Agendabundel

hoe we dat in zullen zetten? -De portefeuillehouder. Dank u wel, voorzitter. We zijn volgens mij in deze raad met elkaar overeengekomen dat we geen aparte potjes maken, ook niet voor het sociaal domein. Dat is een verschil met andere gemeentes. Die heel goed bijhouden of denken te kunnen bijhouden, hoeveel geld zij vanuit het rijk krijgen voor jeugdzorg en hoeveel geld ze eraan uitgeven. Ik vind dat ingewikkeld, want volgens mij kunnen we dat niet goed. Zij doen een aantal aannames en beweringen die wij niet kunnen maken. Los daarvan begrijp ik uw vraag over grip. U moet zich realiseren dat de Jeugdzorgregeling een openeinderegeling is. Wij kunnen en mogen daar wettelijk gezien geen plafond leggen. Als er een vraag is, moeten wij daarop reageren. Besturingsmechanisme is hoeveel vragen komen er binnen? Kunnen we op een andere manier opvangen? Kan het geen groepssessie worden in plaats van individuele trajecten? Is het nodig? Dat zijn allemaal inkoopgesprekken, die op dit moment in de regio gevoerd worden. Ik voel met u ook

behoefte om daar meer inzicht in te hebben. Misschien is de eerste stap eerst inzicht en daarna kijken of we dat op een andere manier kunnen vasthouden. Dat is ingewikkeld. Ik zie gemeentes om ons heen momenteel de gekste sprongen maken. Ik zag vanmiddag een bericht dat Rijswijk de rekening van jeugdzorg direct heeft overgelegd aan de staatssecretaris of hij wil gaan betalen. Anders moeten ze bibliotheken sluiten, et cetera. Dat is ook een manier. Dat vind ik niet helemaal de juiste manier. Mark Pol

Er gebeuren vreemde dingen momenteel in Nederland op dit gebied. Remko van de Belt

Had u nu nog openstaande vragen, portefeuillehouder? Eentje, dat ging over de efficiëntie in het sociaal domein. Ook die wens begrijp ik. Dat willen we allemaal. Efficiëntie klinkt altijd heerlijk, maar het is geen logistiek distributiecentrum. Het sociaal domein bestaat uit professionals, uit andere partners, die op verschillende manieren worden gefinancierd, met verschillende financiële prikkels te maken hebben. Het zijn inkooppartners, subsidiepartners, zorgverzekeringspartners, veel vrijwilligers. Krijg dat maar eens efficiënt bij elkaar. Dat is heel lastig. Als je dat zeer efficiënt gaat organiseren, dan moet het verlangen naar die efficiëntie niet een machine worden die de energie eruit drukt. Dat is een risico binnen het sociaal domein. Ik begrijp uw verlangen. We proberen daar van alles aan te doen. Ik denk dat we het op Texel behoorlijk efficiënt doen, omdat we elkaar allemaal zo goed kennen. Veel efficiënter dan dit gaat Mark Pol

niet of u moet heel veel fusies willen bewerkstelligen in de toekomst. Dat kan. Veronne Koot

Mevrouw Koot. -Ik begrijp de wethouder heel goed. De vraag om efficiëntie is makkelijker gesteld dan beantwoord. Deze vraag is met name ingestoken, omdat er drie voorstellen in de begroting staan en in alle drie die voorstellen komen dezelfde begrippen voor. Preventieve maatregelen, jeugdzorg en asiel en migratiebeleid. Dat is verspreid over de drie voorstellen die er liggen. Dat was de reden dat ik de vraag aan u wilde stellen. Probeer toch die efficiëntie in de gaten te houden. Als u drie voorstellen doet voor mensen die bepaalde taken krijgen Mark Pol

en die taken blijken overeen te komen, lijkt mij dat niet erg efficiënt. Remko van de Belt

Portefeuillehouder. -Ik heb de drie voorstellen niet helemaal scherp, maar volgens mij komen ze voort uit verschillende wetten. Gaat de een over geld voor inkoop van trajecten. Een gaat over personele inzet. Dat heb ik niet scherp. We proberen altijd in de gaten te houden of er kruisbestuivingen mogelijk zijn. Daar mag u van uitgaan. Ik heb nog één laatste opmerking. Het CDA zei: houd alsjeblieft oog op de bal. Dat doet veronderstellen dat er één bal is. Dat is niet zo. We houden enorm veel ballen in de lucht en we houden de ogen daar zeker op gericht. U, wij, onze partners en bewoners verleiden ons altijd tot zijwegen en allerlei extra's. Houd ons schep en houd uzelf scherp. Mark Pol

Dank u wel. Zijn we daarmee aan het einde gekomen van de termijn van het college? Mijnheer Soyer heeft nog een vraag? Henry Soyer

Dank u wel, voorzitter. Wij hadden nog een vraag gesteld over een eind maken aan de mogelijkheid van parkeren van campers in de kernen. Mark Pol

Daar hebben we geen antwoord op gekregen. Portefeuillehouder Hooijschuur. Cees Hooijschuur

Dat klopt, mijnheer Soyer. We hebben op dit moment nog geen regels voor een camper. Als je die parkeert in het parkeervak en valt binnen de strepen, voldoet die aan de eisen. Als die eroverheen gaat, dan gaan we erop handhaven. Op het moment hebben wij daar nog geen regelgeving voor. Dus we kunnen hem nu alleen beboeten als die over de strepen heen staat en breder is dan de parkeervakken. Dat is op het moment het antwoord. We kijken in het parkeergebeuren hoe we dat kunnen beoordelen. We kunnen hem nu niet weigeren op de parkeervakken

Mark Pol

in het centrum van een dorp of in het buitengebied, Henry Soyer

als hij binnen de lijnen past. -Mijnheer Soyer. Dit is een heel duidelijk antwoord en dat is inderdaad de huidige situatie. Mark Pol

Bent u bereid om deze situatie aan te passen, Cees Hooijschuur

zodat het niet meer mogelijk is? -De portefeuillehouder. Wij zijn bereid om hiernaar te gaan kijken en kijken wat de mogelijkheden zijn. Mark Pol

Ik kom bij u terug als ik een antwoord heb. Dank u wel. Kunnen we daarmee concluderen dat de termijn van het college is afgerond? Dat is het geval. Wij hebben nog een drietal amendementen en een tweetal moties te bespreken. Met het oog op de tijd stel ik voor dat we proberen dat in een beperkte hoeveelheid tijd te doen. Zo veel tijd als u nodig heeft, maar we gaan proberen dat te comprimeren. Ook omdat heel veel van de zaken aan de orde zijn geweest. Dus als het zou lukken om per amendement, waar meerdere indieners boven staan, het met een indiener te doen, zou dat zwaar de voorkeur hebben. In ieder geval van mij. Dan beginnen we met het eerste amendement dat is ingediend door GroenLinks, VVD, CDA en de Partij van de Arbeid. Met als titel: Incidentele verhoging Ferry Zegel

budget Texelgezinnen met € 20.000. Mijnheer Zegel mag ik daarover het woord geven. Ga uw gang. Voorzitter, ik zal snel proberen te praten. Ik ga het amendement niet voorlezen, maar wel toelichten. Voorzitter, ik wil graag citeren uit de Midterm review van het college. Daarin staat: "Op Texel is veel kennis en kunde die we kunnen inzetten. We noemen dit eilandkracht. Die eilandkracht geven we ruimte en versterken we tegelijkertijd." Dat is precies hoe wij Texelgezinnen zien, als een voorbeeld van eilandkracht. Als eilandgemeenschap moeten we dankbaar zijn dat er mensen vanuit onze Texelse samenleving zorgen voor gezinnen die tussen wal en schip vallen. Door tijdelijk naast ouders en jongeren te gaan staan, zoals ze dat zelf noemen. Geef ze dan ook vooral de ruimte om te doen waar ze goed in zijn. Het laagdrempelig aanbieden van informele hulp aan gezinnen die een steuntje in de rug hard nodig hebben. Daarnaast leveren ze een grote bijdrage aan preventie. We weten allemaal hoe belangrijk preventie is in het voorkomen van zwaardere hulpvragen. Natuurlijk moet er geëvalueerd worden. Er moeten afspraken worden gemaakt.

