Agendabundel

Kleur

Prog.

Onderwerp

Jaar

Toelichting

7.1

We onderzoeken wat de inwoners van Texel willen met de uitdagingen op het gebied van klimaat en energie en welke rol Texel hierin speelt via een Texels inwonersberaad. Gereed eind van deze raadsperiode. Oprichten van een vierjarig subsidiefonds voor duurzame investeringen in woningen. Fonds wordt gevuld met 4 keer € 500.000 Herziening prestatieafspraken met Woontij over de verduurzaming van woningen en op welke wijze kan dit ondersteund worden Extra inzet op de uitvoering van de Transitievisie warmte, Regionale energiestrategie 1.0 en Texel zelfvoorzienend en duurzaam. Ook met extra menskracht

2023

Inwonersberaad vindt plaats eind 2024

20232024

Budget is beschikbaar gesteld, maar het fonds is nog niet actief

20222026

Volgt na woonvisie

20232026

Door niet kunnen invullen van vacatures nog geen extra inzet

7.2

7.3

7.4

16

7.5

7.6

7.7

7.8 7.9

We brengen de hoeveelheid huishoudelijk restafval op een realistische wijze omlaag en gaan beter communiceren over het scheiden van afval We gaan in gesprek met de toeristische verblijfsector over de verantwoordelijkheid in het beter scheiden van (bedrijfs)afval We koppelen de ambities op het gebied van circulaire economie aan het grondstoffenplan en de toekomstscenario's van De Bolder We maken een plan voor klimaatadaptatie in deze raadsperiode We stellen het eiland beschikbaar voor initiatieven die bijdragen aan een zelfvoorzienend, zelfstandig en duurzaam eiland. We gebruiken daarbij de kennis van inwoners en ondernemers

20222026

Recycleplan is vastgesteld, uitvoering volgt

2022

Gesprekken zijn gevoerd. Pilot in najaar 2024. Verder monitoren en faciliteren, onderzoek naar subsidiemogelijkheden Is besloten om het niet te doen (zie ook het nieuwe recycleplan en toekomstplan van De Bolder) September 2024 in de raad Onder andere greendeal afgesloten met TOP, Rabobank en de gemeente.

17

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: We willen een toereikend en gevarieerd woningaanbod voor onze inwoners realiseren. Dit betekent met name meer sociale huur- en middenhuurwoningen. Bouwplannen realiseren kost tijd. Daarom moet ook worden ingezet op zeer snelle realisatie van een groot aantal tijdelijke woningen. Die kunnen door andere regelgeving sneller worden neergezet. We willen dat betaalbare huur- en koopwoningen ook in de toekomst betaalbaar blijven. Dit heeft voor ons hoge prioriteit. Daarnaast willen we halverwege deze raadsperiode weten wat de effecten van de huidige bouwplannen zijn op de Texelse woningmarkt, wat de dan nog resterende woningbehoefte is, en welk aanvullend bouwprogramma vervolgens in gang moet worden gezet. We willen ook duidelijkheid over andere instrumenten die de woningmarkt beïnvloeden, zoals de Huisvestingsverordening.

Waar staan we? Er is veel gebeurd op het gebied van woningbouw. Zo zijn er bouwplannen voor verschillende dorpen opgesteld en is de uitvoering gestart. Ook de realisatie van tijdelijke woningen aan Marsweg Noord is van start gegaan. Veel Texelaars hebben zich inmiddels ingeschreven voor Texelwende, de woningbouwlocatie in de Tuunen. Daarnaast zijn we begonnen met het opstellen van de woonvisie, waarin een groot aantal onderwerpen ter verbetering van de woningmarkt op Texel zijn opgenomen.

Kleur

Prog.

Onderwerp

Jaar

Toelichting

8.1

Bestaande woningbouwplannen die zijn opgenomen in het versnellingsprogramma woningbouw voeren we zo snel mogelijk uit Bij nieuwe plannen op gemeentegrond bouwen we alleen sociale en middenhuurwoningen en koopappartementen voor senioren, gericht op doorstroming. Overige koopplannen laten we over aan de markt. Eventueel tekorten op de grondexploitatie dekken we uit de algemene reserve Op snipperlocaties gemeentelijke grond bieden we ruimte aan kleinschalige CPO-projecten, mits (blijvend) betaalbaar Om goedkope koopwoningen voor toekomstige inwoners te behouden,

