Bijlage 1. Recycleplan 2024-2030

47/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 9

Definitief

Grof afval

Bij de inzameling van grof afval aan huis worden stromen ongescheiden aangeboden als restafval. In het inzamelvoertuig worden de stromen gekraakt en geperst. Hergebruik is hierdoor nauwelijks meer mogelijk; deze afvalstroom wordt bijna volledig verbrand. Dit zorgt voor hoge kosten en een lage milieuwaarde. Op het afvalbrengstation scheiden onze inwoners de grove afvalstromen in grondstoffen en kunnen ze opnieuw worden gebruikt. Daarom willen we het liefst dat alle inwoners hun grof afval naar het afvalbrengstation brengen.

9.1 Het afvalbrengstation Samen met HVC is er hard gewerkt aan een verbeterplan voor het afvalbrengstation De Hamster, op basis van de laatste stand van daadwerkelijke kosten en opbrengsten. We implementeren de actuele wet- en regelgeving. Centraal in dit scenario staat een goed resultaat op de afvalscheiding van de grove stromen. Ook implementeren we maatregelen voor de veiligheid van de bezoekers en het personeel. Uitvoering van dit plan is minimaal benodigd om De Hamster open te houden. De toegangscontrole regelen we in de toekomst door middel van pasjes. We hebben ook gekeken naar een circulaire variant waarin alle activiteiten worden herschikt, om ruimte te maken voor het sluiten van kringlopen en het repareren van spullen, zodat deze nog een ronde langer mee kunnen. Voor deze variant zijn de ruimtelijke aanpassingen doorgerekend. Net als in de basisvariant is ook hier gekeken naar de laatste stand van daadwerkelijke kosten en opbrengsten, wordt wet- en regelgeving nageleefd en staan goede scheiding van dienstverlening en veiligheid voorop. In deze variant is sprake van een volledig nieuw uitgerust afvalbrengstation, waarbij De Hamster verdwijnt en er een nieuw overslagstation komt op een andere plek.

Dit betekent echter dat de huidige activiteiten zoals het composteren van groen en het verwerken van puingranulaat op deze locatie zullen verdwijnen, en dat hiervoor een alternatieve oplossing moet worden gezocht.

9.1.1 Effect op het gedrag In beide alternatieven verwachten we het afval van inwoners en bedrijven beter van elkaar te kunnen scheiden. In de circulaire variant verwachten we iets meer inwoners te verleiden om afval te voorkomen. Zij kunnen hun spullen bijvoorbeeld afgeven aan kringloopbedrijven, of ze kunnen kapotte spullen laten repareren.

9.1.2 Effecten in de eigen organisatie In beide gevallen leidt HVC het project om tot een aangepaste/nieuwe versie van het afvalbrengstation te komen. Wel vraagt de circulaire variant om een grotere investering. Ook zullen we bij deze variant op zoek moeten gaan naar kringloopbedrijven en repairmogelijkheden op het eiland. Deze zijn schaars.

9.1.3 Verwacht effect op het afval In beide varianten verwachten we een betere scheiding van het huishoudelijk – en bedrijfsafval. Bij de circulaire variant verwachten we iets minder grof (rest)afval.

49/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

9.1.4 Doorrekening Op basis van de eerste concept tekeningen is een doorrekening gemaakt. Dit geeft het volgende beeld: Variant

Prijspeil

Totaal Jaarlijks

Per wha*

Basisplan

2023** 2024 2024

€ 175.000 - € 205.000

€ 23,50 - € 27,50

€ 127.000 - € 145.000

€ 17,00 - € 19,50

2023** 2024

€ 302.000 - € 350.000

€ 40,50 - € 47,00

Circulaire variant Kosten circulaire variant (cumulatief)

Tabel 10: Doorrekening Kosten Varianten Afvalbrengstation * wha: woonhuisaansluiting. Volgens de Prognose 2024 is gerekend met 7.469 wha’s. ** betreft de daadwerkelijke kosten en opbrengsten van het afvalbrengstation. De kosten voor de milieustraat zijn separaat van de kosten voor alle doorgerekende scenario’s. Zij beïnvloeden de scenario’s allen in gelijke mate. Daarom zijn ze niet opgenomen in de berekeningen.

9.2 Advies De gemeente Texel is een kleine gemeente, die beter aansluit bij een voorziening van de milieustraat dan bij een circulair ambachtscentrum. De circulaire voorziening is fors duurder, en wordt doorgaans alleen aangeboden in heel veel grotere verzorgingsgebieden (> 100.000 inwoners). De gemeente Texel kent een kleine kringloopactiviteit, die prima op haar eigen locatie kan worden ondersteund. Bovendien moet de gemeente indien ze kiest voor een circulair ambachtscentrum ook op zoek naar alternatieve locaties voor de inzameling en verwerking van het grove groenafval, en het puin. Juist deze twee activiteiten zijn prima voorbeelden van stromen waarin de gemeente haar eigen kringloop dicht bij huis gesloten heeft. Wij adviseren daarom te kiezen voor het actualiseren van de huidige milieustraat, en vooralsnog niet in te zetten op de bouw van een circulair ambachtscentrum