5 BESPREEKSTUK - OntwerpProgrammabegroting 2025-2028 (inclusief midterm review) Ferry Zegel

Natuurlijk is het van belang om de samenwerking met de overige lokale instanties goed te laten verlopen. Zodat er zo min mogelijk sprake is van overlap, maar ook opdat andere instanties kunnen leren van de laagdrempelige bereikbaarheid van Texelgezinnen. Het begrip Texelgezinnen is intussen in korte tijd verankerd geraakt in onze samenleving. Ook in deze raad bevinden zich mensen die deel uitmaken van de pool van steungezinnen en mensen die kunnen aankloppen bij Texelgezinnen voor hulp en steun. Op straat worden we aangesproken: kan Texelgezinnen nog wel doorgaan? Wat ons betreft staat dat niet ter discussie. Vandaar dit amendement om voor volgend jaar € 20.000 incidenteel extra budget beschikbaar te stellen. Zodat Texelgezinnen in 2025 haar belangrijke rol in de Texelse samenleving kan blijven vervullen. Wel onder voorwaarde dat er voor 2026 concrete afspraken Mark Pol

gemaakt worden over de taak- en doelstellingen van Texelgezinnen. Dank u wel. Is er vanuit de raad behoefte om daarop te reageren? Mijnheer Kooiman, Edo Kooiman

ga uw gang. -Niet inhoudelijk. We hebben de aankondiging in de vorige Commissievergadering gehad. Ik ben benieuwd naar een reactie van de portefeuillehouder, want die was vorige keer niet zo positief. Is hij nog steeds niet positief Mark Pol

over dat extra budget? -Zullen we dat eerst doen? Remko van de Belt

De portefeuillehouder. -Dank, voorzitter. Wij hebben het bij de Commissie uitgebreid over dit voorstel gehad. Dat het eraan zat te komen. Niet zo positief, in die zin, Texelgezinnen functioneert in een omgeving van andere organisaties. Wij hebben gesprekken gehad met Texelgezinnen waarin werd aangegeven dat er een bepaald bedrag nodig was. Dat bedrag is daarna naar boven bijgesteld. Daar hebben we alle begrip voor. Wij hebben ook te maken met een begroting en uitgangspunten die een gemeente heeft. Dat was mijn inbreng bij de Commissie. Technisch gezien is dit amendement prima aan te nemen. Ik zie dat u daarin een hart heeft voor de organisatie. Ik zie ook dat u naar het college heeft geluisterd. Wat slagen om de arm houdt en wat verzekeringen wil inbouwen. Hij is technisch gezien aan te nemen. Ik heb wel twee opmerkingen. Ik vind het lastig dat een gemeenteraad op basis van gevoel en niet op basis van een uitspraak van het college of doelstellingen die u van tevoren heeft geformuleerd, maar op basis van inspraak van één van de subsidiepartners vrij klakkeloos zegt: € 20.000 extra dat lijkt ons een goed idee. Ik wil ervoor waarschuwen dat als u dat met alle subsidiepartners gaat doen, we een interessante discussie met elkaar gaan voeren over efficiëntie, taken en mandaten. Die geef ik u mee. De tweede gaat over planning. Dat begrijp ik heel goed.

U wilt dat we met het veld en Texelgezinnen zelf goede afspraken gaan maken over wat voor dit geld gedaan wordt, hoe we dat gaan meten en welke resultaten worden geboekt. Dat is allemaal prima. U wilt dat er voor 2026 een concrete nieuwe afspraak ligt. Dat wordt krap. Als u ook vasthoudt aan de afspraak dat alle voorstellen in de Perspectiefnota terecht moeten komen of daar dan wel of niet structureel budget voor gereserveerd zou moeten worden. Ik geef u twee kanttekeningen mee. Of we doen het pas bij de begroting, want we hebben wel een half jaar nodig om daar enigszins toe te komen. Of u zegt en dat geef ik u dan mee voor morgen: we doen het vanaf nu gelijk structureel, want dat is ook wel zo helder naar de organisatie zelf toe. Ik zou het een beetje oneerlijk ook van uzelf vinden. Ik begrijp dat als u de organisatie weer laat hangen tot november volgend jaar. Die geef ik u ook even mee. Mark Pol

Voor de rest is het technisch uitvoerbaar. -Dank u wel. Nick Ran

U wilt reageren op de portefeuillehouder, denk ik. Dan gaan we dat eerst doen. Mijnheer Ran. -Voorzitter, dank u wel. Ik wil even kort reageren op het laatste wat de portefeuillehouder zei over de Perspectiefnota. Die hebben we dit jaar voor de zomer vastgesteld. As ik nu kijk, hoeveel voorstellen van het college komen die niet opgenomen zijn in de Perspectiefnota, Remko van de Belt

dan vind ik het oneerlijk om dat als argument te noemen. De portefeuillehouder. -Dan heeft u mij niet goed begrepen. Dit is niet bedoeld als indekking voor onszelf. Ik vind het naar de organisatie die het betreft niet eerlijk. Dan heeft de organisatie pas in november volgend jaar uitsluitsel van u gekregen of het toch een structureel bedrag wordt. Daar zou ik als organisatie Mark Pol

kriebelig van worden. Dat bedoelde ik ermee. Veronne Koot

Goed dat dat opgehelderd is. Ik ga naar mevrouw Koot. Voorzitter, zoals u gezien heeft, is er een meerderheid voor dit voorstel. GroenZwart heeft het niet gesteund. Dat komt omdat GroenZwart een paar kritische vragen heeft over wat hier gebeurt. Ten dele begrijp ik de wethouder volkomen. Het is een prachtige organisatie, die enorm veel lof krijgt voor haar werk. Het is een vrijwilligersorganisatie. Het komt uit de samenleving. Hoe mooi wil je het hebben? Dit is werkelijk prachtig. Vervolgens vragen ze wel subsidie van de gemeente en 30 of 35 is niet genoeg. Er moet nog een beetje bij. Waarvoor precies? Het zijn toch allemaal vrijwilligers. Hoe gaat dit nu verder? Hoe gaat dit zich ontwikkelen? Als we deze relatie gaan uitbouwen, zijn er dan ook eisen aan de professionaliteit van zo'n organisatie? Ik kan me voorstellen dat niet elk groepje vrijwilligers daar dit soort dingen kan gaan doen. Het tweede punt, wat ook aangestipt is in de Commissie. Hoe zit het met de versnippering? De wethouder geeft het aan, er zijn meerdere samenwerkingspartners die hetzelfde doen. Dan

ben je niet efficiënt bezig. Daar ging mijn pleidooi over. Ik zat met die worsteling. Dat maakt dat ik dit amendement Mark Pol

niet wil steunen, omdat ik daar vragen over heb. Remko van de Belt

Dank u wel. Ik kijk naar de portefeuillehouder of hij wil reageren. -Een kleine reactie erop. Ik heb het amendement als zodanig geïnterpreteerd dat op vragen die u heeft juist antwoord gegeven moet worden Mark Pol

in het proces richting eventueel structurele financiering. Cees Hoogerheide

Mijnheer Hoogerheide. -Dank u wel, voorzitter. Het gaat niet over de inzet van de mensen van Texelgezinnen. Dat laat ik buiten beschouwing en daar twijfel ik niet aan. Drie jaar lang hebben ze € 20.000 gehad. Waarom heeft het college niet besloten om te verzoeken, eisen is een groot woord, om een taakstellende begroting? In een taakstellende begroting kan een raad afvinken of de werkzaamheden conform onze wensen zijn en dat we niet ergens doubleren met werk. Dat is voor ons op dit moment niet te controleren. Terwijl dat wel onze taak is. Waarom is dat nog niet gebeurd? De wethouder heeft in de Commissie aangegeven dat ze in het voorjaar een gesprek gehad hebben met Texelgezinnen en dat ze toen tevreden waren met de € 20.000 of € 30.000. Nu komen ze toch met een verhoging. Kan de wethouder argumenten aandragen waarom dat noodzakelijk is? Remko van de Belt

We waaieren een klein beetje bij het amendement vandaan. Misschien kan de portefeuillehouder hier nog iets over zeggen. Ik kan daar iets over zeggen. Ik heb in de Commissie ook gezegd dat het beter was geweest als wij eerder in gesprek waren gegaan met Texelgezinnen over die voorwaarden. We zagen ook de tijdelijkheid van de subsidies. Nogmaals, dit amendement roept uw vraag juist op. Ga in gesprek, stel kaders, Mark Pol

bepaal wat er nodig is en ga dan verder. -Dank u wel. Anneke Visser-Veltkamp

Mevrouw Visser en mijnheer Kooiman. We gaan nog even door. Mevrouw Visser. Dank u wel, voorzitter. Wij hadden voor een groot deel dezelfde vragen als mevrouw Koot. Wij kunnen ons zeer goed vinden in de woorden van de wethouder. Dat dit amendement oproept om juist die kaders te gaan stellen, zodat daar duidelijkheid komt over welke taken verwacht worden. Welke taken er nu wel gedaan worden, maar misschien helemaal niet gedaan hoeven te worden, omdat we al andere instanties geld geven voor die taakstelling. Wij hebben in tegenstelling tot GroenZwart wel besloten om het amendement te steunen. Juist om te voorkomen dat nu het doek zou vallen voor Texelgezinnen. Zelf heb ik als gezin geen gebruik gemaakt of geen aanvraag ingediend bij Texelgezinnen, maar ik heb wel met ons gezin hele zware jaren achter de rug. Dus ik voel het belang van een organisatie als Texelgezinnen. Op het moment dat dat dan drie jaar de tijd krijgt om op te starten. Net lekker bezig is. Dan zou in 2025 het doek vallen. Ik vind dat we dat de Texelaars, die in de komende periode hulp nodig hebben, niet aan kunnen doen. Vandaar dat wij in, tegenstelling tot GroenZwart, het amendement juist wel steunen. Juist in de hoop om de afspraken en helderheid op schrift te krijgen. Te voorkomen dat een organisatie als Texelgezinnen om zou vallen.

