2025-07-01 a. Vaststelling van het strategisch economisch beleidsplan 2025 - 2035 - Ontwerpbesluit
Tekst van het document
Dit kunnen we doen met subsidies, passende regelgeving en een flexibele en meedenkende houding van ons als gemeente. We stimuleren en faciliteren projecten die bijdragen aan het optimaliseren van efficiënt energiegebruik. Bijvoorbeeld op het gebied van warmte-uitwisseling en restwarmtegebruik, isolatie- en renovatieprojecten voor bedrijfspanden, collectieve energieopwekking en de eventuele inzet van de ELSTA-energiecentrale voor congestieverlichting in de regio. We kunnen dergelijke projecten faciliteren met subsidies en er met ons ruimtelijk beleid op aansluiten. We verkennen de opties voor het opzetten van energy hub(s) op onze bedrijventerreinen. Hier zijn opwekking, warmte, opslag en verbruik op elkaar afgestemd. Zo’n decentraal netwerk vormt de basis voor een duurzame energievoorziening voor bedrijven. Ook verlicht het de druk op het elektriciteitsnet. Om dit te realiseren is samenwerking essentieel. Met bedrijven(collectieven) en netbeheerders, en met partijen als North Sea Port en de Taskforce Zeeuwse Netoplossing. We willen voor 2030 een energie-hub realiseren. We presenteren onszelf als proeftuin-locatie voor de energietransitie. Al hebben we zelf niet alle kennis in huis, we kunnen toch wat doen. Want we hebben wel de ruimte om te experimenteren en energieprojecten uit te rollen.
Door onze ligging en gevestigde industrie bieden we een aantrekkelijke omgeving voor bedrijven die op andere plekken in Nederland (of daarbuiten) zijn gevestigd. Zij kunnen hun innovaties die de energietransitie versnellen, testen en uitrollen in onze gemeente.
31/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
20
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Dow onderzoekt in samenwerking met Shell middels een proeffabriek de mogelijkheden voor elektrificatie van het kraakproces.
•
Er loopt een ruimtelijke procedure van TenneT en het ministerie van Klimaat en Groene Groei voor de aanleg van een 380kV hoogspanningsverbinding in Zeeuws-Vlaanderen, met een 380kV aansluiting en aanleg van een 380/150kVs hoogspanningsstation in of nabij Terneuzen.
•
In de Kanaalzone wordt in 2026 een operationele waterstoffabriek gerealiseerd, waardoor bedrijven in de regio in het project “waterstof proeftuin” de overstap naar waterstof kunnen maken. Opgedane kennis in dit project wordt gedeeld om de transitie naar waterstof te bevorderen.
•
De benodigde infrastructuur voor het verbinden van Zeeland met vier Nederlandse industrieclusters in een waterstofnetwerk is naar verwachting gerealiseerd in 2030.
•
Vanuit Impuls Zeeland wordt gekeken naar het animo onder bedrijven voor het opzetten van een energiehub.
•
TenneT en DOW hebben een Letter of Intent ondertekend voor de verkenning of de capaciteit van de ELSTA-energiecentrale van DOW kan worden vergroot om meer elektriciteit beschikbaar te maken in de regio Zeeuws-Vlaanderen. Zo wordt het elektriciteitsnet ontlast.
Circulaire transitie Naast onze inzet op de energietransitie streven we er ook naar om de milieudruk te verlagen. Dit kan door de circulaire activiteit binnen onze gemeente te vergroten. Om dit te bewerkstelligen zetten we in op de volgende strategische acties: We faciliteren boeren die grondstoffen voor de productie van biobased bouwmaterialen willen (gaan) verbouwen. Hierbij kan onze contactpersoon voor agrarische bedrijven ondersteuning bieden. Hiermee dringen we CO 2- en stikstofemissie terug. Ook dragen we zo bij aan de omslag naar biobased bouwen. We stimuleren gevestigde (industriële) bedrijven CO2 af te vangen. Vervolgens kunnen bedrijven die CO2 hergebruiken in producten, zoals synthetische brandstoffen kuntstoffen of beton. Of als groeimiddel in de glastuinbouw. Hiermee wordt klimaatverandering tegengegaan. Doel is dat de drie bedrijven met de hoogste CO 2-uitstoot in 2030 CO2afvang toepassen. 10 We stimuleren het bedrijfsleven in de transitie naar een circulaire economie . Hiervoor bieden we mkb-ondernemers informatie over de mogelijkheden tot circulair opereren. Ook bieden we inzicht in regelingen waar zij gebruik van kunnen maken. Vanaf 2026 kunnen de Duurzaamheidsloketten vragen over circulair ondernemen beantwoorden. Ondernemers die een vergunning of subsidie aanvragen, worden gewezen op de In 2024 zijn dit Yara, DOW en Zeeland Refinery.
Yara heeft aangekondig in 2026 CO 2 te gaan afvangen. DOW en Zeeland Refinery hebben het voornemen dit in 2030 toe te passen. 10
32/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
21
circulaire mogelijkheden. De gemeente zet uiterlijk in 2026 in op een collectieve aanpak om bedrijventerreinen te ondersteunen op het gebied van circulaire economie.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Yara Sluiskil gaat vanaf 2026 jaarlijks 800.000 ton CO2 afvangen en in vloeibare vorm vervoeren naar Noorwegen, waar het permanent wordt opgeslagen.