9.3 Grof afval aan huis Zoals we hierboven in de inleiding al schreven willen we het liefst dat inwoners hun afval naar het afvalbrengstation brengen, zodat het gescheiden kan worden aangeleverd en kan worden hergebruikt. De grof afvalservice aan huis verzorgt echter een vangnetconstructie voor mensen die om welke reden dan ook niet in staat zijn om hun afval naar het afvalbrengstation te brengen. Nu is de keuze voor grof afval aan huis echter vaak een keuze voor gemak, waardoor er meer grof afvalafspraken gepland worden en meer grondstoffen verbrand worden dan noodzakelijk. Daarom starten we in 2025 met grof afval ophalen tegen betaling. Met de introductie van grof afval ophalen tegen betaling sluiten we aan bij de best practice die in meer dan 80% van de gemeenten is ingevoerd. De tarieven voor een grof afvalafspraak aan huis lopen sterk uiteen. Wij stellen voor om het tarief voor een grofafvalafspraak vast te stellen op € 25 euro per keer. Dit tarief is niet kostendekkend, maar fungeert wel als een prikkel voor inwoners om een weloverwogen keuze te maken of ze het grof afval laten ophalen of dat ze het grof afval zelf wegbrengen naar het afvalbrengstation. Hier kunnen ze het gratis én gescheiden inleveren. De inzameling van grof tuinvuil blijft gratis. Doordat er alleen grof tuinafval wordt ingezameld, kan deze volledig als grondstof worden verwerkt.

De verwachting is dat door deze introductie de grof afvalafspraken om grof afval aan huis op te laten halen met ca. 45% zullen afnemen. Dit is als basis meegenomen in de doorrekening van de scenario’s in hoofdstuk 8.

50/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Maatregelen •

•

We implementeren het verbeterplan voor het afvalbrengstation De Hamster, op basis van de laatste stand van daadwerkelijke kosten en opbrengsten. We implementeren de actuele wet- en regelgeving. Centraal in dit scenario staat een goed resultaat op de afvalscheiding van de grove stromen. Ook implementeren we maatregelen voor de veiligheid van de bezoekers en het personeel. Uitvoering van dit plan is minimaal benodigd om De Hamster open te houden. De toegangscontrole regelen we in de toekomst door middel van pasjes. We introduceren een tariefprikkel op het inzamelen van grof afval aan huis.

51/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 10

Definitief

Evaluatie en bijsturing

Medio 2026 evalueren we de resultaten van de eerste fase. Om niet opnieuw in de valkuil te stappen van het vaststellen van beleid dat vervolgens niet wordt uitgevoerd blijven we kort op de bal zitten. In deze evaluatie kijken we naar het proces, de bereikte resultaten en de openstaande verbeterpunten. De evaluatie heeft de volgende opzet:

Figuur 18: Evaluatie Op basis van deze evaluatie weten we welke laatste aanpassingen we moeten uitvoeren zodat we de implementatie van de tariefprikkel tot een succes kunnen maken. 53/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

De uitkomsten uit de onderzoeken inzake het Toeristisch en het Bedrijfsafval leiden tot een beter beeld over de daadwerkelijke verdeling van huishoudelijk restafval en restafval dat wordt veroorzaakt door toerisme en bedrijfsmatige activiteiten. Bij de evaluatie zal een voorstel worden gevoegd op welke wijze we in Fase 2 omgaan met deze niethuishoudelijke afvalstroom, op het gebied van dekking van de kosten, registratie en inzameling.

54/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 11

Definitief

Fase 2: Invoering recycle-tarief

Bij de invoering van recycle-tarief splitsen we de afvalstoffenheffing net als bijvoorbeeld de energierekening in een vast en een variabel deel. Het vaste deel is voor iedereen hetzelfde en wordt door alle inwoners betaald. De hoogte van het variabele deel is afhankelijk van het aantal keren dat inwoners hun bak of zak van het restafval aanbieden. Het aanbieden van de grondstoffen wordt niet per keer verrekend. Inwoners kunnen daarmee invloed uitoefenen op de hoogte van hun afvalstoffenheffing. Goede scheiders worden beloond, anderen worden uitgedaagd om beter hun best te doen.

11.1 Cijfers invoering tariefprikkel in Nederland De invoering van een tariefprikkel is in Nederland de meest effectieve manier om de hoeveelheid restafval te verlagen. In 2022 hebben 181 van de 342 gemeenten (53%) een tariefprikkel ingevoerd. Het aantal gemeenten stijgt elk jaar. De invoering van de tariefprikkel werpt zijn vruchten af. Tariefprikkel Geen tariefprikkel Grmiddeld alle gemeenten Stedelijkheid Rest Scheiding Rest Scheiding Rest Scheiding 1 97,59 65% 218,63 28% 211,53 30% 2 108,81 66% 173,57 48% 148,96 54% 3 97,11 69% 154,10 56% 123,23 63% 4 83,78 75% 150,44 61% 104,26 71% 5 94,94 72% 177,75 58% 127,35 67% Gemiddeld 95,15 71% 185,03 44% 147,07 55% Tabel 11: Effecten invoering tariefprikkel per stedelijkheidsklasse (Cijfers CBS 2022) Gemiddeld hebben gemeenten met een tariefprikkel 90 kilo minder restafval per inwoner per jaar dan gemeenten zonder een tariefprikkel. De hoeveelheid gescheiden ingezameld afval stijgt juist van 44% naar 71% in deze gemeenten. De resultaten werken over de hele linie, van zeer sterk stedelijk (stedelijkheidsklasse 1, vergelijk Amsterdam) tot en met zeer weinig stedelijk (stedelijkheidsklasse 5, vergelijk Texel).