Daarmee wel gezegd dat ik ook begrip heb voor organisaties als een Voedselbank, die ook als vrijwilligersorganisatie begonnen is en die ook moeilijke keuzes moeten maken om het financiële plaatje rond te krijgen. Edo Kooiman

Dank u wel. Mijnheer Kooiman. -Ik had een vraag aan het college en die heb ik nu voor de indieners. De wethouder sloeg de spijker op zijn kop. Waarom ga je extra subsidie geven? Dat is op basis van gevoel, zei de wethouder. Er wordt hier klakkeloos in meegegaan. Een vraag voor de indieners. Op welke basis heeft u die extra subsidie toegekend? Mevrouw Visser, volgens mij valt het doek niet. Ze kunnen dan minder gezinnen helpen. Ik heb niet begrepen dat de hele organisatie dan ophoudt te bestaan. En de tweede vraag is: als er insprekers zijn, de Voedselbank die meer geld nodig heeft of anderen, gaat u dan ook zo ruimhartig om met die aanvragen? Nogmaals, wij dragen Texelgezinnen een warm hart toe. Daarvoor krijgen ze subsidie van € 35.000 van de gemeente. Wat heeft u er doen toe bewegen, zoals de wethouder zegt, Ferry Zegel

op basis van gevoel daar € 20.000 bij te doen? Bent u het daarmee eens? -Mijnheer Zegel. Voorzitter, daar ben ik het niet mee eens. Ik denk dat de inspraak van Texelgezinnen een was, maar ze hebben ook een prima jaarverslag en een begroting voor volgend jaar. Ze hebben heel duidelijk uitgelegd wat de gevolgen zouden zijn als ze deze subsidie nu niet zouden krijgen. Hoeveel gezinnen ze minder zouden kunnen helpen. Anneke Visser-Veltkamp

Dat is voor ons de reden om hier nu mee aan de slag te gaan. Mevrouw Visser. -Voor ons ook. Voor ons geldt, wat de heer Hoogerheide net al aangaf, misschien had de gemeente eerder in het traject al moeten aangeven, let erop, het derde jaar is in zicht. Wat willen we op de langere termijn. Ik wil niet zeggen dat dit nu een soort schadecompensatie is, Mark Pol

omdat de gemeente een steek heeft laten vallen, maar dat speelde bij ons in het achterhoofd wel mee. Dank u wel. Kunnen we daarmee de bespreking van dit amendement afronden? Wat we vrij uitvoerig hebben gedaan. Misschien komt het omdat de organisatie zelf er de hele avond op heeft moeten wachten. Dan gaan we daar ruimhartig mee om. Ik weet niet of er mensen op de tribune zitten die iets met het Texelvignet hebben. Misschien kunnen we dat iets sneller doen. Ik kijk naar de indieners van het tweede amendement met de titel: Eric Hercules

Stimuleren aankoop dagkaart Texelvignet. Mijnheer Hercules. Voorzitter, wat mij betreft, wordt het heel erg kort. Het is een heel erg simpel amendement. Het stelt voor om het uurtarief van € 3,50, zoals het college dat voorstelt, naar € 5 te brengen. Daar hebben we twee redenen voor. Ten eerste willen we de verkoop van de dagkaart stimuleren. We vinden dat met een tarief van € 5 je dat eerder doet. Dat vindt het college ook, heeft ze in haar reactie aangegeven. En ten tweede vindt het college dat als je naar € 5 gaat per uur, dat de kans vergroot dat toeristen de auto bij hun huisje laten staan. Dat vinden wij twee prima redenen om het uurtarief naar € 5 te brengen. Mark Pol

Vindt u het goed als ik eerst het college vraag Cees Hooijschuur

om een reactie te geven? Doen we het even anders. Mijnheer Hooijschuur, ga uw gang. -Dank u wel, voorzitter. Ik heb uw betoog gehoord, mijnheer Hercules. In principe ben ik het met u eens. As je dit iets verhoogt, heb je kans dat er meer auto's blijven staan buiten het centrum Mark Pol

of op de parkeerplekken. Vanuit het college hebben wij hier geen bezwaar tegen. -Dank u wel. Nick Ran

Reacties van anderen? Mijnheer Ran. -Dank u wel, voorzitter. Ondanks dat wij de uitleg van de heer Hercules en de portefeuillehouder begrijpen, zien we wel een beer op de weg. Dat zijn de blauwe zones, waar je ondanks het verhogen van het parkeertarief twee uur lang met de blauwe schijf kunt staan of één uur of anderhalf. Je kunt er kosteloos staan. Ondanks dat het een heel sympathiek amendement is, verwachten wij dat dit wel behoorlijk wat zoekverkeer op zal leveren op plekken waar we dat totaal niet willen. Dus wij zijn nog niet zo heel Mark Pol

positief hierover. -Dank u wel. Andere reacties op dit amendement? U bent helemaal in staat om daar morgen over te kunnen stemmen? Dan gaan we door naar het volgende amendement. Dat is het amendement van het CDA en van GroenZwart met de titel: Hogere energie-, exploitatielasten Niels Rutten

sporthal innovatiever oplossen. Dat is een hele mooie zin. Wie mag ik daarover het woord geven? Mijnheer Rutten, ga uw gang. Dank u, voorzitter. De exploitatielasten van de sporthal zijn in de commissie al besproken. Probleem is dat er zonnepanelen liggen die stroom opwekken op het moment dat er niet gesport wordt. Dan worden er terugleverkosten betaald. Dat is een van de redenen waarom de energielasten flink gestegen zijn en waarvoor nu extra budget gevraagd wordt. Wij vinden het niet heel erg creatief om er jaarlijks geld in te pompen. Vandaar dit amendement om in 2025, als er gekeken wordt naar de exploitatie van de sporthal, ook scenario's op te stellen voor de wijze waarop de exploitatielasten op energie kunnen worden teruggedrongen. Dan te kijken naar dingen als batterijen, plaatsen van laadpalen, overtollige energie

delen met andere gemeentelijke gebouwen in omgeving of slim omgaan met omvormers. De omvormer uitzetten op het moment dat je moet betalen voor de stroom. Deze bij de evaluatie van het beheer Mark Pol

integraal aan te bieden. -Wie mag ik hierover het woord geven? Eric Hercules

De heer Hercules. -Voorzitter, het is eerder omdat we er morgen niet meer over mogen spreken, maar we zijn redelijk positief over dit amendement van GroenZwart en CDA. Blij ook dat we hier weer een onderzoekje erbij gaan doen, Mark Pol

dat hopelijk wat gaat opleveren, ook financieel in de toekomst. Jacquelien Dros

Ik dank u. Mevrouw Dros. -Wij vinden het ook een sympathiek amendement. In de Commissievergadering is dit enigszins aan de orde geweest en ik ben benieuwd naar de reactie van de portefeuillehouder. Die was toen wat stellig over niet uitvoeren, maar dat was minder uitgebreid dan wat hier nu voorgesteld wordt. Ik begreep in de wandelgangen van het CDA dat jullie andere inzichten hebben over de mogelijkheden, bijvoorbeeld ten aanzien van batterijen. Mark Pol

Ik ben benieuwd hoe de portefeuillehouder over de mogelijkheden denkt. Rikus Kieft