•
Dow Terneuzen wil in 2030 1,7 megaton minder CO2 uitstoten door de implementatie van technieken voor CO2 afvang.
•
Zeeland Refinery heeft als doel om tegen 2030 te beginnen met de afvang van CO2 uit de rookgassen van haar waterstoffabrieken.
•
Alta Carbon Technologies voert op Valuepark Terneuzen een pilot uit voor het omzetten van CO2 en andere gassen afkomstig van de chemische industrie in een vloeistof voor batterijen.
•
Middels CIRCO Zeeland wordt het Zeeuws bedrijfsleven ondersteund in de transitie naar een circulaire economie. Hiermee ontstaat contact met hub-partners en inzicht in andere programma’s, vouchers of subsidieregelingen op het gebied van circulariteit.
•
Subsidieregeling Zeeland in Stroomversnelling
4.2 Ruimte voor werken en ondernemen We richten ons op een toekomstbestendige economie met duurzame groei en innovatie. We diversifiëren onze bedrijventerreinen. Dit doen we door vernieuwende bedrijven aan te trekken die bestaande ketens en clusters verder versterken. Daarnaast creëren we koppelingsgebieden. Hiermee versterken we natuur en beschermen we de leefomgeving. We stimuleren grensverleggend ondernemerschap. We verbinden onderwijs en praktijk via hybride leeromgevingen en we versterken campussen en loopbaanpaden. Onze stads - en dorpskernen ontwikkelen we als aantrekkelijke verblijfsplekken voor inwoners en bezoekers. De voorzieningen en evenementen ter plaatse zijn kenmerkend voor ons DNA. Om dit te bewerkstelligen zetten we in op vijf strategische pijlers: Bedrijventerreinen Ontwikkeling van campussen en broedplaatsen Aantrekkelijke stads- en dorpskernen Agrarische locaties Ondernemerscultuur
Bedrijventerreinen We brengen de infrastructuur voor bedrijventerreinen op orde als het gaat om energie en mobiliteit. Hiermee verbeteren we ons vestigingsklimaat. We richten ons op duurzame groei en innovatie, met ruimte voor circulaire processen, (internationale) startups en innovatief mkb die bestaande ketens en clusters versterken. Hiermee diversifiëren we onze bedrijventerreinen en verkleinen we onze afhankelijkheid van gevestigde grote spelers. Ons uitgangspunt blijft steeds ons economisch DNA.
33/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
22
We geven onze bedrijventerreinen ieder een eigen profiel, van havengerelateerd tot woonwerklocaties. We creëren koppelingsgebieden om natuur en leefomgeving te beschermen. We houden ruimte voor toekomstige ontwikkelingen. Met de Nieuwe Sluis benutten we kansen voor economische groei, werkgelegenheid en toerisme. Om dit te bereiken zetten we in op de volgende strategische acties: We ondernemen diverse initiatieven die de uitdagingen van netcongestie minimaliseren. (We hebben ze al benoemd in de paragraaf Economische transities eerder in dit hoofdstuk.) Zo zorgen we ervoor dat de energievoorziening op onze bedrijventerreinen naar behoren functioneert. We zetten in op herstructurering en transformatie van onze bedrijventerreinen. We hebben al een paar bedrijventerreinen benoemd waar we transformatie en/of herstructurering verwachten. Ook werken we samen met ondernemersverenigingen om onze bedrijventerreinen te verduurzamen. Hierbij richten we ons onder andere op vergroenen, waterberging, mobiliteit en ontsluiting, parkeren en circulariteit. Hiermee rollen we het VerBeTer-project verder uit over de gemeente. We zetten in op de realisatie van verbeterde mobiliteitsvoorzieningen. Ten eerste voor bedrijven, om zo een goede ontsluiting (van bedrijventerreinen) te bieden en het vestigingsklimaat te verbeteren. De Westerscheldetunnel is tolvrij voor personenvervoer.
We willen dat ook vrachtverkeer gratis door de tunnel mag. Dat is van belang voor het vestigingsklimaat en de bereikbaarheid van bedrijven in onze gemeente. Door te lobbyen bij de provincie en het Rijk proberen we dit voor elkaar te krijgen. Ten tweede voor studenten, die gebaat (en vaak afhankelijk) zijn van openbaar vervoer om hun school te kunnen bereiken. Tot slot ook inwoners en bezoekers, om ervoor te zorgen dat zij hier kunnen komen werken, wonen en recreëren. Goede (openbaar vervoer) verbindingen binnen Zeeuws-Vlaanderen, met de rest van Zeeland en Nederland, en met Gent en het Belgische achterland zijn essentieel. Om dit waar te maken, gaan we diverse pilotprojecten en structurele verbindingen opzetten. Hierin kunnen we alternatieve vormen van openbaar vervoer, zoals deelvervoer, uittesten. Een eerste voorbeeld hiervan is de structurele busverbinding naar Gent op de midden-Zeelandroute, met opstapplaatsen in onder andere Terneuzen en Westdorpe. In 2025 treffen we de voorbereidingen hiervoor. Om onze afhankelijkheid van grote gevestigde bedrijven te verkleinen zetten we in op diversificatie van ons bedrijvenportfolio. Hierbij blijven we te allen tijde uitgaan van ons economisch DNA. Daarom trekken we bedrijven aan die gevestigde ketens en clusters versterken. Denk aan de chemie, procesindustrie en logistiek. Maar we mikken ook op nieuwe opkomende ketens.