11.2 De keuze voor volumefrequentie als afrekening De gemeente kiest voor recycle-tarief op basis van Volume en Frequentie. Dit betekent dat inwoners aan het einde van het jaar een afrekening krijgen voor het aantal keren dat zij hun restafvalbak (klein of groot) aan de weg hebben gezet, of dat ze een restafvalzak hebben aangeboden in de ondergrondse container. Al deze inzamelmiddelen hebben een eigen tarief per keer, vandaar de naam volume-frequentie. Dit is in Nederland de meest ingevoerde variant van een tariefprikkel. Sommige gemeenten rekenen af op basis van gewicht in de bak. Dit is storingsgevoeliger (dan moet er namelijk per container op het voertuig worden gewogen) en zorgt voor de ongewenste bijkomstigheid dat in een aantal gevallen inwoners hun buren gaan controleren of zij geen afval in hun container bijwerpen. Bij de afrekening op basis van aanbieding, heeft de inwoner zelf volledige controle. Op het moment dat hij de bak aan de weg zet, weet hij vooraf dat er een lediging op zijn rekening zal verschijnen, en hij weet ook vooraf welk bedrag in rekening gebracht zal worden. De meeste afvalapps zijn inmiddels ook voorbereid om (als de gemeente geregistreerd inzamelt) de inwoners op elk gewenst moment inzicht te kunnen geven in het eigen aanbiedgedrag.

Op dit moment wordt zelfs gewerkt aan de functionaliteit om het eigen aanbiedgedrag te kunnen vergelijken met het gemiddeld aanbiedgedrag.

55/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

11.3 Invoering van Recycle-tarief in Fase 2 Voor de invoering van een tariefprikkel moet een aantal belangrijke voorwaarden zijn ingevuld. Deze hebben consequenties voor de inwoners, de gemeentelijke organisatie en de belastingsamenwerking. De gemeente Texel kan hierbij gebruikmaken van de expertise en ervaringen van gemeenten die deze stappen al eerder hebben uitgevoerd. Zo kan de verwerker HVC helpen met coaching en communicatie en heeft de belastingsamenwerking recycle-tarief ook al in meerdere gemeenten ingevoerd. Zij kunnen de gemeente helpen met het vaststellen van de benodigde gegevens en het aanpassen van de verwerkersovereenkomsten van de inzamelgegevens. Ook de diverse maatwerkoplossingen zijn al in veel gemeenten geïmplementeerd en hoeven alleen aan de wensen van de gemeente Texel te worden aangepast. De voorwaarden die moeten worden ingevuld voor een succesvolle implementatie van de tariefprikkel zijn: • Alle inwoners moeten mogelijkheden hebben om hun afval zo goed mogelijk te scheiden. Ook de inwoners van de hoogbouw en het buitengebied. Er moet een goede scheiding zijn tussen huishoudelijk afval en afval dat ontstaat door toerisme en/of bedrijfsmatige activiteiten. • De gemeente moet de infrastructuur zodanig inrichten dat de inzameling van restafval geregistreerd kan worden, zodat er een goede basis is voor de afrekening.

• De afvalstoffenverordening en afvalstoffenheffing moet worden aangepast. De belastingdienst en de inzameldienst moeten een interface inrichten die voldoet aan de AVG, waarbinnen een correcte en betrouwbare factuur kan worden opgesteld op basis van het aanbiedgedrag. • De inwoners moeten via de app of online een mogelijkheid krijgen om hun eigen inzamelgedrag gedurende het jaar te kunnen volgen. • De gemeente moet maatwerk inrichten voor mensen die door ziekte onvermijdbaar extra restafval hebben. • De gemeente moet de kwijtscheldingsregeling evalueren. Het advies is om deze zodanig aanpassen dat mensen met een kleine beurs kwijtschelding genieten zonder dat dit betekent dat er geen prikkel voor deze mensen is om hun afval goed te scheiden. • De gemeente moet een goed communicatieplan opstellen om inwoners voor te bereiden op deze stap en een afvalcoach inzetten om problemen bij de invoering ter plaatse met de betrokken inwoners op te lossen. • De gemeente moet een aanpak ontwikkelen voor de ongewenste gevolgen. Een groot deel van de voorwaarden moet nog worden ingevuld en kost tijd. Door de invoering van de tariefprikkel in Fase 2 (2027 en verder) te plannen houden we de projectaanpak voor zowel de eigen organisatie als de inwoners realistisch en behapbaar en maximaliseren we de kans op succes.

11.3.1 Combinatie met de serviceprikkels In Hoofdstuk 9 zagen we al dat tariefprikkels zich prima laten combineren met de meeste serviceprikkels. Zo zien we in gemeenten waar een tariefprikkel is ingevoerd dat het aanbiedgedrag bijna halveert, zelfs in gemeenten waar er slechts 1x per 4 weken wordt ingezameld. Bij het wegbrengen van afval naar een ondergrondse container is een tariefprikkel zelfs een voorwaarde om goede resultaten te halen. Zonder de tariefprikkel beschouwt een deel van de inwoners de ondergrondse container als een mooie service om alles tegelijk in weg te gooien. De enige serviceprikkel die enigszins op gespannen voet staat met de introductie van een tariefprikkel is de invoering van nascheiding. Hoewel een aantal gemeenten een combinatie van een tariefprikkel met nascheiding hebben ingevoerd (bijvoorbeeld Velsen, Heerenveen, Opsterland en Ermelo) is het voor inwoners lastig te accepteren dat ze door de volumineuze plasticstroom in het restafval minder invloed hebben dan ze wensen op de hoogte van hun afvalstoffenheffing.

