Document · PDF

Bijlage 1 Begroting 2025

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente TerschellingBij agendapunt: (B) Begroting 202527.393 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Anders dan nu werd echter geen dienstverband geboden. Van deze groep is bijna 75% werkzaam geweest of nog steeds werkzaam (46%) binnen de organisatie. En dat is zowel binnen alle teams, de griffie en het onderwijs. 5% heeft mede door deze opleiding een plek binnen de landelijke overheid verworden. Daaruit blijkt wel dat deze formule een groot succes is.

Samen sterk! Andere maatregelen welke al deels in uitvoering zijn, dan wel in 2025 ter hand genomen worden zijn: Werving en selectie: - Het werven op de 50+ markt en gepensioneerden. Waar je 50 jaar geleden met 50 jaar gezien werd als ‘oud’ en kon je bijna met pensioen, moet je nu als je 50 bent nog bijna 20 jaar werken. Toch blijft bij het aantrekken van medewerkers met een leeftijd boven de 50 toch altijd wat schroom hangen. Want ‘die raak je vaak snel weer kwijt’. En dat is dus helemaal niet zo. Daarbij werkt een deel van deze personen niet meer aan het zo snel mogelijk de corporate ladder op komen maar vaak meer aan het ‘van je werk je hobby maken’. Want als je werkt, dan moet het wel zo leuk mogelijk zijn. En dat nog los aan de schat van kennis en kunde die deze categorie medewerkers in de binnenzak heeft zitten. Alle reden om in de werving veel meer in te steken op de medewerkers. En je bent zo oud als je je voelt. Er is een schat aan mensen die wonen op Terschelling, inmiddels van hun pensioen genieten, die nog best een aantal klussen zou willen doen. En de gemeente Terschelling is daar een goede partner in. Om deze beide groepen aan te spreken zal er een communicatie campagne opgesteld worden. De totale kosten hiervan worden geschat op € 30.000. 31

Begroting 2025 - Het continue werven De Raad heeft interesse getoond in de werkgeverscampagne van de gemeente Dantumadiel. Hoewel de redenen voor deze campagne anders waren en de kosten niet hetzelfde zijn, betekent dit niet dat een soortgelijke aanpak niet zou kunnen werken voor de gemeente Terschelling. Daarom zal de gemeente de komende jaren investeren in een werkgeverscampagne. Dit betekent niet dat er minder of helemaal niet meer wordt geadverteerd voor functies, maar er zal een doorlopende campagne worden opgezet om de gemeente Terschelling als werkgever te promoten. Dit zal gebeuren via verschillende communicatiekanalen. We willen hierbij ook graag onze eigen medewerkers betrekken, vergelijkbaar met wat de gemeente Dantumadiel heeft gedaan. De kosten worden de eerste jaren geschat op: € 50.000 (jaarlijks). - Een social media doelgroepen onderzoek Zijn we de juiste mensen aan het bereiken via de juiste media? Dat is de vraag! Achter elke website of sociaal mediakanaal schuilt een hele wereld.

Welke woorden worden bijvoorbeeld het meest gebruikt bij het zoeken naar vacatures op Terschelling? En als die woorden worden gebruikt, verschijnen onze vacatures dan bovenaan in de zoekresultaten? En hoe zorgen we ervoor dat onze advertenties bij de juiste mensen terechtkomen? Om ervoor te zorgen dat we zoveel mogelijk mensen bereiken met zo min mogelijk middelen, is het belangrijk om hier onderzoek naar te doen - Snel je slag slaan! Sollicitanten hebben in de huidige arbeidsmarkt veel banen om uit te kiezen. Als de gemeente niet snel handelt in een selectieprocedure, lopen we goede kandidaten mis. Dit is doorgevoerd - Het drinken van een kop koffie Dit onderwerp wordt 'candidate engagement' genoemd, maar ook wel 'sjansen met kansen'. Hierbij gaat het erom om al in een vroeg stadium in contact te komen met potentiële kandidaten voor onze organisatie, los van specifieke vacatures. Dit gaan we doen door aanpassingen aan de website en door mensen uit te nodigen voor een informeel gesprek, zoals een kopje koffie of een speeddate. Dit kost tijd en inzet, maar het levert ook veel op. Dit wordt al in praktijk toegepast en werp zeker zijn vruchten af. - Dubbel draaien Het is belangrijk om de kennis die al in de organisatie aanwezig is, te behouden. Dit kan een probleem worden wanneer mensen die lang bij de organisatie hebben gewerkt met pensioen gaan.

Gelukkig kunnen we het vertrek vanwege pensionering zien aankomen en hierop anticiperen (strategische personeelsplanning). We gaan dit aanpakken door gedurende een periode van 6 maanden de nieuwe medewerker naast de vertrekkende medewerker te plaatsen. Zo blijft alle kennis behouden. Een dergelijke proef vindt op dit moment al plaats binnen het onderdeel uitvoering van het team Techniek. Afschaffing payroll, creëren WW-voorziening Vanuit de raad is gepleit voor het afschaffen van het gebruik van payroll constructies binnen de organisatie. Dit sluit aan bij een van de onderhandelingsresultaten voor de nieuwe cao gemeenten waarin is bepaald dat 1 januari 2028 het gebruik van payrollers op de gemeentelijke werkvloer wordt stopgezet. Binnen de gemeente Terschelling was het gebruikelijk dat medewerkers in het eerste jaar via een payrollconstructie werken. Dit als proeftijd waarna een vast contract in principe volgt. De gemeente Terschelling heeft het voornemen vanaf 1 januari 2025 stoppen met het aanbieden van 32

Begroting 2025 payrollconstructies en gaat dit nader onderzoeken/uitwerken Van belang is een bedrag te blijven reserveren gelijk aan de opslagkosten om kosten op dit vlak op te kunnen blijven vangen. Samen werken en samenwerken Bij iedere taak wordt gekeken hoe deze zo efficiënt mogelijk uitgevoerd kan worden. Daarbij wordt eerst bekeken of we de taak zelf kunnen doen, hierin samen gaan werken of de taak uit moeten besteden (de zogenaamde 3-traps raket). Dit doen alle Waddeneilanden. Daarbij is het altijd efficiënter om het wiel niet nogmaals uit te vinden als dat al eens gedaan is. Dus ook op dat vlak wordt veel gedaan met netwerkpartners. Samenwerking in verschillende vormen is een extra mogelijkheid om kwetsbaarheid tegen te gaan.

Formatie/bezetting Formatie/bezetting Een structurele uitbreiding van de capaciteit van de organisatie met 10,7 fte en 0,7 fte tijdelijk (2 jaar). Al lange tijd is er sprake van een hoge werkdruk binnen de ambtelijke organisatie. Oorzaken kunnen onder andere gevonden worden in, het door krapte van de huidige arbeidsmarkt moeilijk invullen van vacatures, inzet van externen (detachering/ZZP’ers) met, om kostentechnische reden, minder uren dan bij vervulling van de vacature. Echter de belangrijkste reden is een structureel tekort aan beschikbare capaciteit (formatie) ten opzichte van de benodigde capaciteit. Er liggen grote vraagstukken op het bord van de gemeente Terschelling. In het coalitieakkoord “Koers naar de toekomst; Meedenken, meepraten, meedoen” staan voor deze bestuursperiode meer dan 82 wensen opgenomen. En dat zijn zowel grote ambitieuze projecten zoals het havenfront, de Tonnenloods of de realisatie van een nieuwe gymzaal als middelgrote en kleine wensen. Een deel daarvan is ook al gerealiseerd. Daarnaast wordt gewerkt aan de realisatie van de wettelijke en reguliere taken (80%) en going concern taken (10%) die tijd vragen. Deze wensen en de wettelijke- en reguliere taken moeten de komende jaren een plek krijgen binnen de daarvoor beschikbare uren en middelen.

