Document · PDF

Bijlage 1 Begroting 2025

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente TerschellingBij agendapunt: (B) Begroting 202527.393 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2025

Inhoudsopgave Leeswijzer................................................................................................................................................ 6 1. Hoofdlijnen.......................................................................................................................................... 7 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen .............................................................................................................. 13 1.2 Financiële hoofdlijnen ................................................................................................................. 15 2. Programma's ..................................................................................................................................... 28 2.0 Bestuur en Ondersteuning .......................................................................................................... 29 Financiën ....................................................................................................................................... 36 2.1 Veiligheid..................................................................................................................................... 38 Financiën .......................................................................................................................................

41 2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 42 Financiën ....................................................................................................................................... 43 2.3 Economie .................................................................................................................................... 44 Financiën ....................................................................................................................................... 45 2.4 Onderwijs .................................................................................................................................... 46 Financiën ....................................................................................................................................... 48 2.5 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 49 Financiën ....................................................................................................................................... 52 2.6 Sociaal Domein............................................................................................................................

53 Financiën ....................................................................................................................................... 57 2.7 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 58 Financiën ....................................................................................................................................... 61 2.8Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing.......................................................................... 62 Financiën ....................................................................................................................................... 65 3. Paragrafen ......................................................................................................................................... 66 3.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 67 Toelichting per belastingsoort ...................................................................................................... 70 Lokale belastingdruk .....................................................................................................................

77 Uitvoering Wet WOZ ..................................................................................................................... 79 Kwijtscheldingsbeleid.................................................................................................................... 80 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 81 Gekwantificeerde risico's .............................................................................................................. 82 Niet-gekwantificeerde risico's ...................................................................................................... 85 Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen .......................................................................... 88 Financiële kengetallen .................................................................................................................. 90 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 94

Begroting 2025 Openbaar groen ............................................................................................................................ 95 Beheer en onderhoud wegen ....................................................................................................... 98 Riolering ...................................................................................................................................... 101 Gebouwen ................................................................................................................................... 105 Onderhoud gemeentelijk vastgoed ........................................................................................... 105 Haven .......................................................................................................................................... 107 3.4 Financiering ............................................................................................................................... 110 Wet FIDO & Kasgeldlimiet........................................................................................................... 111 Renterisiconorm & leningportefeuille ........................................................................................

112 Schatkistbankieren ...................................................................................................................... 114 Financieringspositie .................................................................................................................... 115 Omslagrente................................................................................................................................ 116 3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 118 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 122 Dienst (SozaWe) Fryslân ............................................................................................................. 124 Centrumregeling Sociaal Domein Friesland (SDF) ...................................................................... 125 Fryske Ufjieringstsjinst Miljeu & Omjouwing (FUMO) ................................................................ 126 Veiligheidsregio Fryslân .............................................................................................................. 127 De Waddeneilanden ...................................................................................................................

128 Welstandszorg Hûs en Hiem ....................................................................................................... 129 Afvalsturing Friesland & Fryslân Miljeu Noardwest.................................................................... 130 Kredietbank Nederland ............................................................................................................... 131 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten ........................................................................................... 132 Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ........................................................................ 133 Vereniging van Friese Gemeenten .............................................................................................. 134 Coöperatie Openbare Verlichting en Energie Fryslân................................................................. 135 Stichting Passantenhaven Terschelling ....................................................................................... 136 Stichting beheer Schoolgebouwen ............................................................................................. 137 3.7 Grondbeleid ..............................................................................................................................

138 3.8 Openbaarheidsparagraaf Begroting 2025................................................................................. 140 3.9 Geprognosticeerde balans ........................................................................................................ 141 3.10 Personele lasten ...................................................................................................................... 143 4. Bijlagen ............................................................................................................................................ 148 4.1 Uitgangspunten programmabegroting 2025-2028 ................................................................... 149 4.2 Baten en lasten per grootboeknummer ................................................................................... 151 4.3 Meerjareninvesteringsbegroting 2025-2028 ............................................................................ 163 4.4 Leningoverzicht ......................................................................................................................... 164 4.5 Staat van reserves en voorzieningen ........................................................................................ 165

Begroting 2025 4.6 Verdeling toeristenbelasting ..................................................................................................... 168 4.7 EMU-saldo ................................................................................................................................. 170 4.8 Begrippenlijst begroting 2025 ................................................................................................... 171

Begroting 2025

Leeswijzer

Foto: Anna Muijskens

Begroting 2025 (inclusief meerjarenraming 2026-2028) gemeente Terschelling Via de tegels hieronder navigeer je door de hoofdindeling. Op de volgende wijze vind je makkelijker wat je zoekt: •

Onder het kopje Hoofdlijnen vind je de inleiding en een overzicht van de belangrijkste financiële resultaten. • Onder het kopje Programma's vind je de programma's. Per programma staat aangegeven wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat het gaat kosten. • Onder het kopje Paragrafen vind je de door het BBV voorgeschreven verplichte paragrafen en een tweetal toegevoegde, niet verplichte, paragrafen. • De pijlen rechtsboven, naast de paginanummering, kun je gebruiken om door de achtereenvolgende pagina's te bladeren. • Gebruik de zoekfunctie rechtsboven om snel specifieke informatie over een onderwerp te vinden. • Met de link onderaan de pagina kun je de originele pdf van de Begroting 2025 downloaden. Behandeling in de raad van de gemeente Terschelling: Behandeling Begroting 2025 Via de link hierboven kom je rechtstreeks op de website van de gemeenteraad van Terschelling. Daar vind je 10 dagen voor behandeling van de begroting in de Raadsvergadering alle bijbehorende stukken, zoals het raadsvoorstel, het raadsbesluit en de begroting zelf. Via Terschelling TV is de behandeling van de Begroting 2025 live te volgen op 6 november 2024 vanaf 19:30 uur.

Begroting 2025

1. Hoofdlijnen Bestuurlijke boodschap Voorwoord “Myn jeaf Schylgerlân”

Algemeen Traditioneel is de behandeling van de begroting een moment dat gebruikt wordt voor algemene beschouwingen. Over de ‘toestand in de wereld’ en vooral over de gang van zaken in de eigen gemeente. Globale en nationale ontwikkelingen zijn ook van invloed op het leven op Terschelling. We noemen oorlogen, klimaatverandering, technologische ontwikkelingen, (des)informatie via (sociale) media en een toegenomen polarisatie in de samenleving. Een voorbeeld. De behoefte woningen te bouwen is al meerdere jaren een topprioriteit op Terschelling. Maar de huidige stikstofregels beperken de feitelijke kansen woningen te bouwen en de levering van stroom lijkt bij woningbouwprojecten tot eind 2037 heel lastig te worden. In het besef dat we niet alle externe ontwikkelingen kunnen beïnvloeden, is ook duidelijk dat er op Terschelling voldoende uitdagingen resteren om eendrachtig het hoofd te bieden. Terschelling is een prachtige plek om te wonen, te werken en te recreëren. Dat is anno 2025 nog absoluut het geval. Het eiland ligt er heel mooi bij. Vanzelfsprekend willen we als gemeente van betekenis zijn voor alle inwoners. Zeker ook voor diegenen die op welke manier dan ook een vorm van ondersteuning nodig hebben om op een aanvaardbare wijze deel te kunnen nemen in onze lokale samenleving. Wij willen iedereen een leefbare omgeving bieden.

