductie van hoogfrequente inzameling in combinatie met een verlaging van de frequentie van restafval. Tussen de 5% en 10% extra OPK, omdat OPK vaak niet makkelijk in een vuilniszak past. Geen aanpassingen. Door de verlaging van de inzamelfrequentie aan huis verwachten we dat het grof restafval aan huis licht zal dalen (tussen de 0% - 5%). Doordat de inzamelfrequentie van grof afval en grof tuinafval aan huis van 1x per 3 naar 1x per 4 weken gaat, verwachten we dat op de milieustraat extra grondstoffen worden ingezameld. We schatten deze verschuiving op 0% - 5%.

PBD OPK Glas en textiel Grof restafval Grof afval (grondstoffen)

8.3.6 Kosten omgekeerd inzamelen De verwachte kosten van het scenario ‘omgekeerd inzamelen’ worden afgezet tegenover de kosten van het scenario voorzieningen op orde. De kosten worden veroorzaakt door het verhogen van de inzamelfrequentie van GFT en PBD en door de aanschaf van extra inzamelmiddelen voor de inzameling van restafval in de kernen. De ondergrondse containers moeten worden aangeschaft, en jaarlijks onderhouden. Benodigde Investeringen De investeringskosten voor dit scenario betreffen de aanschaf van 67 extra containers en bedragen in totaal € 938.000,Structurele kosten De jaarlijkse kosten van het veranderen bedragen ca. € 160.000,- Per woonhuisaansluiting betekent dit ca € 24.50 extra kosten bovenop de kosten van het scenario voorzieningen op orde, op basis van de geprognosticeerde verschuivingen in het afval. Jaarlijkse lasten Aantal Tarief Bedrag Extra inzameluren

1107

45

Afschrijving en rente

€ 49.815,00 € 115.646,91

Onderhoud extra containers

67

Verandering afval

600

€ 40.200,00 -€ 46.654,77

Kosten scenario omgekeerd inzamelen

€ 159.007,14

Tabel 7: Kosten Scenario Omgekeerd Inzamelen Overweging en doorkijk voor de toekomst Dit scenario is financieel en milieutechnisch onaantrekkelijk om in te voeren bij de huidige hoeveelheden restafval op Texel. Dat betekent gewoon dat er veel te veel containers moeten worden geplaatst, geleegd en onderhouden. Het scenario kan wel een zeer interessante doorontwikkeling zijn voor de langere termijn NA fase 2. Zodra de inwoners van Texel hun restafval fors hebben verminderd, zijn er minder containers nodig. En kan er volstaan worden met één ondergrondse verzamelcontainer per 80-100 aansluitingen. Hierdoor nemen de kosten van dit scenario fors af11. Bij een invoering voorafgaand aan de tariefprikkel moet men rekening houden met het effect dat een deel van de bakken na de invoering van de tariefprikkel overbodig worden. Deze kunnen op dat moment worden ingezet voor een andere afvalstroom (zoals bijvoorbeeld luiers)

11 Dit betekent overigens wel dat inwoners gemiddeld verder zullen moeten lopen met hun restafval zak, maar dat zijn

dan

maximaal 20 zakken per jaar in plaats van de huidige ca 50 zakken

41/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

8.4 Nascheiden plastic, blik en drinkpakken In deze optie halen we alle inzamelmiddelen voor PBD op en vragen we de inwoners het PBD aan te bieden in het restafval. Het PBD wordt er vervolgens bij HVC door nascheiding weer uitgehaald. Alle overige grondstoffen (gft en etensresten, papier, glas en textiel) moeten nog wel gescheiden worden ingezameld; deze stromen kunnen niet worden nagescheiden.

Figuur 15: Bron- en nascheiding VANG-programma

8.4.1 Het verschil tussen bron en nascheiding •

•

Bij bronscheiding wordt het verpakkingsafval gescheiden ingezameld. De inwoner scheidt het afval aan huis en biedt het in een bak aan huis of zak aan op de dag dat het wordt ingezameld. Het brongescheiden materiaal wordt direct aangeboden aan de sorteerder/verwerker. Bij nascheiding gooit de inwoner het verpakkingsafval dat geschikt is voor de nascheiding samen met huishoudelijk restafval in dezelfde container. Het afval wordt bij de verwerker door een machine nagescheiden.