Dit wordt gedaan met een organisatie die zowel kwantitatief (hoge werkdruk) maar soms ook kwalitatief beperkingen kent. Daarnaast is in een klein apparaat het opvangen van piek en ziek, zeker gezien de overspannen arbeidsmarkt, nauwelijks mogelijk. Dit vormt een dagelijkse grote uitdaging, zeker in combinatie met het vraagstuk arbeidsmarkt. De cijfers uit de analyse (zie ook onderstaande tabel) laten zien dat er niet voldoende uren beschikbaar zijn om de taken die er op dit moment liggen te realiseren. Daarbij is sprake van een structureel tekort aan uren. Dat geldt zowel voor de uitvoering van het coalitieakkoord als de wettelijke- en reguliere taken. In going concern zijn de taken opgenomen die nog niet zijn afgerond vanuit het vorige coalitieakkoord, taken die meer tijd in beslag nemen dan bij de planning voorzien of onvoorziene zaken. In onderstaande tabel is bij de beschikbare uren nog geen rekening gehouden met uitval door ziekte of anderszins uitval van uren. Het overzicht aan inzetbare uren is inclusief inhuur van externen. Het schetst dus het meest optimale beeld van beschikbare uren. Alleen al in 2024 zijn er overall gezien ca. 20.000 uren (ca. 14 fte) te weinig om alle taken die voorliggen uit te voeren. En dat geldt dus zowel voor het uitvoeren van het coalitieakkoord als de wettelijke/reguliere taken. In het coalitieakkoord is ook deze zorg ook geuit.

(ROL 64, ROL 65, Rol 67)

Begroting 2025 De organisatie zal met verschillende maatregelen en acties trachten het te kort te beperken door de efficiency in de bedrijfsvoering te vergroten, maar een aanvulling van de bezetting/formatie is noodzakelijk. In de begroting is een uitbreiding van de structurele formatie in 2025, en daarna, van 12 medewerkers of te wel 10,7 fte’s en een tijdelijk medewerker (2 jaar voor de begeleiding) van 0,7 Fte opgenomen. De verwachting is dat deze nieuwe medewerkers gedurende het eerste halfjaar gefaseerd zullen instromen. De doelgroep zijn lokale medewerkers op HBO werk- en denkniveau die niet aan alle (specifieke) opleidingseisen voldoen en (indien noodzakelijk) gedurende de eerste twee jaar kosteloos een opleidingstraject gaan volgen. Daarmee wordt opvolging ook gegeven aan de wens van de raad om (meer) werkgelegenheid te bieden aan ‘eilanders’. Waar en op welke functie deze medewerkers in te zetten, zal in de loop van 2025 worden bepaald. Een verdeling over beleidsvoorbereiding/ beleidsuitvoering en ondersteuning is te verwachten. In aanvang zullen de nieuwe medewerkers worden ingezet op een specifieke rol of vanuit een tijdelijk projectbureau, onder begeleiding, worden ingezet op verschillende projecten van de BTP, Coalitieakkoord en wettelijk/reguliere taken. Er is in deze periode sprake van een leer/werksituatie (1 dag opleiding).

Gedurende 2025 en 2026 zullen deze medewerkers functies gaan vervullen die benodigd zijn om de organisatie structureel te versterken. Op dat moment zullen de in aanvang ‘bepaalde tijd’ contracten worden omzet naar ‘onbepaalde tijd’ contracten. Deze structurele uitbreiding is bedoeld om het permanente tekort op te lossen en heeft geen invloed op de huidige inhuur. Anders is er geen sprake uitbreiding, maar vervanging. Het is de hoop dat de wervingscampagne voor deze kandidaten ook nog kandidaten brengt die nu door externen wordt vervuld, deze kandidaten dienen dan wel aan de functie-eisen te voldoen. De kosten bestaan uit de beloning (salaris) van de nieuwe medewerkers (schaal 9/10) en de tijdelijke project coördinatie/begeleiding (2 jaar). De wervings- en selectiekosten en opleiding (tot een max. van 100,000,-- p.j.) worden gefinancierd uit de reguliere begroting.

Automatisering en informatiebeveiliging Automatisering Met een aantal Friese gemeenten wordt in de centrumregeling Shared Service Center (SSC) samengewerkt. Dat betekent dat de gemeente Leeuwarden voor ons de ICT-voorzieningen realiseert. Als gemeente nemen we via ambtelijke werkgroepen deel aan de beleidsvorming van het

Begroting 2025 SSC en werken we gezamenlijk aan het uitvoeren van ICT-projecten zoals de nieuwe digitale werkomgeving, de gezamenlijke inrichting van personeelsprocessen en de vervanging van het telefonieplatform. Door deze investeringen, de stijging in de werkplektarieven en een verdere toename van het aantal devices en accounts zien we dat de kosten de afgelopen jaren stijgen. Voor 2025 zal de ICT bijdrage daarom per eiland met 5% worden verhoogd. Informatiebeveiliging Door de steeds strenger wordende eisen van de overheid op gebied van informatiebeveiliging moeten we als overheid steeds meer maatregelen nemen om hieraan te voldoen. We hebben hiervoor bij SSC Leeuwarden ondersteuning gevraagd. Voor 2025 worden in Waddenverband hiervoor € 60.000 extra kosten in rekening gebracht en hiervoor zullen extra uren van de Chief Information Officer en de Functionaris Gegevensbescherming worden gerealiseerd.

Beleidsindicatoren Bestuur en Ondersteuning Formatie (in fte per 1.000 inwoners) Bezetting (in fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (in € per inwoner) Externe inhuur (als percentage van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) Overhead (in % van de totale lasten)

2023

2022 18

-1.636

-1.453

39%

34%

25%

26%

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Taakveld Lasten 0.1 - Bestuur 0.10 - Mutaties reserves 0.11 - Onvoorzien 0.2 - Burgerzaken 0.4 - Overhead 0.5 - Treasury 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB nietwoningen 0.64 - Belastingen overig 0.8 - Overige baten en lasten Totaal Lasten Baten 0.1 - Bestuur 0.10 - Mutaties reserves 0.11 - Onvoorzien 0.2 - Burgerzaken 0.4 - Overhead 0.5 - Treasury 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB nietwoningen 0.64 - Belastingen overig 0.7 - Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 - Overige baten en lasten Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 0

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.256.000 1.000

1.285.000 1.000

1.292.000 1.000

1.285.000 1.000

300.000 115.000 9.429.000 0 72.000 0

300.000 115.000 9.959.000 0 72.000 0

300.000 115.000 9.788.000 0 72.000 0

300.000 115.000 9.948.000 0 72.000 0

11.173.000

11.732.000

11.568.000

11.721.000

14.000 450.000

0 130.000 145.000 393.000 1.478.000 1.418.000

0 130.000 145.000 393.000 1.514.000 1.449.000

0 130.000 145.000 393.000 1.552.000 1.481.000

0 130.000 145.000 393.000 1.590.000 1.518.000

133.000

136.000

138.000

13.523.000

13.173.000

13.703.000

14.214.000

30.000

17.714.000

17.434.000

18.036.000

18.622.000

-6.541.000

-5.702.000

-6.468.000

-6.901.000

Begroting 2025

2.1 Veiligheid Wat willen we bereiken? Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het beleid op het gebied van veiligheid. Samen met verschillende partijen, waaronder de politie, het openbaar ministerie, de Veiligheidsregio, ondernemers en inwoners, werken we dagelijks aan een veilige woon- en leefomgeving. Hierbij richten we ons op zaken als crisisbeheersing, rampenbestrijding, overlast door jongeren, relletjes in het uitgaansleven en drugshandel. Elk incident of gebeurtenis kan de veiligheid of het gevoel van veiligheid bedreigen. De prioriteiten die we als gemeente hebben op het gebied van veiligheid leggen we vast in een Integraal Veiligheidsplan (het IVP).