De kurk waar onze economie op drijft is het toerisme. Wat dat betreft zien wij ook ontwikkelingen die de komende jaren ons aller aandacht verdienen. Dan denken wij aan de bootverbinding (concessie), de klimaatbestendigheid van het toeristisch product, de betaalbaarheid van het verblijf op Terschelling, de evenementen, de personele problematiek (vacatures en huisvesting), de staat van het havengebied en de wensen van onze badgasten. Als gemeente willen we onze ondernemers met raad en daad terzijde staan. Een ander centraal thema zal in de komende jaren de energievoorziening zijn. Er zullen zich de nodige kansen voordoen, maar de energievoorziening zal ook een onderwerp van aanhoudende zorg zijn. Volgend jaar willen we ook een brede discussie starten over water. De problemen van wateroverlast en vooral van droogte zullen we in deze periode niet oplossen, maar onderzoek toont aan dat zaken aan het veranderen zijn. We hebben al ervaringen opgedaan met grote droogte en met wateroverlast. De voorspelling is dat de zoetwaterbel van Terschelling onder invloed van de zeespiegelstijging de komende 50 jaar sterk in omvang zal afnemen. Het lijkt ons van groot belang maximale duidelijkheid te verkrijgen over de ontwikkelingen die ons op watergebied te wachten staan, zodat we tijdig gerichte maatregelen (zouden) kunnen nemen.

In 2025 moet duidelijk worden, dat de beschikbare gelden voor 'brede welvaart'(de bekende Regiodeal) ook op Terschelling echt zijn vruchten afwerpen. In financiële zin is door uw raad in juli een belangrijke piketpaal geslagen door te bepalen, dat in 2025 het te hanteren tarief voor de Toeristenbelasting € 2,16 zal bedragen. Bekend is dat we de

Begroting 2025 nodige investeringsplannen hebben (haven, onderwijshuisvesting) en dat we de beschikking moeten hebben over voldoende middelen om onze kapitaalgoederen op een voldoende niveau te onderhouden (wegen, riolering/water, groen, gebouwen). Net als het gros van de gemeenten hebben we verder in financiële zin last van het feit, dat de algemene uitkering uit het gemeentefonds in 2026 eenmalig fors lager zal zijn. Bij de behandeling van de Kadernota is met het oog op onze beperkte financiële mogelijkheden gesproken over temporisering. In het verlengde daarvan hebben we vooral kritisch gekeken naar het moment c.q. het jaar dat noodzakelijke investeringen daadwerkelijk gedaan zullen worden en wat dat betekent voor het ramen van kapitaalslasten (rente en afschrijving). Wij kunnen een begroting presenteren die in 2025 en in meerjarenperspectief structureel sluitend is. Dat bereiken we onder andere door een aantal woningen te verkopen waarvan het bezit voor het gemeentelijk beleid niet direct van belang is. Resultaten 20252028 Resultaat

2025 849.000

2026 387.000

2027 826.000

2028 529.000

Het voorstaande neemt niet weg, dat er reden tot zorg is als het om onze financiële positie gaat. Bij het verwerken van de actuele investeringsplannen hebben we ons als gemeente in financiële zin maximaal opgerekt. Het komende halfjaar willen we als college benutten om ons met nader onderzoek (al dan niet met externe hulp) verder te verdiepen in de kwetsbaarheid van onze financiële positie en in de kansen die er wel dergelijk zijn. Het is goed daarbij te beseffen, dat het gros van de gemeenten zich met vergelijkbare problemen ziet geconfronteerd. Concrete plannen Medio juli heeft u als gemeenteraad richtinggevende uitspraken gedaan over de prioriteiten die bij de uitvoering van het gemeentelijk beleid moeten worden gesteld. Bij het opstellen van deze begroting hebben we daar zo goed mogelijk rekening mee gehouden. Bij de behandeling van de jaarrekening 2023 in juni is afgesproken zo concreet mogelijk aan te geven wat we in 2025 willen bereiken, zodat daar na afloop van het jaar 2025 expliciet verantwoording over kan worden afgelegd. Daar hebben we ook een poging toegedaan. Het vorenstaande neemt niet weg, dat we in 2025 ongetwijfeld ook weer te maken zullen krijgen met onverwachte ontwikkelingen. In algemene zin zijn de in de begroting opgenomen ambities ontleend aan het coalitieakkoord van 2022 "Koers naar de toekomst: Meedenken, Meepraten, Meedoen”.

Wij blijven het daarnaast noodzakelijk vinden om te investeren in de kracht van de gemeentelijke organisatie.

In 2025 willen wij: 1. Personeel & Organisatie. Ook In 2025 is het essentieel om voldoende en gekwalificeerd personeel te hebben om de uitdagingen die er zijn het hoofd te kunnen bieden. We zetten in op het investeren in onze huidige medewerkers en het aantrekken en opleiden van nieuwe medewerkers. Duurzame inzetbaarheid en een prettige werkomgeving zijn daarbij uitgangspunt.

Begroting 2025 2. Communicatie In 2025 blijven we inzetten op begrijpelijke communicatie die toegankelijk is voor iedereen en op interactieve communicatie met onze inwoners. Hiervoor gaan we onder andere aan de slag met het verbeteren van de digitale toegankelijkheid van onze website. We blijven inzetten op arbeidsmarktcommunicatie. De afgelopen jaren hebben we hier grote stappen in gezet. Om nieuwe collega’s aan te trekken, blijft dit een belangrijk onderwerp. 3. Veiligheid We willen (uiterlijk) in 2025 een definitieve locatie bepalen voor de bouw van een nieuwe brandweerkazerne voor West-Terschelling. De bouw en de financiering daarvan is een verantwoordelijkheid van de Veiligheidsregio Fryslân. 4. Ruimtelijke Ordening a. Campus Victoria. De gesloten intentie-overeenkomst met NHL-Stenden en FB Oranjewoud willen we omzetten in formele/concrete afspraken. b. Dellewal Wij willen de raad in 2025 een voorstel doen tot het nemen van een formeel/concreet besluit over de toekomstige inrichting van de locatie Dellewal. 5. Wonen In de pijplijn zitten de nodige plannen, we hebben een uitgewerkt plan voor de Zuidermiede in Midsland en ook het plan CNL biedt kansen. Vanwege externe factoren (stikstof, stroom) zijn we genoodzaakt bij deze plannen steeds een voorbehoud te maken.

Als de plannen die op dit moment in behandeling zijn daadwerkelijk uitgevoerd worden dan halen we het met de provincie afgesproken aantal nieuw te bouwen woningen (195) zeker. Het landelijke woningprobleem speelt ook op Terschelling. De woningnood is hoog met lange wachttijden voor een sociale huurwoning en hoge prijzen en een gering aanbod voor koopwoningen. Dit maakt het jonge eilanders lastig om zelfstandig een woning te bemachtigen. Er zal daarom de komende jaren ingezet blijven worden op woningbouw. 6. Economische Zaken, Recreatie & Toerisme Recreatieondernemers (TCV) maken zich zorgen over de effecten van de vernatting van hun terreinen (gebruik zware machines, muggen) en de invloed daarvan op het in de toekomst aan te bieden toeristisch product. Daar willen we hen aandacht aan schenken. Dat kan onder andere in de nieuwe Toeristische Visie die we op gaan stellen. In de Torenstraat en onder het Brandarisplein zal de riolering moeten worden vervangen. Onze inzet is erop gericht gelijktijdig verbeteringen in de openbare ruimte te realiseren. Daartoe willen we in 2025 een integraal plan aanbestedingsgereed aan de raad presenteren. In 2025 willen we nieuw standplaatsenbeleid door de raad laten vaststellen.