Continu

Doorlopend

2022

Doorlopend

2023

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

2022

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

8.2

8.3

8.4

18

8.5

8.6

8.7 8.8

8.9

8.10 8.11

8.12

8.13

8.14 8.15

8.16

werken we met langdurige antispeculatie-bedingen. We onderzoeken de mogelijkheden van het oprichten van een stichting of fonds waaraan deze woningen verplicht moeten worden terug verkocht om ze voor Texel betaalbaar te houden Op gemeentegrond realiseren we op korte termijn een flexibele schil van honderd woningen voor 15-20 jaar, voor spoedzoekers, jongeren en statushouders Particuliere initiatieven ondersteunen we (bijv. haalbaarheidsonderzoeken), CPOinitiatieven, splitsen van woningen, bouwen voor specifieke doelgroepen, knarrenhoven of particuliere woningcoöperaties We actualiseren de woonvisie in 2023, zodat in 2024 gestart kan worden met vervolgplannen Halverwege de raadsperiode hebben we in beeld of de huisvestingsverordening succesvol is in het beschermen van de Texelse woningmarkt We maken een plan om doorstroming van senioren te bevorderen.

Aandacht voor passende appartementen, waaronder mogelijk een fondsstichting voor aan- en verkoop van woningen Onderzoek naar opties voor actieve grondaankoop voor sociale woningbouw en seniorenwoningen Onderzoek naar de mogelijkheid om de tweede toeristische bestemming van woningen af te halen Onderzoek naar de mogelijkheden om op bedrijven- en industrieterreinen kleinschalige bedrijfspanden te bouwen met mogelijkheid van bewoning door eigenaar Inzichtelijk communiceren over hoeveel woningen in de 'pijplijn' zitten en wanneer ze gebouwd worden Realiseren van een concrete aanpak voor huisvesting van werknemers in essentiële beroepen We stimuleren de bouw van woningen, waarbij starters gebruik kunnen maken van de gemeentelijke starterslening Ontwikkeling van Groeneplaats fase 2, geen winkels of horeca, maar openbare voorzieningen en vooral betaalbare woningen

2022

Wel gestart maar nog niet afgerond. Raad is geïnformeerd

2023

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

2023

Woonvisie vertraagd, wordt Q4 2024

2024

Wordt Q4 2024

2023

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

2024

Nog niet gestart, volgt aansluitend op woonvisie

2025

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

2025

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

2022

Afgerond

Continu

Wordt meegenomen in woonvisie Q4 2024

Continu

Doorlopend

2024

Geen prioriteit

19

8.17

8.18

8.19

8.20

We handhaven gericht en actief op overtredingen, illegale toeristische verhuur en delen hiervoor boetes uit Mogelijkheden verkennen voor herontwikkeling van gemeentelijke gebouwen en hiervoor een maatschappelijke vastgoedstrategie maken Instrumenten onderzoeken die de gemeente heeft om te voorzien in de voorbereidingskosten voor tijdelijke huisvesting, om versnelling mogelijk te maken Overleg met de toeristische sector of de gemeente recreatiewoningen kan huren voor tijdelijke woningnood

2023

Doorlopend

2022

Afgerond

Continu

Doorlopend

2025

20

Wat willen we bereiken? Ambitie coalitieakkoord: Wij willen de mobiliteit op Texel zo regelen, dat het toeristisch autogebruik sterk wordt teruggedrongen en daarmee het gebruik van fossiele brandstoffen. We willen dat irritatie door het zoeken naar en gebruik van parkeerplaatsen met name in de bebouwde kom vermindert. Regels voor parkeren bij B&B‘s verscherpen we waar nodig en handhaven we. We willen autogebruik terugdringen en duidelijkheid over de vraag of upgraden van het openbaar vervoer hiervoor een goede oplossingsrichting is. We willen een eiland zijn waar fietsen veilig is en waar toeristen eerder de fiets pakken dan de auto. We willen dat het vervoer van en naar Texel per boot soepel blijft verlopen. Voor horecabezoekers moet het makkelijker zijn om op een praktische en veilige manier na sluitingstijd thuis te komen. We willen irritatie en gevoel van onveiligheid door verhuur en gebruik van funvoertuigen tot een minimum beperken. Met name in de bebouwde kom, maar ook op hotspots daarbuiten.