Integraal veiligheidsplan In 2024 is onderzocht of er voldoende basis is om in Waddenverband een gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan (IVP) op te stellen. Er is gekeken of, en bij welk onderdeel van het proces, de Waddeneilanden samen kunnen optrekken bij het opstellen van een IVP. De voorlopige conclusie is dat het streven naar een integraal veiligheidsplan voor de Wadden niet wenselijk is. De veiligheidsanalyse en het opstellen van een veiligheidsplan blijven individuele processen voor de eilanden. Wel blijft er op ambtelijk niveau een grote behoefte naar gezamenlijke delen in de uitvoering. Hierdoor kunnen we de grote portefeuille veiligheid redelijk goed met de bestaande capaciteit uitvoeren. In het najaar van 2024 zal de gemeente Terschelling een uitgebreide veiligheidsanalyse uitvoeren. Deze analyse heeft als doel om objectieve veiligheidstrends, zoals politiegegevens, samen te brengen met subjectieve veiligheidstrends, waaronder de ervaringen van hulpdiensten, de visie van inwoners en de prioriteiten van het bestuur. Op basis van deze veiligheidsanalyse zal de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) van de gemeente Terschelling invulling geven aan het IVP, waarin de prioriteiten op veiligheidsgebied voor de komende vier jaar worden vastgelegd.

De veiligheidsanalyse is de basis voor het daaropvolgende IVP 2025-2028 zullen bijdragen aan een beter begrip van de veiligheidsbehoeften en -prioriteiten binnen de gemeente. Dit proces zorgt ervoor dat zowel objectieve als subjectieve gegevens worden meegenomen, wat leidt tot een gebalanceerd en effectief veiligheidsbeleid. Met dit IVP streeft de gemeente Terschelling ernaar om de veiligheid en het welzijn van haar inwoners te waarborgen en te verbeteren.

Een veilige woon- en leefomgeving Optimalisatie van gemeentelijke handhaving In 2024 is de gemeente Terschelling begonnen met het opstellen van een handhavingspoule voor toezicht en handhaving. De taken van de gemeente op dit vlak nemen toe en de huidige capaciteit aan FTE’s is lastig te verdelen. Dit komt vooral door het toeristische karakter van de gemeente dat leidt tot pieken in de vraag naar handhaving. Deze poule biedt uitkomst bij het vervullen van de

Begroting 2025 handhavingsbehoefte, bijvoorbeeld tijdens evenementen en bij het aanpakken van ondermijning, naast de grote vraag naar handhaving bij overlastsituaties rondom uitgaansgebieden In 2025 zullen we verder gaan met de invulling en ontwikkeling van het handhavingsprogramma. Dit programma zal zorgen voor een flexibele en effectieve inzet van handhavingscapaciteit, zodat we beter kunnen inspelen op de fluctuaties in de vraag en de specifieke behoeften van onze gemeente. Ons doel is om de veiligheid en leefbaarheid op Terschelling te waarborgen en te verbeteren.

Crisisbeheersing en rampenbestrijding In 2024 heeft de gemeente haar eigen crisisorganisatie geëvalueerd. Hierbij is gekeken naar gebieden binnen de organisatie waar nog onduidelijkheden bestaan of waar de invulling van verschillende rollen en taken tijdens een crisis of ramp onvoldoende is. Deze evaluatie heeft geleid tot de identificatie van verbeterpunten en prioriteiten. In 2025 zullen we werken met een uitgebreid plan van aanpak. Dit plan omvat de volgende hoofddoelen: 1. We zullen duidelijke taakkaarten opstellen om de verantwoordelijkheden en acties van verschillende rollen tijdens een crisis te specificeren en prioriteiten te stellen voor essentiële taken. 2. Het verzorgen van gerichte trainingen voor gemeentelijke medewerkers en bestuurders om hun kennis en vaardigheden in crisisbeheersing te versterken. Dit omvat zowel basis- als verdiepende trainingen, afgestemd op de specifieke behoeften van de verschillende functies binnen de crisisorganisatie. 3. Samen met de Veiligheidsregio ontwikkelen we een jaarplanning voor multidisciplinaire oefeningen. Deze oefeningen zijn erop gericht om de samenwerking tussen verschillende hulpdiensten te verbeteren en de effectiviteit van onze gezamenlijke crisisrespons te verhogen. We zullen voortdurende professionaliseringsinitiatieven opzetten om de crisisorganisatie te blijven verbeteren.

Dit omvat het up-to-date houden van kennis, vaardigheden en protocollen door regelmatige bijscholingen en het implementeren van de nieuwste inzichten en best practices op het gebied van crisismanagement.

Integriteit en veiligheid. Op 25 juni 2024 presenteerden Tops en Van der Torre het rapport over ondermijning in Fryslân. Belangrijke aandachtspunten voor de raad waren drugsgebruik en de bijbehorende drugstoevoer op het eiland. In 2025 zullen de gemeente en haar partners preventieve en handhavende maatregelen nemen om deze criminaliteit en het gebruik buiten de deur te houden. De volgende acties worden daarbij uitgewerkt: • •

Preventie via rioolonderzoeken om drugsgebruik op het eiland in kaart te brengen. Controles in havens en op veerdiensten om drugstoevoer tegen te gaan. 39

Begroting 2025 •

De Friese gemeenten hebben een intentieverklaring afgelegd om beleid tegen ondermijnende criminaliteit op orde te hebben. Voor onze gemeente werken we aan het upgraden van ons Bibob-beleid en het Damocles-beleid. In 2025 stellen we werkinstructies op voor de toepassing en implementatie van dit beleid binnen de organisatie.

Bedrijvigheid en veiligheid. In 2024 is een nieuw bestuur van de Koninklijke Horeca Nederland Terschelling aangetreden. In het kader van een constructieve samenwerking heeft de gemeente de Koninklijke Horeca Nederland uitgenodigd voor een jaarlijks breed horecaoverleg met de burgemeester. Dit overleg omvat de horeca, politie en gemeente en richt zich op alle horeca-aangelegenheden. Gezien de vele raakvlakken met regels en wetten ter bevordering van de openbare orde en veiligheid, is de horeca een belangrijke gesprekspartner voor het effectief uitvoeren van ons beleid rondom toezicht en handhaving. Breed Horecaoverleg: • •

Frequentie: Tweemaal per jaar Deelnemers: Bestuur Horeca Nederland Terschelling, politie, gemeentelijke vertegenwoordigers, burgemeester • Doelstellingen: o Bevordering van de openbare orde en veiligheid o Implementatie en naleving van relevante wet- en regelgeving o Uitwisseling van informatie en afstemming aanpak. Met deze strategische aanpak streven we naar een sterke samenwerking tussen de gemeente en de horecasector, hetgeen bijdraagt aan een veilige en levendige omgeving voor zowel bewoners als bezoekers van Terschelling.