Begroting 2025 In 2025 willen we toilet- en douchevoorzieningen realiseren bij Midsland aan Zee en Formerum aan Zee, de strandovergangen die gemeentelijk eigendom zijn. 7. Havenontwikkeling In het havengebied moet op zijn minst groot onderhoud gedaan worden. Daarbij willen we ook goed zicht hebben op gewenste toekomstige ontwikkelingen in het havengebied. In 2025 willen we de raad concrete, haalbare investeringsplannen voorleggen. Ondersteuning door de rijksoverheid, de provincie en het waterschap lijkt ons daarbij onontbeerlijk. 8. Havenorganisatie. Samen met de (vernieuwde) stichting Passantenhaven willen we een nieuwe gezamenlijke havenorganisatie een soepel verlopende start bezorgen. 9. Landbouw Met de landbouw willen we proberen duidelijke afspraken te maken over het gebruik en het onderhoud van (polder)wegen en over het gemeentelijk maaibeleid. In het overleg met de landbouw zullen ook de thema’s water, energie, mestbeleid en weidevogels op de agenda blijven staan. 10. Onderhoud kapitaalgoederen. Binnen het onderhoud van kapitaalgoederen wordt gewerkt aan verbetering in het planmatig onderhoud in alle disciplines. Daarvoor zijn de afgelopen jaren de basis areaal gegevens grotendeels op orde gebracht. En in 2024 zijn grote stappen gemaakt met het actualiseren van de beheerplannen.

Eind 2024 en in het eerste halfjaar van 2025 worden de beheerplannen voor wegenbeheer, rioolbeheer en groenbeheer ter vaststelling aan de raad aangeboden. Voorafgaand aan de besluitvorming willen we de raad betrekken bij de te maken keuzes over de te realiseren kwaliteit van de openbare ruimte. Op het gebied van water en rioolbeheer wordt in 2025 en 2026 in opvolging van het water en rioleringsplan(WRP) verder gewerkt aan het in kaart brengen van het watersysteem, zodat we het rioolstelsel en het stedelijk waterstelsel kunnen voorbereiden op de toekomst. Daarnaast wordt in lijn met het recentelijk vastgestelde gebouwenbeheerplan gewerkt aan de planvorming rond de renovatie van de gemeentewerf en de uitvoering van het onderhoud aan diverse panden zoals de rijks-monumentale reddingbootschuur. Eind 2024 wordt gestart met de uitvoering van het project Groene strand en Zwarte weg, waarvan de uitvoering naar verwachting wordt afgerond in de 1e helft van 2025. Na de besluitvorming rond het investeringskrediet voor het herstraten in Lies en de projecten Torenstraat en Brandarisplein wordt erop ingezet de uitvoering daarvan in 2025 te laten starten en waar mogelijk ook af te ronden. Het onderhoud van de begraafplaatsen is niet vaak onderdeel van politiek overleg. Het onderhoudsniveau heeft af en toe wel wat te wensen over gelaten.

Dat heeft vanzelfsprekend te maken met de enorme hoeveelheid werk die het betreft. We kijken in het groenbeheerplan opnieuw naar wat in 2025 en latere jaren wel/niet realistisch is op dit punt.

Begroting 2025 De discussie over een eventuele overdracht van wegen en paden tussen de gemeente en Staatsbosbeheer moet wat ons betreft in 2025 tot besluitvorming worden gebracht. 11. Verkeer/parkeren Als het gaat om de parkeerproblematiek in West-Terschelling willen we in 2025 een aantal concrete stappen zetten. Bovendien gaan we onderzoeken of het invoeren van een parkeerpas zoals ze die bijvoorbeeld op Texel kennen, kan helpen bij het terugdringen van het aantal auto’s dat naar Terschelling wordt overgezet. 12. Duurzaamheid Jaren geleden is de ambitie uitgesproken om in 2020 zelfvoorzienend te zijn als het om ons energieverbruik gaat. Dat is onhaalbaar gebleken. Nu is duidelijk geworden, dat we voor wat betreft de stroomvoorziening tegen de grens van de beschikbare capaciteit aan zitten. De problemen die daar het gevolg van zijn willen we benaderen vanuit de vraag ‘wat kunnen we nog wel?’. Dat vraagstuk moeten we op Terschelling gezamenlijk tegemoet treden. Meer concreet wordt in dit verband wel gesproken over ‘oplossingen achter de meter’, omdat andere Waddeneilanden vergelijkbare problemen hebben, is recentelijk een project gestart met de provincie en Liander samen met als doel initiatieven uit de samenleving te stimuleren en te ondersteunen. 13.

Onderwijs Toekomstbestendig, kwalitatief goed onderwijs aanbieden op Terschelling is voor ons vanzelfsprekend een belangrijk doel. We gaan ons in 2025 richten op mogelijkheden de samenwerking tussen het bijzonder en het openbaar onderwijs te versterken, onder andere door samen met het VCPOT een visie op het toekomstige onderwijs op Terschelling te ontwikkelen. In het verlengde daarvan maken we een definitief plan om ook de huisvesting van het onderwijs weer toekomstbestendig te maken. Om een begin te maken met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vragen wij een voorbereidingskrediet van €100.000. 14. Sport Sport en bewegen is voor alle eilanders belangrijk. Het is een onderdeel van ieders leefstijl. We blijven inzetten op het stimuleren van sport- en beweegactiviteiten. Met de voetbalverenigingen SC Terschelling en AVV maken we nieuwe, scherpe afspraken over de wijze van onderhoud van de velden. Die leggen we vast in het groenbeheerplan van de gemeente. Met voetbalclub AVV treden we boven in overleg over wensen en mogelijkheden de accommodatie in Hoorn te verbeteren. 15. Water Op Terschelling is water altijd al een belangrijk thema geweest. De laatste jaren krijgen we ook te maken met ontwikkelingen die desondanks vrij nieuw zijn: droogte en wateroverlast. Droogte en overlast vragen om goede samenwerking tussen de betrokken overheidspartijen.