Waar staan we? Er is een start gemaakt met het opstellen van een nieuwe mobiliteitsvisie voor Texel. Hierin worden een groot aantal zaken opgenomen zoals toeristisch autogebruik terugdringen, het stimuleren van het fietsgebruik en de verduurzaming van de algehele mobiliteit op het eiland. Samen met TESO, provincie, Rijkswaterstaat en Gemeente Den Helder voeren we gesprekken over een soepel en betrouwbaar vervoer van en naar Texel. Ook is een pilot gestart voor veilig nachtvervoer tussen de dorpen. Nieuwe regels voor het parkeren bij B&B’s zijn opgenomen in het paraplubestemmingsplan verblijfsrecreatie. De bus op de tussenboot is teruggekomen, ook het gebruik van de OV-pas in de bus op Texel is weer mogelijk. Er is een gratis buskaartje voor kinderen gekomen.

Kleur

Prog.

Onderwerp

Jaar

Toelichting

8.21

Versneld werken aan het uitvoeringsprogramma toeristisch toekomstplan, versneld aan een mobiliteitsplan om de toerist te verleiden om de auto te laten staan bij de accommodatie We weren auto's zoveel mogelijk uit de dorpskernen met direct betrokkenen We voeren een digitaal parkeerverwijssysteem in voor auto's in Den Burg. We realiseren meer fietsparkeerplaatsen en een betere bewegwijzering hiervoor We pakken de ontwikkeling van het Elemert-plangebied weer op

2024

Start gemaakt, afronding in 2025

2023

Wordt meegenomen in mobiliteitsvisie 2025

2023

Digitaal parkeerverwijssysteem is gerealiseerd, meer fietsparkeerplaatsen niet.

2024

Betreft Elemert (bus, auto, fiets) o.a. fietsenstalling en looproute naar

8.22 8.23

8.24

21

8.25

8.26 8.27 8.28 8.29 8.30

8.31

8.32

8.33

We onderzoeken of er aanvullend op de Texelhopper een pendeldienst met hop-on-hop off-faciliteit mogelijk is voor toeristische routes We verbeteren de toegang tot het openbaar vervoer, dus duidelijkheid over het gebruik van de OV-pas We zetten ons in voor terugkomst van de 'tussenbus' bij de halfuursdiensten van de veerboot Evaluatie van het fietspadenbeleid, gericht op capaciteit en veiligheid We zetten in op veilig nachtvervoer tussen de dorpen We onderzoeken of er oriëntatiepunten (dynamische verlichting) bij kruisingen in het buitengebied kunnen komen, voor de veiligheid van fietsers op kruispunten We onderzoeken de mogelijkheden /onmogelijkheden voor reguleren van verhuur en/of gebruik van funvoertuigen. Met de mogelijkheid van een uitsterfregeling We onderzoeken de mogelijkheden voor het instellen van verplichte routes voor het vrachtverkeer, om de dorpen en smalle wegen te ontzien. We monitoren ook het effect hiervan We bespoedigen de vervanging van de TESO-bruggen zoveel mogelijk. De vervanging van de aanlanding bij 't Horntje heeft de hoogste prioriteit

2024

parkeerplaats TXL Sporthal. Wordt meegenomen in ontwikkeling ijsbaanterrein Maakt onderdeel uit van gesprekken met provincie in het kader van de concessie 2028

2024

Afgerond, OV-pas kan gebruikt worden

2024

Afgerond, tussenbus is terug

2024

Nog niet gestart

2024

Pilot vindt plaats, evaluatie volgt

2025

2024

Niet gestart

2024

Wordt meegenomen in mobiliteitsvisie 2025

2023

Vervanging bruggen is door Rijkswaterstaat gepland in 2030. FTE is niet ingevuld

22

Programmabegroting 2025 papieren versie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................. 2 Bestuurlijke boodschap ....................................................................................................... 4 Leeswijzer programmabegroting 2025 ..................................................................................... 6 Kaders en uitgangspunten .................................................................................................... 7 Hoofdstuk 1 - Kerngegevens ................................................................................................. 9 A. Sociale structuur .........................................................................................................10 B. Prognose ..................................................................................................................11 C. Fysieke structuur ........................................................................................................12 D. Financiële structuur .....................................................................................................13 E.