Beleidsindicatoren Veiligheid Verwijzingen Halt (per 1.000 inwoners) Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners) Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners) Vernielingen en beschadigingen (in openbare ruimte, per 1.000 inwoners) Bron: Waarstaatjegemeente.nl

2023

2022 4,0

onbekend

4,1

3,0

7,1

6,0

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 1 Veiligheid Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer 1.2 - Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 1.2 - Openbare orde en veiligheid Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 1

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

728.000

759.000

786.000

813.000

462.000

465.000

378.000

381.000

1.190.000

1.224.000

1.164.000

1.194.000

59.000

1.131.000

1.165.000

1.105.000

1.135.000

Begroting 2025

2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Terschelling is een prachtig eiland om te wonen, werken en recreëren. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft, is het belangrijk om de infrastructuur en het water goed te onderhouden. Om de uitdagingen het hoofd te bieden, moeten we in sommige gevallen groot denken en groot doen. Zo ligt de focus de komende jaren op de aanpak van het havengebied: de levensader van ons eiland. Daarnaast besteden we veel aandacht aan de groeiende parkeerbehoefte en zorgen we voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden. De beschrijving van de ambities en voorgenomen onderhoudsplannen zijn beschreven onder de paragrafen.

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 2.1 - Verkeer en vervoer 2.3 - Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 2.1 - Verkeer en vervoer 2.3 - Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 2

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

364.000

1.575.000

1.463.000

1.466.000

1.469.000

56.000

141.000

975.000

968.000

783.000

1.049.000

2.970.000

2.851.000

2.754.000

3.023.000

270.000

385.000

515.000

81.000

166.000

12.000

878.000

993.000

1.078.000

2.092.000

1.973.000

1.761.000

1.945.000

Begroting 2025

2.3 Economie Wat willen we bereiken? Uit cijfers van onder andere de VVV blijkt dat toeristen Terschelling steeds beter weten te vinden. Om een goede balans tussen de leefbaarheid voor de eilanders en het toerisme, maar ook tussen natuur en toerisme te behouden, vindt de gemeente het belangrijk om hier voldoende aandacht aan te besteden. Om deze balans te blijven garanderen, zal er in 2024 een nieuwe toeristische visie worden geformuleerd. Daarnaast wordt ook het kampeerbeleid herzien en wordt gestart met een heroverweging van het terrassenbeleid. Hiermee willen we ervoor zorgen dat het toerisme op Terschelling op een duurzame en verantwoorde manier plaatsvindt, zodat niet alleen de toeristen, maar ook de eilanders en de natuur hiervan kunnen profiteren.

Toeristische visie Toerisme is de kurk waar de Terschellinger economie op drijft. Er moet daarbij altijd een goede balans zijn tussen de leefbaarheid voor de eilanders, een toekomstbestendige economie en het toerisme. Vanuit het coalitieprogramma is opdracht gegeven om te komen tot een herziene toeristische visie. Aansluitend op de omgevingsvisie, die in 2025 afgerond wordt, zal worden toegewerkt naar een actuele notitie op het gebied van recreatie en toerisme. In deze notitie zal een visie voor meerdere jaren worden geformuleerd. In de Kadernota is, gebaseerd op het uitvoeringsprogramma, hiervoor een budget van €52.000,- opgenomen.

Kampeerbeleid We werken aan de herziening van het kampeerbeleid. De focus ligt op duurzaam en toekomstbestendig ondernemen. Het beleidskader Kamperen wordt in 2025 afgerond. Voor de uitwerking van dit kader in regelgeving is vervolgens in 2025 een budget van €20.000,- nodig.

Terrassenbeleid Naar aanleiding van een raadsbrede motie in 2023 kwam een pilot tot stand waarin ondernemers in sommige gevallen hun terras mochten uitbreiden. In 2024 is naar aanleiding van de evaluatie van deze pilot gestart met het opstellen van een beleidskader terrassen, om te komen tot herzien beleid hierover. Dit beleidskader zal in 2025 afgerond worden, waarna het kader uitgewerkt zal worden in beleidsregels. Voor deze nadere uitwerking zal een bedrag van €20.000,- nodig zijn in 2025.

Beleidsindicatoren Economie Functiemenging (in %) Vestigingen (van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 - 74 jaar Bron: Waarstaatjegemeente.nl

2023 56,0 271,3

2022 54,5 259,2

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 3 Economie Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 3.4 - Economische promotie Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 3.4 - Economische promotie Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 3

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

429.000

377.000

352.000

429.000

377.000

352.000

89.000

5.301.000

5.399.000

5.498.000

5.390.000

5.488.000

5.498.000

-4.961.000

-5.111.000

-5.146.000

Begroting 2025

2.4 Onderwijs Wat willen we bereiken? Kwalitatief hoogwaardig onderwijs en goede kinderopvangvoorzieningen dienen de leefbaarheid en zijn van groot belang voor de eilander samenleving, in het bijzonder voor de eilander kinderen en jongeren. Het onderwijs op Terschelling staat momenteel voor grote uitdagingen. Leerlingenaantallen dalen, er wachten forse investeringen in onderwijshuisvesting en de invulling van inclusief onderwijs vraagt grote inspanningen. In 2025 buigen wij ons over de kansen en mogelijkheden om het onderwijsaanbod op het eiland in stand te houden en waar mogelijk uit te breiden. Speerpunten hierin zijn het vernieuwen en verduurzamen van de schoolgebouwen, het bieden van kwalitatief goed inclusief onderwijs, het onderzoeken van de mogelijkheden om het onderwijsaanbod te versterken en verbreden en het onderzoeken welke oplossingen er zijn voor het tekort aan plekken in de kinderopvang. Ook gaan we werken aan het aanpassen van de bestuurlijke structuur.

Integraal Huisvestingsplan (IHP) In 2023 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld door de gemeenteraad. Het IHP geeft sturing aan de invulling van de huisvestingsbehoefte en de investering die daarvoor nodig is. Aan de hand van het IHP werken we voor elke dorpskern scenario’s uit. Die leggen we vervolgens voor aan de gemeenteraad. Een belangrijke kans in de uitwerking is de behoefte voor bewegingsonderwijs op het eiland. Schylger Jouw / Hunnighouwersgat en De Stoek/'t Jok zijn als eerste aan de beurt. De scenario’s leggen we eind 2024 voor aan de gemeenteraad, zodat we in 2025 kunnen starten met het voorbereiden van de bouw. De keuzes voor Hoorn (’t Jok) hangen samen met andere onderwerpen, zoals woningbouw en verplichtingen uit de Regiodeal.

Toekomstbestendig onderwijs Toekomstbestendig onderwijs vraagt om een efficiënte bedrijfsvoering en weloverwogen investeringen in onder andere staf en gebouwen. Helemaal nu het onderwijs kampt met uitdagingen, zoals teruglopende leerlingenaantallen, is een visie van de gemeente op het onderwijs noodzakelijk. Op basis van deze visie wordt een plan gemaakt om ook in de toekomst doorlopende leerlijnen voor onze eilander jeugd te kunnen blijven bieden, in een veilige en kwalitatief hoogwaardige onderwijsomgeving. Voor het opstellen van een visie op het onderwijs is in de Kadernota 2025 een bedrag van €20.000,op genomen. Naast het opstellen van de visie wordt in 2025 gewerkt aan het aanpassen van de bestuurlijke structuur van het Openbaar Onderwijs Terschelling (OOT), om deze los te maken van de gemeente. Ook dit draagt bij aan de borging van een toekomstbestendig en zelfstandig eilander onderwijs. Voor deze ontvlechting is een bedrag van €25.000,- nodig.