Daar willen we in 2025 verder op inzetten want dat blijkt knap lastig te zijn omdat het erkennen van verantwoordelijkheid als snel leidt tot ongewenste financiële consequenties. Door ‘Deltares’ is het afgelopen jaar onderzoek gedaan naar de te verwachten ontwikkelingen die op watergebied voor Terschelling belangrijk zijn. In 2025 willen we via een ‘klimaatdialoog’ duidelijk zien te krijgen wat in een brede samenwerking wel en niet zou kunnen worden opgepakt. 16. Afval

Begroting 2025 We zijn tevreden over de samenwerking met Omrin en zullen voor 2025 wederom concrete prestatieafspraken maken met Omrin. In 2025 willen we daarbij de vraag expliciet op tafel leggen hoe we op Terschelling de hoeveelheid restafval per inwoner (net als andere gemeenten) terug zouden kunnen dringen en ook om de kosten te beheersen. 17. Cultuur Het college is voornemens om een cultuurnota op te stellen. 18. Handhaving In de eerste helft van 2025 willen wij een aangepaste beleidsnotitie Helder Handhaven vaststellen. Op dit moment wordt gekeken naar de prioritering van de te handhaven zaken. In de zomerperiode wordt een groot deel van de capaciteit ingezet op het voorkomen van overlast in de openbare ruimte. 19. Strandnotitie In 2025 pakt het college de Strandnotitie op. Deze notitie gaat over het gebruik van het strand en het mogelijke gebruik van het strand. De huidige Strandnotitie stamt uit 2005. De notitie is zodanig oud, dat hij nodig herzien moet worden, vanwege de veranderde regelgeving rond natuur, veiligheid enz. Met het vorenstaande hebben wij een flink aantal speerpunten benoemd waar we samen met de ambtelijke organisatie, inwoners en ondernemers en natuurlijk met uw raad in 2025 graag aan de slag gaan.

Burgemeester en Wethouders

De wnd. burgemeester, De secretaris, Mr. R.S. Cazemier H.M. de Jong

Begroting 2025

1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Kaders en cijfers Over Terschelling Terschelling is met in totaal 67.400 hectare één van de grootste gemeenten van Nederland. Dit komt doordat een groot deel van de Waddenzee, en daarbij het vogeleiland Griend, toebehoort aan het grondgebied van de gemeente Terschelling. Terschelling is met haar unieke sfeer, natuur en landschap erg in trek bij toeristen en daggasten. Naast een aantrekkelijke en veilige leefomgeving zijn de zee, het toerisme en de natuur belangrijke pijlers van het eiland. Inwoners Aantal inwoners per dorp Dorp West-Terschelling Midsland Hoorn Formerum Lies Oosterend Baaiduinen Landerum Kinnum Hee Striep Kaard Totaal

1 januari 2024

3 januari 2023 2.556 1.008 471 246 145 149 132 101 33 28 18 11 4.898

2.565 1.006 479 259 144 152 129 98 31 29 19 13 4.924

Organogram gemeente Terschelling

Planning- en control cyclus 2025 De basis van de planning- en control cyclus is de vastgestelde (raad 15-5-2024) Financiële Verordening. Op grond van artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college van burgemeester en wethouders voor aanvang van het begrotingsjaar een ontwerp-begroting aan de gemeenteraad.

Begroting 2025 Hierin staan ook de data waarin de gemeenteraad de jaarstukken, de Kadernota, de tussentijdse rapportages en de begroting met de meerjarenraming zal behandelen. Onderstaande tabel (tabel 1) beschrijft de planning- en control cyclus van 2025. Deze cyclus is opgesteld aan de hand van de (voorlopige) vergaderagenda van de gemeenteraad en houdt rekening met de wettelijke verplichte data van vaststelling van de begroting en de jaarverantwoording. Product Jaarrekening 2024 Kadernota 2026 1e Bestuursrapportage 2025 Begroting 2026 2e Bestuursrapportage 2025

Commissie 21 mei 2025 25 juni 2025 21 mei 2025 14 oktober 2025 14 oktober 2025

Raad 4 juni 2025 8 juli 2025 4 juni 2025 5 november 2025 5 november 2025

Begroting 2025

1.2 Financiële hoofdlijnen In dit hoofdstuk gaan we in op de cijfers, en beschrijven we hoe het geraamde resultaat voor 2025 is ontstaan. Het hoofdstuk geeft ook een overzicht van de meerjarige resultaten van de gehele begroting en de resultaten per programma in 2025. Daarbij beschrijven we ook de verwachte ontwikkelingen van het weerstandsvermogen. De financiële ontwikkelingen die leiden tot het voorliggende resultaat worden apart besproken. Tot slot geven we een toelichting op de incidentele baten en lasten. Financiële resultaten Resultaat begroting Het volgende overzicht biedt inzicht in de lasten en baten per programma en het begrotingssaldo voor en na verrekeningen met de reserves. Een gedetailleerd overzicht van de baten en lasten per grootboeknummer, per programma, is te vinden in de bijlage ''overzicht baten en lasten per grootboeknummer''. Resultaat begroting per programma Programma In € Lasten 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en Waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Totaal lasten Baten 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

-11.172.000

-11.731.000

-11.567.000

-11.720.000

-1.190.000 -2.606.000

-1.224.000 -2.487.000

-1.164.000 -2.390.000

-1.194.000 -2.659.000

-429.000 -4.168.000 -2.260.000

-377.000 -4.298.000 -2.251.000

-352.000 -4.381.000 -2.235.000

-352.000 -4.733.000 -2.218.000

-4.155.000

-4.121.000

-4.172.000

-4.273.000

-3.135.000

-2.984.000

-2.864.000

-2.914.000

-1.859.000

-1.594.000

-30.974.000

-31.067.000

-30.719.000

-31.657.000

17.264.000

16.984.000

17.586.000

18.172.000

59.000

Begroting 2025 Resultaat begroting per programma 2. Verkeer, vervoer en Waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Totaal baten Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Stortingen reserves Mutaties reserves Resultaat

608.000

693.000

5.301.000 3.613.000 399.000

5.399.000 3.613.000 399.000

5.498.000 3.613.000 399.000

588.000

533.000

2.440.000

2.253.000

2.217.000

2.242.000

1.107.000

507.000

31.379.000 405.000

31.010.000 -57.000

31.075.000 356.000

31.716.000 59.000

809.000

835.000

365.000

444.000

470.000

849.000

387.000

826.000

529.000

Op grond van artikel 189 Gemeentewet moet de gemeenteraad erop toe zien dat de begroting structureel in evenwicht is. In een begroting die in evenwicht is, worden structurele lasten - over de gehele periode van vier jaar - gedekt door structurele baten. Onderstaande tabel beschrijft het meerjarig structureel begrotingssaldo: van 2025 tot en met 2028. Resultaten (meerjaren) begroting 20252028 In € Saldo van baten en lasten Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo

2025 405.000

2026 -57.000

2027 356.000

2028 59.000

444.000

470.000

849.000

387.000

826.000

529.000

Begroting 2025 Resultaten (meerjaren) begroting 20252028 Waarvan incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

509.000

642.000

245.000

470.000

340.000

-255.000

581.000

59.000

De resultaten fluctueren per jaar. In 2025, 2027 en 2028 zijn ze positief, maar voor 2026 (het ravijnjaar) wordt een tekort geraamd. Incidentele baten en lasten zorgen ervoor dat in het structureel begrotingssaldo fluctueert. Het saldo is in 2025, 2027 en 2028 positief en dat betekent, dat de structurele begroting sluitend en daarmee in evenwicht is. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen beschrijft het vermogen van de gemeente om eventuele calamiteiten financieel op te vangen. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Op grond van bovenstaande resultaten ontstaat het volgende beeld van de ontwikkeling van de Algemene reserve: Algemene reserve in € Stand per 1 januari Toevoeging: resultaat boekjaar Onttrekking: resultaat boekjaar Stand per 31 december