56/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

11.3.2 Effect op het gedrag Door de invoering van recycle-tarief worden inwoners nog meer bewust van hun eigen aanbiedgedrag. We zien de volgende effecten: 1. Deze maatregel biedt een overtuigingskader voor de mensen op zoek zijn naar: “Wat word ik er beter van?” De financiële prikkel is bij uitstek een middel om een gedragsverandering bij deze mensen teweeg te brengen. 2. We zien dat door de invoering van een financiële prikkel het aanbod van restafval met ongeveer 40% vermindert. Deze 40% zien we niet terug in een gelijke stijging van de grondstoffen. Een deel van de vermindering ontstaat door preventie, ander aankoopgedrag en uit het feit dat de gemeentelijke inzameling voor bedrijven niet meer interessant is.

11.3.3 Effecten op het afval Omdat we een tariefprikkel kunnen combineren met de serviceprikkel van het aanpassen van de inzamelfrequenties en met de serviceprikkel van het omgekeerd inzamelen, worden beide scenario’s hieronder uitgewerkt. Het scenario voor nascheiding is niet uitgewerkt in combinatie met de invoering van recycle-tarief.

Huishoudelijk restafval

Gft en etensresten PBD OPK Glas en textiel Grof restafval

Grof afval (grondstoffen)

VOORKEURSVARIANT Recycle-tarief in combinatie met veranderen inzamelfrequenties Vermindering van 35% van het huishoudelijk restafval en een vermindering van 95% van het bedrijfsmatig afval dat met het huishoudelijk afval wordt aangeboden

Recycle-tarief in combinatie met omgekeerd inzamelen

Tussen de ca. 6% en 8% extra gft en etensresten Tussen de ca. 5% en 7% extra PBD Tussen de 5% en 10% extra OPK Tussen de 15% en 20% extra textiel Reductie van 15% grof restafval, mits introductie van betalen voor restafval aan huis en op de milieustraat Tussen de 10% en 15% extra grof afval (grondstoffen)

Tussen de ca. 4% en 6% extra gft en etensresten Tussen de ca. 5% en 7% extra PBD Tussen de 5% en 10% extra OPK Tussen de 15% en 20% extra textiel Reductie van 15% grof restafval, mits introductie van betalen voor restafval aan huis en op de milieustraat Tussen de 8% en 13% extra grof afval (grondstoffen)

Vermindering van 30% van het huishoudelijk restafval en een vermindering van 80% van het bedrijfsmatig afval dat met het huishoudelijk afval wordt aangeboden

11.3 Kosten invoering recycletarief Voor de invoering van recycletarief moet de gemeente eenmalig € 175.000,- reserveren om de digitale en administratieve infrastructuur voor het afrekenen van de afvalstoffenheffing op basis van ledigingen en de afrekening van grofvuil aan huis tegen betaling in te regelen. Ook moeten de databestanden worden gecontroleerd, zodat we zeker weten dat de situatie in de systemen overeenkomt met de werkelijkheid alvorens we op deze gegevens gaan afrekenen. Na de invoering moet de gemeente er rekening mee houden dat er jaarlijks extra kosten in rekening worden gebracht voor de inning, en dat er meer vragen zullen binnenkomen over de facturen. Om een goed beeld te krijgen van de combinatie van het veranderen van de inzamelfrequenties in combinatie met het recycletarief en omgekeerd inzamelen en het recycletarief zetten we deze opties naast 57/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

elkaar en zetten we deze af ten opzichte van het scenario Voorzieningen op Orde. Voor de volledigheid van het overzicht nemen we hierin ook de voorzieningen mee, die al in fase 1 zijn ingevoerd, zodat er een totaal overzicht voor de scenario’s ontstaat. Voor het scenario van de nascheiding hebben we geen combinatie met het recycletarief uitgewerkt. Kosten serviceprikkel en diftar excl afvalbrengstation

Aanpassen inzamelfrequentie & recycletarief

Investeri ng

Incidente el

Structureel Kapitaal & rente

€ 350.000,00

Voertuigen

Investeri ng

Incidente el

Exploitati e

Structureel Kapitaal & rente

Exploitati e

€ 51.984,4 € 175.000,00

Inrichting diftar en grofvuil Inzamelmiddelen

€ 175.000,00 € 504.000,00

€ 62.138,64 € 21.600,00

Onderhoud extra inzamelmiddelen Extra kosten administratie en inning Uren Afval € 51.984,74

Totaal tov Voorzieningen op Orde

Omgekeerd inzamelen & recycletarief

€ 350.000,0 0

€ 175.000,0 0

€ 16.355,00

€ 16.355,00

€ 55.080,00

€ 49.230,00

-€ 178.469,87 -€ 107.034,87

-€ 161.267,20 -€ 95.682,20

-€ 55.050,13

€ 83.738,64 € 504.000,0 0

€ 175.000,0 0

-€ 11.943,56

Tabel 12: Kosten Implementatie Serviceprikkel in vergelijk met scenario Voorzieningen op Orde14 In totaal betekent dit dat beide scenario’s fors gunstiger uitpakken in Fase 2 dan in Fase 1 ten opzichte van het scenario Voorzieningen op Orde. De kosten voor het scenario aanpassen inzamelfrequenties in combinatie met recycletarief dalen in totaal met ca € 8,-. De kosten van het scenario omgekeerd inzamelen dalen met ca € 2,-. Effectief dempt de gemeente Texel hiermee de verwachte kostenstijging voor de komende jaren.