Denk aan waterstof, alternatieve eiwitten en circulariteit. Hiermee sluiten we aan op provinciaal beleid voor bedrijven die passen bij het Zeeuwse DNA (water, voedsel, energie). We maken een ontwikkelplan voor bedrijvigheid in onze gemeente. We stellen een afwegingskader op dat als leidraad dient voor het maken van keuzes. We maken keuzes in het type bedrijven dat we wel en niet willen aantrekken. Dit afwegingskader sluit aan op de omgevingsvisie voor Terneuzen. Ook maken we een profiel voor elk bedrijventerrein, van havengerelateerd tot woon-werklocatie. Daarnaast werken we een Masterplan uit dat specifiek gaat over de ontwikkeling van de nieuwe bedrijventerreinen
34/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
23
Zuidpoort en Terneuzen Zuid. Tezamen vormen ze de basis voor het ontwikkelplan voor bedrijvigheid. We gaan in gesprek met grote gevestigde bedrijven. We vinden grote bedrijven die hier al lang zijn belangrijk. Ze spelen een belangrijke rol in de economische structuur en kracht van onze gemeente. We willen met ze in gesprek over hun toekomstscenario’s. We kunnen samen kijken hoe die in de ‘nieuwe economie’ van onze gemeente passen. Deze gesprekken grijpen we ook aan om het ecosysteem te verbeteren. We willen de onderliggende netwerken en afhankelijkheden van bedrijven beter leren kennen en begrijpen. Een andere manier om onze ketens en clusters verder te versterken, is door samenwerking tussen bedrijven te stimuleren. We merken dat veel bedrijven in onze gemeente elkaar niet kennen. Zelfs niet als ze bij elkaar in de buurt zitten of in dezelfde sector actief zijn. Daarom organiseren we jaarlijks een diverse bijeenkomsten voor, over en met bedrijven, bijvoorbeeld een Open Bedrijvendag. Op termijn kan dit leiden tot innovaties en verhoogde (arbeids)productiviteit. Ook kunnen dit soort dagen worden georganiseerd om de deuren te openen voor inwoners en potentiële arbeidskrachten. Als gemeente trekken we hierin samen op met het bedrijfsleven en ondernemersverenigingen. We kunnen ze faciliteren en ondersteunen.
Zo leren we de bedrijven en hun onderliggende netwerken en afhankelijkheden als gemeente ook kennen en begrijpen. We creëren kwalitatief hoogwaardige bufferzones om negatieve milieueffecten tot een minimum te beperken. De aanleg van koppelingsgebieden inspireert ons hiertoe. We versterken er de leefbaarheid van onze gemeente mee. En we vergroten onze aantrekkingskracht voor bezoekers.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
In het project Verduurzamen Bedrijventerreinen Terneuzen (VerBeTer) werken we aan het verduurzamen van het industriegebied aan de linkerzijde van het Kanaal GentTerneuzen van Sluiskil tot Sas van Gent.
•
We creëren een groen netwerk rondom het grensoverstijgende havengebied. Onderdeel hiervan is de realisatie een koppelingsgebied met een voedselbos en een dorpsbos in Sluiskil, onderdeel van de Regio Deal NSPD.
Ontwikkeling van campussen en broedplaatsen We creëren ruimte om innovatief ondernemerschap te stimuleren. En we verbinden onderwijs met de beroepspraktijk via hybride onderwijs en fieldlabs. We versterken campussen en ontwikkelen loopbaanpaden. Theorie en praktijk ontmoeten elkaar voor een toekomstbestendige, innovatieve economie. Hiervoor zetten we in op een aantal strategische acties: We realiseren de Campus Terneuzen, op locatie Vliegende Vaart. Deze brede onderwijscampus is een belangrijke schakel in het verbeteren van de leefbaarheid en het vestigingsklimaat van onze gemeente. Met deze campus zetten we in op een betere
35/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
24
samenwerking. En op een goede aansluiting tussen onderwijs en het bedrijfsleven. Doel is om ook HZ University of Applied Sciences aan de campus te verbinden, bijvoorbeeld met een dependance. We willen de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven verder verbeteren. We sporen scholen en het bedrijfsleven aan om in te zetten op hybride onderwijs en fieldlabs bij bedrijven. Hiermee worden leerlingen en studenten van bijvoorbeeld Scalda en het Lodewijk College geënthousiasmeerd. Hun opleiding sluit zo beter aan bij de regionale arbeidsmarkt. Hierdoor blijft talent behouden voor de regio. De medewerking van bedrijven in de regio is superbelangrijk. Streven is dat minimaal een kwart van de bedrijven met meer dan 10 fte hierbij betrokken is. We willen een locatie of campus ontwikkelen waar (innovatief) mkb en (internationale) startups en scale-ups zich kunnen vestigen. Hiermee stimuleren we innovatieve bedrijvigheid die bijdraagt aan transities (zoals de energietransitie en circulaire transitie) en aan maatschappelijke opgaven waar we voor staan. Het trekt bedrijven aan die bestaande ketens en clusters verder kunnen versterken en vernieuwen. Hierbij richten we ons niet alleen op regionaal ondernemerschap. We halen ook kennis van buiten naar binnen, door bedrijven uit andere Nederlandse regio’s of het buitenland aan te trekken.