2025 3.899.000

2026 4.748.000

2027 5.135.000

2028 5.961.000

849.000

387.000

826.000

529.000

4.748.000

5.135.000

5.961.000

6.490.000

Onderstaande tabel beschrijft het weerstandsvermogen. Uit de tabel blijkt dat de algemene reserve de komende jaren hoger is dan de door de raad vastgestelde minimale weerstandscapaciteit. Weerstandscapaciteit In € Stand algemene reserve per 31 december Stand reserve recreatie per 31 december

2025 4.748.000

2026 5.135.000

2027 5.961.000

2028 6.490.000

236.000

147.000

Begroting 2025 Weerstandscapaciteit Totale stand reserves per 31 december Minimaal benodigde weerstandscapaciteit Overschot/tekort weerstandscapaciteit

4.984.000

5.282.000

6.108.000

6.637.000

3.712.000

3.768.000

3.824.000

3.881.000

1.272.000

1.514.000

2.284.000

2.756.000

In de paragraaf weerstandvermogen worden de mutaties e.d. nader uit- en toegelicht. Solvabiliteit Solvabiliteitsratio Begroting 2025

2025 51%

2026 34%

2027 24%

2028 20%

Solvabiliteit is een belangrijke financiële maatstaf die aangeeft in hoeverre een gemeente in staat is om aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Deze verhouding wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het totale vermogen van de gemeente. Een hoge solvabiliteit geeft aan dat een gemeente meer eigen vermogen heeft dan vreemd vermogen, wat betekent dat het minder afhankelijk is van externe financiering. De provincie vraagt van elke gemeente een gezond solvabiliteitspercentage aan te houden van minimaal 20%. Wanneer de solvabiliteit daalt onder de 20%, zal de provincie niet direct overgaan naar preventief toezicht, maar zal ze in haar jaarlijkse beoordelingsbrief hier wel een opmerking over in opnemen. De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) kijkt ook naar de solvabiliteit van de gemeente. Zij doen dit achteraf door middel van de jaarrekening. Wanneer uit de jaarrekening blijkt dat de solvabiliteit onder de 20% daalt, zal de BNG daarover in contact treden met de gemeente. Recentelijk hebben de Waddeneilanden een regiodeal van maar liefst 36 miljoen euro weten binnen te halen. Dit bedrag is bedoeld om de eilanden te ondersteunen bij verschillende projecten. Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar de beste manier om dit bedrag in te zetten.

Het is van groot belang dat deze beslissing zorgvuldig wordt genomen, zodat de eilanden het maximale uit deze regiodeal kunnen halen. De vrijgekomen gelden uit deze regiodeal kunnen worden ingezet als financiering voor toekomstige investeringen. Hierdoor zal er een verlichting van de druk op de solvabiliteit ontstaan. Op dit moment is er geen formele, concrete toezegging aanwezig van gelden aan de projecten van de gemeente Terschelling. Hierdoor kunnen we in de begroting nog geen gelden opnemen van de regiodeal.

Financiële ontwikkelingen De vastgestelde Kadernota 2025 - 2028 beschrijft de belangrijkste (financiële) ontwikkelingen in de komende jaren. In deze begroting zijn ook de ontwikkelingen opgenomen die pas na behandeling van de Kadernota onder de aandacht kwamen. De ontwikkelingen worden uitgebreid toegelicht in de programma's waar deze onder vallen.

Begroting 2025 Opbouw begroting 2025-2028 in € Uitgangspunt primitieve begroting 2024 Wijzigingen 2e bestuursrapportage 2023 Wijzigingen 1e bestuursrapportage 2024 Wijzigingen Kadernota 20252028 Resultaat na Kadernota 20252028 Autonome ontwikkelingen begroting 20252028 Ontwikkeling algemene uitkering, indexaties budgetten en caoontwikkelingen Moties en amendementen Kadernota 20252028 Verwerking van de aangenomen moties en amendementen Overige ontwikkelingen en voorstellen Diverse budgetaanpassingen in verband met lopende ontwikkelingen Aanpassing post Onvoorzien cf. financiële verordening Resultaat na begroting 2025

2025 1.176.000

2026 -321.000

2027 309.000

2028 309.000

-406.000

-353.000

6.000

-282.000

85.000

36.000

335.000

-509.000

-229.000

-269.000

-401.000

-21.000

-818.000

82.000

249.000

-44.000

-47.000

-50.000

22.000

-562.000

-307.000

-362.000

-322.000

1.276.000

1.359.000

956.000

380.000

200.000

849.000

387.000

826.000

529.000

Begrotingssaldo

Begroting 2025 Het financieel perspectief start met het begrotingssaldo na vaststelling van de primitieve (meerjaren) begroting 2024. Het jaar 2025 laat daarin een positief saldo van € 1.176.000 zien. Na het invoeren van de wijzigingen uit de 2e begrotingswijziging 2023, de 1e bestuursrapportage 2024 en de Kadernota 2025-2028 daalt het resultaat in 2025 naar negatief € 21.000. Bij het doorvoeren van de genoemde financiële ontwikkelingen stijgt het resultaat van de begroting 2025 naar € 849.000. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en waar de gemeente zelf geen of nauwelijks invloed op kan uitoefenen. Deze hebben voornamelijk betrekking op indexeringen. Onderstaande tabel laat het effect van de autonome ontwikkelingen op de meerjarenraming zien. Autonome ontwikkelingen Begroting 2025 in € a. Kosten afvalinzameling en -verwerking b. Opbrengst afvalstoffenheffing c. Kosten straatreiniging d. Ontwikkeling OZB Totaal

2025 -183.000

2026 -189.000

2027 -212.000

2028 -237.000

145.000

151.000

174.000

199.000

-16.000

-19.000

-22.000

-25.000

10.000

85.000

-44.000

-47.000

-50.000

22.000

Ad a en b) Kostenverhoging afval en opbrengst afvalstoffenheffing Voor 2025 verwacht Omrin dat de kosten van afvalinzameling en de milieustraat met 7,5% stijgen ten opzichte van 2024. Voor het jaar 2024 waren deze kosten tot een bedrag van € 100.000 te laag opgenomen in de begroting, waardoor de kosten voor 2025 nog harder stijgen. De kosten van afvalverwerking stijgen naar verwachting met de reguliere index van +/- 2,5%. Deze stijging voorziet dat de kosten van met name afvalinzameling en de milieustraat fors toenemen. Het uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid van tarieven. Om deze kosten te kunnen dekken wordt voorgesteld de totale opbrengsten van afvalstoffenheffing te verhogen met € 145.000. Dit komt in 2025 neer op een stijging van ongeveer € 45,- per huishouden. (zie voor meer informatie en uitleg paragraaf 1, lokale heffingen) Ad c) Kosten straatreiniging De kosten voor de straatreiniging uitgevoerd door Omrin worden meegenomen in de Dienstverlengingsovereenkomst (DVO) welke de gemeente jaarlijks met Omrin afsluit. Omdat de verwachte stijging van deze kosten eveneens 7,5% bedraagt, is ook het begrote bedrag voor straatreiniging verhoogd. Ad d) Inkomsten OZB