Begroting 2025

Beleidsindicatoren Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificaties (vsv-ers in % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs)

2023

2022 -

2,2

1,8

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 4 Onderwijs Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 4.1 - Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 4.1 - Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 4

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.737.000

327.000

540.000

892.000

2.104.000

2.234.000

2.104.000

4.168.000

4.298.000

4.381.000

4.733.000

1.735.000

76.000

1.802.000

3.613.000

555.000

685.000

768.000

1.120.000

Begroting 2025

2.5 Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Sport, cultuur en recreatie zijn essentiële aspecten van de leefbaarheid. Deze elementen dragen bij aan de sociale samenhang die zo kenmerkend is voor ons eiland, bieden preventie voor gezondheidsproblemen, kunnen een rol spelen in de bevordering van het mentale welzijn en versterken het toeristisch product. Speerpunten in 2025 zijn onder meer het verder uitrollen van de ondersteuning van verenigingen en organisaties op deze vlakken, onder andere door uitbreiding van de inzet van de buurtsportcoach, en het toegankelijk houden van deze voorzieningen, ook voor mensen voor wie deelname om diverse redenen minder vanzelfsprekend is.

Sport Sporten en bewegen De buurtsportcoach is de centrale figuur in de uitvoering en organisatie van het sportbeleid. Hij zorgt voor verbinding tussen sportaanbieders en maatschappelijke instellingen zoals jeugdzorg, het Eilandteam, onderwijs en de gezondheidszorg. De sportcoach richt zich op het bevorderen van sportdeelname in de basisschoolleeftijd. De gemeente ondersteunt initiatieven op het gebied van sport en bewegen met subsidies. Tot en met 2027 is er zowel voor de buurtsportcoach als voor de subsidies structureel budget opgenomen. Vanuit de brede SPUK-regeling komen er aanvullende middelen beschikbaar. Het exacte bedrag waarom het gaat is nog niet bekend. Sportbeleid In 2025 wordt het huidige sportbeleid herzien. Hierbij wordt ook de input van de buurtsportcoach gebruikt, omdat hij tegenwoordig de werkgroepen van het Lokaal Sportakkoord leidt. Voor het herzien van het sportbeleid is een bedrag nodig van 15.000,-

Cultuur & recreatie Subsidies De gemeente ondersteunt diverse organisaties en initiatieven op het gebied van cultuur en samenleving met behulp van subsidies. Een aantal subsidies wordt geïndexeerd voor 2025. Voor de gemeentelijke bijdragen aan het Jeugden Volwassenenfonds Sport&Cultuur en Stichting Leergeld wordt een ruimer budget gereserveerd, zodat alle eilanders in staat worden gesteld actief te participeren in de samenleving. Hiervoor is een bedrag van €12.000,- per jaar extra nodig, vanaf 2025.

Begroting 2025 In 2025 zetten we onze werkzaamheden door om het proces van subsidieverleningen helderder te maken, onder meer door het herzien van de Algemene Subsidieverordening en het vaststellen van een aantal separate subsidieregelingen. Dit wordt in beginsel binnen de bestaande formatie opgepakt. Tonnenloods Er wordt inmiddels gewerkt aan de realisatie van de plannen voor de Tonnenloods. Conform eerdere afspraken, wordt er een subsidie ter hoogte van een ton per jaar gereserveerd voor de exploitatie van de Tonnenloods. Bibliotheek In de septembercirculaire zal een extra (geoormerkte) bijdrage ter grootte van €100.000,- voor het bibliotheekwerk opgenomen worden, voor de versteviging van het lokale bibliotheekwerk. Op Terschelling zal dit ingezet worden voor verruimen van openingstijden, versterken van de activiteiten in het onderwijs en uitbreiding van de activiteiten gericht op het verbeteren van basisvaardigheden. Muziek & cultuureducatie De afgelopen jaren is door de muziekverenigingen actief ingezet op het werven van nieuwe leden. Deze acties waren een groot succes, en dragen daarmee bij aan de culturele en sociale rol van de muziekkorpsen. Het gestegen leerlingenaantal maakt dat de subsidie voor het muziekonderwijs niet meer toereikend is.

De organisaties zijn actief op zoek naar extra inkomsten en bezuinigingen, maar om het actieve lokale verenigingsleven in stand te houden is ook meer subsidie vanuit de gemeente nodig. Daarnaast wordt ook steeds meer gebruik gemaakt van de gemeentelijke subsidieregeling voor particuliere muzieklessen voor de jeugd, ontstaan vanuit een raadsmotie. Om deze voorzieningen in stand te houden is ook hier een hogere bijdrage nodig van €10.000,- per jaar vanaf 2025. Evenementen van en voor eilanders Bij de behandeling van de Kadernota heeft de raad een motie aangenomen om de subsidie aan de Museumreddingboot te verhogen. Deze organisatie ontvangt subsidie vanuit het welzijnsbudget voor kleinschalige eilander evenementen. Om deze regeling uit te breiden naar het door de raad gewenste bedrag per evenement, is voor 2025 een aanvullend bedrag van €30.000,- nodig. Cultuurnotitie Wij willen in 2025 een Cultuurnotitie opstellen. Hiervoor is naar schatting €15.000,- nodig.

Programma Museum 't Behouden Huys ’t Behouden Huys bestaat sinds 2023 uit drie ‘zuilen’: Museum, Historisch Centrum & Erfgoed Terschelling (Digitaliseringsproject). Naast de jaarlijks terugkerende werkzaamheden en kerntaken, die ook steevast zijn begroot, staan er unieke ambities op het programma zodat in 2025 en de jaren 50

Begroting 2025 erna nog meer mensen in aanraking komen met de Terschellinger cultuur en historie en ’t Behouden Huys nog beter te vinden en raadpleegbaar is. De focus ligt hierbij op de volgende drie thema’s: · Nieuwe en Eigentijdse Museumtentoonstellingen Voor 2025 staan twee tijdelijke tentoonstellingen op het programma: ‘Zeevaartschool 150 jaar’ (tot oktober 2025) en ‘Het leven en werk van Deodatus’ (na oktober 2025). Daarnaast begint in 2025 de renovatie van de achterste stijlkamer om in de toekomst ruimte te bieden aan wisselende tentoonstellingen. · Zichtbaarheid & Vindbaarheid van het Museum en het Historisch Centrum: Museum en Historisch Centrum ’t Behouden Huys blijven voor een groep mensen onbekend. Het Museum kampt onterecht met een hoog ‘spinnewiel- gehalte”. In 2025 vinden meerdere acties plaats. De achtergevel krijgt een eigentijdse vormgeving. Aan de voorkant openen we de poorten voor het publiek om het enigszins besloten karakter van de voorgevels teniet te doen. De glazen pui van het Historisch Centrum krijgt een uitdagende opdruk. Verder komt er voor zowel Museum als Historisch Centrum een betere, meer aansprekende folder. In 2025 treffen we ook acties voor zichtbaarheid en vindbaarheid in de toekomst, zoals het ontwikkelen van een andere aankleding van de straat.

· Educatie Museum 't Behouden Huys laat kinderen vanuit hun eigen belevingswereld graag kennis maken met de verhalen van en over Terschelling. In samenwerking met de eilander scholen wordt hier dan ook jaarlijks veel aandacht aan besteed. In 2021 is een achtjarig educatieprogramma samengesteld waarbij elk jaar een ander thema behandeld wordt. In 2025 rollen we een programma uit waarbij het thema ‘Voor de kost’ aan bod komt.

Digitaliseringprogramma Erfgoed Terschelling We hebben een rijke geschiedenis op het eiland. Het is belangrijk dat we deze zorgvuldig bewaren en toegankelijk maken voor de toekomstige generaties. We digitaliseren documenten, objecten en beeldmateriaal en slaan deze toekomstbestendig op. Voor 2025 richten we ons vooral op het promoten van de website erfgoedterschelling.nl. De website wordt steeds meer gevuld door stichtingen, verenigingen, ’t Behouden Huys en de gemeente Terschelling. We blijven ons inzetten om stichtingen en verenigingen te helpen bij het invoeren van hun archieven, bijvoorbeeld door het nieuwe onderdeel ‘Crowdsourcing’. Hierbij wordt iedereen actief betrokken bij het vullen van de website. Daarnaast betrekken we het onderwijs actief bij Erfgoed Terschelling, zodat het platform ook voor educatiedoeleinden gebruikt kan worden.