Dat gaan we vragen. Mijnheer Kieft, ga uw gang. Voorzitter, is het rationeel gebouwenbeheer, sporthal of is het duurzaamheid? Ik mag het antwoord geven. Het is duurzaamheid. Vanuit die invalshoek is dit een interessant voorstel. Dit zou een voorbeeld kunnen worden hoe wij op vele plekken op het eiland met meerdere gebouwen samen, die nu veroordeeld zijn tot achter één meter, hun eigen ding doen. Dat je nu samen een aantal dingen kunt doen. Er zijn wel een paar opmerkingen te maken bij de formulering van het besluit. In de eerste plaats heb je niet de besparing te pakken in 2025. Dat zou leiden tot het voorstel om de opplussing, zoals die in het oorspronkelijke voorstel staat, structureel te houden. Waarom zeg ik dat? Al zou je op lange termijn kunnen besparen, dan nog moet je de installatie afschrijven. Die € 25.000 heb je dan sowieso nodig om je kosten te dekken. Dus als u op die twee plekken de tekst zou willen aanpassen. De € 25.000 structureel. U kijkt heel bedenkelijk, mijnheer Rutten. Ik kan het nog een keer proberen toe te lichten. Waar het om gaat, is je moet het eerst verkennen. Een onderzoekje doen, daar heb je experts voor nodig. Die moet je betalen, want die hebben we helaas niet in huis. Dus daar is budget voor nodig. U stelt nu voor eenmalig € 25.000, om de tekorten die nu gelopen worden op te plussen.

Mijn stelling is: dat geld heb je sowieso voor 2025 nodig, maar je zult het ook voor 2026 en 2027 als extra kosten nodig hebben om je investering in een eventuele oplossing die je verzint ook af te schrijven op dit object. Daarom is het verzoek: laat het structureel blijven, maar voeg er € 25.000 incidenteel extra aan toe, Mark Pol

zodat we die verkenning serieus kunnen doen. Ik stel voor, we stemmen hier morgen over, dat u straks elkaar opzoekt om te kijken of u tot elkaar kunt komen voor een eventuele tekstwijziging. Vindt u dat een goed idee? Anders gaan we dit nu helemaal uitlopen. Ik wil ook de andere partijen nog even gelegenheid geven om te reageren op wat er nu voorligt. Mevrouw Van der Werf. Cees Hoogerheide

Ik dacht dat u uw vinger had opgestoken. Mijnheer Hoogerheide. Mark Pol

Als ik de optelsom nu maak, dan wordt het twee keer € 25.000. Zo begrijp ik het, Dan heb ik het goed begrepen. Dat klopt helemaal. Dat is het voorstel van de portefeuillehouder. Ik zie de indieners bedenkelijk kijken. Dus we wachten even Edo Kooiman

af wat er morgenavond voorligt. Mijnheer Kooiman. Dank u wel. Wij werden vrolijk en blij toen we dit voorstel lazen. We werden vooral vrolijk dat het incidenteel was, want er hoeft nog niet geïnvesteerd te worden. Er wordt gevraagd om scenario's op te stellen voor de wijze waarop die exploitatielasten kunnen worden teruggedrongen. Als u vindt dat daar in geïnvesteerd moet worden, komt u volgend jaar met een

nieuw plan met de investering en dan kunnen we ja of nee zeggen. Om daar nu al vooraf op te serveren, vinden we iets te ver gaan voor de afschrijvingskosten. Er wordt alleen gevraagd om scenario op te stellen over de wijze waarop die exploitatielasten teruggedrongen kunnen worden. Mark Pol

Daar hoeft geen extra geld bij. Dus incidenteel werden wij heel blij en kunnen wij dit ook ondersteunen. -We gaan zien wat er morgenavond ligt. Dan kunt u daarover stemmen. Is dit amendement afdoende besproken? Ja. Dan gaan we naar de moties. Dat zijn er twee. De eerste is ingediend door het CDA met de titel: Inwonersberaad meenemen in gemeentelijk meerjarig Investeringsprogramma Energie Niels Rutten

en Klimaat het gMIEK. Mijnheer Rutten. -Voorzitter, dank u. In de begroting kwamen we het Meerjareninvesteringsplan tegen. Dat triggerde ons, want dat gaat nu over onderwerpen waar ook het Inwonersberaad mee bezig is. We willen in deze motie benadrukken dat we het Inwonersberaad en de inbreng van de inwoners serieus willen nemen. Die uitgangspunten zouden leidend moeten zijn bij het opstellen van zo'n Investeringsplan. Er zit ook de uitdaging in om te kijken naar de korte termijn. Niet alleen over de lange termijn. Bij een nieuwe Wadkabel praten we over de lange termijn. Heel veel ondernemers lopen nu tegen problemen aan, zoeken nu naar oplossingen. Kijk op korte termijn wat we zouden kunnen doen. Mark Pol

Dat is wat we met deze motie proberen te zeggen. Rikus Kieft

Dank u wel. Dit was in de Commissie nog niet aan de orde, volgens mij. Dus eerst naar het college. Mijnheer Kieft. Voorzitter, het is heel fijn om te lezen dat de raad, als deze motie wordt aangenomen, de resultaten van het Inwonersberaad maximaal serieus zal nemen. Daar ben ik heel blij mee. We moeten nog afwachten wat eruit komt, maar dat dat serieus genomen wordt, is mooi. Er is verder geen enkel bezwaar om deze motie aan te nemen, want als die voorstellen komen, dan zullen we er wat mee moeten. Mark Pol

Als dat financiële consequenties heeft, zullen we bij u terugkomen. Anneke Visser-Veltkamp

Mevrouw Visser. -De wethouder geeft aan dat er geen technische bezwaren zijn, maar kun je iets in een gMIEK stoppen waar je niet van weet wat het nu is? Stel dat er niets uit het Inwonersberaad komt wat hier van toepassing is, dan wil dat niet zeggen dat we iets in die gMIEK kunnen stoppen, maar dat wil ook niet zeggen dat we het Inwonersberaad niet serieus nemen. Dus ik snap niet hoe je nu kan besluiten om iets ergens in te stoppen, Rikus Kieft

terwijl je niet eens wat weet wat wat is. -Portefeuillehouder. Voorzitter, de achterliggende gedachte van een gemeentelijk meerjarenprogramma Investeringsprogramma Energie en Klimaat is dat je niet alleen op provinciaal niveau, maar ook op lokaal niveau waarschijnlijk voor een aantal investeringen op het eiland komt te staan om de beschikbare energie op een efficiënte manier te gebruiken. Het voorbeeld van de sporthal is daar een goede illustratie van. In de haven van Oudeschild zijn ze bezig met een plan om te kijken of je daar op lokaal vlak energie met elkaar kunt delen. Daar kunnen investeringsverzoeken richting gemeente uit voortkomen. Die wil je bundelen in een gemeentelijk meerjarenprogramma Investering Energie en Klimaat. Dat zo'n programma zou komen, hangt af van de vraag of die verzoeken richting gemeente zullen komen. Het is wel in de lijn en verwachting dat dat tussen nu en een jaar of drie, vier een aantal inhoudelijke punten kent Mark Pol

waar u iets van zult moeten vinden. -Mevrouw Visser. Rikus Kieft

De motie hoeft dus niet te wachten op de uitslagen van het Inwonersberaad? Jacquelien Dros

Nee. -Mevrouw Dros. Daar heb ik een vraag over richting de portefeuillehouder. We hebben toch al afgesproken met betrekking tot het Inwonersberaad dat we de adviezen die daaruit naar voren komen mee

zullen nemen in onze besluitvoering? Binnen de kaders. Deze motie komt mij overbodig over, omdat we dat al zouden kunnen doen en al afgesproken hebben. Mark Pol

Alleen punt 2 in het dictum zou eventueel iets kunnen toevoegen, dat je de quick-wins snel kan oppakken. Hoe kijkt de Rikus Kieft

portefeuillehouder daar tegenaan? -Mijnheer Kieft. Voorzitter, de motie zien we als een welkome ondersteuning van de verwachting die ik net gehoord heb. Dat wij de komende jaren dit soort verzoeken op ons af zullen komen. Laten we dan zorgen dat we dat in een meerjarig programma proberen te gieten. In die zin ondersteunt dat de verwachting die we hebben. Mark Pol