Begroting 2025 De inkomsten OZB stijgen volgens plan met de reguliere index van +/- 2,7%, ongeacht de stijging van gemiddelde woningwaarde (4%) en van de waarde van niet-woningen (1%). Reeds genomen raadsbesluiten In de afgelopen periode zijn meerdere raadsbesluiten genomen die consequenties hebben voor het financieel perspectief. Deze besluiten zijn verwerkt in de meerjarenraming. Een overzicht van de besluiten is te zien in onderstaande tabel. Moties en amendementen Kadernota 2025-2028 in € e. Toeristenbelasting naar € 2,16 (motie 17 juli 2024) f. Aanpassen verordening toeristenbelasting 2025 g. Lagere dotering gebouwenvoorziening op basis mjop h. Kapitaallasten nieuw mjop i. Eenmalige injectie mjop Totaal

2025 -808.000

2026 -808.000

2027 -808.000

2028 -808.000

325.000

100.000

21.000

76.000

21.000

61.000

-200.000

-562.000

-307.000

-362.000

-322.000

Ad e en f) In de raadsvergadering van 17 juli 2024 is ingestemd met het verhogen van de toeristenbelasting naar € 2,16 in plaats van de voorgestelde € 2,60. Daarnaast is ook opgedragen om de verordening toeristenbelasting aan te passen. De financiële gevolgen hiervan zijn ook opgenomen in bovenstaande tabel. Ad g, h en i) Gebouwenbeheerplan (MJOP) De financiële effecten van het meerjarig onderhoudsplan en de noodzakelijke investeringen in de gebouwen die gemeentelijk eigendom zijn, zijn financieel vertaald in de (concept)begroting 2025. De maatregelen die nodig zijn voor verduurzaming hebben we als investering meegenomen in de begroting met een afschrijvingstermijn van 25 jaar. De dotatie aan de onderhoudsvoorziening was reeds structureel opgenomen in de begroting 2024, maar daalt met € 100.000 per jaar. Overige voorstellen Overige ontwikkelingen en voorstellen in € Ontwikkelingen j. Uitstellen uitvoering IHP (kapitaallasten)

2025 292.000

2026 772.000

2027 737.000

2028 385.000

Begroting 2025 Overige ontwikkelingen en voorstellen k. Uitstellen uitvoering Havenproject (kapitaallasten) l. Verkoop vastgoed (incidenteel) m. Verwijderen kapitaallasten riolering n. Consolidatie haven (wegvallen havengelden) o. Consolidatie haven (wegvallen exploitatielasten) p. Kosten project Talent Lokaal Centraal Voorstellen q. Muziekonderwijs r. Evenementen van en voor eilanders s. Cultuursubsidies t. Cultuurnotitie u. Armoedefonds v. Functie sociale veiligheid w. Integrale waterveiligheidsstrategie Vrijval budgetten i.v.m. dubbel opgenomen x. Woonprogramma y. Toeristische visie z. Onderwijsvisie aa. Vermindering autogebruik nieteilanders Totaal

110.000

226.000

231.000

50.000

600.000

46.000

92.000

139.000

-275.000

275.000

321.000

-21.000

60.000

-30.000

-10.000 -30.000

-12.000 -15.000 -12.000 -100.000

-12.000 -12.000 -100.000

-15.000

50.000 52.000 20.000

25.000

100.000 -

1.276.000

1.359.000

956.000

380.000

Ad j) Uitstellen uitvoering IHP (Kapitaallasten) De verwachting was dat er vanaf 2024 gestart zou worden met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs. De uitvoering is op het moment van schrijven nog niet gestart. De verwerkte kapitaallasten schuiven daarmee naar achteren en dit levert een voordeel op binnen de begroting voor sommige jaarschijven. De kapitaallasten voor de jaren 2026-2028 wijzigen ook, echter is nog niet volledig inzichtelijk welke bedragen hierbij horen. Bij de 2e bestuursrapportage 2024 kan hier naar verwachting meer duidelijkheid over worden gegeven. Ad k) Uitstellen uitvoering Havenproject (Kapitaallasten)

Begroting 2025 In 2024 zou er volgens de ''oude'' planning gestart worden met de uitvoering van het Havenproject. Deze planning is met de komst van het nieuwe projectteam gewijzigd. In 2024 worden nog geen investeringen gedaan en de opgenomen kapitaallasten voor 2025 kunnen daarom vervallen. De kapitaallasten voor de jaren 2026-2028 wijzigen ook, echter is nog niet volledig inzichtelijke welke bedragen hierbij horen. Bij de 2e bestuursrapportage 2024 kan hier naar verwachting meer duidelijkheid over worden gegeven. Bij het doen van investeringsvoorstellen zullen wij rekening houden met een in de raadsvergadering geopperde suggestie de afschrijvingenstermijn te bepalen op 40 jaar. Ad l) Verkoop vastgoed (incidenteel) De komende 2 jaar wordt er een aantal van de panden in het bezit van de gemeente verkocht. Naar verwachting leveren deze verkoop een winst op van in totaal € 1.200.000. Dat is een voorzichtige raming. In het gemeentelijk woningbezit zit een forse stille reserve. Ad m) Verwijderen kapitaallasten riolering In de kadernota 2025-2028 is alvast rekening gehouden met kapitaallasten vooruitlopend op het nieuwe Rioleringsplan voor de gemeente. Omdat de planvorming pas in januari 2025 gereed is en er nog het een en ander zal wijzigen zijn deze kapitaallasten voor alsnog verwijderd.

Ad n en o) Consolidatie haven Naar verwachting zullen per 1-1-2025 de gemeentelijke haven en de jachthaven samengevoegd worden. Hiertoe is aan de gemeenteraad op 2 oktober 2024 een besluit voorgelegd. Indien de gemeenteraad akkoord is gegaan, wordt de exploitatie van de gemeentelijke haven ondergebracht bij de Stichting Passantenhaven Terschelling. Heffing van havengeld is dan geen gemeentelijke taak meer. Deze taak zal in het vervolg door de stichting namens de gemeente worden uitgevoerd. Met het samenvoegen van de havens valt ook een (gedeelte) van de exploitatielasten vrij. Vooralsnog is hiervoor een bedrag opgenomen ter hoogte van de weggevallen opbrengsten, met name omdat een gedeelte van de lasten nog wel voor de gemeente blijft (uitbreiden) Ad p) Project Talent Lokaal Centraal De kosten voor dit project zijn opnieuw in kaart gebracht en voor sommige jaren verlaagd. Dit levert in de eerste 3 jaarschijven een voordeel op. Ad q) Muziekonderwijs Jaarlijks worden vóór 1 juni de subsidieaanvragen ingediend in het kader van het subsidiejaarprogramma. Hieruit blijkt dat de aanvragen voor muziekonderwijs € 10.000 hoger zijn dan opgenomen in de meerjarenraming. Voorgesteld wordt om de verhoging structureel op te nemen in de begroting.