Zij kunnen onze regio gebruiken als ‘proeftuin’ om hun innovatieve ideëen te testen en implementeren. Op welke bedrijven we mikken, geven we aan in een afwegingskader voor bedrijvigheid. Het opzetten van zo’n campus kunnen we als gemeente niet alleen. Hier zien we een trekkersrol voor partijen als Dockwize, Impuls Zeeland en VNO-NCW Brabant Zeeland. Deze innovatiecampus moet leiden tot een uitbreiding van het aantal startups naar 10 ondernemingen en een uitbreiding van het aantal innovatieve mkbbedrijven naar 80 waarbij samenwerking en kennisuitwisseling op innovatief vlak tussen deze bedrijven plaatsvindt.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
We werken aan de Campus Terneuzen. Samen met verschillende partijen ontwikkelen we een brede onderwijscampus, met vestigingen van meerdere onderwijsinstellingen.
•
De CO3 Campus is een locatie voor evenementen, voorlichting, scholing, vergadering, werken en netwerken. Door de samenkomst van verschillende partijen op deze locatie ontstaan nieuwe samenwerkingen.
Aantrekkelijke stads- en dorpskernen We verbeteren en promoten de aantrekkelijkheid van stads- en dorpskernen. We zien graag een gevarieerd aanbod van winkels in de daarvoor aangewezen winkelgebieden, restaurants met regionale signatuur en evenementen passend bij de regio. We verbinden lokale identiteit met internationaal karakter. Kwaliteit, gastvrijheid en het grensverleggende DNA van Terneuzen staan centraal. Hiervoor zetten we in op de volgende strategische acties: We realiseren het Totaalplan Binnenstad Terneuzen. We werken aan een compact en levendig kern(winkel)gebied, een gevarieerd en hoogwaardig woningaanbod in en om de binnenstad, vergroening van de binnenstad, beter gebruik van water in en rond de stad, ontwikkeling van het stationsgebied, en verbeterde bereikbaarheid voor auto’s,
36/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
25
wandelaars, fietsen en openbaar vervoer. Inwoners en bezoekers zien welke positieve transformatie onze binnenstad doormaakt. Met een aantrekkelijk stadscentrum dragen we bij aan groei van de economie. Dat dragen we uit in onze communicatie over de binnenstad. Het doel is dat inwoners binnen 5 jaar de kwaliteit van de binnenstad significant. Streven is dat van de ondervraagde 80% aangeeft graag te (willen) wonen in de binnenstad. En dat 60% aangeeft dat Terneuzen een gezellig winkelcentrum met mooie winkels heeft. We zetten in op een gevarieerd en hoogwaardig woningaanbod in alle stads- en dorpskernen. Omdat we extra arbeidskrachten én meer inwoners willen aantrekken, móeten we inzetten op voldoende huisvesting. Ook al is de druk op de woningbouw al groot. Het is dan ook des te belangrijker dat het bedrijfsleven samen met ons optrekt. Zo werken we samen aan de beeldvorming over internationale werknemers met de campagne ‘Samen werken aan morgen’. Restaurants met regionale signatuur (bijvoorbeeld de mosselrestaurants in Philippine en aspergerestaurants in Zuiddorpe) en een onderscheidend winkelaanbod (zoals lokale speciaalzaken) zorgen ervoor dat Vlaamse bezoekers onze gemeente graag bezoeken. Om het DNA van onze gemeente bij een groter publiek onder de aandacht te brengen, zetten we in op city- en regiomarketing.
Hierbij is een rol weggelegd voor de Terneuzense organisatie voor citymarketing Ervaar Terneuzen. Ook zoeken we aansluiting bij de Zeeland Marketing Organisatie.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Er zijn subsidies beschikbaar voor transformatie van winkel naar woonpand, verbetering van het aanzicht van commerciële panden en verplaatsing van detailhandel naar compactere de winkelgebieden.
•
Citymarketing Terneuzen heeft als kerndoel het positioneren van de gemeente als aantrekkelijke vestigingsplek voor wonen, werken en ondernemen. Ervaar Terneuzen stimuleert het behouden en aantrekken van werknemers en bedrijven.
Agrarische locaties In Terneuzen ondersteunen we een agrarische sector in transitie. De focus ligt op de eiwittransitie, duurzame bouwmaterialen en regionale voedselvoorziening. Vrijkomende locaties benutten we doelgericht voor nieuwe, toekomstbestendige economische activiteiten. We ondersteunen landbouwondernemers in de transitie naar een volhoudbare landbouw. We stimuleren innovatie en doorontwikkeling in deze sector. Hierbij sluiten we aan het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021-2030 van de provincie Zeeland. In onze gemeente zijn diverse agrarische bedrijven gevestigd die onderdeel uitmaken van de keten om de eiwittransitie mogelijk te maken, duurzame bouwmaterialen te produceren en bijdragen aan de regionale voedselvoorziening. Juist deze bedrijven leveren een waardevolle bijdrage aan de transitieopgaven en leefbaarheid. Onze contactpersoon voor boerenbedrijven kan ze hierbij ondersteunen.
