Agendabundel

Ook vragen wij het college een voorstel om een eind te maken aan de mogelijk van het parkeren van campers op parkeerterreinen in de centra die hier niet geschikt voor zijn zoals het parkeerterrein bij AH).

Ten slotte vragen wij het college om uiterlijk in het komende voorjaar met een voorstel te komen voor het invoeren van een vergunning-systeem voor B&B om op die wijze ongebreidelde groei, met name in woonwijken, in de hand te kunnen houden Tenslotte iets over het thema Landschap en biodiversiteit GroenLinks is èn pessimistisch over de richting waarop het gaat met de biodiversiteit maar tegelijkertijd optimistisch over wat we kunnen doen om de gevolgen binnen de perken te houden. Dat betekent dat Texel zal en moet veranderen. Het beleids-en beheerplan Groene Infrastructuur geeft hier voorzichtig richting aan, maar dat moet sneller en steviger. Nationale ontwikkelingen in de transitie van de agrarische sector zullen aan Texel niet voorbijgaan. Dit zal pijn doen maar geeft ook kansen. Denk aan het realiseren van kringlopen en het produceren voor de lokale gemeenschap. Het gebruik van pesticiden ligt steeds meer onder een vergrootglas en regelgeving zal in de toekomst het gebruik hiervan sterk inperken (zie de nota Toekomstvisie Gewasbescherming 2030). Ook wij willen niet dat Texel in het voorjaar oranje kleurt. GroenLinks heeft over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en het hanteren van spuitzones eerder vragen aan het college gesteld en het antwoord was onbevredigend.

Het college erkent in haar antwoord dat het voorzorgbeginsel in deze van kracht is en dat er uit jurisprudentie blijkt dat de 50 m zone bij gevoelige objecten niet onredelijk is, maar verzuimt vervolgens hier conclusies aan te verbinden. Wij zien graag op korte termijn van het college een voorstel tegemoet waarin dit wel wordt gedaan en het niet vooruit te schuiven tot het Omgevingsplan 2031. De komende jaren zullen we lastige keuzes moeten maken. GroenLinks zal bij die keuzes niet mikken op de winst op korte termijn maar voor de mensen die nu al leven en straks de eeuwwisseling mee zullen maken. Bedankt voor uw aandacht. ( Oja,het waren 3 vragen aan het college)

Laat ik beginnen met het college te complimenteren met de sluitende begroting. Vervolgens wil GroenZwart 3 zorgen uitspreken: 1. GroenZwart is een voorstander van grip houden op de overheidsuitgaven. Wij hebben zorgen over de stijging van de loonkosten binnen de organisatie. Binnen 4 jaar zijn deze kosten gestegen van 14 miljoen naar 18 miljoen. Deelt het college deze zorg en is dit reden voor maatregelen? 2. GroenZwart staat voor een sociale samenleving, waarbij mensen zich verbinden met andere mensen en zich geborgd voelen. We vinden eigen verantwoordelijkheid belangrijk, maar we hebben oog en steun voor de mensen die het moeilijk hebben. Hierin zien we de taak van de gemeente vooral als vangnet. Wij hebben zorgen over de toename van de kosten binnen het sociaal domein. De gemeente zet al jaren in op preventieve maatregelen en investeringen. Hier wordt veel geld in gestoken, met het idee dat dat zich uiteindelijk terugbetaalt in minder problemen en minder zorgvraag. De vraag dringt zich op: Doen we eigenlijk wel de juiste dingen: denkt het college dat de bestedingen aan preventie effectief zijn en de zorgvraag in het sociaal domein gaat terugdringen? Ook constateren wij overlap bij de huidige voorstellen voor het sociaal domein. De thema’s Jeugdzorg, preventieve zorg en asiel en migratie staan in meerdere voorstellen in deze begroting.

Dit zal de efficiëntie niet ten goede komen. Kan het college aangeven hoe ze de efficiëntie gaat bewaken? 3. En ten slotte heeft GroenZwart zorgen over een mogelijke kwetsbaarheid van de dekking van de financiële lasten. Uit het overzicht algemene dekkingsmiddelen blijkt dat 25% van de algemene dekkingsmiddelen afkomstig is uit het toerisme via de parkeerbelasting en de toerismebelasting. We leven in turbulente en mogelijk instabiele tijden. De landelijke overheid kijkt naar eventuele herverdeling van gemeentelijke inkomsten uit toerisme. Hoe gaat de gemeente hierop reageren, hoe moeten we met deze financiële kwetsbaarheid omgaan? En kunnen we, ook vanwege de mogelijke financiële kwetsbaarheid, onbeperkt aan de inkomensknop van parkeerbelasting en toeristenbelasting blijven draaien? Vanwege deze zorg heeft GroenZwart een motie ingediend, met als titel verstandig dekking zoeken, waarin we vragen om een onderzoek hoe de gemeenteraad met deze kwetsbaarheid om moet gaan, en dit bij de perspectievennota in 2025 te behandelen.

Tot slot zijn we blij met de voortgang van de woningbouw. In december wordt de nieuwe woonvisie besproken. We willen het college meegeven dat we geen voorstander zijn van het aanwijzen van essentiële beroepen met voorrang op de woningen. Naar onze mening heeft iedereen die op Texel werkt gelijke rechten op een woning.

Raadsvergadering Dossiernummer Extern Zaak ID Vertrouwelijk Vergaderdatum Agendapunt Titel Portefeuillehouder

2046 3494964 Nee 6 november 2024 5 BESPREEKSTUK - Ontwerp-Programmabegroting 2025-2028 (inclusief midterm review) C. Hooijschuur

Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadscommissie

23 oktober 2024

Raadsvergadering

6 november 2024

Raadsvergadering

7 november 2024

Toelichting Voor u ligt de begroting van de gemeente Texel voor de jaren 2025-2028. Deze begroting vormt het beleidsmatige en financiële kader voor de komende jaren. Texel investeert om het eiland toekomstbestendig te maken en bouwt aan vertrouwen voor een sociaal en duurzaam Texel. De gemeente streeft hierbij naar een balans tussen het behouden en bestendigen van beleid waar nodig, en het tonen van lef en ambitie waar dat kan. Tegelijkertijd werken we toe naar een evenwichtig financieel beleid door uitgangspunten en afspraken aan te passen aan de veranderende omstandigheden in afgelopen en komende jaren. Structureel evenwicht Door afname van het gemeentefonds resteerde in de begroting van 2024-2027 vanaf 2026 een tekort. Aanpassingen van het gemeentefonds leiden ertoe dat we al vanaf 2025 over beduidend minder middelen beschikken dan voorheen. Het is noodzakelijk om in de komende jaren een behoedzaam financieel beleid te voeren en oog te houden voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid. Zonder structurele ingrepen laat de meerjarenbegroting vanaf 2026 een negatief beeld zien van circa € 2,5 mln. Dit tekort ontstaat onder andere door de korting op de algemene uitkering en een groot aantal budgettaire knelpunten binnen het bestaande beleid, als gevolg van prijsstijgingen.

Ook wijzigingen in de aard van de opdracht en een toename van de werkzaamheden dragen bij aan het tekort. Denk hierbij aan de extra lasten van jeugdhulpverlening en stijging van personeelskosten door CAO-aanpassingen. Daarnaast zijn in de afgelopen jaren diverse knelpunten incidenteel opgenomen, die nu worden omgezet naar een structurele bestendiging. Beperken kosten In het afgelopen jaar zijn al stappen gezet om de kosten te beperken. Denk hierbij aan het niet volledig doorvoeren van de indexatie, het verlagen van diverse budgetten en het verhogen van belastingramingen aan de werkelijke opbrengsten. Verder zijn bij de behandeling van deze programmabegroting door het college voorstellen uit de begroting gehaald of aangepast in hoogte, dan wel omgezet naar incidentele basis. Zo wil het college de druk op de kosten in balans brengen met de aanpassing van de algemene uitkering en maken we eerst het werk af wat we van plan waren. Tarief verhoging Om een sluitende meerjarenbegroting te realiseren, met een structureel positief karakter, is het onvermijdelijk om de tarieven te verhogen. Het tarief van de Onroerende Zaak Belasting wordt trendmatig verhoogd. De afvalstoffenheffing is standaard gebaseerd op de werkelijke kosten, wat