De meeste gemeenten in Nederland kiezen voor bronscheiding, maar in grote steden met veel hoogbouw wordt nascheiding steeds populairder. Voor eenvoud in communicatie kiezen zij voor een systeem in de gehele stad. Hierdoor hoeven inwoners met een tuin hun PBD ook niet gescheiden in te leveren. Dat zij hierdoor wat minder PBD inzamelen nemen de steden voor lief. Zowel de mensen die afval verwerken als de bedrijven die producten maken vinden beide manieren prima voor het scheiden van plastic, blik en drinkpakken.

8.4.2 Geschiktheid voor nascheiding Niet al het afval kan effectief worden gescheiden door middel van nascheiding. Of dit mogelijk is, hangt vooral af van wat er in de restafvalbak belandt. Als de inhoud van deze bak droog is, kunnen de verschillende soorten afval goed van elkaar worden gescheiden en gerecycled. In Nederland bestaat ongeveer 35% van de restafvalbak uit niet droog organisch afval zoals etensresten en luierafval. Dit zorgt voor een natte, plakkerige smurrie die ervoor zorgt dat het afval aan elkaar blijft plakken en moeilijk te scheiden is. Dit maakt nascheiding van veel materialen praktisch bijna onmogelijk. • Plastic, blik en drinkpakken (PBD) kunnen met de huidige technologieën wel goed worden gescheiden van het restafval. Dit gebeurt mechanisch met behulp van infraroodcamera's, gewichtsen volumeherkenning van het afval. 42/64

Recycleplan 2024-2030

•

Definitief

Papier en textiel zijn niet geschikt voor nascheiding omdat ze te sterk vervuild zijn door de plakkerige resten. Deze materialen kunnen niet opnieuw worden gebruikt als grondstoffen. Etensresten kunnen deels worden gescheiden, maar zijn alleen bruikbaar voor vergisting tot schone brandstof. Compost maken is niet meer mogelijk. Dit betekent dat gemeenten die overstappen op nascheiding, de stromen papier, gft en etensresten, textiel en glas nog steeds apart moeten inzamelen.

8.4.3 De cijfers in Nederland en de cijfers van Texel vergeleken Op deze kaart is goed te zien welke gemeenten in Nederland PBD gescheiden inzamelen en welke resultaten hiermee worden gehaald. De gemeente Texel haalt met >30 kilo PBD afval een zeer goed resultaat, waar nauwelijks vervuiling in zit. Door middel van nascheiding is dit resultaat met de huidige stand van de techniek niet te verbeteren. Er wordt op z’n best tussen de 20 en de 25 kilo PBD per aansluiting per jaar uit het afval gehaald. De keuze voor nascheiding is voor de gemeente Texel een stap achteruit.

Figuur 16: Resultaten brongescheiden inzameling PBD in Nederland 2022 (bron NOS)

8.4.4

Het inzamelsysteem

Afvalstroom

Voorzieningen op Orde

Prikkel: Wegbrengen naar ondergrondse containers Laagbouw: 1x per 2 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers.

Gft en etensresten

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw met verzamelcontainers (zie hoofdstuk 7.2).

Plastic, blik en drinkpakken

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Vervalt en komt bij het inzamelmiddel voor restafval

Restafval

Laagbouw: 1x per 3 weken met bakken aan huis. Hoogbouw: Verzamelcontainers.

Laagbouw 1x per 2 weken met bak aan huis, gecombineerd met de ongescheiden inzameling van PBD. Hoogbouw: Verzamelcontainers

43/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Oud papier en Karton

Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Kernen: Verzamelcontainers. Buitengebied: 1x4 weken aan huis.

Grof restafval

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

Grof Tuinvuil

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x3 weken ophalen aan huis.

Hele gemeente: Brengen naar de Hamster of 1x4 weken ophalen aan huis.