37/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
26
Verzilting vormt een bedreiging voor de watervoorziening in de landbouw. We brengen, samen met ZLTO, in kaart welke grond geschikt is voor de agrarische sector en welke niet. Zo identificeren we welke grond we beschikbaar willen houden voor de agrarische sector. Op andere grond past mogelijk een andere bestemming beter. Dit krijgt verder vorm in de Omgevingsvisie. Ook bij vrijkomende agrarische locaties maken we een bewuste omslag naar andere economische dragers. Zo voldoen we aan het klimaatakkoord voor landbouw, landgebruik en natuur.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
We sluiten aan bij het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021-2030 van de provincie Zeeland.
•
We sluiten aan bij verschillende stimulerende regelingen van de provincie Zeeland. Een groot deel hiervan richt zich op investeringen die bijdragen aan de transitie naar een duurzame toekomst. Hiernaast stimuleert een groot deel van de subsidies het uitvoeren van proeftuinen en pilots, kennisontwikkeling en kennisdeling om het duurzaam verdienvermogen van deze sector te bevorderen.
Ondernemerscultuur We stimuleren de ondernemerscultuur onder inwoners en ondernemers. We bieden ruimte aan initiatieven die brede welvaart versterken. Onderwijs over ondernemerschap (over ondernemer zijn) willen we stimuleren. Samen met betrokken inwoners pakken we maatschap pelijke opgaven aan en houden we ons voorzieningenniveau op peil. Ook hiermee steunen we een cultuur van ondernemen in onze gemeente. We stimuleren onderwijsinstellingen (vanaf voortgezet onderwijs) om ondernemerschapsonderwijs aan te bieden. Deze vorm van onderwijs bereidt studenten namelijk voor op een veranderende economie. Ze leren problemen op een creatieve manier op te lossen. Ook leren zo over innovatie en zelfredzaamheid. Dit stimuleert leerlingen en studenten om een eigen bedrijf te starten. En om bij te dragen aan maatschappelijke uitdagingen. Om die reden geven we bewoners ook de ruimte om kleinschalige economische activiteiten te ontplooien. We sporen inwoners en ondernemers aan om bij te dragen aan het opzetten en (mee)financieren van nieuwe initiatieven. Zo kunnen ze direct invloed uitoefenen op het behouden en versterken van het voorzieningenniveau. Dit doen we bijvoorbeeld door participatie over het aanpakken van maatschappelijke problemen. Dit versterkt het gemeenschapsgevoel binnen onze gemeente. De oplossingen dragen bij aan de leefbaarheid en brede welvaart in de woonkernen.
Ook bieden we specifieke startersfaciliteiten voor Nederlandse maar expliciet ook buitenlandse starters. Dit stimuleert de startersdynamiek en versterkt de ondernemerscultuur in onze gemeente. Voorbeelden van startersfaciliteiten zijn subsidies, ondersteuning bij het vinden van bedrijfsruimten en werkplekken en de organisatie van netwerkevenementen.
38/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
27
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Contactpersonen voor bedrijven vanuit de gemeente.
•
Gastheer van het Landschap
4.3 Arbeidsmarkt We hebben in Terneuzen en in de regio meer dan genoeg werk. Maar er is onvoldoende natuurlijke aanwas van (jong) talent uit onze eigen gemeente. We zetten daarom, samen met het bedrijfsleven, in op de volgende strategische pijlers: Aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt Stijging van de arbeidsproductiviteit Behoud van talent in de regio Gezamenlijke aanpak voor het aantrekken van talent Dit resulteert in een Terneuzen waar toekomstbestendige banen zijn. En waar je opleidingen kunt volgen die aansluiten op de regionale arbeidsmarkt. Door deze sterke punten actief te profileren, verbeteren we ons imago. Dit maakt dat het aantal mensen dat in Terneuzen wil wonen en werken groeit. Hierdoor kan het voorzieningenniveau in onze gemeente op peil blijven.
Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Voor de economische en maatschappelijke transities moet er veel werk verzet worden. Er zijn dus veel arbeidskrachten nodig, terwijl er een tekort aan mensen is. Om toch aan de vraag naar arbeid te voldoen, kan verhoging van de arbeidsproductiviteit een oplossing zijn. We stemmen het onderwijsaanbod beter af op de regionale arbeidsbehoefte. Studenten zijn dan eerder geneigd na hun opleiding in de regio te werken. Des te belangrijker is het om het onderwijsaanbod af te stemmen op de vraag naar specifieke kennis en bepaalde vaardigheden. Het vestigen van dependances van onderwijsinstellingen kan hieraan bijdragen. Hun aanbod sluit aan op de banen van de toekomst. Zo kunnen de HZ University of Applied Sciences en UGent bijdragen aan het economsich profiel van onze gemeente. Ook snuffel- en afstudeerstages en de eerder genoemde hybride leeromgevingen, fieldlabs en baangaranties zijn interessant. Verder ontstaan door samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven synergievoordelen. Deelfaciliteiten kunnen het aanbieden van regionaal onderwijs bijvoorbeeld vergemakkelijken. Hiermee sluiten we aan bij de Strategische Onderwijsagenda Zeeland. We moedigen het onderwijs en het bedrijfsleven aan om ook samen te werken in de ontwikkeling van lesmodules die passen bij de behoefte van de arbeidsvraag.