zou betekenen dat het veel meer zou moeten toenemen. Het voorstel is om het tarief nu 9,68% te laten stijgen en eerst goed onderzoek te doen of en hoe het toeristische afval kan worden gescheiden. De overige stijging wordt gedekt vanuit de algemene middelen. Het komende begrotingsjaar wordt gebruikt om te onderzoeken hoe het toeristisch afval effect heeft op de totale afvalstroom. Inwoners zelf hebben invloed door het afval zorgvuldig te scheiden, dit reduceert kostbare restafvalstromen en draagt bij aan de recycledoelstellingen van de gemeente. Het Texelvignet wordt verhoogt naar € 3,50 per uur, € 20,- per dag, € 30,- per week en € 40,- per jaar. Met het pakket van aanpassingen wordt er een balans gemaakt tussen inwoner en bezoeker, waarbij de bezoeker bijdraagt via het Texelvignet om gebruik te maken van alle faciliteiten die de gemeente heeft te bieden en stimuleren we het fietsgebruik als vervoersmiddel. We kunnen ons dan blijven focussen op belangrijke thema’s als duurzaamheid, toerisme, woningbouw en ondersteuning voor inwoners die dit hard nodig hebben. Evengoed blijft Texel één van de voordeligste gemeenten om te wonen en te leven. Overhevelingen De huidige begrotingssystematiek met een hoge mate van incidentele budgetten, soms opgenomen voor meerdere begrotingsjaren, zorgt dat budgetten veelal niet in het begrotingsjaar worden besteed.

Ook dit jaar staan er 53 overhevelingen in het overzicht, waarvan 39 tijdens de laatste begrotingbehandeling of zelfs later zijn toegekend. Na toekenning kan de planfase pas echt gestart worden, waardoor de uitvoering niet in het begrotingsjaar kan worden gerealiseerd. Duurzaamheid staat ook met diverse budgetten bij de overhevelingen. Zoals in het midterm-review aangegeven hebben we daar helaas een pas op de plaats moeten maken. Er wordt nu middels een nieuw uitvoeringsplan een prioritering van maatregelen voorgesteld. Zoals in de begroting te lezen is wordt bijvoorbeeld gestart in 2025 met het Nationaal Isolatieprogramma. De overhevelingen zijn daarmee noodzakelijk om ruimte te bieden aan de uitvoering van het collegeuitvoeringsprogramma. Verder zijn in deze begroting zijn het aantal nieuwe voorstellen gereduceerd om daarmee ruimte te bieden om de openstaande projecten goed af te ronden. Algemene Reserve De Algemene Reserve is door het in balans brengen van kosten en opbrengsten aangepast naar € 4,8 mln. In de komende periode is het gepast om zorgvuldig om te gaan met onttrekkingen. Eenvoudiger en duidelijker Naast besluitvorming over de inzet van de financiële middelen zetten we in deze begroting ook stappen om de financiële huishouding en de sturing hierop te verbeteren.

Door de cijfers eenduidiger per programma in beeld te brengen, neemt de bruikbaarheid van de begroting toe. Als onderdeel van de bestuursopdracht P&C is deze programmabegroting op drie onderdelen vereenvoudigd en verduidelijkt: 1. de programmateksten zijn beter gestructureerd via de drie w-vragen (wat willen we bereiken? wat gaan we daarvoor doen? wat mag dat kosten?). Zo wordt de samenhang tussen de gemeentelijke doelen, activiteiten en budgetten duidelijker 2. de begroting is volledig digitaal opgebouwd en beschikbaar gesteld, met eenduidige programma’s 3. de begroting van De Bolder is integraal opgenomen in de begroting van de gemeente Deze veranderingen moeten bijdragen aan een betere informatievoorziening aan de raad en helpen om het inzicht in de begroting te vergroten. Het budgetrecht is immers een van de belangrijkste rechten van de raad. De bestuursopdracht wordt gebruikt om in komende jaar nog meer aanpassingen door te voeren in de Planning & Controle cyclus. Solide begroting 2025 De begroting voor 2025 is solide en de uitdagingen voor de komende jaren zijn meegenomen. Ondanks een stabiele financiële huishouding is de begroting relatief klein en zijn we kwetsbaar in

een krappe en dynamische arbeidsmarkt. Onze ambities blijven echter groot. Zoals vermeld in de midterm-review zijn de onderwerpen uit het college-uitvoeringsprogramma volop in uitvoering. In de komende periode gaan we hier mee door.

(Concept / Voorgenomen)

Raadsbesluit Zaaknummer

3494964

Begroting 2025 Begroting De raad van de gemeente Texel: gelezen het advies van burgemeester en wethouders; gehoord de raadscommissie; Gelet op • Gemeentewet • De Financiële verordening; • De incidentele en structurele voorstellen voor de jaren 2025 e.v; • Het investeringsplan nieuw en vervanging 2025; • De tussenstand van het meerjarenperspectief 2025 – 2028; • De tussenstand van de algemene reserve; • De beleidsmatige uitgangspunten van de diverse programma’s en de kaders en uitgangspunten;

Besluit 1. 2.

3. 4. 5. 6. 7. 8.

Akkoord te gaan met de voorstellen van het college om n.a.v. terugkerende positieve rekeningresultaten enkele budgetten v.a. 2025 structureel aan te passen; Hoofdstuk 4B financiële vertaling nieuwe voorstellen vast te stellen, waarin 40 nieuwe voorstellen opgenomen zijn, waarvan 12 voorstellen alleen structurele consequenties hebben, 24 voorstellen met incidentele consequenties en 4 voorstellen met zowel incidentele als structurele consequenties. Incidenteel totaal € 6.349.685 en structureel € 711.000; Hoofdstuk 5 nieuwe investeringen 2025 vast te stellen en de daarmee structureel samenhangende lasten van € 515.276; Hoofdstuk 5 vervangingsinvesteringen 2025 van € 348.000 vast te stellen, welke binnen de beschikbare budgetten voor vervangingsinvesteringen blijven; De overige vervangingsinvesteringen vanuit hoofdstuk 5 voor kennisgeving aan te nemen; Hoofdstuk 6 verloop overzicht reserves en voorzieningen voor kennisgeving aan te nemen; Het canon percentage ongewijzigd te laten op 5%; De in hoofdstuk 2 opgenomen meerjarenraming 2025 – 2028, jaarschijf 2025 vast te stellen en de overige jaren voor kennisgeving aan te nemen;

1/3

Raadsbesluit van 7-11-2024: Begroting 2025

9. 10. 11.

12. 13.

Het incidentele overschot van de programmabegroting 2025 te storten in de Algemene reserve; Hoofdstuk 8 overheveling budgetten: om het restant van de genoemde budgetten over te hevelen naar het jaar 2025; Om de belastingen en leges trendmatig te verhogen met 2,3% met uitzondering van: a. Parkeerbelastingen Jaar Vignet € 40 Week Vignet € 30 Dag Vignet € 20 Uurtarief € 3,50 b. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing stijgt met 9,68% vanwege kostenstijgingen. De investeringen voor het recycleplan worden gedekt uit de algemene middelen. Voor eenpersoonshuishouden van € 224,12 naar € 245,81 per aansluiting en voor meerpersoonshuishoudens van € 361,12 naar € 396,07. Voor recreatiewoningen van € 281,85 naar €309,13. Een extra container van € 281,85 naar € 309,13. De stijging heeft voornamelijk betrekking op hogere kosten/lagere opbrengst van kunststof, glas, oud papier. De kosten voor chemisch afval en grof huisvuil zijn gedaald; Kennis te nemen van de midterm-review; De volgende adviezen van de Auditcommissie over te nemen: 1. Vraag het college om u als gemeenteraad blijvend te informeren over de ontwikkelingen rondom de bestuursopdracht P&C; 2. Vraag het college (nog) meer toelichting te geven waarom budgetten beschikbaar moeten blijven en overgeheveld moeten worden bij alle producten van de P&C cyclus.

En vraag het college over de voortgang hiervan te rapporteren in de update over de bestuursopdracht P&C.

Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 07-11-2024, De griffier,

De voorzitter,

2/3

Raadsbesluit van 7-11-2024: Begroting 2025

Bijlagen Programmabegroting 2025 – 2028 (zie https://texel.begrotingonline.nl/) Midterm-review

3/3

Advies Zaaknummer

3494964 1

Programmabegroting 2025

Begroting

Advies Voorgesteld wordt te besluiten: 1. om hoofdstuk 4B financiële vertaling voorstellen Perspectiefnota 2025 – 2028 vast te stellen. 2. 3.

4. 5.

6. 7. 8. 9. 10. 11.

Incidenteel € 4.365.085 en structureel € 440.500 met in achtneming van de aangegeven wijzigingen; om hoofdstuk 4B financiële vertaling nieuwe voorstellen Programmabegroting 2025 – 2028 vast te stellen. Incidenteel € 1.984.600 en structureel € 270.500; om hoofdstuk 5A nieuwe investeringen 2025 vast te stellen en de daarmee structureel samenhangende kapitaallasten. Perspectiefnota 2025 – 2028 € 353.976 met in achtneming van de aangegeven wijzigingen en Nieuwe voorstellen 2025-2028 € 147.125; om hoofdstuk 5B vervangingsinvesteringen 2025 vast te stellen, welke binnen de beschikbare budgetten voor vervangingsinvesteringen blijven; om hoofdstuk 5C Investeringen en vervangingsinvesteringen Leer Werkbedrijf de Bolder vast te stellen, Modernisering Wasserij kapitaallasten €14.175 en vervagingsinvesteringen welke binnen de beschikbare budgetten voor vervangingsinvesteringen blijven.

om hoofdstuk 6 verloop overzicht reserves en voorzieningen voor kennisgeving aan te nemen; het canon percentage ongewijzigd te laten op 5%; om de in hoofdstuk 2 opgenomen meerjarenraming 2025 – 2028, jaarschijf 2025 vast te stellen en de overige jaren voor kennisgeving aan te nemen; om het incidentele overschot van de programmabegroting 2025 te storten in de Algemene reserve; om hoofdstuk 8 overheveling budgetten: om het restant van de genoemde budgetten over te hevelen naar het jaar 2025; om de belastingen en leges trendmatig te verhogen met 2,3% met uitzondering van: a. Parkeerbelastingen Jaar Vignet € 40 Week Vignet € 30 Dag Vignet € 20 Uurtarief € 3,50 b. Afvalstoffenheffing om de afvalstoffenheffing voor een eenpersoonshuishouden vast te stellen op € 245,81 voor meerpersoonshuishoudens € 396,07, voor recreatiewoningen van € 309,13, een extra container € 309,13.

Bijlagen Programmabegroting 2025 - 2028

Consequenties

 Personeel/Organisatie  Juridisch  Beleid  Financieel

Inkoop/Aanbesteding Deregulering Majeure risico’s Beheer

   

Belanghebbenden Structuurvisie

 

Toelichting Het college biedt de raad de ontwerp programmabegroting 2025 aan, met een sluitende meerjarenraming. De programmabegroting wordt in de raadscommissie van 23 oktober behandeld.

Begroting 2025 Samenvatting Voor u ligt de begroting van de gemeente Texel voor de jaren 2025-2028. Deze begroting vormt het beleidsmatige en financiële kader voor de komende jaren. Texel investeert om het eiland toekomstbestendig te maken en bouwt aan vertrouwen voor een sociaal en duurzaam Texel. De gemeente streeft hierbij naar een balans tussen het behouden en bestendigen van beleid waar nodig, en het tonen van lef en ambitie waar dat kan. Tegelijkertijd werken we toe naar een evenwichtig financieel beleid door uitgangspunten en afspraken aan te passen aan de veranderende omstandigheden in afgelopen en komende jaren. Structureel evenwicht Door afname van het gemeentefonds resteerde in de begroting van 2024-2027 vanaf 2026 een tekort. Aanpassingen van het gemeentefonds leiden ertoe dat we al vanaf 2025 over beduidend minder middelen beschikken dan voorheen. Het is noodzakelijk om in de komende jaren een behoedzaam financieel beleid te voeren en oog te houden voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid. Zonder structurele ingrepen laat de meerjarenbegroting vanaf 2026 een negatief beeld zien van circa € 2,5 mln. Dit tekort ontstaat onder andere door de korting op de algemene uitkering en een groot aantal budgettaire knelpunten binnen het bestaande beleid, als gevolg van prijsstijgingen.

Ook wijzigingen in de aard van de opdracht en een toename van de werkzaamheden dragen bij aan het tekort. Denk hierbij aan de extra lasten van jeugdhulpverlening en stijging van personeelskosten door CAO-aanpassingen. Daarnaast zijn in de afgelopen jaren diverse knelpunten incidenteel opgenomen, die nu worden omgezet naar een structurele bestendiging. Beperken kosten In het afgelopen jaar zijn al stappen gezet om de kosten te beperken. Denk hierbij aan het niet volledig doorvoeren van de indexatie, het verlagen van diverse budgetten en het verhogen van belastingramingen aan de werkelijke opbrengsten. Verder zijn bij de behandeling van deze programmabegroting door het college voorstellen uit de begroting gehaald of aangepast in hoogte, dan wel omgezet naar incidentele basis. Zo wil het college de druk op de kosten in balans brengen met de aanpassing van de algemene uitkering en maken we eerst het werk af wat we van plan waren. Tarief verhoging Om een sluitende meerjarenbegroting te realiseren, met een structureel positief karakter, is het onvermijdelijk om de tarieven te verhogen. Het tarief van de Onroerende Zaak Belasting wordt trendmatig verhoogd. De afvalstoffenheffing is standaard gebaseerd op de werkelijke kosten, wat zou betekenen dat het veel meer zou moeten toenemen.

Het voorstel is om het tarief nu 9,68% te laten stijgen en eerst goed onderzoek te doen of en hoe het toeristische afval kan worden gescheiden. De overige stijging wordt gedekt vanuit de algemene middelen. Het komende begrotingsjaar wordt gebruikt om te onderzoeken hoe het toeristisch afval effect heeft op de totale afvalstroom. Inwoners zelf hebben invloed door het afval zorgvuldig te scheiden, dit reduceert kostbare restafvalstromen en draagt bij aan de recycledoelstellingen van de gemeente. Het Texelvignet wordt verhoogt naar € 3,50 per uur, € 20,- per dag, € 30,- per week en € 40,- per jaar. Met het pakket van aanpassingen wordt er een balans gemaakt tussen inwoner en bezoeker, waarbij de bezoeker bijdraagt via het Texelvignet om gebruik te maken van alle faciliteiten die de gemeente heeft te bieden en stimuleren we het fietsgebruik als vervoersmiddel. We kunnen ons dan blijven focussen op belangrijke thema’s als duurzaamheid,

toerisme, woningbouw en ondersteuning voor inwoners die dit hard nodig hebben. Evengoed blijft Texel één van de voordeligste gemeenten om te wonen en te leven. Overhevelingen De huidige begrotingssystematiek met een hoge mate van incidentele budgetten, soms opgenomen voor meerdere begrotingsjaren, zorgt dat budgetten veelal niet in het begrotingsjaar worden besteed. Ook dit jaar staan er 53 overhevelingen in het overzicht, waarvan 39 tijdens de laatste begrotingbehandeling of zelfs later zijn toegekend. Na toekenning kan de planfase pas echt gestart worden, waardoor de uitvoering niet in het begrotingsjaar kan worden gerealiseerd. Duurzaamheid staat ook met diverse budgetten bij de overhevelingen. Zoals in het midterm-review aangegeven hebben we daar helaas een pas op de plaats moeten maken. Er wordt nu middels een nieuw uitvoeringsplan een prioritering van maatregelen voorgesteld. Zoals in de begroting te lezen is wordt bijvoorbeeld gestart in 2025 met het Nationaal Isolatieprogramma. De overhevelingen zijn daarmee noodzakelijk om ruimte te bieden aan de uitvoering van het collegeuitvoeringsprogramma. Verder zijn in deze begroting zijn het aantal nieuwe voorstellen gereduceerd om daarmee ruimte te bieden om de openstaande projecten goed af te ronden. Algemene Reserve De Algemene Reserve is door het in balans brengen van kosten en opbrengsten aangepast naar € 4,8 mln.