14 Let op:

In de bovenstaande tabel zijn andere bedragen opgenomen voor aanschaf en onderhoud van de benodigde verzamelcontainers voor omgekeerd inzamelen. Dit komt zoals uitgelegd dat er na de invoering van de tariefprikkel minder containers nodig zijn. Deze resultaten worden alleen gehaald als deze containers ook daadwerkelijk worden verwijderd. Dit betekent een eenmalige versnelde afschrijving van ca € 275.000. Indien de containers behouden blijven moet er rekening gehouden worden met dezelfde afschrijving en rente, lediging en onderhoud als in het oorspronkelijke scenario van omgekeerd inzamelen. 58/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Hoofdstuk 12 Preventieve maatregelen en ondersteunend beleid 12.1 Preventieve maatregelen Het Recycleplan heeft als doel om grondstoffen die vrijkomen bij inwoners zo optimaal mogelijk opnieuw te gebruiken. Het hoogste streven op de Ladder van Lansink (die het omgaan met afval beschrijft) is preventie, wat betekent dat grondstoffen zo min mogelijk vrijkomen. Inwoners spelen een sleutelrol in preventie en de gemeente ondersteunt initiatieven met middelen, netwerken of informatie.

Figuur 19: Ladder van Lansink

12.1.1 Introductie Opt-In systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk: Ja-sticker In Nederland hebben we al lang de Nee/Nee- en de Nee/Ja-stickers voor oud papier. Mensen kunnen deze stickers op hun brievenbus plakken, zodat folderbezorgers geen reclamefolders meer bezorgen op dat adres. Dit bespaart gemiddeld zo'n 35 kilo papier per huishouden per jaar. Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om dit systeem te veranderen naar een OPT-in systeem. Dat betekent dat het verboden is om reclamedrukwerk te bezorgen, tenzij de bewoner aangeeft dat hij of zij het wil ontvangen door een Ja-sticker te gebruiken. Alleen lokale nieuwsbladen vormen een uitzondering. Op Texel introduceren we dit OPT-In systeem met ingang van 1 juli 2025. Hiertoe passen we de afvalstoffenverordening aan.

12.1.2 Wasbare luiers Het stimuleren van het gebruik van wasbare luiers is niet alleen milieuvriendelijk, maar kan ook financiële voordelen bieden voor gezinnen op de lange termijn. De gemeente ondersteunt deze ontwikkeling met kant en klare startpakketten met wasbare luiers. We werken samen met kraamhulporganisaties om ervoor te zorgen dat de startpakketten bij de juiste gezinnen terechtkomen. Daarnaast voorzien we kraamhulpen van informatiemateriaal, zodat zij ouders kunnen voorlichten over de voordelen en het gebruik van wasbare luiers.

12.1.3 Voedselverspilling en thuiscompostering Inwoners kunnen voedselafval verminderen door gericht in te kopen, afgepast te koken en kliekjes te gebruiken. Er zijn hulpmiddelen zoals bewaaradviezen, eetmaatjes en apps zoals 'Too Good To Go' om voedselverspilling tegen te gaan. Thuiscomposteren, met behulp van composthopen, -tonnen of bokashisystemen, is een andere manier voor inwoners om bioafval te verminderen en direct hun eigen tuin te voorzien van een bodemverbeteraar. De gemeente gaat de informatie over al deze initiatieven bundelen en beschikbaar stellen via de website.

12.1.4 Kringloop, repaircafé en ruilgroepen In repaircafé’s bieden hobbyisten en specialisten hulp bij elektrische apparaten die stuk zijn. Het repaircafé geeft oude spullen een tweede leven en voorkomt onnodige vervanging. Het kringloopbedrijf zorgt ervoor dat

59/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

bruikbare afgedankte spullen een nieuwe eigenaar krijgen via de kringloopwinkel. Fietsen en meubels kunnen ook worden opgeknapt in de werkplaats. Op dit moment wordt op het eiland gewerkt aan een doorstart van de Repair- en kringloopactiviteiten van voormalig Dorcas onder de nieuwe naam Struun. Samen met de gemeente wordt gekeken op welke wijze deze doorstart tot een succes kan worden gemaakt. In het voorstel voor het grof afval in hoofdstuk 10 is in het uitgebreide scenario een optie opgenomen om deze activiteiten op te starten. Sociale media en verkoopsites worden steeds vaker gebruikt voor weggeef- en ruilgroepen, waar inwoners gratis gebruikte spullen kunnen verkrijgen of ruilen. Al deze initiatieven zorgen ervoor dat we producten een tweede leven geven en het ontstaan van afval voorkomen.

Maatregelen • • •

We introduceren het Opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk in 2025. We gaan in overleg met de kraamzorg jaarlijks 10 nieuwe gezinnen van een startpakket met wasbare luiers voorzien. We bundelen de informatie over preventieve mogelijkheden, nemen deze op in onze communicatiecampagnes en zorgen voor een overzichtelijk overzicht op onze website.