Dit kan bijvoorbeeld in een publiek-private samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en ons als gemeente. Hiervoor moeten we eerst gezamenlijk de behoefte van het bedrijfsleven in kaart brengen. Vervolgens zetten samenwerkingspartners op maat gemaakte (hybride) lesmodules op.
39/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
28
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Het Centrum Top Techniek (CTT) is een samenwerking tussen gemeenten, onderwijs en bedrijven om technisch beroepsonderwijs in de regio te behouden en versterken. Deze samenwerking maakt het mogelijk een breed aanbod van duurzaam en innovatief techniekonderwijs in de regio aan te bieden. Dit leidt ertoe dat in de regionale personeelsbehoefte kan worden voorzien.
•
Strategische Onderwijsagenda Zeeland, met focus op onder andere het betrekken van het bedrijfsleven, onderwijsinnovaties, meer samenwerking tussen onderwijsinstellingen (ook grensoverstijgend) en het excelleren op Zeeuwse thema’s (water, voedsel, energie).
Stijging van de arbeidsproductiviteit Wat we willen zijn economische en maatschappelijke transities en economische groei. Hiervoor is het van belang dat we de schaarse arbeidskrachten zo efficiënt mogelijk inzetten. Met het beperkt aantal arbeidskrachten willen we zo veel mogelijk voor elkaar krijgen. Daarvoor moet de arbeidsproductiviteit omhoog. Hiervoor zetten we in op de volgende strategische acties: Met een speciaal programma voor mkb-ondernemers investeren we in de benodigde productiviteitsverbetering en professioneel HR-beleid. Hierbij zetten we de kennis van de regionale onderwijs- en kennisinstellingen en Werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen in. Zij kunnen bedrijven adviseren over kansen om slimmer te werken, over digitalisering en over het inzetten van robotisering om productiever te worden. Dit biedt ook een kans om werkomstandigheden te verbeteren, denk aan verlichting van zwaar werk. Om dit te laten slagen is het ook nodig om te kijken naar het HR-beleid. Veel mkb-bedrijven hebben te weinig capaciteit om professioneel HR-beleid te voeren. Van elkaar leren helpt. Productiviteit kan ook worden verhoogd door keuzes te maken in het type bedrijvigheid. We sturen op het aantrekken van hoogwaardige en hoog productieve bedrijven. Hier is de toegevoegde waarde per arbeidskracht relatief hoog. Ook dit aspect nemen we mee in het afwegingskader voor het aantrekken van bedrijven.
Vanaf 1 juli 2025 bieden kinderopvanglocaties in Terneuzen één ochtend per week gratis voorschool aan voor peuters van 2,5 tot 4 jaar. Dit legt niet alleen een goede basis voor de ontwikkeling van kinderen. Het zorgt er ook voor dat meer ouders aan het werk gaan of dat ouders meer uren gaan werken. Dot vergroot het arbeidsaanbod. We gaan kijken hoe we dit initiatief verder kunnen uitbreiden.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Voorschool, waarbij kinderopvanglocaties in Terneuzen één keer per week gratis opvang aanbieden voor peuters tussen de 2,5 en 4 jaar oud.
40/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
29
Behoud van talent in de regio Er is te weinig aanwas van (jong) talent uit onze eigen gemeente om te voldoen aan de arbeidsvraag. Ook zien we veel talent uit onze gemeente en onze regio weggaat. Tijdens en na hun studie gaan jongeren op andere plekken wonen en te werken. Voor het aantrekken en houden van talent is het noodzakelijk dat allerlei elementen op orde zijn. Zoals goed onderwijs, een aantrekkelijk vestigingsklimaat, goede bereikbaarheid en infrastructuur, toegang tot zorg en een voorzieningenniveau dat op peil is. Ook verwachten we dat werknemers kunnen omgaan met veranderingen in vaardigheden en kennis. Dat kan door in te zetten op Leven Lang Ontwikkelen (LLO). We zetten in op een betere aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt in de gemeente en regio. Zo wordt het aantrekkelijker voor jong talent om in onze gemeente te blijven wonen en werken. We laten zien welke loopbanen allemaal mogelijk zijn in onze gemeente. De Campus Terneuzen speelt hier een rol in. Ook stimuleren we hybride onderwijs (zoals lesgeven op bedrijfslocaties/bedrijfsscholen) en fieldlabs bij bedrijven. En we bieden ruimte voor het ontwikkelen een campus voor (innovatief) mkb en (internationale) startups en scale-ups. We sporen het voortgezet onderwijs en het bedrijfsleven aan om snuffelstages te organiseren voor leerlingen.