Toerisme ..................................................................................................................14 Hoofdstuk 2 - Financieel perspectief 2025 - 2028 ..................................................................... 15 Financieel perspectief 2025-2028 .........................................................................................16 Toelichting tabel Financieel perspectief.................................................................................17 Nieuwe ontwikkelingen niet meegenomen ..............................................................................19 Overzicht incidentele baten en lasten en stand algemene reserve ..................................................21 Hoofdstuk 3 - Samenvatting begroting ................................................................................... 24 Hoofdstuk 4A -> Programma's 0 - Voor en door bewoners ...........................................................

27 0.1 Bestuur ...................................................................................................................28 0.2 Burgerzaken .............................................................................................................29 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden ...............................................................................30 0.4 Overhead ................................................................................................................31 0.63 Parkeerbelasting ......................................................................................................34 0.8 Overige baten en lasten ...............................................................................................35 Verbonden partijen in programma 0 .....................................................................................36 0 Beleidsindicatoren ........................................................................................................37 0 Begroting ...................................................................................................................38 Hoofdstuk 4A -> Programma's 1 - Veiligheid op orde ..................................................................

39 1.1 Crisisbeheersing en brandweer .......................................................................................40 1.2 Openbare orde en veiligheid ..........................................................................................41 Verbonden partijen in programma 1 .....................................................................................42 1 Beleidsindicatoren ........................................................................................................43 1 Begroting ...................................................................................................................44 Hoofdstuk 4A -> Programma's 2 - Goede bereikbaarheid .............................................................

45 2.1 Verkeer en vervoer .....................................................................................................46 2.2 Parkeren .................................................................................................................52 2.4 Economische havens en waterwegen ................................................................................53 2.5 Openbaar vervoer ......................................................................................................54 Verbonden partijen in programma 2 .....................................................................................55 2 Beleidsindicatoren ........................................................................................................56 2 Begroting ...................................................................................................................57 Hoofdstuk 4A -> Programma's 3 - Mooi en gastvrij Texel / Texel werkt! ..........................................

58 3.1 Economische ontwikkeling ............................................................................................59 3.2 Fysieke bedrijfsstructuur ..............................................................................................60 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen ................................................................................62 3.4 Economische promotie .................................................................................................63 Verbonden partijen in programma 3 .....................................................................................64 3 Beleidsindicatoren ........................................................................................................65 3 Begroting ...................................................................................................................66 Hoofdstuk 4A -> Programma's 4 - Toekomst voor de jeugd ..........................................................

67 4.1 Openbaar basisonderwijs ..............................................................................................68 4.2 Onderwijshuisvesting...................................................................................................69 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken ....................................................................................70 Verbonden partijen in programma 4 .....................................................................................71 4 Beleidsindicatoren ........................................................................................................72 4 Begroting ...................................................................................................................73

2

Hoofdstuk 4A -> Programma's 5 - Samen beleven en bewegen ...................................................... 74 5.1 Sportbeleid en activering ..............................................................................................75 5.2 Sportaccommodaties ...................................................................................................76 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie ....................................................78 5.4 Musea .....................................................................................................................79 5.5 Cultureel erfgoed .......................................................................................................80 5.6 Media .....................................................................................................................81 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie ..........................................................................82 Verbonden partijen in programma 5 .....................................................................................85 5 Beleidsindicatoren ........................................................................................................86 5 Begroting ...................................................................................................................87 Hoofdstuk 4A ->

Programma's 6 - Zorg voor elkaar .................................................................... 88 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie ..................................................................................89 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen ................................................................................93 6.3 Inkomensregelingen ....................................................................................................94 6.4 WSW en beschut werk..................................................................................................95 Leer-werkbedrijf De Bolder .............................................................................................96 6.5 Arbeidsparticipatie .....................................................................................................99 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) ..................................................................................... 100 6.72a Jeugdhulp begeleiding ............................................................................................ 101 6.81a Beschermd wonen (WMO) ......................................................................................... 102 Verbonden partijen in programma 6 ...................................................................................

103 6 Beleidsindicatoren ...................................................................................................... 104 6 Begroting ................................................................................................................. 105 Hoofdstuk 4A -> Programma's 7 - Volksgezondheid, duurzaam en schoon ....................................... 106 7.1 Volksgezondheid ...................................................................................................... 107 7.2 Riolering ............................................................................................................... 108 7.3 Afval .................................................................................................................... 109 7.4 Milieubeheer .......................................................................................................... 111 Verbonden partijen in programma 7 ................................................................................... 112 7 Beleidsindicatoren ...................................................................................................... 113 7 Begroting ................................................................................................................. 115 Hoofdstuk 4A -> Programma's 8 - Goed wonen ........................................................................