12.2 Maatwerk voor specifieke groepen mensen Op 29 november hebben we een doelgroepensessie gehouden om input op te halen voor maatwerk voor bepaalde doelgroepen. Het nieuwe afvalbeleid wordt vormgegeven op basis van een standaard pallet aan voorzieningen. Dit vullen we aan met maatwerk voor bepaalde doelgroepen als de standaard pallet niet voldoet. We onderscheiden de volgende groepen:

12.2.1 Voorzieningen voor luier- en incontinentiemateriaal Op dit moment is er nog onvoldoende verwerkingscapaciteit voor luiers en incontinentiemateriaal in Nederland. Dit betekent effectief dat zelfs als we de luiers gescheiden inzamelen, er op korte termijn geen mogelijkheden zijn om deze te laten recyclen. De luiers worden voorlopig nog samen met het restafval verbrand. Bij de keuze van minder vaak inzamelen van de bak aan huis voor restafval (optie 1x per 4 weken inzamelen) is het verstandig om maatwerk in te richten voor deze afvalstroom. De inwoners van de laagbouw met luiers en incontinentiemateriaal kunnen door de aanpassing in het beleid te maken krijgen met volumeproblemen of stankoverlast. Tot het moment dat de luiers apart kunnen worden ingezameld, is de snelste optie om inwoners die zich aanmelden met luiers of incontinentiemateriaal via de afvalpas de mogelijkheid te geven om deze aan te bieden in de ondergrondse verzamelcontainers. Met deze optie hoeven de luiers en incontinentiematerialen niet in huis te worden opgeslagen De inworpen zijn gratis, ook nadat de tariefprikkel is ingevoerd. De toegang tot de verzamelcontainers wordt voor een bepaalde tijd (meestal 2 jaar) toegekend en is alleen bedoeld voor de luiers15. Na deze twee jaar kan er een verlenging voor een volgende twee jaar worden aangevraagd.

Op het moment dat er voldoende recyclecapaciteit is, plaatsen we per kern één of meerdere specifieke luiercontainers. Vervolgens brengen we de bezitters van een luier- en incontinentiepas op de hoogte van de nieuwe inzameling en maken we de passen alleen toegankelijk voor deze nieuwe containers. Dit zal naar verwachting echter nog een aantal jaren duren.

15 Om te voorkomen dat inwoners de luierpas gebruiken voor het aanbieden van extra restafval in de ondergrondse containers zijn

er spelregels en een vaste termijn, waarna de pas opnieuw moet worden aangevraagd.

60/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

12.2.2 Voorzieningen voor inwoners met medisch afval Sommige inwoners hebben door ziekte onvermijdbaar veel restafval (bijvoorbeeld dialysemateriaal of stomamateriaal16). Dit afval mag alleen worden aangeboden bij het restafval. Wij willen voorkomen dat de bewoners van de laagbouw door de keuze voor 1x per 4 weken inzamelen in de problemen komen. Daarnaast willen we voorkomen dat bewoners van medisch afval onevenredig extra kosten krijgen voor afvalinzameling omdat ze ziek zijn. Daarom introduceren we een regeling medisch afval. Deze regeling houdt het volgende in: Zonder de tariefprikkel 1. Inwoners van de laagbouw die door een medische reden niet uitkomen met hun bak aan huis, kunnen een pas aanvragen waarmee zij hun medisch afval kunnen aanbieden in de ondergrondse verzamelcontainers. 2. Inwoners die door medisch afval onvermijdbaar extra restafval hebben en die daarnaast geen mogelijkheid hebben om het afval weg te brengen naar een verzamelcontainer in de buurt kunnen voor hun medisch afval een extra bak aan huis ontvangen. Deze container is herkenbaar en alleen geschikt voor medisch afval. Ze betalen geen extra jaarlijkse kosten voor deze container. We leggen contact met Stichting Gehandicapten Texel en Texels Welzijn. Mogelijk kan ook de wijkverpleging een rol spelen in de ondersteuning van deze kwetsbare groep. Na de invoering van de tariefprikkel 1.

De ledigingen van alle inwoners worden per lediging in rekening gebracht. Dit geldt ook voor de inwoners die door een medische oorzaak onvermijdbaar restafval hebben. 2. Om te compenseren voor het niet kunnen vermijden van (een deel van) het afval kunnen inwoners jaarlijks een verzoek indienen voor een tegemoetkoming voor een deel van de kosten. De hoogte van de tegemoetkoming is voor alle aanvragers gelijk en wordt jaarlijks vastgesteld. De tegemoetkoming wordt uitgekeerd in het eerste kwartaal van het volgende jaar, samen met de afrekening van de ledigingen van het afgelopen jaar. Door de medische regeling op deze wijze in te richten, compenseert de gemeente voor de extra kosten zonder dat ze de prikkel volledig wegneemt om de grondstoffen gescheiden aan te bieden.

12.2.3 Medicijnafval van apothekers Om de (doorgaans kwetsbare) groep verbruikers van medicijnen te ondersteunen en te verminderen dat medicijnen via het riool in de drinkwatervoorziening terecht komen, vragen de meeste gemeenten apothekers om oude medicijnresten in te nemen. Deze apothekers zijn dit niet verplicht, maar geven in de meeste gevallen gehoor aan dit verzoek op basis van een financiële ondersteuning van de gemeente om deze stroom verantwoord te verwerken. De gemeente Texel wijst de apothekers in de nieuwe verordening ook aan als inzamelpunt voor (on)gebruikte medicijnen en (on)gebruikte naalden. De apothekers zorgen voor een zorgvuldige verpakking van deze materialen. De aflevering van deze afvalstroom is echter officieel bedrijfsafval. Deze mag vergunning technisch gezien niet op de milieustraat worden ingenomen en de apotheker mag hem niet vervoeren zonder een geldig afvalstroomnummer. Wij sluiten daarom voor deze route een contract af met een erkende inzamelaar.