Beleidsindicatoren Sport, cultuur en recreatie Niet sporters (in %) Bron: Waarstaatjegemeente.nl

2022

2020

54,5

52,8

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 - Musea 5.5 - Cultureel erfgoed 5.6 - Media 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 - Musea 5.6 - Media 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 5

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

799.000

804.000

788.000

248.000

233.000

697.000 66.000

702.000 66.000

271.000 179.000

275.000 171.000

275.000 154.000

2.260.000

2.251.000

2.235.000

2.218.000

237.000

92.000 68.000 2.000

399.000

1.861.000

1.852.000

1.836.000

1.819.000

Begroting 2025

2.6 Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Het doel van dit programma is het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving. Hierin draagt iedereen die dat kan op Terschelling actief bij aan zijn of haar omgeving. Zo ontstaat er een vangnet voor personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we samen met onze lokale en regionale partners, zoals Sociaal Domein Fryslân (SDF) en de samenwerking binnen Noardwest Fryslân (gemeenschappelijke regeling). Onze ambitie hierin is het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen, indien nodig op maat, beschikbaar zijn voor iedereen. Specifieke wetgeving die bepalend zijn voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Participatiewet en de Wet inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet, zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de Wmo beoogt en het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. De opgaven ten aanzien van het Sociaal Domein voor de lange termijn betreffen voor 2025 de volgende dossiers. Specifiek voor de Jeugdwet gaat het om de Hervormingsagenda Jeugd, de provinciale Regiovisie en de jaarplannen SDF.

Voor de Wet maatschappelijke ondersteuning betreft het Grip op Wmo, de woonzorgvisie, de visie op de maatschappelijke opvang en de visie op het beschermd wonen (naar beschermd thuis). Dossiers ten aanzien van participatie en bestaanszekerheid zijn de actualisatie van het beleid voor Armoedebestrijding, het opstellen van het Armoedepact en de energietransitie voor mensen met een smalle beurs. Bovendien is binnen het Sociaal Domein de herijking Kadernota sociaal domein actueel en het “werken vanuit de bedoeling” in combinatie met het versterken van de preventieve instrumenten en de keten.

Participatie Participatie naar vermogen versterken, bestaanszekerheid vergroten en armoede voorkomen. ·Vanaf het jaar 2025 zullen de actielijnen van het in 2024 vastgestelde beleidskader Bestaanszekerheid worden geïmplementeerd aan de hand van een uitvoeringsprogramma. ·De invoering van de Participatiewet in balans (een ‘rechtvaardige uitvoering van de wet’) was voorzien per 1 januari 2025. Deze invoeringsdatum zal niet worden gehaald. Mogelijk wel per 1 juli 2025 of per 1 januari 2026. We volgen de ontwikkelingen op de voet en bereiden de invoering voor in samenwerking met de Dienst en partnergemeenten in Noardwest Fryslân. Er is veel samenhang tussen het beleidskader Bestaanszekerheid en de Participatiewet in balans en deze twee ontwikkelingen zullen elkaar versterken. ·Voor behoud en verbeteren van de infrastructuur van Sociaal ontwikkelbedrijven en voor een banenplan voor mensen die ‘tussen wal en schip dreigen te raken’ (dat zijn inwoners die niet voldoen aan criteria voor een Baanafspraakbaan of Beschut werkbaan) stelt het Rijk vanaf 2024 structureel middelen beschikbaar aan gemeenten. In het najaar van 2024 worden de financiële implicaties door het rijk verder bekendgemaakt. Om voor de middelen in aanmerking te komen moeten wij in samenwerking met andere gemeenten in Noardwest Fryslan een plan indienen.

In 2025 zullen wij de afweging maken hoe deze middelen zullen worden besteed.

Begroting 2025

Wmo Mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving laten wonen en hen de kans geven om goed mee te doen in de samenleving. ·We geven uitvoering aan het mantelzorgbeleid middels de vastgestelde uitvoeringsagenda 20232024. ·We gaan Senioren (en “nieuwe senioren”) bewust maken van hun eigen kracht, mogelijkheden en verantwoordelijkheden welke bijdragen aan langer zelfstandig wonen. We stimuleren dat inwoners zelf tijdig hun woning levensloopbestendig maken. Dit gaat middels een bewustwordingscampagne of door middel van het verstrekken van informatie door lokale ketenpartners en in ontmoetingsplaatsen. Daarnaast kijken we of het beleid hierop aangepast moet worden. ·We geven uitvoering aan het Fries actieplan ‘Een duurzame aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties’. Dit vindt plaats vanuit de regionale samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt. ·Het project inkoop begeleiding en dagactiviteiten wordt uitgevoerd. Hiermee willen we zorgen dat deze ondersteuning goed aansluit bij de veranderende vraag en behoefte vanuit de verschillende doelgroepen en dat de ondersteuning duurzaam en toekomstbestendig is. ·Er wordt in 2025 een start gemaakt met de nieuwe inkoop(strategie) voor beschermd wonen. ·Er wordt een plan ontwikkeld voor de komende jaren waarbij ondersteuning zonder indicatie gestalte krijgt. Het gaat hierbij om de waakvlamfunctie.

Deze ondersteuning richt zich op mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen. Deze mensen hebben niet zozeer ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening individuele begeleiding nodig, maar hebben wel van tijd tot tijd ondersteuning nodig bij de dagelijkse gang van zaken om zwaardere problematiek te voorkomen.

Jeugd Ieder kind groeit veilig, gezond en weerbaar op ·Het jeugddomein is onlosmakelijk verbonden met het gemeentelijke sociaal domein en het zorgstelsel in den brede. We benaderen de “problematiek” vanuit meerdere aspecten om tijdig in te kunnen zetten op de aandachtspunten waaraan gewerkt moet worden en we voorkomen daarmee zwaardere zorg. ·We schalen af van de specialistische jeugdzorg naar preventieve hulp door op Terschelling de praktijkondersteuner Jeugd bij de huisartsen in te zetten. ·De basis is op orde zodat het Eilandteam kan werken volgens het normenkader en kwaliteitseisen die worden gesteld voor de juiste zorg. We hanteren het ordeningsprincipe van Sociaal Domein Fryslân (SDF) als uitgangspunt. ·We hebben in 2025 oog voor het uitvoeren van de hervormingsagenda Jeugd en focussen ons op het normaliseren bij inzet van hulp.

Begroting 2025 ·In 2024 wordt er een plan van aanpak geschreven voor jeugd in het onderwijs met een zorgbehoefte. Dit plan van aanpak willen we op Terschelling uitrollen in 2025. ·Het zorglandschap voor de jeugd is inzichtelijk waarbij we gebruik maken van de beschikbaarheidswijzer van SDF die in 2025 verbeterd wordt. Tevens zorgen we voor een goede verbinding tussen het zorgdomein waar de huisartsen mee werken en de beschikbaarheidswijzer van SDF zodat huisartsen bij de juiste zorgaanbieder terecht komen. ·We geven uitvoering aan de afspraken die zijn gemaakt in het gezondheidsbeleid van VAST (Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog en Terschelling). Doelstelling is onder andere om een goede sociale samenhang en ontmoeting te realiseren.