Verder moet u de vraag misschien ook aan de indiener stellen. Dank u wel. We gaan zien wat er met deze motie morgen gebeurt. Dan hebben we de laatste motie, die ook al in de beschouwing enigszins aan de orde geweest is: Verstandig dekking zoeken. Mooie titel, mevrouw Koot. U krijgt de mogelijkheid Veronne Koot

om daar iets over te zeggen. Ga uw gang. Dank u. Deze motie gaat erover dat bij de gemeente Texel een kwart van de dekking van de uitgaven uit toerisme komt. Dat is 9 miljoen uit de toerismebelasting en 5,9 miljoen uit de parkeerbelasting. De parkeerbelasting wordt voor het allergrootste gedeelte door de toeristen opgebracht. Samen is dat bijna 15 miljoen. Op totaal benodigde dekkingsmiddelen van 56 miljoen is dat 25%. Dat is veel. Ik heb zitten googelen, Amsterdam en Veere. Die halen dat bij lange na niet. De conclusie is, die conclusie heeft de gemeente Texel zelf ook al getrokken, dat de gemeente Texel op deze manier kwetsbaar is. Ook in de risicoparagraaf wordt dit genoemd. Daar wordt het genoemd met een kans van 15% en een geschat financieel gevolg van 6 miljoen 750.000 per jaar. In het geval het risico daadwerkelijk gaat gebeuren, zal dat niet een eenjarig iets zijn. Zoals een afvalhoop die opgeruimd moet worden of zo. Het wordt een structureel iets. Een andere mogelijkheid is dat de Rijksoverheid voor gaat stellen om de toeristenbelasting af te romen. Nogmaals, dit is niet nieuw wat ik nu vertel. De raad en het college zijn zich hiervan bewust. De getallen zijn dusdanig dat ik me daar zorgen over begin te maken. Gaan wij op de juiste manier met deze dekking om? Dat is de vraag.

Wij roepen het college op om te onderzoeken hoe we met de afhankelijkheden van het toerisme, de financiële kwetsbaarheid op dat gebied, om moeten of kunnen gaan. Ook te onderzoeken of er een optimum is, een grens. De Mark Pol

gemeenteraad hierover bij de Perspectiefnota 2026 te adviseren. Nils Lely

Dank u wel. Mijnheer Lely. -Dank u wel, voorzitter. In uw beschouwingen noemde u ook als er een oorlog uitbreekt in Europa. Op dat moment lijkt mij toerisme het laatste waar we aan denken en ons kleinste probleem. Ik zat dus net te rekenen: 14.000 Texelaars maal 365 dagen, dat zijn 5 miljoen overnachtingen. Ik vind het niet zo erg dat we dan ook wat leunen op de inkomsten uit de toeristenbelasting en aanverwanten. Dat is een knop waar we aan kunnen draaien. Ik heb hier ook al de andere knoppen gehoord. Dat is bijvoorbeeld de WOZ. Dat is in feite wat u voorstelt. Kort onderzoek. Gaan we dan de WOZ omhoog zetten? Veronne Koot

Mevrouw Koot. -Dat is dus precies het risico op het moment dat er daadwerkelijk iets gebeurt, waardoor de toerist Texel niet gaat vinden. Als wij ons inkomen kwijtraken via herverdeling afroming, hoe gaan we dat dan oplossen? Mark Pol

En dat is precies het risico wat ik bedoel. Nils Lely

Mijnheer Lely. -Ik denk dat op het moment dat de toerist Texel niet meer vindt, we heel andere problemen hebben. Ik vind dat een beetje spoken zoeken. Ik denk niet dat dat gebeurt en we kunnen altijd nog de WOZ omhoog gooien. Mark Pol

Dit is een hele verre vraag. Ik kijk rond.

Nick Ran

Zijn er andere reacties? Mijnheer Ran. -Dank, voorzitter. In mijn Algemene Beschouwing heb ik ook gerefereerd aan de kwetsbaarheid van de toeristenbelasting. De 9 miljoen die toch een half miljoen hoger is dan wat we dit jaar begroot hebben aan inkomsten toeristenbelasting. Ik deel de zorg van mevrouw Koot, dat je daar kwetsbaar in bent. Je weet pas achteraf of je dat ook daadwerkelijk ophaalt. Als er een motie voorligt waar het college wordt verzocht om een optimum en een grens te onderzoeken voor de gemeenteraad, Mark Pol

dan gaan mijn hakken wel heel erg hard in het zand. Daar wil ik ver bij vandaan blijven. -Dank u wel. Anderen die willen reageren? De portefeuillehouder heeft dat gedaan in reactie op de beschouwingen. Zijn we daarmee rond? Ik denk het. Dan gaan we langzaam naar afsluiting van deze avond, want we hadden geen openstaande rondvraag meer. Een bijzondere avond. Niet alleen omdat we Algemene Beschouwingen met elkaar gehad hebben, maar omdat op dezelfde avond in deze zaal George Orwell, Karl Popper en Toon Tellegen zijn geciteerd. Inspiratie voor de vergadering van morgen. We zien elkaar dan. Dank u wel. Ik sluit de vergadering.

Ik zou graag willen zeggen dat ik schrok toen ik de begroting voor het eerst doornam. Helaas is niets minder waar. En voor de derde keer op rij sta ik hier met bijna dezelfde boodschap. De ambities van dit college zijn te groot, te kostbaar en onuitvoerbaar. We gaan in 3 jaar van 18, naar 43 en nu naar 53 overhevelingen. En waar we vorig jaar nog waarschuwden dat een volgende gemeenteraad de lokale hef ngen zal moeten verhogen komen we nu tot de conclusie dat dit zelfs, tegen het coalitieakkoord in, dit jaar al moet gebeuren. De schuldquote stijgt naar een verwachte 127% in 2026. “Als de uitkomst voor netto schuldquote hoger is dan 130% dan staat het licht op rood en heeft een gemeente een erg hoge schuld.” Aldus de Vereniging Nederlandse Gemeenten. De schuldenlast groeit van 60 miljoen naar meer dan 90 miljoen euro. Wegen worden gerehabiliteerd en in 40 jaar afgeschreven, terwijl ze dat niet halen. We leven op de pof en leggen de rekening bij toekomstige generaties. Vragen aan het college: Welke plannen heeft het college om de schuldquote te verlagen, en uit de gevarenzone te blijven? En kunt u 5 wegen op Texel noemen die al 40 jaar mee gaan? Het is mij niet gelukt om er 1 te bedenken. De algemene reserve is geslonken van 15 miljoen naar 4,8 miljoen euro, terwijl de ondergrens op 2 miljoen ligt. De reserve wordt gebruikt als 'betaalrekening' in plaats van 'spaarrekening'.

Waarom kiest het college hiervoor, en welke maatregelen worden genomen om de reserve weer op een gezond niveau te krijgen? En te houden. Dan de verhoging van het parkeervignet. Het is duidelijk dat de verhoging van het parkeervignet vooral bedoeld is om de begroting sluitend te krijgen. Toch horen we van het college dat deze maatregel bedoeld is om het gebruik van de ets te stimuleren. Dat klinkt mooi, maar het is een uitleg die niet strookt met de werkelijkheid. Wij willen graag eerlijkheid naar onze inwoners toe. Waarom wordt deze tariefsverhoging gepresenteerd als een maatregel om etsen te stimuleren, terwijl het overduidelijk gaat om het sluitend krijgen van de begroting. Voorzitter, het is hoog tijd om kritisch te kijken naar waar we kunnen besparen en welke uitgaven echt noodzakelijk zijn. Tot nu toe lijkt het college hier weinig plannen voor te hebben. Wij pleiten ervoor dat we verder kijken dan alleen temporiseren.

Waarom wordt er niet kritisch gekeken naar bijvoorbeeld de subsidies die we verstrekken aan partners? Waar zijn er wellicht dubbelingen in de werkzaamheden, en waar kunnen we ef ciënter werken? Welke structurele bedragen zijn in het verleden in de begroting opgenomen die nu niet meer noodzakelijk zijn? Is het college bereid om samen met de raad de begroting grondig door te nemen en te onderzoeken waar bezuinigingen mogelijk zijn zonder de kwaliteit van onze dienstverlening aan te tasten? Ik ben tot vanmiddag aan het puzzelen geweest om tot een begroting te komen waarbij de lokale hef ngen niet hoeven worden verhoogd. Maar doordat er al diverse raadsbesluiten zijn genomen waarbij dekking is gezocht in de begroting van 2025 of later hebben we onszelf buitenspel gezet, er is niets meer te kiezen.

fi

fi

fi

fi

fi

We zien in de ontwerp begroting van 2025 een opbrengst van 9 miljoen euro aan toeristenbelasting. Een hogere opbrengst dan in de begroting van dit jaar. Dat zien wij als een risico. De negatieve publiciteit over drukte op het eiland, aangewakkerd door de gebrekkige communicatie rond het paraplu bestemmingsplan, kan doorwerken in het aantal overnachtingen, en dus de opbrengst voor komend jaar.