In de komende periode is het gepast om zorgvuldig om te gaan met onttrekkingen. Eenvoudiger en duidelijker Naast besluitvorming over de inzet van de financiële middelen zetten we in deze begroting ook stappen om de financiële huishouding en de sturing hierop te verbeteren. Door de cijfers eenduidiger per programma in beeld te brengen, neemt de bruikbaarheid van de begroting toe. Als onderdeel van de bestuursopdracht P&C is deze programmabegroting op drie onderdelen vereenvoudigd en verduidelijkt: 1. de programmateksten zijn beter gestructureerd via de drie w-vragen (wat willen we bereiken? wat gaan we daarvoor doen? wat mag dat kosten?). Zo wordt de samenhang tussen de gemeentelijke doelen, activiteiten en budgetten duidelijker 2. de begroting is volledig digitaal opgebouwd en beschikbaar gesteld, met eenduidige programma’s 3. de begroting van De Bolder is integraal opgenomen in de begroting van de gemeente Deze veranderingen moeten bijdragen aan een betere informatievoorziening aan de raad en helpen om het inzicht in de begroting te vergroten. Het budgetrecht is immers een van de belangrijkste rechten van de raad. De bestuursopdracht wordt gebruikt om in komende jaar nog meer aanpassingen door te voeren in de Planning & Controle cyclus. Solide begroting 2025 De begroting voor 2025 is solide en de uitdagingen voor de komende jaren zijn meegenomen.

Ondanks een stabiele financiële huishouding is de begroting relatief klein en zijn we kwetsbaar in een krappe en dynamische arbeidsmarkt. Onze ambities blijven echter groot. Zoals vermeld in de midterm-review zijn de onderwerpen uit het college-uitvoeringsprogramma volop in uitvoering. In de komende periode gaan we hier mee door.

Begroting 2025 Argumenten tot advies Op basis van de discussie en besluitvorming in de raadscommissie, biedt het college een sluitende programmabegroting aan voor de jaren 2025 tot en met 2028. Hiermee voldoet de gemeenteraad aan haar wettelijke verplichting om in november de programmabegroting vast te stellen en voor 15 november aan te bieden aan de provinciaal toezichthouder.

Alternatieven N.v.t.

Consequenties van het advies •

Financieel Zie voorstellen in de programmabegroting en in de besluitvorming.

Relevante wet- en regelgeving of jurisprudentie • •

Gemeentewet Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV)

Aanleiding / Voorgeschiedenis / Eerdere besluiten Perspectiefnota 2025-2028

(Concept / Voorgenomen)

Raadsbesluit Zaaknummer

3494964

Begroting 2025 Begroting De raad van de gemeente Texel: gelezen het advies van burgemeester en wethouders; gehoord de raadscommissie; Gelet op • Gemeentewet • De Financiële verordening; • De incidentele en structurele voorstellen voor de jaren 2025 e.v; • Het investeringsplan nieuw en vervanging 2025; • De tussenstand van het meerjarenperspectief 2025 – 2028; • De tussenstand van de algemene reserve; • De beleidsmatige uitgangspunten van de diverse programma’s en de kaders en uitgangspunten;

Besluit 1. 2.

3. 4. 5. 6. 7. 8.

Akkoord te gaan met de voorstellen van het college om n.a.v. terugkerende positieve rekeningresultaten enkele budgetten v.a. 2025 structureel aan te passen. hoofdstuk 4B financiële vertaling nieuwe voorstellen vast te stellen, waarin 40 nieuwe voorstellen opgenomen zijn, waarvan 12 voorstellen alleen structurele consequenties hebben, 24 voorstellen met incidentele consequenties en 4 voorstellen met zowel incidentele als structurele consequenties. Incidenteel totaal € 6.349.685 en structureel € 711.000; hoofdstuk 5 nieuwe investeringen 2025 vast te stellen en de daarmee structureel samenhangende lasten van € 515.276; hoofdstuk 5 vervangingsinvesteringen 2025 van € 348.000 vast te stellen, welke binnen de beschikbare budgetten voor vervangingsinvesteringen blijven; de overige vervangingsinvesteringen vanuit hoofdstuk 5 voor kennisgeving aan te nemen; hoofdstuk 6 verloop overzicht reserves en voorzieningen voor kennisgeving aan te nemen; het canon percentage ongewijzigd te laten op 5%; de in hoofdstuk 2 opgenomen meerjarenraming 2025 – 2028, jaarschijf 2025 vast te stellen en de overige jaren voor kennisgeving aan te nemen;

Raadsbesluit van : Begroting 2025

9. 10. 11.

12.

het incidentele overschot van de programmabegroting 2025 te storten in de Algemene reserve; hoofdstuk 8 overheveling budgetten: om het restant van de genoemde budgetten over te hevelen naar het jaar 2025; om de belastingen en leges trendmatig te verhogen met 2,3% met uitzondering van a. parkeerbelastingen Jaar Vignet € 40 Week Vignet € 30 Dag Vignet € 20 Uurtarief € 3,50 b. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing stijgt met 9,68% vanwege kostenstijgingen. De investeringen voor het recycleplan worden gedekt uit de algemene middelen. Voor eenpersoonshuishouden van € 224,12 naar € 245,81 per aansluiting en voor meerpersoonshuishoudens van € 361,12 naar € 396,07. Voor recreatiewoningen van € 281,85 naar €309,13. Een extra container van € 281,85 naar € 309,13. De stijging heeft voornamelijk betrekking op hogere kosten/lagere opbrengst van kunststof, glas, oud papier. De kosten voor chemisch afval en grof huisvuil zijn gedaald. Kennis te nemen van de midterm-review.

Bijlagen Programmabegroting 2025 – 2028 ( zie https://texel.begrotingonline.nl/ ) Midterm-review

Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 07-11-2024, De griffier,

De voorzitter,

From: Sent: To: Subject: Categories:

Bestuurlijk assistent Tue, 8 Oct 2024 12:58:07 +0000 Raad en Commissie Aanbieding Programmabegroting 2025-2028 Marit;Anouschka

Beste lezer, Namens wethouder Cees Hooijschuur stuur ik u onderstaand bericht. Aanbieding Programmabegroting 2025-2028 Het college biedt u de Programmabegroting 2025-2028 aan. Dit jaar presenteren wij de begroting voor het eerst digitaal. U kunt de programmabegroting bekijken via onderstaande link: https://texel.begrotingonline.nl/ Heeft u vragen of hulp nodig bij het lezen van de programmabegroting? Ons team Financiën staat altijd voor u klaar om te helpen. PDF-versie? U heeft de mogelijkheid om per hoofdstuk of het volledige document in één keer te downloaden. Rechtsboven op de hoofdpagina ziet u een paperclip-icoon. Door hierop te klikken, kunt u kiezen voor de volledige PDF van de programmabegroting. Als u liever per hoofdstuk wilt downloaden, dan vindt u na het aanklikken van de gewenste tegel links onderin de pagina de downloadknop. Belangrijk: Tijdens het afstemmingsoverleg is afgesproken dat de deadline voor het indienen van technische vragen is vastgesteld op donderdag 17 oktober. Vergeet niet deze datum in uw agenda te noteren. Met vriendelijke groet, Karin Moerbeek Bestuursondersteuning team Advies & Ondersteuning

Gemeente Texel Emmalaan 15 1791 AT Den Burg T 14 0222 (algemeen) E gemeente@texel.nl

.txl Postbus 200 1790 AE DEN BURG T 0222 - 362216 E KMoerbeek@texel.nl

MIDTERM REVIEW

BOUWEN AAN VERTROUWEN, VOOR EEN SOCIAAL EN DUURZAAM TEXEL

College-uitvoeringsprogramma 2022 – 2026

Bestuurlijke inleiding Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel. Dat is de titel van het coalitieakkoord en het college-uitvoeringsprogramma (CUP). Met veel ambitie is dit college hiermee in de zomer van 2022 aan de slag gegaan. De titel is nog steeds actueel; dagelijks zetten wij ons hiervoor in. Destijds stonden we voor grote uitdagingen. Veel Texelaars die geen betaalbare woonruimte konden vinden of die hun energierekening niet konden betalen. Veel bedrijven en instellingen kregen te maken met een tekort aan personeel. Kortom, de balans tussen toeristische druk en prettig leven stond, en staat, onder druk. Met die opgaves zijn we voortvarend aan de gang gegaan. Niet alleen, maar juist met het hele eiland. Want op Texel is veel kennis en kunde die we kunnen inzetten. We noemen dit eilandkracht. Die eilandkracht geven we ruimte en versterken we tegelijkertijd. We hebben in de afgelopen periode veel geïnvesteerd om Texel toekomstbestendig te maken. Zodat de inwoners van nu, maar ook die van toekomstige generaties, een fijne plek hebben op het eiland. We hebben ons niet laten weerhouden door bestaande kaders en lef getoond. Daardoor hebben we bijvoorbeeld de bouw van de tijdelijke huizen aan de Marsweg Noord mogelijk gemaakt en het Huis van Ontwikkeling kunnen realiseren.