Ad r) Evenementen van en voor Eilanders Bij behandeling van de kadernota is een motie aangenomen om de regeling voor subsidies aan kleinschalige eilander evenementen uit te breiden. Hiervoor is structureel een extra bedrag benodigd van € 30.000. Ad s) Cultuureducatie

Begroting 2025 Om actief in te blijven zetten op cultuureducatie met behulp van subsidies is structureel een extra bedrag nodig van € 12.000. Ad t) Cultuurnotitie In 2025 willen wij een nieuwe Cultuurnotitie opstellen. Hiervoor is eenmalig een bedrag benodigd van € 15.000. Ad u) Armoedefonds Voor de gemeentelijke bijdragen aan het Jeugd- en Volwassenfonds Sport & Cultuur en Stichting Leergeld wordt een ruimer budget gereserveerd, zodat meer eilanders in staat worden gesteld actief te participeren in de samenleving. Hiervoor is structureel een extra bedrag nodig van € 12.000. Ad v) Functie sociale veiligheid Dit betreft (deels) een nieuw te ontwikkelen functie gericht op het gebied van preventie en sociale veiligheid. Ad w) Integrale waterveiligheidsstrategie In het Deltaprogramma 2021 staat dat elke Waddeneiland een plan moet hebben voor de de waterveiligheid. Dit plan is gemaakt. Daaruit voortvloeiend zal een uitvoeringsprogramma worden opgesteld. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar programma 2.8. Ad x) Woonprogramma Na het doorlopen van de budgetten voor het Woonprogramma bleek dat de structurele ramingen voldoende zijn om de extra lasten in het kader van dit programma te dekken voor het jaar 2025. Het aanvullend gevraagde bedrag van € 50.000 vanuit de kadernota 2025 kan dus vrijvallen.

Ad y) Toeristische visie In de kadernota 2024 is voor het jaar 2025 reeds een bedrag opgenomen voor het uitvoeren van de toeristische visie. In de kadernota 2025 is dit bedrag per abuis opnieuw opgevoerd en kan dus vrijvallen. Ad z) Onderwijsvisie In de kadernota 2025 is een bedrag aangevraagd voor het opstellen van een onderwijsvisie in 2025. De reeds aanwezige budgetten lijken toereikend genoeg om de kosten te dekken. Het bedrag kan daarom vrijvallen. Daarnaast is er ten behoeve van voorbereiding IHP voor 2026 een budget meegenomen. Ad aa) Vermindering autogebruik niet-eilanders In de kadernota 2024 is voor het jaar 2025 reeds een bedrag opgenomen voor het uitvoeren van een onderzoek naar het verminderen van autogebruik van niet-eilanders. In de kadernota 2025 is dit bedrag per abuis opnieuw opgevoerd en ook dit bedrag kan dus vrijvallen.

Begroting 2025 Onderhanden zijnde moties/amendementen: Op het moment van opmaak van de begroting 2025 zijn er nog enkele moties/amendementen te betitelen als onderhanden werk. Op een later moment zullen in het verlengde van de bedoelde moties voorstellen aan de raad worden gedaan. Eventuele financiële consequenties van de moties/amendementen zijn dus nog niet meegenomen in de begroting 2025. Het gaat over de volgende moties/amendementen: Moties/amendementen (OHW) - Trillingen Lies - Torenstraat en Brandarisplein - Strandovergangen - Maairobot voetbalvereniging

Overzicht van de incidentele baten en lasten Op grond van artikel 189 Gemeentewet moet de gemeenteraad erop toe zien dat de begroting structureel in evenwicht is. In een begroting die in evenwicht is, worden de structurele lasten - over de gehele periode van vier jaar - gedekt door structurele baten. Om vast te stellen dat sprake is van structureel evenwicht is het belangrijk te begrijpen welk deel van de baten en lasten structureel zijn, en welke baten en lasten incidenteel zijn. De onderstaande tabellen beschrijven de incidentele baten en lasten in het meerjarenperspectief. Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd even duidelijk. Het BBV hanteert de richtlijn dat wanneer de tijdelijke baten of lasten ‘eindig’ zijn, zij een incidenteel karakter hebben. Onttrekkingen en toevoegingen van en aan reserves worden altijd als incidenteel aangemerkt. Incidentele baten Specificatie incidentele baten In € Onttrekkingen reserves Verkoop onroerend goed Totaal incidentele baten

Taakveld 0.10

2025 809.000

2026 809.000

2027 835.000

2028 835.000

8.3

600.000

1.409.000

835.000

Onttrekkingen reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd. Dit is alleen niet het geval als het (onder voorwaarden) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat, of om

Begroting 2025 onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal drie jaar met als doel structurele kosten te dekken. De onttrekking voor het havenbedrijf wordt gedaan om het exploitatietekort van onze havenactiviteiten te dekken en is gebaseerd op de berekening van het te verwachten tekort over het betreffende jaar. Een uitgebreid overzicht van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves is terug te vinden in bijlage 5. Incidentele lasten Specificatie incidentele lasten In € Open, transparante en laagdrempelige communicatie met burgers 'de gemeente profileert zich als een goede werkgever'' anders verdeeld Transactiekosten Victoria (oude campus) Transactiekosten Dellewal Eenmalige injectie mjop Intergrale Waterveiligheidsstrategie Onderzoek mogelijkheid tweede brug (aanleginrichting) havengebied Ontwikkelen toeristische visie Maatregelen om auto gebruik niet-eilanders te verminderen Initiatieven op het gebied van vervolgopleidingen stimuleren Cultuurnotitie Eerstelijnszorg blijft een prioriteit op het eiland Implementatie Omgevingswet Erfpacht als instrument om nieuwbouw betaalbaar te houden

Taakveld 0.4

2025

2026 -150.000

2027

2028

0.4

-50.000

0.4

-15.000

0.4

-15.000

0.4 2.4

-200.000 -15.000

2.4

-25.000

3.4

-52.000

3.4

-25.000

4.3

-30.000

5.3 7.1

-15.000 -

-10.000

8.1

-200.000

-175.000

8.3

-25.000

Begroting 2025 Specificatie incidentele lasten Toevoegingen reserves Totaal incidentele lasten

0.10

-365.000 -900.000

-365.000 -882.000

-365.000 -590.000

-365.000 -365.000

Implementatie Omgevingswet Vanaf 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Om de invoering hiervan te realiseren is een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. Hoewel de uitvoering van de Omgevingswet een structurele taak van de gemeente wordt, schrijft het BBV voor dat de kosten die gemaakt worden ter voorbereiding op de uitvoering van een nieuwe of gewijzigde structurele taak als incidenteel aangemerkt worden. De implementatiekosten zijn tijdelijk en vallen daarom niet onder de structurele lasten.

Begroting 2025

2. Programma's Inleiding Dit hoofdstuk gaat over de verschillende programma's en taakvelden die zijn opgenomen in het totale programmaplan. In totaal zijn er negen programma's en taakvelden waarbinnen we activiteiten uitvoeren om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. Om deze doelen te omschrijven, gebruiken we de volgende drie vragen: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat zijn de kosten? Elk programma begint met een inleidende tekst. Vervolgens geven we antwoord op de vragen wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Aan de rechterkant van de tekst wordt er een cirkeldiagram weergegeven waarin de totale baten en lasten van het programma inzichtelijk worden gemaakt. Onder het kopje 'financiën' worden de baten en lasten uitgesplitst per taakveld en wordt er een overzicht gegeven van de voorstellen per taakveld. De uitwerking op kostenplaatsniveau is terug te vinden in bijlage 2.