Er worden dusdanig veel kosten gemaakt voor het chippen van afvalcontainers en toegangscontrole van ondergrondse containers dat de keuze voor Diftar straks geen keuze meer is. De kosten zijn immers toch al gemaakt. Een erg creatieve uitvoering van de motie, dat wel. Bij deze begroting hadden we de ambitie om een voorstel in te dienen voor het instellen van een ondernemersloket. De noodzaak daarvoor is groot. Maar door ongelukkige communicatie met het college hebben we nog niet alle informatie die nodig is om tot een voorstel te komen. We zullen daarom in de commissievergadering van december met een motie komen om het ondernemersloket verder uit te werken. Voorzitter, vijf minuten is echt te kort om ook nog een uitgebreide visie op de toekomst te geven. Maar wij pleiten voor een realistische en zorgvuldige koers. We moeten prioriteiten stellen, onze leningen beheersen en zorgen dat Texelaars pro teren van het toerisme. Het huidige beleid legt de rekening bij volgende generaties. Collega’s, laten we de juiste keuzes maken en werken aan een nancieel gezonde toekomst voor Texel.

fl

fi

Dank u wel.

fi

fi

Toch stijgen de lokale lasten voor onze inwoners. En we zien weer een inke toename aan afvalstoffenhef ng. De afgelopen jaren is er in diverse zaken, zoals plastic containers ondergrondse containers en vuilniswagens met robotarm geïnvesteerd, maar ondanks alles zijn de tarieven in de afgelopen 10 jaar met 50% toegenomen. En volgend jaar komt daar nog eens bijna 10% bij.

Texels Belang Algemene Beschouwing van 06 november 2024 Dank u wel voorzitter. Allereerst wil ik iedereen bedanken maar met name dank aan de ambtenaren die hebben meegewerkt aan het tot stand komen van deze begroting. Zij hebben samen met onze wethouder financiën weer een sluitende begroting voor het jaar 2025 weten te maken en daar mogen wij als gemeente Texel best trots op zijn. Vanuit Texels Belang zitten er veel ambities verwerkt in het collegeprogramma. Deze ambities moeten ook financieel haalbaar zijn en gelukkig is dat hier ook het geval. Wel moeten wij met elkaar als Raad zorgdragen, dat de kosten beheersbaar en betaalbaar blijven voor onze inwoners op ons mooie eiland. Door de vergrijzing is er een te kort aan personeel. Het is in alle sectoren moeilijk om arbeidskrachten te vinden. De gemeente Texel hoopt zelfs doormiddel van filmpjes op de social media’s nieuwe medewerkers te werven. Laten we hopen dat dit jonge mensen aantrekt en als ze van de overkant komen, ze ook een woning kunnen krijgen. Jonge mensen hebben wij nodig om o.a. het voortbestaan van onze scholen in alle dorpen te kunnen borgen, maar ook zijn ze nodig in veel sectoren zoals de detailhandel, onze toeristische sector maar ook in de dienstverlenende sector en de zorg. Wij moeten hier continue aandacht aan besteden om te zorgen dat onze economie sterk en weerbaar blijft.

Texels Belang is erg begaan met de Texelaars en wij zijn dan ook bezorgd over de woningnood hier op ons eiland. Het is een groot knelpunt. Er is meer vraag dan aanbod wat ook de prijs opdrijft. Hierdoor wordt het vooral voor jongeren en gezinnen lastig om een geschikte en betaalbare woning te vinden. Gelukkig wordt er nu gebouwd voor de behoefte op het eiland met een combinatie van sociale huurwoningen, betaalbare koopwoningen en woningen voor jongeren en ouderen. De investeringen in woningbouw moet niet alleen de huidige tekorten verminderen, maar de doorstroming in de woningmarkt verbeteren en voorkomen dat o.a. jonge Texelaars naar de overkant verhuizen. Maar wat zijn we er trots op dat mede namens Texels Belang er nu gebouwd wordt in de dorpen Oudeschild en Den Hoorn. De Cocksdorp en Oosterend volgen nog. Veel jonge Texelaars hebben hier een woning kunnen bemachtigen. De jonge Texelaars hebben veelal gebruik gemaakt van de Starterslening die de gemeente Texel beschikbaar stelt. Initiatieven en ontwikkelingen zoals het “Hof van Strend”, het CPO project Beatrixlaan/Molenstraat en andere particuliere bouwinitiatieven dragen ook goed bij aan onze woningbehoefte. Veel Texelaars vinden een huurwoning in de wijk “Texel Wende” van Woontij en de Rabo Smartbuilding. Volgens critici vreselijke containers maar voor de bewoners een fijne plek om te kunnen wonen.

Er is ook een begin gemaakt met het project Flexwoningen Marsweg-Noord. Deze zijn straks beschikbaar voor spoedzoekers, statushouders en jongeren. Vorige week hebben wij op de achterkant van de Texelse Courant de advertentie voor de nieuwbouw “De Jozef” kunnen zien. Op de locatie van de voormalige Jozefschool worden binnenkort 30 betaalbare en comfortabele 2- en 3 kamer appartementen gebouwd. Ook op de locatie van de Fontein worden in de toekomst woningen gebouwd. Het toerisme is onze belangrijkste en grootste inkomstenbron. Texel trekt jaarlijks veel gasten, wat enerzijds de lokale economie een sterke impuls geeft, maar anderzijds druk legt op de natuur en de voorzieningen op ons eiland. De Texel bezoekers maar ook de Texelaars zelf maken naast diverse voorzieningen ook gretig gebruik van onze prachtig opgeknapte fietspaden, deze zijn bijna allemaal klaar. Het toeristenseizoen is het afgelopen decennia flink verbreed. Was vroeger het eiland in de zomervakantie flink gevuld met toeristen, nu begint dit al zo’n beetje het gehele jaar plaats te vinden. Afgelopen zomer heeft Texel negatief in de media gestaan met uitlatingen over de Texelbezoeker. Menig toerist heeft zich de vraag gesteld of hij of zij nog wel welkom zijn op ons eiland. Er zijn Texelaars die van mening zijn dat het te druk is geworden op ons eiland maar blijf wel kijken en sturen op de feiten.

Mede door het toerisme hebben wij een bloeiende economie en prachtige voorzieningen. Het blijft natuurlijk wel noodzakelijk om het toerisme in goede banen te leiden zodat de balans tussen leefbaarheid en onze economie in stand blijft. Conclusie: Met een gericht woonbeleid hopen wij de Texelaars een toekomst op ons eiland te bieden, dit is goed voor onze scholen en sportverenigingen, dus de leefbaarheid in onze Texelse dorpen. We moeten ervoor zorgen dat de belangen van de Texelaars voorop blijven staan en dat toekomstige plannen realistisch en uitvoerbaar zijn. Dit kan alleen worden uitgevoerd als wij een financieel gezonde gemeente blijven met een sluitende begroting zoals deze. Dank u wel.

Commandeur, Witte, Eelman, Bakker, Veeger, Hin. Voor ons is dat de kern van wat we hier met met z’n alle doen. De mensen op dit eiland en we vragen ons als CDA af of het college echt de ogen nog op de bal heeft. Kijk, zes tot 8000 unieke familienamen die pasten niet in vijf minuten. Dus als u meeluistert en u voelt zich ernstig vergeten, laat het mij vooral even weten. We maken ons zorgen. We willen twee dingen uitleggen. Wat we noemen: een anonieme overheid en vastlopende regel brei die anonieme overheid. Wat bedoelen we daarmee? Als mensen bellen over een overhangende tak bij een wandelpad of een niet goed aangesloten hemelwaterafvoer of een voorstem op riool, dan krijgen wij verhalen te horen als maar ja, we hebben vijf keer gebeld, maar er komt maar geen reactie. Ik weet niet, ze worden ook niet teruggebeld die inwoners, die voelen zich eigenlijk gewoon niet echt serieus genomen. En beseft het college wel hoe belangrijk dit soort dingen zijn? Zo'n scheefliggende stoeptegel zo'n overhangende tak, dit soort werk van gemeentewerken dat is gewoon het visitekaartje van de gemeente. Dit is wat inwoners dagelijks om zich heen zien. Als inwoner het gevoel wilt geven dat ze serieus genomen worden, dat u daarachter gemeente bent voor de mensen op dit eiland, dan is dit iets waar u kunt beginnen. Wij zouden zeggen: begin met gemeentewerken een gezicht te geven.