We zijn trots dat veel activiteiten en projecten uit het CUP zijn gerealiseerd of in uitvoering zijn, zoals: ✓ het aanpakken van de fietspaden, met het binnenhalen van subsidies zoals voor Schettersweid/Tureluur ✓ het starten van het inwonersberaad over het energievraagstuk ✓ het verminderen van het restafval door het recycleplan ✓ de ijsbaan die wordt opgeknapt na een goed doorlopen participatieproces ✓ een toekomstbestendige Leer-werkbedrijf De Bolder waarin we blijven investeren Naast het CUP zijn de dagelijkse werkzaamheden naar tevredenheid uitgevoerd. Zoals het uitgeven van rijbewijzen, het ophalen van huisafval, het bijhouden van de plantsoenen, afgeven van vergunningen en het betalen van facturen. Onze ambities waren groot en met enthousiasme zijn we aan het werk gegaan om de meeste activiteiten en projecten zo snel mogelijk afronden. Terugkijkend moeten we concluderen dat we te optimistisch zijn geweest; planningen zijn uitgelopen in de tijd. Van uitstel komt echter geen afstel: de meeste ambities zijn in uitvoering.

Algehele conclusie Alles overziend ligt het college op koers om de opdrachten uit het college-uitvoeringsprogramma uit te voeren. De meeste opdrachten liggen op schema of zijn al uitgevoerd. De eerste resultaten van ons uitgevoerde beleid zijn zichtbaar, maar er is ook nog een hoop werk te doen in het komend anderhalf jaar. Uit de inwonerspeiling uit 2023 blijkt dat Texelaars de dienstverlening van de gemeente vinden verbeterd. Ten opzichte van de vorige inwonerspeiling uit 2018 wordt ook de relatie tussen inwoner en gemeente positiever beoordeeld. Kortom, de opgaves zijn groot en ook niet in vier jaar opgelost, maar we zijn goed op weg. We focussen ons in de komende twee jaar op: ➢ duurzaamheid ➢ het Toeristisch Toekomstplan, uitvoeren van acties uit het Toeristisch Toekomstplan ➢ uitvoering van het woningbouwprogramma ➢ een succes maken van het Huis van Ontwikkeling We stellen voor om na de verkiezingen in 2026 met een onderhandelaarsdocument te komen. Hierin blikt ons college terug op de afgelopen vier jaar; wat is bereikt en wat is de stand van zaken. Daarnaast zullen we aanbevelingen doen voor de volgende collegeperiode. Het college van burgemeester en wethouders Mark Pol Burgemeester

Esther Wolfkamp secretaris 1

Inhoudsopgave Samenvatting.................................................................................. 3 Leeswijzer ..................................................................................... 4 1. Voor en door bewoners ................................................................. 5 2. Zorg voor elkaar, veiligheid op orde .................................................. 7 3. Mooi en gastvrij Texel .................................................................. 9 4. Texel werkt! ............................................................................. 11 5. Toekomst voor de jeugd ............................................................... 13 6. Samen beleven en bewegen .......................................................... 14 7. Duurzaam, schoon en innovatief ..................................................... 16 8a. Goed wonen ............................................................................. 18 8b. Goede bereikbaarheid ................................................................. 21

2

Samenvatting Midterm review van het college-uitvoeringsprogramma In 2022 is bij het maken van het college-uitvoeringsprogramma (CUP) aangekondigd dat we halverwege deze raadsperiode de balans opmaken en komen met een midterm review. In deze tussentijdse beoordeling bekijken we hoever we zijn in de uitvoering van het CUP, of we nog met de juiste dingen bezig zijn en of bijsturing nodig is. Met de organisatie hebben we teruggeblikt op de afgelopen twee jaar. Welke acties zijn in gang gezet? Welke lopen nog en welke moeten nog starten? En: hebben ze geleid tot het gewenste doel? Veel acties vanuit het CUP zijn voortvarend opgepakt en in gang gezet. Op het gebied van participatie en communicatie met inwoners is veel werk verzet, maar we constateren ook dat dit nog beter moet. Verder zijn buiten het CUP om veel werkzaamheden verricht. In deze midterm review leest u wat we wilden bereiken, wat de huidige stand van zaken is en welke status acties hebben. Via een ‘verkeerslichtmodel’ maken we duidelijk of de omschreven acties zijn uitgevoerd of doorlopend zijn (groen), nog lopen of in ontwikkeling zijn (oranje), (nog) niet zijn gestart (rood), en nog niet zijn gestart volgens planning (wit).

Going concern en nieuwe inzet vanuit het college-uitvoeringsprogramma De acties in het college-uitvoeringsprogramma zijn grotendeels nieuwe acties. Hiermee geven we uitvoering aan de bestuurlijke doelen van de nieuwe coalitie, naar aanleiding van de verkiezingen en het daaruit volgende coalitieakkoord. De uitvoering van het CUP is echter niet de enige taak van de organisatie. Sterker nog: circa 85 procent van het werk bestaat uit going concern-taken. Werkzaamheden die altijd moeten gebeuren, zoals het behandelen van vergunningsaanvragen, uitkeringen verstrekken, toezicht houden, groenbeheer, de jaarlijkse begroting enzovoort. Het komen tot nieuw beleid beslaat hooguit 15 procent van de totale werkzaamheden. Op een paar activiteiten na zullen alle acties uit het CUP worden gerealiseerd. We liggen hiermee op koers. Dat houdt in dat er over het CUP geen keuzes hoeven te worden gemaakt. Op het gebied van de going concern-taken ligt dat anders: we zien dat naast het CUP ook diverse andere ontwikkelingen zijn opgepakt, zonder hiervoor taken te laten. Het vinden van voldoende mensen is lastig, zelfs via externe inhuur. Daardoor staat de uitvoering van de dagelijkse werkzaamheden onder druk. We kunnen niet alles blijven oppakken met de huidige bezetting en middelen. Keuzes maken is noodzakelijk als nieuwe ambities of acties moeten worden opgepakt.

Deze discussie wordt onderdeel van de begrotingsbehandeling en de perspectiefnota 2026.

Over de ambities Onze voortdurend veranderende samenleving heeft een impact op de rol van de lokale overheid, die nu dynamischer en minder voorspelbaar is dan voorheen. In het CUP staan veel belangrijke en uiteenlopende onderwerpen. We willen op een aantal van die onderwerpen kort ingaan. Duurzaamheid We willen bereiken dat Texel ook op het gebied van klimaat en energie klaar is voor de toekomst. Daarin speelt duurzaamheid een cruciale rol. De krappe arbeidsmarkt speelde ons hierin parten; er is sprake van onderbezetting in de organisatie, waardoor nog niet alles is opgepakt. Terwijl dat juist een van de speerpunten is van deze coalitie. Inmiddels wordt het team duurzaamheid weer op sterkte gebracht, met de focus op een paar onderwerpen. Hierdoor kunnen we met volle kracht de komende anderhalf jaar in. Eind 2024 wordt uw raad geïnformeerd over het jaarplan 2025. We starten in 2025 met de isolatieopgave en voor het thema energie wachten we met nieuw beleid op de uitkomsten van het inwonersberaad. Het is daarom goed om te zien dat het inwonerberaad in volle gang is!