Begroting 2025

2.0 Bestuur en Ondersteuning Wat willen we bereiken? Het programma 'Bestuur en Ondersteuning' is bedoeld om ondersteuning te bieden op verschillende gebieden. De onderwerpen die binnen dit programma vallen, zijn onder andere het faciliteren van de Raad en het College, Burgerzaken en Personeel en Organisatie. Het programma biedt dus een breed scala aan onderwerpen, elk met hun eigen specifieke doel. Het faciliteren van de Raad en het College omvat het verlenen van ondersteuning aan deze organen op verschillende gebieden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het ondersteunen bij vergaderingen en het opstellen van beleidsstukken. Burgerzaken richt zich op het bieden van dienstverlening aan burgers, zoals het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen. Tot slot richt Personeel en Organisatie zich op het ondersteunen van medewerkers en het zorgen voor een goed functionerende organisatie.

Publieksdienstverlening In 2021 is er een onderzoek gedaan naar de publieksdienstverlening bij de gemeente Terschelling. De uitkomsten daarvan zijn vastgelegd in het Kompas Toekomstbestendige dienstverlening gemeente Terschelling 2030. In 2025 geven wij vorm en inhoud aan de processen en acties die hier uit voortvloeien. De uitrol verloopt via een vijftal pijlers.

Het doel van de vijf pijlers is om de klanten van de gemeente Terschelling, zowel inwoners als bedrijven beter te faciliteren. Daartoe werken wij ook aan de verbetering van de communicatie , intern en extern. De vijf pijlers waar aan gewerkt wordt zijn: 1. Toegankelijk en bereikbaar. Een sterke front-office, meer klantcontactfuncties. 2. Snel en gemakkelijk. Digitaal snel aanvragen en ontvangen met een snelle afhandeling. 3. Persoonlijk contact. Passend bij situatie, betrokken, huis van het eiland: de deur staat open, warm welkom, trots op Terschelling, ontmoeting 4. De vraag van de eilander centraal. Een integraal aanbod van producten 5. Samen komen we verder, samen werken aan het eiland. Vanaf het begin van de uitvoering is er aan alle pijlers gewerkt. En dat gebeurt nog steeds. Zo zijn we al lang bezig om de implementatie en het gebruik van het zaaksysteem Mozard te verbeteren. Hiertoe werken wij samen met de andere Waddeneilanden en in het bijzonder Texel.

Begroting 2025 Tegelijkertijd wordt er ook gewerkt aan een verdergaande digitalisering van alle producten die ook op de website staan en komen. De website zelf is ook vernieuwd, maar dat is ook een work in progress. We trainen medewerkers in taalgebruik in brieven, rapporten, adviezen enz. We trainen ook de medewerkers aan de telefoon. Verder zijn we bezig om de uitstraling van het gemeentehuis te verbeteren. Het huis voor en van de eilanders. Dit betreft pijler 5: het opfrissen van de publiekshal en de raadszaal. De Publiekshal van de gemeente heeft verschillende functies. In algemene zin kan een Publiekshal vele functies verenigen. Het is nu bij ons een grote ruimte, die niet of nauwelijks aantrekkelijk is ingericht. Dat heeft tot gevolg dat mensen een beetje rondhangen als ze (lang) moeten wachten. Het straalt onvoldoende welkom uit om : te wachten, even te kunnen zitten, gezellig te ontmoeten, kopje koffie, het kunnen werken voor ondernemers/zzp-ers in algemene zin en tijdens het wachten. Een warme ruimte voor overleg tussen een inwoner en een ambtenaar. Een fijne ruimte voor bijeenkomsten en recepties. Dat geldt ook voor de raadszaal. Deze wordt eveneens voor meer doeleinden gebruikt dan alleen voor de raad, al is dat wel de hoofdmoot. Het totale kostenplaatje van dit project zal ongeveer € 250.000 kosten. Dat is inclusief de opfrisbeurt van de hal en de raadszaal.

De kapitaallasten voor dit project waren al in de begroting opgenomen.

Eiland(er) met kwaliteit(en) Arbeidsgelegenheid is evenals wonen speerpunt van de raad van de gemeente Terschelling. De gemeente Terschelling is een grote werkgever. De raad van de gemeente Terschelling heeft oor voor de problematiek die nu en in de komende jaren nog sterker speelt op de arbeidsmarkt. In de raadscommissie van 10 januari 2024 is door de Raad een handreiking gedaan richting het college. De handreiking geeft de mogelijkheid al ingezette acties, wensen en al geplande zaken op het vlak van het verstevigen van het ambtelijk apparaat te continueren en de capaciteit (formatie) te vergroten. In 2025 en verder wil het college inzetten op versterking van de organisatie met als uitgangspunt mensen die de juiste kwaliteiten hebben en zich willen inzetten voor het eiland. Door onze raad is de wens uitgesproken om met name zoveel mogelijk lokaal talent in te zetten binnen onze organisatie. Nu wordt daar al op vele vlakken op ingezet (stages, kennismakingsdagen, scholenbezoek en eilanders gelden als interne kandidaten) maar er leeft een wens om daar nog steviger op in te zetten. Want hoe mooi is het als je eilanders met de juiste competenties een passende kosteloze opleiding kunt bieden en direct een baan! Hiermee voorkom je reisbewegingen en wordt de belemmering van een dure studie weggehaald.

Dit onder de noemer Talent Lokaal Centraal! (TLC) Het werven van geschikt personeel wordt steeds moeilijker. Dit is een landelijk probleem. En dat is nog eens extra ingewikkeld voor de gemeente Terschelling. Niet alleen vanwege een krimpende markt maar ook vanwege de geografische ligging. Ook speelt de toenemende vergrijzing van de bevolking en het niet altijd rooskleurige imago van ambtenaren ook een grote rol. Daar staat

Begroting 2025 tegenover dat er veel competente mensen op het eiland wonen die door een aanvullende opleiding prima binnen de gemeente Terschelling zouden kunnen werken. Het college wil in 2025 dan ook op de volgende zaken inzetten:

Talent Lokaal Centraal (TLC) Een incompany opleidingstraject gaat de nieuwe medewerkers met een HBO niveau snel de vereiste kennis voor de uitoefening van de functie bijbrengen. Een kansrijk project voor een organisatie van onze omvang. In dit geval gaan de kosten deels voor de baten uit maar het is een unieke mogelijkheid om een flinke impuls te geven aan de Terschellinger samenleving. Wil dat zeggen dat iets dergelijks niet kan voor MBO niveau? Nee zeker niet! Het valt alleen buiten de scope van dit project. Maar mogelijk volgt dit in de nabije toekomst ook. Samen met de Bestuursacademie zal de twee jarige HBO+ opleiding Adviseur Lokale Overheid (ALO) en de differentiaties financiën, algemeen Juridische Zaken of Omgeving, incompany op Terschelling georganiseerd worden. Deze personen die nieuw in dienst worden genomen starten met de opleiding en worden voor de duur van de opleiding ingezet op verschillende projecten gerelateerd aan het uitvoeringsprogramma en coalitieakkoord. Dat betekent dat het ambtelijk apparaat wordt uitgebreid met circa 12 ( 10,7 Fte’s) bij voorkeur lokale medewerkers. Is de deelnemer na 2 jaar geslaagd voor de bestuursacademie, dan volgt een vaste aanstelling. In 2009 heeft de gemeente Terschelling ook de ALO opleiding kosteloos aangeboden aan inwoners van de gemeente Terschelling. Er is toen gestart met een groep van 19 deelnemers.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Terschelling&id=80d7408e-e186-4a63-8c8b-756b5a6a1c90