Figuur 17: Inzamelsysteem nascheiding

8.4.5 Effect op het gedrag In de huidige situatie worden alle drie de stromen (gft en etensresten, PBD en restafval) elke drie weken ingezameld. Bij de overstap op nascheiding vragen we de inwoners om het PBD (opnieuw) samen met het restafval aan te bieden. Om de capaciteit hierop aan te passen worden restafval en gft en etensresten net als vroeger weer 1x per 2 weken ingezameld. Voor inwoners leidt dit doorgaans tot de volgende aanpassingen op het gedrag: 1. De inwoners die niet aan afvalscheiding deden ervaren deze stap als een verbetering van de service. De inwoners die intrinsiek gemotiveerd zijn om aan afvalscheiding te doen ervaren nascheiding als een stap achteruit. 2. De communicatieboodschap wordt minder eenduidig. Waar de boodschap voorheen was “Grondstoffen bieden we gescheiden aan, zodat ze opnieuw gebruikt kunnen worden”, wordt de nieuwe boodschap: “Gft en etensresten, papier, glas en textiel moet je zelf scheiden. PBD haalt de verwerker voor je uit het restafval.” Dit zorgt er in andere gemeenten voor dat de motivatie om de andere stromen gescheiden aan te leveren wat vermindert. (“Bij ons doet de verwerker dat achteraf.”) 3. Aansluitend aan punt twee is er geen bewustwording dat restafval maar om een heel klein deel van ons afval gaat, omdat de meest volumineuze stroom samen met het restafval wordt aangeboden. 4.

De hoge service op het restafval levert bedrijven geen enkele motivatie om over te stappen naar een alternatieve (commerciële) inzamelmethode.

8.4.6 Effecten in de eigen organisatie De invoering van nascheiding heeft de volgende effecten in de eigen organisatie. • Er worden nauwelijks meer uren gemaakt. De inzameling van PBD verdwijnt en hiervoor in de plaats komt een alternerende inzameling van gft en etensresten en restafval (om en om, 1x per 2 weken). De routes van restafval komen onder druk te staan door het bijkomende volume van plastic, blik en drinkpakken. Als gevolg moeten de voertuigen vaker gelost worden. • De minicontainers voor PBD moeten eenmalig worden opgehaald. • Doordat de volumineuze PBD-stroom terugkomt in het restafval zijn er extra verzamelcontainers nodig voor de inzameling van restafval. Dit kan mogelijk worden opgevangen door bestaande verzamelcontainers voor PBD om te katten naar verzamelcontainers voor restafval.

8.4.7 Combinatie met recycle-tarief De nascheiding van PBD staat op gespannen voet met de invoering van een tariefprikkel. Deze combinatie is slechts in een beperkt aantal gemeenten ingevoerd. De inwoners vinden het lastig om het restafval te verminderen als de volumineuze PBD-stroom niet separaat kan worden aangeboden. 44/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Zonder een tariefprikkel is de verwachting dat het restafval met nascheiding op termijn niet zal dalen maar juist zal gaan stijgen.

45/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

8.4.8 Verwacht effect op het afval De verwachte effecten van het scenario nascheiding worden afgezet tegenover de uitkomsten van het scenario Voorzieningen op Orde. Deze verschuivingen zijn meegenomen in de doorrekening van het scenario onder 8.2.6. Huishoudelijk restafval

Gft en etensresten

PBD

OPK

Glas en textiel Grof restafval

Grof afval (grondstoffen)

De hoeveelheid gescheiden PBD wordt toegevoegd aan het restafval. Het huishoudelijk restafval zal daarnaast naar verwachting met 0% - 5% toenemen, omdat mensen in totaal minder goed gaan inzamelen. Het bedrijfsmatig afval in het restafval zal niet afnemen. Tussen de 0% en 5% afname van gft en etensresten doordat inwoners de boodschap van nascheiding van PBD niet begrijpen en denken dat het voor alle afvalstromen geldt. Afhankelijk van de stand van de techniek van de verwerker wordt er een percentage PBD uit het restafval gehaald. Dit is iets minder dan dat Texel met brongescheiden inzameling ophaalt. Tussen de 0% en 5% afname van OPK doordat inwoners de boodschap van nascheiding van PBD niet begrijpen en denken dat het voor alle afvalstromen geldt. Geen aanpassingen. Doordat alle ruimte in de restafvalbak zal worden ingenomen door het PBD zal naar verwachting een deel van het grof afval dat voorheen in de restafvalbak zat verdwijnen naar het grof restafval. Geen aanpassingen.