Opvang Oekraïners De oorlog in Oekraïne duurt nog altijd voort. ook in 2025 zal daarom sprake zijn van opvang van mensen uit Oekraïne. De gemeente vangt ongeveer 50 personen op, voornamelijk vrouwen en kinderen. Dit gebeurt in gebouwen van de gemeente, maar ook nog in een paar particuliere panden. Alles valt onder de gemeentelijke opvang. Het is wel duidelijk dat de beschikbaarheid van particuliere panden afneemt. Waar in 2023 veel particulieren woonruimte beschikbaar wilden stellen, is dat nu veel minder het geval. Het aanbieden van de noodzakelijke huisvesting wordt daarmee nadrukkelijker een verantwoordelijkheid van de gemeente. Vanuit het Rijk wordt de gemeente gecompenseerd voor een aantal kosten, die gemaakt worden voor de opvang. Hiervoor moet de gemeente elk jaar een aanvraag indienen. Na afloop moet de gemeente hierover verantwoording afleggen.

Beleidsindicatoren Sociaal Domein Banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar) Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 23 jarigen) Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar) Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking tov de beroepsbevolking) Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen) Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 1.000 inwoners)

2023

2022

930,6

886,9

onbekend

onbekend 74,3

onbekend

72,7

onbekend 4,7

7,1

Begroting 2025 Beleidsindicatoren Sociaal Domein Lopende reintegratievoorzieningen (aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar) Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 1.000 inwoners) Bron: Waarstaatjegemeente.nl

2023

2022

6,3

6,2

13,2

14,2

onbekend

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 - 2028 Programma 6 - Sociaal Domein Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 - WSW en beschut werk 6.5 - Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.7 - Jeugd Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 714.000

0 723.000

71.000

75.000

45.000

529.000

553.000

577.000

594.000

278.000

279.000

280.000

281.000

37.000 1.205.000

40.000 1.238.000

41.000 1.268.000

42.000 1.287.000

1.321.000 4.155.000

1.213.000 4.121.000

1.238.000 4.172.000

1.301.000 4.273.000

0 30.000

472.000

417.000

43.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie 6.3 Inkomensregelingen 6.4 - WSW en beschut werk 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Totaal Baten

43.000

588.000

533.000

SALDO PROGRAMMA 6

3.567.000

3.533.000

3.584.000

3.740.000

Begroting 2025

2.7 Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Het programma volksgezondheid en milieu heeft als doel om zowel mens als milieu te beschermen en te bevorderen. In 2024 ligt de focus op het gebied van gezondheid onder andere op een integraal preventief gezondheidsbeleid en wordt er aandacht besteed aan inclusie en anti-discriminatie. Hierbij wordt gestreefd naar een gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen. Binnen het programma wordt ook aandacht besteed aan duurzaamheid en circulariteit. Het geactualiseerde uitvoeringsprogramma Terschelling Samen Duurzaam 2023-2026 vormt de basis voor de acties die het komende jaar genomen worden. Het belangrijkste doel van het programma is het reduceren van de CO2-uitstoot, wat in lijn is met de duurzaamheidsdoelstelling van het rijk. Om dit te bereiken, zullen we ons onder andere richten op het verduurzamen van de gebouwde omgeving, het sluiten van kringlopen op het eiland en het bevorderen van participatie. Dit alles met als uitgangspunt een toekomstbestendige energie-infrastructuur op het eiland. Door deze acties te ondernemen, dragen we bij aan een gezonde leefomgeving voor mens en milieu en zetten we stappen richting een duurzame toekomst.

Integraal preventief gezondheidsbeleid Brede SPUK In het integraal plan van aanpak 'Brede SPUK' staat wat de gemeente van 2023 tot 2027 doet aan preventie en gezondheidsbevordering. In het plan komen vijftien onderdelen op de thema’s sporten beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering, en het versterken van de sociale basis samen. Programma’s en regelingen die voortkomen uit het plan van aanpak worden bekostigd uit de Brede SPUK-regeling. Dit wordt in 2025 voortgezet. Jeugd & preventie De gemeente werkt op diverse manieren aan welzijn van de jeugd, onder andere door preventie ten aanzien van middelengebruik vanuit het programma Helder Terschelling, maar ook vanuit diverse andere beleidsgebieden. Om in te zetten op mentaal welzijn en een veilige sociale basis voor de jeugd wordt zwaarder ingezet op continuïteit en deskundigheid. Hiertoe is vanaf 2025 een bedrag van €100.000,- per jaar nodig. In 2025 wordt dit voor een deel gedekt door de inzet van hiervoor beschikbare rijksgelden.

Inclusie en anti-discriminatie In 2025 wordt de Lokale Inclusie Agenda (LIA) vastgesteld. Daarin staat hoe de gemeente werkt aan het VN-verdrag Handicap. Er zal meer aandacht komen voor inclusie in het algemeen. Daarnaast is in 2024 een offerte opgevraagd voor anti-discriminatieonderzoek. Bij akkoord wordt dat onderzoek in 2025 uitgevoerd. Vooruitlopend daarop wordt een bedrag ter hoogte van €20.000 gereserveerd voor de uitvoering van het onderzoek.

Begroting 2025

Afvalsturing en milieustraat Voor het inzamelen, het verwerken van de afvalstromen en de straatreiniging op Terschelling heeft de gemeente een lopende overeenkomst met Omrin. In 2024 is het raamcontract en de daarbij behorende prestatieovereenkomst voor 2024 tegen het licht gehouden. Samen met Omrin worden in 2025 en de volgende jaren acties opgepakt die een betere aansluiting vinden bij ons circulairiteitsdoelstellingen/beleid. Geraamde kosten Omrin 2025: 1.200.000 Daarnaast wordt er in 2025 gewerkt aan een nieuw plan voor de milieustraat, zodat er stappen gemaakt kunnen worden in het onderhoud en mogelijke verduurzaming van de milieustraat.

Riolering, beschermen volksgezondheid en het milieu Om de volksgezondheid te beschermen zamelen we het stedelijk afvalwater in en transporteren we dit naar de zuivering. Dit doen we door de riolering goed te onderhouden. Zo minimaliseren we de kans dat de bevolking in contact komt met stedelijk afvalwater. We beschermen het milieu door lozingen van afvalwater in het grond- en oppervlaktewater te beperken. Hiervoor is ook het onderhoud aan de riolering noodzakelijk. Daarnaast proberen we het afvalwater te scheiden van het regenwater.

Verduurzaming gebouwde omgeving We breiden de subsidieregeling isolatie uit om circulair bouwen te stimuleren. We blijven energiecoaches inzetten die laagdrempelig voorlichting en advies kunnen geven. Om energiearmoede te verminderen gaan we eigenaren van woningen beneden een bepaalde WOZwaarde in sommige gevallen financieel ondersteunen hun woning te isoleren. Dat doen we met het Nationaal Isolatie Programma.

Kringlopen sluiten In 2025 gaan we verder met het sluiten van kringlopen in onder andere de bouw, de recreatiesector en de voedselketen. Dit doen we met projecten als 'eten van eigen bodem', het hergebruik van bouwmaterialen en het stimuleren van het gebruik van eilander hout. We zetten een campagne op voor het toepassen van natuurlijk bouwmateriaal. Daarnaast werken we samen met partijen aan een toekomstbestendig energiesysteem. Het warmteproject in West-Terschelling, een wijkuitvoeringsplan in Midsland en andere pilotprojecten die energie opwekken of opslaan zijn daarvan voorbeelden.

Begroting 2025

We doen het samen Samen met eilanders, eilander ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere partners werken we aan de verduurzaming van Terschelling. We inventariseren in 2025 of bewoners het prettig vinden om met buren samen zaken rond duurzaamheid op te pakken. We participeren actief in de programmalijnen duurzame energie en circulaire economie van de Regiodeal Waddeneilanden.