12.2.4 Kwijtscheldingsregeling na de invoering van de tariefprikkel Op dit moment ontvangen sommige inwoners van Texel kwijtschelding van de afvalstoffenheffing vanwege hun financiële positie. Bij de invoering van de tariefprikkel respecteren we deze grondslag, maar willen we voorkomen dat de prikkel om te scheiden voor deze doelgroep verdwijnt. Daarom stellen we de volgende aanpassing van de kwijtscheldingsregeling voor op het moment van de introductie van de tariefprikkel: 1. De grondslag blijft dezelfde. Mensen die nu in aanmerking komen, komen ook in de toekomst in aanmerking. 2. Het vaste deel van het tarief wordt volledig kwijtgescholden.

16 Deze regeling geldt nadrukkelijk niet voor de inwoners met incontinentiemateriaal. Voor deze afvalstroom wordt in 12.2.1. een

aparte inzamellogistiek opgezet.

61/64

Recycleplan 2024-2030

3.

Definitief

We berekenen elk jaar het gemiddeld aanbiedgedrag. Mensen die in aanmerking komen voor kwijtschelding krijgen het gemiddeld aanbiedgedrag kwijtgescholden. Ledigingen die ze aanbieden boven het gemiddelde aanbiedgedrag van de inwoners van Texel worden wel in rekening gebracht.

Maatregelen • • • •

We bieden inwoners die luier- en incontinentiemateriaal hebben via hun afvalpas de mogelijkheid om deze aan te bieden in de verzamelcontainer. We implementeren de regeling medisch afval. We faciliteren de apothekersregeling voor medicijnafval. Na de invoering van de tariefprikkel passen we de kwijtscheldingsregeling aan.

12.3 Ondersteunend beleid 12.3.1 Educatie Onder het motto ‘jong geleerd is oud gedaan’ ontwikkelen we een educatief programma voor de basisscholen op het eiland. Binnen dit programma combineren we lessen over afvalscheiding en afvalpreventie met de implementatie van gescheiden inzameling op deze scholen. We bieden de leerlingen hands on ervaringen met de afvalcoach of op het afvalbrengstation. Daarnaast richt een deel van het programma zich op het schoonhouden van de openbare ruimte en de stranden en op de gevolgen van zwerfafval en recreatief afval op de natuur. Een aantal scholen heeft ook een rol in de inzameling van het oud papier in de kernen. Omdat hier een vergoeding tegenover staat, wordt er een tegenprestatie verwacht in de vorm van het schoonhouden van de omgeving van de container. Officieel is het afval van scholen (en verenigingen) bedrijfsafval. Om de gescheiden inzameling bij scholen mogelijk te maken moet de nieuwe afvalstoffenverordening hierop worden aangepast en moet er een besluit van algemeen belang worden genomen. Hierin worden de scholen die meedoen opgenomen. Deelname voor de scholen is facultatief. Deelname aan het educatieve deel is wel een voorwaarde voor deelname aan het programma voor gescheiden inzameling samen met het huishoudelijk afval.

12.3.2 Communicatie Samen met de experts van HVC en Texel maken we een plan maken om iedereen te informeren over de nieuwe afvalregels. Op de website kunnen mensen makkelijk vinden wat er verandert. We leggen simpel uit waarom deze veranderingen belangrijk zijn en zorgen dat de website tijdens alle fasen up to date is. We plaatsen regelmatig berichten Facebook, Instagram en andere platforms over de veranderingen. Hierbij maken we gebruik van plaatjes en korte video's om het leuk en duidelijk te maken. De plaatjes helpen ook voor mensen die anderstalig zijn of een beperkte leesvaardigheid hebben. Het plan is simpel en flexibel, zodat we snel kunnen reageren op vragen en veranderingen. Het plan wordt verder uitgewerkt aan de hand van de gemaakte keuzes in het Recycleplan.

12.3.3 Coaching en Handhaving Als de gemeente maatregelen neemt om het ongescheiden aanbieden van restafval minder aantrekkelijk te maken, worden afvalcoaches en handhavers ingezet. Afvalcoaches: Handhavers: Doel: Begeleiden inwoners om afval te voorkomen en anders zo goed mogelijk afval te scheiden. • Leggen de nadruk op het belang van afval voorkomen en anders correct afval scheiden.

Doel: Aanpakken van bijplaatsingen bij ondergrondse containers en illegale dumpingen. • Richten zich op het voorkomen van extra afval rond containers.

62/64

Recycleplan 2024-2030

• • •

Definitief

Bieden hulp en beantwoorden vragen van inwoners. Helpen bij problemen met afvalscheiding. Gaan in gesprek met inwoners die herhaaldelijk restafval in gft- en plasticcontainers doen.

• •

Pakken illegale stortingen in de openbare ruimte aan. Handhaven van regels om een schone en veilige omgeving te behouden.