116 8.1 Ruimte en leefomgeving ............................................................................................. 117 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) ...................................................................... 118 8.3 Wonen en bouwen .................................................................................................... 119 Verbonden partijen in programma 8 ................................................................................... 122 8 Beleidsindicatoren ...................................................................................................... 123 8 Begroting ................................................................................................................. 124 Hoofdstuk 4B - Financiële vertaling voorstellen ...................................................................... 125 Hoofdstuk 5 - Investeringsplan ........................................................................................... 127 5A - Nieuwe investeringen ............................................................................................... 128 5B - Vervangingsinvesteringen ........................................................................................... 129 5C - Leer- werkbedrijf De Bolder investeringsplan ...................................................................

130 Hoofdstuk 6 - Verloop reserves en voorzieningen .................................................................... 131 Hoofdstuk 7 - Paragrafen .................................................................................................. 133 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................... 134 Paragraaf Weerstandsvermogen ......................................................................................... 148 Paragraaf Onderhoud openbare ruimte en gebouwen................................................................ 160 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................ 162 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................... 168 Paragraaf Financiering.................................................................................................... 172 Paragraaf Lokale lasten .................................................................................................. 178 Overhead ................................................................................................................... 188 Hoofdstuk 8 - Overheveling projectbudgetten ........................................................................

191 Hoofdstuk 9 - Subsidies .................................................................................................... 195 Indexering subsidies ...................................................................................................... 196 Subsidieplafonds........................................................................................................... 197 Subsidiebudgetten op naam ............................................................................................. 198 Subsidiebeleidskaart ...................................................................................................... 200 Hoofdstuk 10 - Overzicht algemene dekkingsmiddelen .............................................................. 201 Hoofdstuk 11 - Begrippenlijst Programmabegroting .................................................................. 202 Hoofdstuk 12 - Schema behandeling programma begroting 2025 .................................................. 204 Overzicht baten en lasten per taakveld Gemeente Texel ........................................................... 205

3

Bestuurlijke boodschap

Begroting Gemeente Texel 2025-2028 Inleiding Voor u ligt de begroting van de gemeente Texel voor de jaren 2025-2028. Deze begroting vormt het beleidsmatige en financiële kader voor de komende jaren. Texel investeert om het eiland toekomstbestendig te maken en bouwt aan vertrouwen voor een sociaal en duurzaam Texel. De gemeente streeft hierbij naar een balans tussen het behouden en bestendigen van beleid waar nodig, en het tonen van lef en ambitie waar dat kan. Tegelijkertijd werken we toe naar een evenwichtig financieel beleid door uitgangspunten en afspraken aan te passen aan de veranderende omstandigheden in afgelopen en komende jaren. Structureel evenwicht Door afname van het gemeentefonds resteerde in de begroting van 2024-2027 vanaf 2026 een tekort. Aanpassingen van het gemeentefonds leiden ertoe dat we al vanaf 2025 over beduidend minder middelen beschikken dan voorheen. Het is noodzakelijk om in de komende jaren een behoedzaam financieel beleid te voeren en oog te houden voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid. Zonder structurele ingrepen laat de meerjarenbegroting vanaf 2026 een negatief beeld zien van circa € 2,5 mln. Dit tekort ontstaat onder andere door de korting op de algemene uitkering en een groot aantal budgettaire knelpunten binnen het bestaande beleid, als gevolg van prijsstijgingen.

Ook wijzigingen in de aard van de opdracht en een toename van de werkzaamheden dragen bij aan het tekort. Denk hierbij aan de extra lasten van jeugdhulpverlening en stijging van personeelskosten door CAO-aanpassingen. Daarnaast zijn in de afgelopen jaren diverse knelpunten incidenteel opgenomen, die nu worden omgezet naar een structurele bestendiging. Beperken kosten In het afgelopen jaar zijn al stappen gezet om de kosten te beperken. Denk hierbij aan het niet volledig doorvoeren van de indexatie, het verlagen van diverse budgetten en het verhogen van belastingramingen aan de werkelijke opbrengsten. Verder zijn bij de behandeling van deze programmabegroting door het college voorstellen uit de begroting gehaald of aangepast in hoogte, dan wel omgezet naar incidentele basis. Zo wil het college de druk op de kosten in balans brengen met de aanpassing van de algemene uitkering en maken we eerst het werk af wat we van plan waren. Tarief verhoging Om een sluitende meerjarenbegroting te realiseren, met een structureel positief karakter, is het onvermijdelijk om de tarieven te verhogen. Het tarief van de Onroerende Zaak Belasting wordt trendmatig verhoogd. De afvalstoffenheffing is standaard gebaseerd op de werkelijke kosten, wat zou betekenen dat het veel meer zou moeten toenemen.