Op deze manier maken we leerlingen al op jonge leeftijd enthousiast om later in onze gemeente te gaan werken, en er dus ook te blijven wonen. We stellen als doel dat elke leerling in het voortgezet onderwijs minimaal een keer deelneemt aan een vorm van samenwerking met het bedrijfsleven. We organiseren een HR-community van HR-professionals binnen onze bedrijven en organisaties. We willen hierbij voortbouwen op het K&I netwerk HR. We gaan met elkaar bekijken wat de beste HR-aanpak is voor Terneuzen. Het streven is dat minimaal de helft van de bedrijven met meer dan 10 personen hieraan deelneemt. Ook als gemeente doen we hier actief aan mee. We hebben als gemeente de Charter Diversiteit ondertekend. Dit is een belangrijke stap in de richting van een meer inclusieve en diverse samenleving. Het betekent we ons als gemeente inzetten om discriminatie te bestrijden en acceptatie, diversiteit en inclusie te bevorderen. Niet alleen binnen onze eigen organisatie, ook op de arbeidsmarkt.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Het Lodewijk College, Zwin College en Reynaertcollege organiseren ieder jaar een Beroepenspeeddate voor vmbo-, havo- en vwo-leerlingen. Zij krijgen hierdoor een beeld van de opleidingsmogelijkheden binnen de regio en van beroepen waarin zij geïnteresseerd zijn.
Gezamenlijke aanpak voor het aantrekken van talent Het behouden van regionaal talent en het aantrekken van nieuw talent is niet alleen een opgave voor grote bedrijven. Het is een opgave van ons allemaal. We moeten werknemers niet alleen in de regio houden en aantrekken om te voldoen aan de arbeidsvraag. Het moet ook om
41/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
30
het voorzieningenniveau van onze gemeente op pijl te houden en daarmee de leefbaarheid te waarborgen. Daarom is het van belang dat we hier gezamenlijk de schouders onder zetten. Samen met het bedrijfsleven en ondernemersverenigingen creëren we inzicht in de arbeidsvraag. We voeren een onderzoek uit om dit in kaart te brengen. Vervolgens zetten we een gezamenlijke wervingscampagne op om talent naar onze gemeente te halen. Het is essentieel dat minimaal een kwart van het bedrijfsleven zich aan deze campagne commiteert en bijdraagt. Deze campagne richten we zowel op Nederlands als internationaal talent.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
North Sea Port Talent richt zich op het versterken van de arbeidsmarkt door een nauwere samenwerking tussen werkgevers en andere belanghebbenden. Dit initiatief ondersteunt werkgevers bij het vinden van gekwalificeerd personeel. Het is een samenwerking tussen Stad Gent, Voka Oost-Vlaanderen, VDAB, North Sea Port en het UWV.
4.4 Grensoverstijgende samenwerking Voor het realiseren van de opgaven waar we als gemeente voor staan is samenwerking met regionale partners, zowel nationaal als grensoverstijgend, noodzakelijk. Voortbouwend op de visie ligt de focus van regionale samenwerking op vier strategische pijlers: Grensoverstijgende samenwerking Zeeuwse samenwerking Zeeuws-Vlaamse samenwerking Bijdragen aan andere beleidsterreinen
Grensoverstijgende samenwerking De geografische ligging van onze gemeente en onze rol als grootste gemeente van Zeeland onderstreept het internationale karakter. Vandaar het belang van grensoverstijgende samenwerking. Dit willen we bevorderen door inzet op de volgende strategische acties: We intensiveren de samenwerking in het North Sea Port District. Als gemeente hebben we een verbindende rol in de samenwerking binnen North Sea Port District. Daarnaast proberen we de randvoorwaarden te verbeteren, bijvoorbeeld op het gebied van wet- en regelgeving in het grensgebied. We gaan de mogelijkheden verkennen voor harmonisatie van wet- en regelgeving aan Vlaamse en Nederlandse kant van het North Sea Port District (‘regelvrije grenszone’). Hiermee wordt grenspendel makkelijker. Dit maakt het aantrekkelijker om vanuit Vlaanderen in Terneuzen te werken en omgekeerd. Het Schakelpunt Grensbelemmeringen Vlaanderen Nederland kan hier ook een rol in spelen. Er zijn verschillende (Europese) regelingen gericht op het bevorderen van grensoverstijgende samenwerking. Deze regelingen lijken nog onvoldoende bekend bij het bedrijfsleven. Het onder de aandacht brengen bij bedrijven van de bestaande regelingen leidt mogelijk tot betere benutting van subsidies. En tot meer
42/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
31
grensoverstijgende samenwerkingen. We zetten onze website hiervoor in. Ook onze contactpersonen voor bedrijven en ondernemersorganiaties spelen hiern een rol. Voor het verkennen van de mogelijkheden voor grensoverstijgende samenwerking is contact tussen bedrijven waardevol. Dit contact kunnen we bevorderen door in te zetten op netwerk- en contactmomenten. Zo kunnen de Open Bedrijvendagen (zie paragraaf Bedrijventerreinen eerder in dit hoofdstuk) die we gaan organiseren bijvoorbeeld ook grensoverstijgend zijn. We streven ernaar dat minimaal een keer per jaar een grensoverstijgend contactmoment tussen bedrijven plaatsvindt. We willen op regionaal niveau in de arbeidsvraag voorzien. Daarvoor is het nodig om het arbeidsaanbod binnen Zeeland en dat in Vlaanderen op elkaar af te stemmen. Hierbij moeten we ook afstemming vinden in het onderwijsaanbod, huisvesting en andere voorzieningen. Niet alleen binnen Zeeuws-Vlaanderen, maar ook met aangrenzende Vlaamse gemeenten en in overig Zeeland. Hiervoor stimuleren we overkoepelende organisaties om arbeidsmarktsamenwerking te intensiveren. Denk aan Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen, Expat Center Zeeland, Werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen, Grensinfopunt Scheldemond, de stad Gent en verschillende onderwijsinstellingen.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Het North Sea Port District is als grensoverstijgend Novex-gebied aangewezen, met als opgave het te ontwikkelen tot één complementair landsgrens- en Westerschelde overstijgend woon-, leer- en werkgebied. Streven is dat de deelgebieden elkaar versterken op het gebied van woon- en leefkwaliteit, onderwijs, kennisontwikkeling en arbeidsmarkt. Doel is grensoverstijgende wet- en regelgeving in het gebied te harmoniseren om zo belemmeringen als gevolg van de landsgrens te beperken.