Een medewerker, gewoon een mens, een telefoonnummer en een auto. Als er een klacht is, komt die langs. Kijkt wat er aan de hand is, wat er zou moeten gebeuren, geeft dat door en volgt ook op. Hij laat weten wat de planning is en is ook aanspreekbaar als er iets niet goed gaat. Voorzitter, wij willen graag weten wat het college heeft gedaan in het afgelopen jaar om echt de inwoner, de mensen op het eiland, centraal te zetten en een gezicht. Dan denk ik meteen aan TexelGezinnen, die hebben een gezicht, ze bieden informele zorg op een persoonlijke manier. Ze kijken bij gezinnen wat er nodig is, wat ze kunnen doen en ook na vrijdag half vijf zijn ze bereikbaar en dan komen we eigenlijk ook een beetje bij die regel brei: ik zal een voorbeeld geven. Afgelopen zomer werd ik gebeld door een oudere inwoonster van Texel die wilde een gehandicapte parkeerkaart aanvragen. Ze was bij de gemeente geweest en ze snapten niets van de procedure. Ja, wat is nou dat sociaal team. En waarom moet dit nou langs het sociaal team? En waarom komt er eigenlijk een keuringsarts van de vaste wal? Waarom kan mijn huisarts dat niet gewoon doen, want die kent toch zijn patiënten en na de keuring moest die mevrouw wachten. Ze kon niet meteen bij de balie de kaart ophalen. Waarom? De arts heeft toch al bepaald dat het nodig is.

Voorzitter, begrijp mij niet verkeerd, er gaat veel goed en er is ook waardering voor het werk van het sociaal team en mensen krijgen ook gewoon over het algemeen wel wat nodig is. Ook deze mevrouw kreeg na enig wachten haar parkeerkaart en alles is gaat zorgvuldig, wordt netjes georganiseerd. We zien bij het sociaal team en ook bij gemeentewerken zijn gewoon mensen van goede wil werken. Maar als ze naar sociaal domein kijken, zijn procedures best ingewikkeld. Deze mevrouw snapt het gewoon niet en dat horen we meer. En zeker. Als we naar de jeugdzorg kijken, waar TexelGezinnen actief is, dan is het complex. Veel organisaties die allemaal met stukje bezig zijn en dat gezin zit daar middenin. Beseft het college dat zulke uitgeroeide procedures niet gratis zijn? Voor inwoners is het ingewikkeld, maar ook voor de medewerkers die dit moeten uitvoeren en hiermee om moeten gaan, zorgt dit voor werkdruk. En wij denken als CDA dat het ook echt wat doet met het werkplezier als je zo vastzit in al die strakke procedures. Dus heeft het college hier echt de ogen op de bal, zijn papier en procedures naar de kern van wat we hier doen. En is hoe dat nu organiseren? Nou echt doelmatig? Gaat dit echt om de mensen op het eiland? Als u kritisch gaat kijken naar de papierwinkel en de procedure zou dat misschien kunnen helpen. Wat zou mevrouw Stiekema doen?

Afgelopen weekend hebben we met veel jaloezie gelezen wat er in de gemeente Pekela gebeurt, en daar komen beiden van onze punten, denk ik, bij mekaar. Bij de bijstandsgerechtigden zegt de gemeente Pekela onze medewerkers stappen op de fiets en gaan die mensen toe en dan proberen te begrijpen: hoe bent u daar in de bijstand gekomen? Wat lukt er, wat lukt er niet en wat is er nodig om weer aan het werk te gaan? Één van de voorbeelden: Iemand in de bijstand een scooter gegeven zodat ie aan zijn werk kon in Zuidbroek de kosten eenmalig 1000 euro. Natuurlijk werd er hier en daar gemopperd dat iemand zomaar een scooter kreeg, maar het bespaarde wel 20000 euro aan bijstandsuitkeringen plus alle controle op sollicitatieplicht en coaching enzovoorts. Bril. Ja, waarom heeft ons college niet zoiets bedacht? In 2025 hopen we dat het college de ogen echt op de bal houdt, de inwoner serieus neemt, dat de mensen op het eiland centraal stelt en dat het college in staat is om uit de schaduw van de eigen bestuurlijke werkelijkheid te stappen. Als het niet lukt om de inwoners in 2025 weer echt centraal te zetten en ons het gevoel geven dat het echt ernstig is. Doen wij een toezegging als CDA, dan wordt u volgend jaar vanaf deze plek toegesproken door chatGPT.

Voorzitter, aanwezigen, Texelaars, Toen ik in maart 2022 raadslid werd was ik trots. Deels omdat ik daarmee in de voetsporen van mijn vader trad en deels omdat ik raadslid werd voor PvdA pro Texel. De partij met concrete plannen om samen met de Texelaars hard te werken voor een eiland waarop iedereen zich thuis voelt. De partij met een sterk en helder verkiezingsprogramma. Nu is het november 2024 en ik ben nog steeds trots. Trots op wat er in de tussentijd al gebeurt is, wat er bereikt is. In ons verkiezingsprogramma beloofden wij dat wij gingen bouwen. En waar het bouwen van woningen in Nederland moeilijk blijkt, is Texel het aan het doen. De eerste sleutels zijn overgedragen, er lopen diverse bouwprojecten en er worden binnenkort weer nieuwe projecten opgestart. We bouwen niet zomaar woningen, maar betaalbare woningen: sociale huur, middenhuur en goedkopere koop. Dit is belangrijk voor het hele eiland omdat het Texel leefbaarheid houdt. Verder is gestart met de bouw van het Thijssehuis, een plek waar de Texelaar aan zijn culturele trekken kan komen. En van parkeren op de IJsbaan is geen sprake meer. Er komt een park waarvoor de plannen zijn ontwikkelt met veel burgerparticipatie en daarmee lijkt het op voorhand al geslaagd. PvdA pro Texel strijdt voor het welzijn van de Texelaar. In de begroting is dit te zien.

Er is geld vrij gemaakt om de hogere kosten van de jeugdzorg te dragen en er is budget gevonden voor Texelgezinnen. Ook komt er een Texelpas om de drempel voor het gebruik van bijzondere bijstand en extra regelingen voor inwoners met een lager inkomen te verlagen. De bijdragen en subsidies voor verenigingen, musea en de Voedselbank blijven bestaan. En het voortbestaan van De Bolder staat niet ter discussie. In ons verkiezingsprogramma staan plannen voor een Huis van Ontwikkeling. Inmiddels is dit opgestart en dient het landelijk als voorbeeld. De komende jaren wordt dit verder ontwikkelt. De begroting borduurt, ondanks financieel moeilijkere tijden, voort op waar wij in 2022, samen met Texels Belang en GroenLinks, aan begonnen zijn. Besturen met het oog op wat het eiland nodig heeft. Wij zijn daarom tevreden met de begroting en komen slechts met twee amendementen. Eén voor het verhogen van het uurtarief voor parkeren en één om Texelgezinnen voor 2025 incidenteel extra budget toe te kennen. In ons verkiezingsprogramma staat ook dat we eindelijk werk van duurzaamheid willen maken. Met onder meer goed geïsoleerde woningen. Isolatie is goed voor het milieu en zorgt ook voor een betaalbare energierekening. Met ons subsidiefonds voor koop- én huurwoningen wordt zo’n lagere rekening niet alleen bereikbaar voor Texelaars die dat kunnen betalen.

Op het gebied van duurzaamheid zijn er achterstanden ontstaan. Het college wil daarom flink aan de slag. Daarbij krijgt de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma prioriteit. Wij verzoeken ook de invoering van ons subsidiefonds prioriteit te geven. Wij willen graag dat er volgend jaar goed gebruik van het fonds gemaakt kan worden en daarvoor is invoering in het 1e of 2e kwartaal noodzakelijk. Graag horen wij van het college of dit mogelijk is. PvdA pro Texel staat voor behoorlijk bestuur. Het nog niet hebben van een Omgevingsvisie maakt dit lastig voor de Raad. Zonder de Omgevingsvisie moet ander beleid nu wachten of worden vastgesteld met onzekerheden. Dat is niet de bedoeling. Wij roepen het college daarom op om haast te maken met het afronden van de Omgevingsvisie.