3

Woningbouw Over woningbouw valt veel goed nieuws te melden: de versnellingsacties beginnen vruchten af te werpen. De bouwplannen voor de dorpen Oudeschild, Den Hoorn, Oosterend en De Cocksdorp krijgen vorm. En ook in Den Burg, Marsweg Noord en Marsweg Zuid, komen er op korte termijn veel woningen bij. Toeristisch ontwikkelplan Op het gebied van toerisme zien we dat veel acties vanuit het CUP nog in ontwikkeling zijn of nog moeten starten. Daarom geven we dit in de resterende tijd extra prioriteit. Juist om de gewenste balans en het draagvlak voor toerisme op Texel te behouden. Huis van Ontwikkeling De pilot Huis van Ontwikkeling (HvO) is gestart. Dit moet een laagdrempelige voorziening zijn waar inwoners en werkgevers terecht kunnen met al hun vragen over participatie, werk en inkomen. We zijn in de opstartfase, de implementatie kost tijd. Lokaal moeten de verbindingen verder worden verstevigd. Regionaal zijn we afhankelijk van de snelheid waarmee de verandering in de arbeidsmarkt opgang gebracht wordt. Wel zien we al dat het Huis van Ontwikkeling door het Rijk wordt gebruikt als voorbeeld voor de rest van Nederland.

Nieuwe ontwikkelingen buiten het college-uitvoeringsprogramma Naast de going concern-taken en de prestaties vanuit het CUP zijn er ook diverse ontwikkelingen geweest die niet bekend waren toen het CUP werd geschreven. Een aantal belangrijke ontwikkelingen zijn: • Oekraïne: de gevolgen van de oorlog waren nog niet bekend. Op Texel hebben we honderden Oekraïners opgevangen. Leefgeld werd binnen een aantal weken verstrekt. De wisselende regelgeving vanuit het kabinet zorgde ervoor dat we onze werkwijze telkens moesten aanpassen. Daarnaast zorgde de oorlog voor snel oplopende prijzen, van bijvoorbeeld energie. We hebben onze kwetsbaarste inwoners hierbij ondersteund • Provinciaal programma landelijk gebied (PPLG): we hebben veel tijd en energie gestoken in het leveren van goede inbreng in het PPLG. Texel verdient het om hiervan een apart onderdeel te zijn • Ontwikkelingen openbare ruimte: de samenleving is complexer geworden en dat betekent dat voor de technische uitvoering in de openbare ruimte meer tijd en afstemming aan de voorkant nodig is • Regio Deals: met veel succes nemen we nu deel aan twee Regio Deals. Vooral voor de Regio Deal met de Waddeneilanden hebben we aan de voorkant veel capaciteit geleverd om de deal binnen te halen. Dit is uiteindelijk gelukt. De komende jaren zullen we hier veel profijt van hebben.

De aanhoudende capaciteitsvraag op dit gebied blijft wel een aandachtspunt • Visserij ontwikkelplan (VOP): de visserijsector heeft het zwaar door landelijke ontwikkelingen. Daarom heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld voor visserijregio's. Texel heeft samen met Den Helder en Hollands Kroon een plan ingediend en budget ontvangen vanuit de rijksoverheid. Het VOP is ontwikkeld en wordt nu uitgevoerd

Leeswijzer Per programma is aangegeven wat de ambitie is vanuit het coalitieakkoord. Daarna wordt beschreven waar we op dit moment staan met die ambitie. Ten slotte is met een verkeerslichtmodel aangegeven wat de stand van zaken is per afzonderlijk onderdeel uit het CUP. Kleur

Naam kleur Groen Oranje Rood Wit

Omschrijving Is uitgevoerd of doorlopend naar tevredenheid Is gestart of doorlopend, maar nog in ontwikkeling Is nog niet gestart en ligt achter op planning Nog niet gestart in overeenstemming met de planning

We hanteren de programma-indeling die tijdens van het schrijven van het CUP is gebruikt.

4

Programma 1. Voor en door bewoners

Wat willen we bereiken? Ambitie uit het coalitieakkoord: We willen al onze inwoners goed informeren en betrekken bij wat er op het eiland speelt en beter communiceren. We willen ook weten hoe onze inwoners over belangrijke zaken denken. En we willen de gemeenteraad vooraf betrekken bij besluiten over burgerparticipatie in belangrijke dossiers. We willen als Texel zelfstandig blijven en hebben hiervoor onze collega-gemeenten in Noord-Holland en op de Wadden nodig. Voor hen willen we een betrouwbare partner zijn en blijven. Dat betekent ook dat we keuzes moeten maken in wat we wel en niet doen, waar we meer of minder aandacht en energie op inzetten.

Waar staan we? We zetten stappen in participatie en communicatie, maar de uitvoering moet beter. Een positief voorbeeld is de participatie rondom de herinrichting van het ijsbaanterrein en de start van het inwonersberaad. Het maatschappelijke doel van grotere betrokkenheid van inwoners moet worden gemeten door regelmatige evaluaties. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd. Het burgerparticipatiebeleid moet nog meer onderdeel worden van de dagelijkse praktijk; het zit nog niet in ons DNA. In de regio zijn we een betrouwbare partner en leveren we inbreng op de voor Texel belangrijke thema’s. Onze mening en inbreng doet ertoe. De regionale samenwerking heeft gezorgd voor het binnenhalen van twee Regio Deals. Ondanks de financiële uitdagingen die vanuit het Rijk op ons afkomen, lukt het steeds weer om een sluitende begroting te maken zonder de lasten voor inwoners extra te verhogen.

Kleur

Progr. 1.1 1.2 1.3

1.4 1.5 1.6

1.7

Onderwerp Aanpak burgerparticipatie uitvoeren Aanpak Texels burgerberaad ontwikkelen Meer betrekken van jeugd bij leefomgeving dorp en omgeving

Jaar 2022 2023

Invoeren wekelijks spreekuur wethouders Digitale bereikbaarheid: sneller, gemakkelijker, toegankelijker maken van gemeentelijke informatie Beter contact/verbinding met de samenleving; op locatie werken bij maatschappelijke partners of dorpshuizen Betrekken raad en inwoners bij maatschappelijke en politieke discussies en vraagstukken

2022

Toelichting Nog niet standaard bij elk project inwonersberaad is gestart volgens planning Bij diverse projecten zijn jongeren betrokken, bijvoorbeeld bij het speelbeleidsplan. Moet structureel worden meegenomen Wordt gehouden

2022

Doorlopend proces

2022

Het sociaal team werkt vanuit diverse locaties en is in uitvoering.

2023

Diverse participatiemethodes zoals Texel Spreekt

20222024

5

1.8 1.9

1.10

Betrouwbare partner zijn in de regio, maar ook middelen en menskracht effectief inzetten Meer werk van de samenwerking met de Waddeneilanden geeft een krachtiger lobby richting provincie en Rijk Structureel sluitende begroting, lokale lasten trendmatig verhogen

2022

Leveren inbreng op de voor Texel belangrijke thema’s

2022

Doorlopend en met succes zoals de Regio deal De Waddeneilanden

2022

Tot en met 2024 gerealiseerd

6

Programma 2

Zorg voor elkaar, veiligheid op orde

Wat willen we bereiken? Ambitie uit het coalitieakkoord: We willen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en meedoen aan de maatschappij. Dat ze op Texel kunnen blijven als ze verpleegzorg nodig hebben. Alle belangrijke onderdelen in de zorg, van huisarts en verloskundige tot jeugdzorg en wijkverpleging, moeten op Texel beschikbaar zijn en goed functioneren. Voor deze essentiële beroepen moet woon- en werkruimte beschikbaar zijn. We willen alle Texelaars ondersteunen die dat op enig moment in hun leven nodig hebben. Ook op het gebied van inkomensondersteuning en begeleiding naar werk, scholing of nuttige tijdsbesteding. We streven naar optimale zelfstandigheid en zelfredzaamheid van inwoners.

Waar staan we? Binnen de zorg zijn veel verbeterslagen gemaakt. De basis is nu op orde, de uitvoering vraagt blijvende inzet. Er is hard gewerkt aan de realisatie van een nieuw verpleeghuis aan de Gasthuisstraat. Met Woontij zijn afspraken gemaakt voor huisvesting van essentiële beroepen. Dit blijft een punt van aandacht, omdat de druk op de woningmarkt onverminderd hoog is. In de woonvisie nemen we dit mee. Het Huis van Ontwikkeling krijgt vorm en ontvouwt zich tot een laagdrempelige voorziening waar inwoners en werkgevers terechtkunnen met al hun vragen op het gebied van participatie, werk en inkomen. Het is een voorbeeld voor het Rijk voor de rest van Nederland. We bereiken meer Texelaars met de inkomensondersteuning en hebben ze extra geholpen tijdens de hoge inflatie. We werken hard aan de realisatie van de Texelpas.