Eigen huis op orde Als gemeente moeten we zelf het goede voorbeeld geven. • We verduurzamen ons eigen vastgoed volgens plan. • We stellen criteria op voor duurzame inkoop. • Onze voertuigen rijden zoveel mogelijk zonder CO2-uitstoot te veroorzaken. • We hergebruiken afvalstoffen. Bovendien maken we onze eigen werknemers bewuster van hun eigen handelen en we stimuleren hen om zuiniger om te gaan met energie en materialen.

Mobiliteit Duurzame mobiliteit raakt aan veel onderwerpen die tot de taken van een gemeente horen. Denk daarbij aan het verduurzamen van openbare verlichting, parkeerproblemen, soorten wegverharding of snelheidsbeperkende maatregelen. • • •

We zoeken uit of het mogelijk is om duurzamere brandstof aan te laten bieden. We verkennen mogelijkheden om het autogebruik te verminderen en de maximumsnelheid in de dorpen te verlagen. We nemen maatregelen om de uitstoot van fijnstof te verminderen.

Beleidsindicatoren Volksgezondheid en Milieu Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (in %) Bron: Waarstaatjegemeente.nl

2022

2021

334

onbekend

18,8

13,9

Begroting 2025

Financiën Begroting 2025 2028 Programma 7 Volksgezondheid en milieu Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 7.1 - Volksgezondheid 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 7.1 - Volksgezondheid 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 7

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

455.000 761.000 1.217.000 682.000 20.000

461.000 761.000 1.243.000 499.000 20.000

305.000 761.000 1.266.000 512.000 20.000

316.000 761.000 1.291.000 526.000 20.000

3.135.000

2.984.000

2.864.000

2.914.000

74.000 940.000 1.218.000 197.000 11.000

59.000 940.000 1.243.000 0 11.000

0 940.000 1.266.000 0 11.000

0 940.000 1.291.000 0 11.000

2.440.000

2.253.000

2.217.000

2.242.000

695.000

731.000

647.000

672.000

Begroting 2025

2.8Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? In 2025 zal gemeente Terschelling werken conform de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging, wat een grote impact zal hebben op de organisatie. Er zijn verschillende acties gepland, waaronder het opstellen van de Omgevingsvisie en het gebiedsdekkend omgevingsplan, het trainen van medewerkers en het opleiden van trainees en junioren tot volwaardige vergunningverleners. Daarnaast is er een ambitie om betaalbare woningen te realiseren, maar dit is afhankelijk van weten regelgeving, afspraken met WoonFriesland en marktomstandigheden. We werken aan het vernieuwen van de dienstverleningsovereenkomst voor verplichte basisregistraties.

Omgevingswet In 2025 werken we door aan de instrumenten van de Omgevingswet waaronder omgevingsvisie en omgevingsplan en het leren werken met de omgevingsvergunning. Hierbij wordt een integrale aanpak gevolgd waarbij participatie een belangrijke rol speelt. Omgevingsvisie De omgevingsvisie is een wettelijke verplichting die volgt uit de Omgevingswet. Op 1 januari 2027 moet de visie door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Eind 2023 is het participatieproces gestart waarin bewoners en bezoekers zijn gevraagd wat zij belangrijk vinden op Terschelling. Met deze input wordt in 2025 een visie opgeleverd, die een verdere basis vormt voor overig beleid en programma's op thema's zoals mobiliteit, wonen, recreatie, verduurzaming, klimaatadaptatie en ondernemen. Omgevingsplan In 2025 publiceren we het eerste deelplan van het nieuwe omgevingsplan (Midsland). Nota Ruimtelijke Kwaliteit We gaan de welstandsnota uit 2008 vervangen door de Nota Ruimtelijke Kwaliteit (NRK). In deze nota wordt beschreven wat wij zien als een kwalitatief goede ruimtelijke omgeving op ons eiland en werkt de eisen en regels daarvoor uit. De nota gaat zowel over gebouwen, als over de inrichting van de fysieke leefomgeving. Werken met de Omgevingswet & WKB Daarnaast blijft het leren werken met de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging, de nieuwe procedures en de nieuwe systemen een aandachtspunt dat tijd kost.

VTH-pool in Harlingen De VTH-pool is volop in ontwikkeling. De aanbevelingen vanuit de evaluatie worden verder geïmplementeerd. Hierdoor komt de structuur steeds beter te staan. We werken aan een goede dienstverlening voor onze burgers met bouwplannen. Dat betekent dat we binnen de termijnen alle aanvragen willen afhandelen. En dit allemaal volgens de nieuwe wet- en regelgeving vanuit de Omgevingswet. Ook de Wet kwaliteitsborging is daarbij van belang.

Begroting 2025 We blijven inzetten op het aantrekken van voldoende personeel en daarnaast blijven we ook inzetten op voldoende scholing. Door de krappe arbeidsmarkt is het lastig om ervaren personeel aan te trekken voor een kleine gemeente zoals Terschelling. Dat betekent dat we veel moeten inzetten op het zelf opleiden van personeel. Dat is een lastige situatie, want dat betekent ook een verlies aan productiviteit. In 2024 is duidelijk geworden, dat de VTH-pool onderbezet is. Er is daarnaast sprake van een behoorlijke wisseling in personeel. Dit beïnvloedt de productiviteit en ook de kwaliteit. Om de kwaliteit toch te borgen is het noodzakelijk om een aantal werkzaamheden te laten uitvoeren door externe bureau's. Dat leidt tot hogere uitgaven dan was voorzien.

Wonen In 2025 wordt verder gewerkt aan de pijlers van het woonprogramma 135+. We gaan onverminderd voort met de ondersteuning van particulieren die op eigen erf voor Terschellingers betaalbare woningbouw willen realiseren. Daarnaast werken we aan de concretisering van de zogenaamde “grotere projecten”, woningbouwlocaties die veelal samen met Woonfriesland ontwikkeld worden voor sociale huurwoningen. Dit op basis van de prestatieafspraken met de corporatie. In 2025 gaat de schop in de grond voor tien sociale huurwoningen in Midsland, aan de Zuidermiede. Daarnaast worden planologisch voorbereidingen getroffen voor sociale woningbouw op onder andere de CNL locatie. In Halfweg wordt in 2025 een woningbouwprogramma gerealiseerd, bedoeld voor tijdelijke huisvesting van personeel, in samenwerking met de TOV. Voor personele inzet voor woonprojecten is net als in eerdere jaren een bedrag ter grootte van €350.000,- nodig voor 2025. Daarnaast is voor projectleiding voor het project Zuidermiede een bedrag ter grootte van €50.000,- begroot.

Standplaatsenbeleid We gaan nieuw toekomstbestendig standplaatsenbeleid maken ter vervanging van het beleid uit 2016. Dit zal medio 2025 gereed zijn zodat er in 2026 vergunningen conform dit beleid kunnen worden afgegeven. In de Kadernota is hiervoor 20.000 euro gereserveerd.

Geo-informatie BAG BGT De gemeente is de bronhouder voor diverse verplichte basisregistraties. Zo ook voor Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Deze registraties dienen aan de vereiste kwaliteit te voldoen. Hier wordt door het ministerie van BZK op toegezien middels verplichte verantwoording. Het bijhouden van de BAG wordt grotendeels door de gemeente zelf uitgevoerd. Voor de BGT geldt dat, via het samenwerkingsverband de Waddeneilanden, de meeste werkzaamheden belegd zijn bij de gemeente Leeuwarden

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Terschelling&id=80d7408e-e186-4a63-8c8b-756b5a6a1c90