Het voorstel is om het tarief nu 9,68% te laten stijgen en eerst goed onderzoek te doen of en hoe het toeristische afval kan worden gescheiden. De overige stijging wordt gedekt vanuit de algemene middelen. Het komende begrotingsjaar wordt gebruikt om te onderzoeken hoe het toeristisch afval effect heeft op de totale afvalstroom. Inwoners zelf hebben invloed door het afval zorgvuldig te scheiden, dit reduceert kostbare restafvalstromen en draagt bij aan de recycledoelstellingen van de gemeente. Het Texelvignet wordt verhoogt naar € 3,50 per uur, € 20,- per dag, € 30,- per week en € 40,- per jaar. Met het pakket van aanpassingen wordt er een balans gemaakt tussen inwoner en bezoeker, waarbij de bezoeker bijdraagt via het Texelvignet om gebruik te maken van alle faciliteiten die de gemeente heeft te bieden en stimuleren we het fietsgebruik als vervoersmiddel. We kunnen ons dan blijven focussen op belangrijke thema’s als duurzaamheid, toerisme, woningbouw en ondersteuning voor inwoners die dit hard nodig hebben. Evengoed blijft Texel één van de voordeligste gemeenten om te wonen en te leven.

4

Overhevelingen De huidige begrotingssystematiek met een hoge mate van incidentele budgetten, soms opgenomen voor meerdere begrotingsjaren, zorgt dat budgetten veelal niet in het begrotingsjaar worden besteed. Ook dit jaar staan er 53 overhevelingen in het overzicht, waarvan 39 tijdens de laatste begrotingbehandeling of zelfs later zijn toegekend. Na toekenning kan de planfase pas echt gestart worden, waardoor de uitvoering niet in het begrotingsjaar kan worden gerealiseerd. Duurzaamheid staat ook met diverse budgetten bij de overhevelingen. Zoals in het midterm-review aangegeven hebben we daar helaas een pas op de plaats moeten maken. Er wordt nu middels een nieuw uitvoeringsplan een prioritering van maatregelen voorgesteld. Zoals in de begroting te lezen is wordt bijvoorbeeld gestart in 2025 met het Nationaal Isolatieprogramma. De overhevelingen zijn daarmee noodzakelijk om ruimte te bieden aan de uitvoering van het college-uitvoeringsprogramma. Verder zijn in deze begroting zijn het aantal nieuwe voorstellen gereduceerd om daarmee ruimte te bieden om de openstaande projecten goed af te ronden. Algemene Reserve De Algemene Reserve is door het in balans brengen van kosten en opbrengsten aangepast naar € 4,8 mln. In de komende periode is het gepast om zorgvuldig om te gaan met onttrekkingen.

Eenvoudiger en duidelijker Naast besluitvorming over de inzet van de financiële middelen zetten we in deze begroting ook stappen om de financiële huishouding en de sturing hierop te verbeteren. Door de cijfers eenduidiger per programma in beeld te brengen, neemt de bruikbaarheid van de begroting toe. Als onderdeel van de bestuursopdracht P&C is deze programmabegroting op drie onderdelen vereenvoudigd en verduidelijkt: 1. de programmateksten zijn beter gestructureerd via de drie w-vragen (wat willen we bereiken? wat gaan we daarvoor doen? wat mag dat kosten?). Zo wordt de samenhang tussen de gemeentelijke doelen, activiteiten en budgetten duidelijker 2. de begroting is volledig digitaal opgebouwd en beschikbaar gesteld, met eenduidige programma’s 3. de begroting van De Bolder is integraal opgenomen in de begroting van de gemeente Deze veranderingen moeten bijdragen aan een betere informatievoorziening aan de raad en helpen om het inzicht in de begroting te vergroten. Het budgetrecht is immers een van de belangrijkste rechten van de raad. De bestuursopdracht wordt gebruikt om in komende jaar nog meer aanpassingen door te voeren in de Planning & Controle cyclus. Solide begroting 2025 De begroting voor 2025 is solide en de uitdagingen voor de komende jaren zijn meegenomen.