Kleur

Prog. 2.1 2.2 2.3

2.4 2.5

2.6

Onderwerp Versterken samenwerking partners, gemeente en inwoners op gebied van jeugdzorg en welzijn Uitvoering visie en uitvoeringsprogramma's sociaal domein Stimuleren van initiatieven van huisartsen en zorgaanbieders die belangrijke zorgfuncties bij elkaar willen brengen Inzetten op preventie en ondersteunen sport-, cultuur- en welzijnsorganisaties Stimuleren en ondersteunen vrijwilligerswerk in de zorg, door o.a. ontwikkeling van een vrijwilligersbank en ondersteunen mantelzorgers Zorgen met de betreffende organisaties voor woonruimte essentiële beroepen

Jaar 20222024

Toelichting Doorlopend

20222024

Visie is vastgesteld en wordt uitgevoerd

2023

Voorbereidingen afgerond. Wachten op initiatiefnemers

2023

Doorlopend

20222024

Doorlopend

Continu

Het huisvesten van personeel vereist blijvende aandacht 7

2.7 2.8

Aanvraag tarief gehandicaptenkaart verlagen en dit opnemen in de begroting 2023 Extra inzet om alle huishoudens te bereiken die recht hebben op regelingen

2023

Uitgevoerd

2023

Doorlopend

8

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: We willen dat Texel aantrekkelijk blijft voor onze inwoners, bezoekers en ondernemers. Daarbij zijn toeristische ontwikkelingen, draagkracht van het Texelse landschap en draagvlak onder de inwoners in balans. Het unieke eilandkarakter van Texel blijft behouden, het welstandsbeleid wordt versterkt. Boeren en vissers horen bij Texel en dat willen we zo houden. Boeren leveren een belangrijke bijdrage aan het onderhoud van ons landschap. Vissers zijn onderdeel van de bedrijvigheid in de haven en zijn een onmisbaar onderdeel van de Texelse cultuurhistorische identiteit. Wij willen ook op de langere termijn zoveel mogelijk regie houden over het eiland en duidelijk krijgen wat dat vraagt van gemeente, ondernemers en Texelaars. Een goede balans tussen ecologie en economie, tussen natuur, landschap en landbouw is belangrijk. Wij willen bestaande afspraken respecteren. Natuurgebieden moeten zoveel mogelijk toegankelijk blijven voor bezoekers en mindervaliden. Dit moet natuurlijk wel verantwoord gaan, bijvoorbeeld rekening houdend met broedseizoen en extra kwetsbare gebieden. De openbare ruimte is zó ingericht, dat deze de klimaatverandering (natter, heter en droger) goed aan kan. We willen een veilige kust die ons beschermt tegen het water van de zee en die ruimte biedt voor recreatie en natuur.

En we willen gericht beleid over hoe we met bestaande bomen en bestaand groen op Texel omgaan.

Waar staan we? De discussie over de balans, met name die tussen toerisme en leefbaarheid (is het té druk door toerisme op Texel), speelt volop. Door bijsturingen in toeristisch beleid proberen we de balans en draagvlak te behouden voor het toerisme op Texel. Het paraplubestemmingplan en de Omgevingsvisie 2040 zijn belangrijke instrumenten die gaan bijdragen aan de balans. Met deze instrumenten geeft de raad kaders aan. Veel tijd en energie is gestoken in het Provinciaal programma landelijk gebied (PPLG). Door de komst van een nieuw kabinet is het afwachten of deze plannen worden voortgezet. We blijven de Texelse boeren ondersteunen met een goede balans tussen ecologie en economie. We hebben goed contact met de agrarische sector. Met het nieuwe groenbeleidsplan geven we invulling aan een groen en natuurlijk Texel. Kleur

Prog. 3.1

3.2 3.3 3.4

Onderwerp Duidelijkheid op welke wijze regie over Texel te houden. Sturen op eigendom en versterking van eiland-identiteit Betrekken inwoners bij nieuwe ontwikkelingen Omgevingswet Volle kracht uitvoeren (1e UP van het) Toeristisch Toekomstplan Uitbreiding slaapplaatsen wordt gestopt

Jaar 2023

Toelichting Wordt meegenomen in de Omgevingsvisie

20222026 2023

Inwoners worden betrokken bij de Omgevingsvisie Is in uitvoering

2022

Onderdeel van het paraplubestemmingsplan 9

3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10

3.11

3.12

3.13

3.14

3.15

3.16

Ambitie is zoveel mogelijk kampeerplaatsen te behouden De toeristische druk moet beter worden gereguleerd Nieuwe slaapplaatsen worden kritisch bekeken, waaronder de stolpenregeling Nieuwe slaapplaatsen worden kritisch bekeken, liever meer woningen Onderzoek hoe het aantal toeristische bedden kan worden geteld Frequentie en vorm onderzoeken waarin de Texelaar kan worden bevraagd over de leefbaarheid in relatie tot toerisme Gesprek met de terreinbeherende organisaties over gastvrije afzettingen en toegankelijk blijven van natuurgebieden, met speciale aandacht voor mindervaliden Lusten van het toerisme meer direct zichtbaar ten goede laten komen van de bewoners/samenleving, door mogelijkheden herijken of uitbreiden doelstellingen STIFT Actualiseren welstandsbeleid om ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied beter vorm te geven. Gezamenlijk met de verankering van de Texelse kernwaarden in de Omgevingsvisie Met gericht beleid duidelijkheid creëren over behoud van bestaande bomen en groen. Uitgangspunt: bomen en heggen worden ingepast Versterken van de biodiversiteit op Texel, via de Omgevingsvisie; op welke wijze kunnen ruimtelijke ontwikkelingen en biodiversiteit verbeteren. Tussenevaluatie van het groenbeheerplan, start in 2022 en opstellen nieuw groenbeleid Inwoners betrekken bij ontwikkelingen rond de kust

2022 2023 2022

Onderdeel van het paraplubestemmingsplan Deze actie wordt opgepakt na acties 3.10 en 3.12 Onderdeel van het paraplubestemmingsplan

2022

Doorlopend

2023

Er is een kaart gemaakt, nu wordt gewerkt aan nachtregister Enquête is uitgezet, frequentie en vorm zijn onderdeel van de enquête.

2023

20222026

Doorlopend

2023

Een nieuw contract met STIFT is afgesloten

2024

Dit is via de LTP uitgesteld naar 2025

2024

Wordt nu meegenomen in groenbeleidsplan

20222026

Wordt nu meegenomen in groenbeleidsplan

20242025

Is gestart, maar loopt door in 2025

10

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: Ons eiland leeft van de inkomsten van toerisme, horeca, landbouw, detailhandel en visserij. Dat willen we behouden voor de toekomst en waar mogelijk willen we ook nieuwe innovatieve sectoren aantrekken en stimuleren. We willen dat onze ondernemers kunnen doen waar ze goed in zijn, gefaciliteerd door de gemeente. We denken mee in procedures en weten wat er leeft onder ondernemers. Belangrijk is dat er voldoende personeel beschikbaar is. Voor ondernemers, maar ook in de maatschappelijke sectoren. We willen als eiland slim gaan samenwerken om personeel voor de toekomst vast te houden en nieuw personeel aan te trekken. Daarnaast willen we Texelaars ondersteunen met een afstand tot de arbeidsmarkt, maar ook Texelaars die hulp nodig hebben richting een andere sector, of om weer terug te komen in het arbeidsproces. We willen dat De Bolder daarin een belangrijke rol speelt. Samen met de gemeente, het onderwijs en het bedrijfsleven.