8.4.9 Kosten nascheiding De verwachte kosten van het scenario ‘nascheiden’ worden afgezet tegenover de kosten van het scenario voorzieningen op orde. De kosten worden met name veroorzaakt door het afnemen van de recycleresultaten van de afvalstromen, en een toename van de hoeveelheid restafval. Bovendien wijken de inzamelvergoedingen voor nagesorteerd PBD sterk af van de inzamelvergoedingen van brongescheiden materiaal. We houden er rekening mee dat er ook een aantal extra containers moet worden geplaatst in de kernen om de toename van de hoeveelheid restafval op te kunnen vangen. Benodigde Investeringen De investeringskosten voor dit scenario betreffen de aanschaf van 6 extra containers en bedragen in totaal € 84.000,Structurele kosten De jaarlijkse kosten van het veranderen bedragen ca. € 280.000,- Per woonhuisaansluiting betekent dit € 43,extra kosten bovenop de kosten van het scenario voorzieningen op orde, op basis van de geprognosticeerde verschuivingen in het afval. Jaarlijkse lasten Aantal Tarief Bedrag Extra inzameluren Onderhoud extra inzamelmiddelen

262

45

€ 11.790,00

6

600

€ 3.600,00

Afschrijving en rente

€ 10.356,44

Verandering afval

€ 255.536,22

Kosten scenario nascheiding

€ 281.282,66 Tabel 8: Kosten Scenario Nascheiding

46/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

8.5 Afwegingskader

Effecten op huishoudelijk restafval Effecten op het aanbieden van bedrijfsafval bij het huishoudelijk restafval Effecten op grondstoffen Effecten op het gedrag

Ervaring van service12

Kosten13

Goede combinatie met tariefprikkel

Aanpassen ophaalfrequenties Neemt tussen de 8% en 13% af

Omgekeerd inzamelen

Nascheiden

Neemt tussen de 5% en 10% af

Neemt met ca. 50% af

Neemt met ca. 20% af

Neemt tussen de 0% en 5% toe, naast de toename van de volledige PBD-stroom Blijft gelijk

Nemen toe De maximale hoeveelheid restafval die kan worden ingeleverd wordt begrensd De hogere inzamelfrequentie van gft en etensresten en PBD (stinkende stromen) wordt gewaardeerd. De inzamelfrequentie van restafval wordt soms als lastig ervaren.

Nemen toe Inwoners moeten meer moeite doen om restafval aan te bieden De hogere inzamelfrequentie van gft en etensresten en PBD (stinkende stromen) wordt gewaardeerd. De verzamelcontainers worden met name gewaardeerd door vitale inwoners en minder door mensen die minder goed ter been zijn. De structurele toename van de kosten per huisaansluiting bedraagt tussen de € 23 en € 26,Ja, door de combinatie met de tariefprikkel wordt de kostenstijging heel fors verminderd.

De structurele toename van de kosten per huisaansluiting bedraagt tussen de € 3 en € 6,Ja, door de combinatie met de tariefprikkel wordt de kostenstijging omgezet in een lichte kostenreductie.

Nemen iets af Het wordt inwoners makkelijker gemaakt om restafval aan te bieden Mensen die gericht zijn op gemak ervaren het als een hele goede service. Mensen die gericht zijn op milieu vinden deze optie niet altijd fijn.

De structurele toename van de kosten per huisaansluiting bedraagt tussen de € 40 en € 46,Het systeem van nascheiding leent zich minder goed voor een combinatie met een tariefprikkel.

Tabel 9: Afwegingskader

8.6 Advies Wij adviseren de gemeente om in Fase 1 in te zetten op het aanpassen van de inzamelfrequentie. Dit is een relatief eenvoudige stap die een mooi resultaat kan bereiken voor het eiland. Dit betekent dat de focus in deze eerste fase kan blijven liggen op de aanpassingen in het Voorzieningen op Orde scenario. Er hoeven nauwelijks extra investeringen te worden gedaan. De optie van omgekeerd inzamelen kan een goede optie zijn voor de wat verdere toekomst en is met name aantrekkelijk als de hoeveelheid restafval al fors is afgenomen. Dan hoeven er veel minder extra containers te worden geplaatst en dat betekent dat de kosten van dit scenario op dat moment fors zullen afnemen. De optie van nascheiding scoort voor de gemeente Texel niet goed. Nascheiding is met name een goede keuze voor gemeenten met veel hoogbouw die met bronscheiding geen goede resultaten boeken. In de gemeente Texel levert de introductie van nascheiding een negatieve impuls op voor de inzamelresultaten en de kosten.

12 Service is subjectief. Wat de een als service ervaart, kan een ander heel anders beoordelen. 13 De kosten zijn afgezet ten opzichte van de gemiddelde Afvalstoffenheffing van 2024