Ondanks een stabiele financiële huishouding is de begroting relatief klein en zijn we kwetsbaar in een krappe en dynamische arbeidsmarkt. Onze ambities blijven echter groot. Zoals vermeld in de midterm-review zijn de onderwerpen uit het college-uitvoeringsprogramma volop in uitvoering. In de komende periode gaan we hier mee door.

5

Leeswijzer programmabegroting 2025

Programma’s Per programma worden de volgende onderwerpen beschreven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Visie: in de visie beschrijven we op hoofdlijnen de toekomstdroom van het programma en wat de bijdrage is aan Texel. Dit is gekoppeld aan het college-uitvoeringsprogramma (CUP). Daarnaast gaan we in de visie in op de ontwikkelingen en hoe we hierop anticiperen De doelstellingen (volgens de taakvelden): wat willen wij bereiken? De doelstellingen staan duidelijk beschreven, zijn SMART geformuleerd en voldoen aan de bestuurlijke kaders; waar zetten we het komende jaar op in, anders dan wat we al doen De maatregelen: waar hebben wij al op ingezet? Hierin staan de voorstellen uit vorige rapportages en raadsbesluiten, voorzien van een toelichting, de financiële gevolgen en een stand van zaken van de huidige situatie en de toekomst. Nieuw beleid: als er nieuwe voorstellen zijn, komen die per voorstel onder de doelstellingen te staan. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen voorstellen die bij de perspectiefnota 2025 zijn ingediend en nieuwe voorstellen. Wettelijke indicatoren: de indicatoren die horen bij het programma Verbonden partijen: hierin worden de partijen opgenomen die een relatie hebben met dit programma Wat mag het kosten? Hierin staat een overzicht van de baten en lasten voor de komende jaren

De paragrafen Doel van de paragrafen is om onderwerpen, die versnipperd in de begroting staan, te bundelen in een kort overzicht. De paragrafen geven informatie over de financiële positie op de korte en langere termijn, en over aspecten van de bedrijfsvoering in het algemeen voor de gehele organisatie. Paragraaf : verbonden partijen Paragraaf : weerstandsvermogen Paragraaf : onderhoud openbare ruimte en gebouwen Paragraaf : bedrijfsvoering Paragraaf : grondbeleid Paragraaf : financiering Paragraaf : lokale lasten Paragraaf : overhead Nieuwe ontwikkelingen Niet alle toekomstige ontwikkelingen kunnen al financieel vertaald worden opgenomen in de programmabegroting. Deze komen tekstueel terug in het hoofdstuk Financieel perspectief. Voorstellen De perspectiefnota 2025 – 2028 is de basis voor de programmabegroting 2025. In de perspectiefnota staan een aantal nieuwe voorstellen. Die zijn toegevoegd aan de doelstellingen van de bijbehorende programma’s, met een verwijzing naar de perspectiefnota. Daarnaast zijn er nieuwe voorstellen toegevoegd, waarbij duidelijk is aangegeven dat het om nieuwe voorstellen gaat. Een overzicht van de visies en beleid op Texel is te vinden via https://www.texel.nl/bestuur-enorganisatie/visie-en-beleid/

6

Kaders en uitgangspunten

In de perspectiefnota zijn de kaders en uitgangspunten opgenomen, vooruitlopend op de programmabegroting 2025 – 2028. In de programmabegroting hanteren we de volgende kaders en uitgangspunten: • • •

• • • •

inhoudelijke kaders zijn de door de raad vastgestelde beleidskaders. Die zijn per programma opgenomen financiële kaders zijn de Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording en daaruit volgend de financiële verordening van de gemeente Texel in het meerjarenperspectief is rekening gehouden met indexering van de tarieven en de cao-gevolgen voor gemeenten. De indexering is 2,3%, op basis van de prijs bruto binnenlands product (pbbp) meicirculaire 2024, jaarschijf 2025. Bij de perspectiefnota was de voorspelling 2,8%, dit komt door een verlaging van het pbbp. Voor de verwachte cao-stijging is uitgegaan van 6% inclusief sociale lasten de meicirculaire is opgenomen in de programmabegroting de gemeenschappelijke regelingen worden met 3,9% geïndexeerd financieel zijn de raadsbesluiten in de programmabegroting verwerkt tot en met september 2024 lokale lasten, indexatie 2025: - bestaand beleid: de bestaande belastingen en leges zijn per soort vastgelegd in een belasting- of legesverordening - beleidsuitgangspunten: het algemene uitgangspunt is dat de tarieven van de leges en heffingen kostendekkend zijn en niet meer dan trendmatig worden verhoogd. Voor het begrotingsjaar 2025 wordt in overeenstemming met het bestaand beleid voorgesteld de lokale lasten te indexeren met 2,3 %, tenzij er eerdere besluitvorming is geweest.