Figuur 20: Verschillen Afvalcoaching en Handhaving De afvalcoaches zorgen voor ondersteuning en educatie, terwijl handhavers zich richten op het afdwingen van regels om problemen zoals illegale dumpingen tegen te gaan. Deze gecoördineerde aanpak van wortel en stok bevordert het bewustzijn en de naleving van het afvalbeleid in de gemeente. Na invoering van het nieuwe beleid is het verstandig om voor een bepaalde tijd extra capaciteit van afvalcoaching en handhaving in te zetten. Om de kosten te verminderen combineren veel gemeenten deze functie en wijzen ze de afvalcoach ook aan als BOA. Hiermee kan de afvalcoach telkens een goede afweging maken die past bij de situatie. Betreft het een situatie waarbij door coaching betere resultaten te behalen zijn, dan wordt dit altijd toegepast. Betreft het een overtreding bij herhaling, waarbij de coaching niet tot het gewenste resultaat heeft geleid, dan kan er een bestuurlijke boete worden opgelegd.

12.2.4 Keuzes in de inrichting Het is aanlokkelijk om middelen voor afvalinzameling zo veel als mogelijk te laten opgaan in de omgeving en er op deze wijze niet te veel aandacht op te vestigen. Inzamelmiddelen worden vaak gezien als een noodzakelijk kwaad waarover ergernis kan ontstaan. Toch is het juist deze reflex van ‘blending in’ die een grotere mate van anonimiteit veroorzaakt en ongewenst gedrag in de hand werkt. Inzamelmiddelen werken het best als ze zo min mogelijk anoniem zijn. De vervuiling in de eigen bakken aan huis is vele malen lager dan bij de verzamelcontainers in de openbare ruimte. Bijplaatsingen zijn ook een stuk hoger op locaties waar weinig sociale controle is. Overlast-hotspots zijn doorgaans plekken die een zekere anonimiteit hebben. Daarom worden er de laatste jaren regelmatig pilots gehouden met ‘nudging’. Dit zijn kleine aanpassingen in de openbare ruimte waarbij inwoners, juist door de aandacht te vestigen op een inzamelmiddel, verleid worden tot juist aanbiedgedrag. Voorbeelden van nudging zijn bijvoorbeeld voetstappen of plaatjes op de straat, inzamelmiddelen omtoveren tot tuintjes of speeltoestellen en het expliciet maken van de gewenste normen.

Figuur 21: Voorbeelden van nudging

Maatregelen •

•

We introduceren een educatieprogramma rondom afvalscheiding waar scholen gebruik van kunnen maken. Dit programma voorziet in: o Lessen over afvalpreventie en -scheiding; o Gescheiden inzameling op school; o Lessen over zwerfafval; o Het opruimen van de eigen snoeproutes omgeving. Om het gescheiden inzamelen op scholen mogelijk te maken stellen we een besluit van algemeen belang op. 63/64

Recycleplan 2024-2030

•

•

•

Definitief

We versterken onze inzamelorganisatie met een afvalcoach. De afvalcoach wordt aangewezen als buitengewoon opsporingsambtenaar en ondersteunt de inwoners met hulp bij vragen en klachten over het nieuwe Recycleplan, maar is ook in staat om aan te spreken en in uiterste gevallen boetes op te leggen bij ernstige overtredingen, of bij herhaaldelijk gedrag. We stellen samen met de experts van HVC en de gemeente Texel een communicatieplan op over het nieuwe Recycleplan. We maken gebruik van Texel brede kanalen (campagnes in abri’s, krant, website(s) en sociale media) en van individuele middelen, zoals een brief aan huis. In onze communicatie hebben we aandacht voor: o Wat er wijzigt voor de individuele bewoners? o Waarom wijzigt de gemeente haar beleid? o Waarom is afval voorkomen en afval scheiden belangrijk? o Wat gebeurt er met het gescheiden afval? o Tips en tricks om afval te voorkomen en afval scheiden makkelijk te maken in het eigen huis. o Welke maatwerkregelingen zijn er en hoe kunnen mensen er gebruik van maken? o De rol van de afvalcoach. o Waar kunnen de inwoners terecht met klachten en vragen over het nieuwe beleid? We passen onze afvalstoffenverordening en -heffing aan op het nieuwe Recycleplan.

12.4 Kosten preventieve maatregelen en ondersteunend beleid De kosten voor de preventieve maatregelen en het ondersteunend beleid worden veroorzaakt door de inzet van de afvalcoaches, de kosten voor de medische regeling en de inzet van een groot communicatieprogramma om de veranderingen te begeleiden De kosten voor de afvalcoach en de medische regeling zijn structureel, en bedragen ca € 8,50 per woonhuisaansluiting. De kosten voor communicatie zijn eenmalig en concentreren zich met name op de verandermomenten (2024-2025 voor Fase 1, en 2026-2027 voor fase 2). In totaal (voor de hele periode) hebben we hier € 100.000 voor geraamd. Kosten preventieve maatregelen en ondersteunend beleid Afvalcoach

€ 50.000,00

Medische regeling

€ 10.000,00

Communicatie

€ 100.000,00

Totale kosten flankerend beleid

€ 100.000,00

€ 60.000,00

Tabel 13: Kosten preventieve maatregelen en ondersteunend beleid De kosten van eventuele aanpassingen in de inrichting op hotspots moeten in kaart worden gebracht, alvorens ze kunnen worden geraamd.

64/64