Vorige maand ontving de Raad enkele brieven over een mogelijk tekort aan locaties met een maatschappelijke bestemming. Wij zijn van plan om op korte termijn de mogelijkheden voor huisvesting voor welzijn, zorg en sport in kaart te laten brengen, en te zorgen dat we daar op Texel voldoende plek voor houden. Tenslotte nog dit. In februari kwamen wij met een motie van treurnis over het niet uitvoeren van een raadsbesluit en het daarover niet actief informeren van de Raad. Dit informeren is inmiddels verbeterd. Wij denken hierdoor onze zakdoeken voorlopig niet nodig te hebben. Omdat zakdoeken niet alleen tranen op kunnen vangen, maar ook zweetdruppels wil ik onze zakdoeken graag overdragen aan het college. Als stimulans om de komende periode met het zweet op het voorhoofd te blijven werken aan betaalbare woningen, het Thijssehuis, de IJsbaan, het Huis van Ontwikkeling, duurzaamheid en alles wat Texel nodig heeft.

+Voor ons ligt de programmabegroting 2025-2028. Deze begroting vormt het beleidsmatige en financiële kader voor de komende jaren. U schrijft in uw bestuurlijke boodschap dat door afnamen van het gemeentefonds vanaf 2026 er een tekort resteert. Het is daarom noodzakelijk om in de komende jaren een behoedzaam financieel beleid te voeren. Dat betekent ook dat we zonder ingrepen de meerjarenbegroting vanaf 2026 een negatief beeld laat zien van ongeveer twee en een half miljoen. Dit tekort ontstaat door een korting op de algemene uitkering en is ook een gevolg van prijsstijgingen. Als u kijkt naar de schuldenlast van deze gemeente door de uitgaven van vele projecten dan hebben wij daar zorgen over. Want deze schuldenlast stijgt ieder jaar maar door. Veel werk wordt over een periode van 40 jaar afgeschreven, maar deze kosten komen ieder jaar terug. Per project wordt de schuldenlast groter en hoger. Wij zijn benieuwd wanneer dit college (of het zal het volgende nieuwe college zijn) om deze schuldenlast af te bouwen en wat zij daarvoor gaan doen. Ons advies is om te temporiseren. Eigenlijk om twee redenen: zo vliegt het geld niet in sneltreinvaart over de balk. En ook het personeel. Als we zien dat bij een groenbeleidsplan veel mensen buiten de deur worden gezocht, vragen wij ons af of onze ambities niet te hoog zijn.

Ook op andere sectoren piept en kraakt het bij de gemeente op het gebied van personeel. Kijk naar wat je aankan en niet wat je ambieert. Wat het college nu voorstelt is om de afvalstoffenheffing fors met bijna 10 procent te laten stijgen. De kosten zijn hoger dan de opbrengsten. In het coalitie akkoord staat dat u de lokale lasten ten hoogste trendmatig wil verhogen. In hoeverre is zo’n afspraak die u dan in dit programma maakt dan nog geloofwaardig? We weten nog steeds niet wat de invloed van het toerisme is. 14.000 eigen inwoners, maar ruim 4 miljoen toeristische overnachtingen. Ook zij hebben een enorm effect op onze afvalstroom, maar daar moet de Texelaar nu voor opdraaien. En dat het afvalbrengstation. Daar kunnen Texelaars per dag tot 250 kilo grof vuil gratis aanleveren. Werk daar met een pasjessysteem. Dus iemand die het hele jaar iedere dag 240 kilo aanlevert hoeft niets te betalen. Maar een inwoner die een keer 300 kilo aanlevert moet wel betalen. De vervuiler moet betalen en u moet die kosten niet verdelen over alle eilanders. Ondernemers, winkeliers die geen afvalcontainer hebben, nemen het vuil mee naar huis en doen dat in hun eigen container. Mensen die een bed een breakfast hebben voor gasten, hun vuil gaat in de prive container. Ondernemers op een standplaats en dan niet alle, maar ze proppen al hun vuil in de gemeentelijke container.

Maar de Texelaars zelf kunnen voor de kosten opdraaien. Dat vinden wij onrechtvaardig. In de commissie hebben wij het al even aangestipt: Het Visserij Ontwikkelplan. Wij vragen ons daadwerkelijk af wat voor meerwaarde dit heeft voor de visserij. Er zijn betrokken mensen genoeg uit de ondernemerswereld in Oudeschild die mooie en ook goede plannen hebben, Zij worden tot dusver niet geraadpleegd. Wij zien daadwerkelijk geen enkele visser die geen bedrijf meer heeft betrokken bij deze viskweek in de

coöperatie. TOP heeft in de brief ook al aangegeven dat het voor hen onduidelijk is hoe een pilot met kweekvis de visserij kan versterken. Dan de brug van Kogerstrand. Wij hebben begrepen dat de omgevingsdienst nog geen vergunning heeft afgegeven voor de dijk, want het is geen brug meer. Als die nu nog niet is afgegeven, dan wordt het dus een jaar later dat de brug sorry dijk eventueel wordt aangelegd. De huidige brug kost 5000 euro huur per week. Tel uit uw winst. Wij hadden destijds aangegeven om de oude brug meteen te vervangen. Dan was u veel goedkoper uitgeweest. Bovendien had u dan ook geen berekeningen voor stikstof en dergelijke hoeven aanleveren omdat het een vervangen is van een oude brug. De VVD had er al vragen over gesteld. Het jeugdbudget wordt met een miljoen verhoogd omdat de kosten de afgelopen jaren hoger zijn dan begroot. Maar het aantal cliënten is stevig verminderd. Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Wij zijn ook wel benieuwd naar dat antwoord. Hebben we dan nog wel iets positiefs? Jazeker, we zijn natuurlijk blij dat er een start is gemaakt met de woningbouw in de buitendorpen. Na jaren van voorbereidingen gaat nu eindelijk de schop in de grond. Projecten waar de Texelaars blij van worden.

Algemene Beschouwingen Groen Links 2024 We zijn ruim over de helft van de huidige raadsperiode en het is goed om te kijken wat er tot nu toe is bereikt en wat er volgens ons nog moet gebeuren. Maar voordat ik dat doe, wil ik eerst een motto meegeven: Het is onze morele plicht om optimistisch te zijn Gelukkig is wetenschapsfilosoof Karl Popper het met me eens. Niet omdat ik ons toekomstperspectief zonnig inzie. Ik ben bang voor de toekomst die voor ons ligt, alle ellende die de mensheid zichzelf aan doet en ons veranderende wereldse ecosysteem daar bovenop. Maar het is onze plicht, zeker als politiek, om er het beste van te maken. Om de beste keuzes te maken om de gevolgen zo draagbaar mogelijk te laten zijn. In ons verkiezingsprogramma hebben wij 4 speerpunten benoemd: • Ambitieus en geloofwaardig klimaatbeleid • Sociaal sterk en veerkrachtig Texel • Toerisme en leefbaarheid • Landschap en biodiversiteit Over het klimaatbeleid: Wij zijn blij dat het Inwonersberaad over de energievoorziening goed van start is gegaan. Er was voldoende animo onder de Texelaars om hier aan deel te nemen en we zijn heel benieuwd wat hier gaat uitkomen. Op basis hiervan kunnen we straks knopen doorhakken over hoe wij op Texel kunnen bijdragen aan een duurzame energievoorziening. Sociaal sterk en veerkrachtig Texel Wij zijn blij dat er forse stappen zijn gezet op het gebied van wonen.

In het verkiezingsprogramma werd hierover een somber beeld geschetst. Nu kunnen we ervan uitgaan dat de positie van starters binnen 5 jaar sterk is verbeterd en dat de woningvoorraad over 10 jaar in balans is. Wij zijn er trots op dat het college sociale woningbouw en goedkope koop vooropstelt en dat hier duidelijke resultaten worden geboekt. Is het voor alle 4 de speerpunten rozengeur en maneschijn? Nee, er is nog veel te doen en we hopen dat we samen met onze gewaardeerde coalitiepartners in de resterende raadsperiode nog stappen gaan zetten op de twee andere thema’s, zoals voor het thema Toerisme en leefbaarheid Diverse enquêtes wijzen uit dat ruim 50% van de Texelaars vindt dat de toeristische druk op het eiland niet moet toenemen. In ons verkiezingsprogramma en in het coalitie akkoord staat dat de lusten van het toerisme meer ten goede moeten komen aan de Texelse samenleving. Iedereen is het erover eens dat we veel aan het toerisme te danken hebben. Onze voorzieningen waren zonder toerisme op vele vlakken minder geweest. Maar bij dit onderwerp is de vraag “waar willen we naartoe”, veel lastiger te beantwoorden. Niet alleen aan welke knoppen we kunnen draaien maar ook wat we daarmee willen bereiken. Over cruiseschepen hebben wij schriftelijke vragen gesteld en dringen aan op een spoedig antwoord.