Voor het parkeerbeleid wordt een ander voorstel gedaan in de begroting.

Totaaloverzicht Omschrijving en voorgestelde verhoging a. Afvalstoffenheffing:

indexatie 9,68%

b. Forensenbelasting:

2024 en 2025 gelijk tarief

c. Havengelden:

reguliere indexatie 2,3%

d. Leges (incl. bouwvergunningen c.s.):

reguliere indexatie 2,3%, met uitzondering van (maximale) rijkstarieven

e. Lijkbezorgingrechten (incl. huuropbrengsten graven):

reguliere indexatie 2,3% + kostendekkend

f. Marktgelden:

reguliere indexatie 2,3%

g. OZB woningen:

reguliere indexatie 2,3%

h. OZB niet-woningen:

reguliere indexatie 2,3%

i. Parkeerbelastingen:

uurtarief € 3,50 dagvignet €20,00 weekvignet €30,00 jaarvignet €40,00

j. Precariobelasting:

reguliere indexatie 2,3%

k. Reclamebelasting:

reguliere indexatie 2,3%

l. Reinigingsrechten voor bedrijven:

reguliere indexatie 2,3%

m. Rioolheffing:

kostendekkende tarieven

n. Toeristenbelasting/watertoeristenbelasting:

voor 2024 en 2025 gelijk tarief

7

Uitkomsten programmarekening 2023 en tussenrapportage 2024 De programmabegroting is een cyclisch product, waarbij de andere Planning & Control (P&C) -producten effect hebben op elkaar. Het vertrekpunt is de perspectiefnota 2025 van dit voorjaar. Het effect van de daarna verschenen Jaarrekening 2023 en de Tussenrapportage 2024 op onze financiële positie treft u hieronder in het kort aan. Programmarekening 2023 Financieel is het jaar positief afgesloten met een voordelig rekeningresultaat van € 5.200.000. Een deel van dit voordelig saldo is overgeheveld naar 2024 voor niet-uitgevoerde projecten (€ 933.106). Het restant (€ 4.266.431) is toegevoegd aan de algemene reserve. Tussenrapportage 2024 In de tussenrapportage is een klein structureel voordeel in 2024 en vanaf 2025 een structureel nadeel van € 100.000. De wijzigingen zijn verwerkt in de programmabegroting 2025. Daarnaast was er een incidenteel nadeel van per saldo € 500.000. Planning 08-10-2024 verzenden programmabegroting naar raadsfracties 15-10-2024 vergadering auditcommissie 23-10-2024 bespreking programmabegroting 07-11-2024 vaststelling programmabegroting

advies & ondersteuning auditcommissie raadscommissie raad

8

Hoofdstuk 1 - Kerngegevens

De kerngegevens zijn te vinden via: www.waarstaatjegemeente.nl en via www.texel.incijfers.nl. Visuele weergave van informatie: infographics geven beeld op hoofdlijnen Op verzoek van de raad wordt de (financiële) informatie ook visueel weer gegeven. De volgende gegevens zullen door middel van een infographic opgenomen worden: • een samenvattende overall infographic van de begroting op hoofdlijnen; • een infographic met kerngegevens van de gemeente; • per programma en per paragraaf een infographic van de belangrijkste punten.

9

A. Sociale structuur

1.

www.texel.incijfers.nl (08-2024) 2 Eigen gegevens (08-2024) 3 De Bolder cijfers jaarrekening (2023)

10

B. Prognose

1.

www.texel.incijfers.nl (2050) 2. Pronexus (2040)

11

C. Fysieke structuur

1.

www.texel.incijfers.nl (2024) 2. Eigen gegevens (2024) 3 Gemeentewerken IBOR cijfers 2023 excl.water en sportvelden

12