Waar staan we? Voor de haven van Oudeschild zijn stappen gezet om te komen tot een duurzame bedrijfsvoering. Een kwartiermaker wordt gezocht om diverse opties voor de haven uit te werken. Er is gewerkt aan een toekomstmodel voor Leer-werkbedrijf De Bolder: er is voor gekozen om De Bolder verder te ontwikkelen en te behouden binnen de organisatie van de gemeente Texel. Om de organisaties van De Bolder en de gemeente samen te laten vloeien, is een procesbegeleider aangesteld. Het onderdeel participatie vanuit het gemeentelijk sociaal team, is samengevoegd met de trajectcoaches van De Bolder in het nieuw gestarte Huis van Ontwikkeling. De komende twee jaar zetten we erop in om hiervan een succes te maken. Kleur

Prog. 4.1

4.2

Onderwerp We ontwikkelen met alle belanghebbenden/gebruikers een aanpak voor de haven van Oudeschild om het exploitatietekort naar beneden te brengen en te investeren in onderhoud en vervanging om de kwaliteit goed te houden We ondersteunen pilots betreffende energieopslag, wateropslag en duurzame landbouw en visserij. We zetten daarbij ook in op het verwerven van subsidies. Om pilots te ondersteunen is een financiële bijdrage bij de start vaak onmisbaar

Jaar 2022

Toelichting Positie kwartiermaker opengesteld

20232024

Bijvoorbeeld onderzoek behoud De Waddel, stimulering Stichting Zoete Toekomst, onderzoek stikstofproblematiek diverse agrarische bedrijven

11

4.3

Texelse ondernemers helpen we bij opdrachten van de gemeente, door hen intensiever te informeren over het inkoop- en aanbestedingsbeleid

2022

4.4

Aan de slag met de ontwikkeling van het bedrijventerrein in Oudeschild We onderzoeken in 2022 de toekomstscenario's van De Bolder en Huis van Ontwikkeling, daarbij behouden we een toekomstbestendige plek voor beschut werk op het eiland

2025

4.5

2022

Er is een eerste bijeenkomst geweest. Het beoogde loket is er nog niet. De positie van inkoop en aanbestedingsmedewerker is per 16 september weer ingevuld Onderzoek is uitgevoerd en besluit genomen

12

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: We willen dat onze jeugd gezond, gelukkig en veilig opgroeit, met minder alcohol en drugs, zeker onder de 18 jaar. Preventie speelt hierin een belangrijke rol. In alle dorpen moeten voldoende speel- en hangplekken zijn. We willen dat jongeren zich breed op het eiland kunnen ontwikkelen op het gebied van sport, cultuur en andere vrijetijdsbesteding. Daarnaast willen we dat ze goed onderwijs krijgen, waarbij het niet uitmaakt in welk dorp leerlingen naar school gaan. We willen een brede scholengemeenschap behouden, inclusief het onlangs gestarte praktijkonderwijs. We willen investeren in onze jongeren om ze voor het eiland te behouden. We bieden jongeren die dat willen een doorgaande leerlijn, met wellicht een korte uitstap naar de overkant, richting een baan met toekomst op Texel.

Waar staan we? De Skool in Den Burg heeft de eerste schooljaren achter de rug en laat zien dat het een spilfunctie heeft in het onderwijsnetwerk. De scholen in het buitengebied weten we open te houden. Het taalhuis is gerealiseerd. De voorbereidingen voor het Thijssehuis zijn afgerond, de bouwfase is gestart. Het praktijkonderwijs is voor nu helaas niet behouden, maar we zetten in op terugkeer hiervan.

Kleur

Prog. 5.1

5.2 5.3

5.4

Onderwerp We ondersteunen onderwijs gerelateerde processen waar dat gewenst is. Daarbij denken we aan samenwerking tussen voortgezet onderwijs en bedrijfsleven, vooral binnen het praktijkonderwijs, vmbo en mbo. Dat kan bijvoorbeeld leiden tot het vormen van een campus, zoals de Texel Academy Meer zichtbaarheid van het Eilands model, en daarbij ouders en jongeren betrekken Openstellen gemeentelijke organisatie voor stageplaatsen vmbo en mbo, middelen voor twee trainees binnen de gemeentelijke organisatie We laten ons informeren over de ontwikkeling van leerlingaantallen. Hierover contact houden met de schoolbesturen

Jaar 2023

Toelichting In uitvoering, er is nog 25K over, dit jaar eventueel vervolg

2023

Doorlopend

2023

Afgerond. Het aantal plekken voor trainees is uitgebreid naar vier

Continu

Doorlopend

13

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: Sport en cultuur zijn belangrijke elementen in onze samenleving. Voor preventie en sociale binding zijn ze essentieel. We willen dat kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar met sport- en culturele activiteiten kunnen meedoen zonder hinder van (financiële) drempels. We willen dat er voldoende en divers aanbod is van culturele evenementen en dat onze cultuurhistorische elementen behouden blijven. Het Thijssehuis wordt een unieke plek voor een gemeente van onze omvang. Hier kunnen initiatieven op het gebied van kunst, cultuur en literatuur elkaar versterken. Een plek waar iedereen zich op deze gebieden kan vermaken en verder kan ontwikkelen. Onze verenigingen en stichtingen willen we ondersteunen om toekomstbestendig te blijven.

Waar staan we? De bouw van het Thijssehuis is gestart. Schapenboetenbeleid is vastgesteld. Er wordt ingezet op behoud van archeologische vindplaatsen, zowel op het land als onder water. Hiervoor is een nieuwe archeologische beleidskaart vastgesteld. Op termijn wordt deze verwerkt in het nieuwe Omgevingsplan. Met de mosselvisserijsector, Rijkswaterstaat en de Rijksdienst voor cultureel erfgoed wordt overlegd over wijziging van de locaties voor mosselzaadinvanginstallaties om wrakken in de bodem van de Waddenzee beter te beschermen. Het participatietraject voor een nieuwe invulling van de ijsbaan in Den Burg kostte veel tijd, maar verliep goed en heeft gezorgd voor een breed draagvlak met veel goede ideeën uit de samenleving. Dit is nu in een ontwerp verwerkt.

Kleur

Prog.

Onderwerp

Jaar

Toelichting

6.1

Onderzoek naar de mogelijkheden om de jeugdpassen te vereenvoudigen en uit te breiden, voor meer kennismakingen met sport en cultuur Ondersteunen van stichtingen en verenigingen, onder andere het ondersteunen van vrijwilligers en samenwerkingen tussen de verschillende organisaties Evaluatie proces van vergunningaanvragen voor evenementen. Vereenvoudigen en bieden van ondersteuning bij de vergunningaanvraag We onderzoeken of een beheersstichting een adequaat middel is voor behoud en herstel van schapenboeten, naast de

20222024

Afgerond en opgenomen in nieuwe programma's Sociaal Domein

2023

Doorlopend. Onderdeel van het Huis van Ontwikkeling

2024

Afgerond

2023

Afgerond

6.2

6.3

6.4

14

6.5

6.6

mogelijkheden die zijn vastgelegd in de erfgoed-nota We onderzoeken of er een expositieruimte archeologie kan worden gerealiseerd op de Groeneplaats De ijsbaan wordt een belangrijke plek om te ontmoeten, te bewegen en te creëren. Geen parkeren op de ijsbaan. Uitwerken consequenties uit het burgerparticipatietraject tot een voorontwerp met verbinding SkoolOSG

2025

Geen prioriteit

2023

Voorontwerp is vastgesteld

15

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: Er liggen voor ons eiland grote uitdagingen op het gebied van klimaat en energie. We willen bereiken dat Texel ook op het gebied van klimaat en energie klaar is voor de toekomst. Dat betekent dat een groot deel van de Texelse woningen wordt verduurzaamd en we uitvoering geven aan de door de raad vastgestelde plannen Texel zelfvoorzienend en duurzaam, de Transitievisie warmte en de Regionale energiestrategie 1.0. Daarnaast willen we op het eiland ons afval beter scheiden en meer recyclen. We willen toewerken naar een circulaire economie en een duurzaam inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Waar staan we? Een aantal maatregelen op het gebied van duurzaamheid zijn uitgevoerd. Denk hierbij aan het uitnodigingskader solarcarports, de transitievisie warmte en het beschikbaar stellen van budget voor duurzame investeringen in woningen. Door langdurig personeelstekort betreffende duurzaamheid is de voortgang echter gestaakt, waardoor de gestelde doelen onvoldoende zijn gehaald. De komende jaren zullen we extra capaciteit inzetten om de doelen te halen. Het recycleplan is vastgesteld met daarbij de financiële middelen voor fase 1 en vormt de basis voor een verdere scheiding van afval.