•
Binnen Smart Delta Resources (SDR) werken energie- en grondstof intensieve bedrijven in de Vlaams-Nederlandse Schelde-Deltaregio aan de industriële energietransitie.
Zeeuwse samenwerking We zijn als gemeente een betrokken en actieve samenwerkingspartner binnen de regio, in de provincie Zeeland en daarbuiten. We zorgen ervoor dat we ook op die manier gezien worden door omliggende gemeenten, de provincie en het Rijk. We hebben samenwerkingen benut voor drie Regio Deals (Zeeland, Zeeuws Vlaanderen en North Sea Port District). We maken deel uit van het Overleg Zeeuwse Overheden en het Z4-netwerk. Ook werken we samen met verbonden partijen, in het bijzonder de deelnemingen. Ook op het gebied van toerisme en recreatie werken we veel samen op provinciaal niveau. We maken deel uit van het Zeeuwse toeristische ecosysteem. Hiermee weken we samen aan de actieagenda Bestemming Zeeland 2030. Hierin staan concrete acties die we uitvoeren om de Zeeuwse ambitie voor een toekomstbestendige bezoekerseconomie te bereiken.
43/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
32
Zeeuws-Vlaamse samenwerking Strategische actiepunten ter bevordering van de Zeeuws-Vlaamse samenwerking zijn: We borgen het regionaal onderwijsaanbod in samenwerking met de gemeenten Hulst en Sluis, scholen en het bedrijfsleven. Zeeuws-Vlaanderen heeft relatief weinig inwoners. Daardoor hebben we moeite om het onderwijsaanbod in de regio op peil te brengen en houden. Hiervoor is afstemming tussen de genoemde partijen essentieel. Waar mogelijk kunnen we zaken gezamenlijk oppakken. Bijvoorbeeld het gebruikmaken van deelfaciliteiten. Hiermee zorgen we ervoor dat het aanbod van voortgezet en beroepsonderwijs op minimaal hetzelfde niveau blijft. We willen de toeristische aantrekkingskracht van Zeeuws-Vlaanderen als geheel vergroten. Daarom zetten we in op de promotie van een gezamenlijk Zeeuws-Vlaams toeristisch-recreatief aanbod. Een gezamenlijk aanbod vergroot en versterkt onze aantrekkingskracht op bezoekers. Als gemeente spelen we een verbindende rol in het samenbrengen van toeristische organisaties. Zij kunnen de regio op het gebied van toerisme als één bestemming profileren en promoten. We organiseren hiervoor structureel periodieke contactmomenten tussen de toeristische organisaties.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
Binnen de organisatie Onbegrensd Zeeuws Vlaanderen werken de Zeeuws-Vlaamse gemeenten, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties aan het versterken van Zeeuws-Vlaanderen als grensoverstijgende Euregio op het gebied van wonen, werken, arbeidsmarkt, opleiding en voorzieningenniveau.
•
Dockwize organiseert verschillende activiteiten voor het verbinden van ondernemers in Zeeland, om met elkaar samen te werken aan economische groei en transities.
•
In 2028 is de Campus Terneuzen gereed, waardoor de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven zich kan intensiveren, voor behoud en versterking van het onderwijsaanbod in de regio.
•
Strategische Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen.
Bijdragen aan andere beleidsterreinen (Regionale) samenwerkingen beperken zich niet enkel tot het economisch domein. We brengen structureel de behoeften en bijdragen vanuit het economisch domein in bij andere beleidsterreinen van onze gemeente, zoals de arbeidsmarkt, woningbouw, het sociaal domein en de omgevingsvisie. Nu we weten wat onze wensen zijn voor economie en arbeidsmarkt in Terneuzen, kunnen we deze wensen helder inbrengen. Dit in het ruimtelijke beleid (via de omgevingsvisie en Novex-gebiedsplannen), arbeidsmarktbeleid (qua gevraagde opleidingen en een aanpak voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt), woningbeleid en de manier waarop het bedrijfsleven kan bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken, zoals leefbaarheid, gezondheid en het voorzieningenniveau.
44/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
33
4.5 Dienstverlening aan ondernemers De traditionele rol van de gemeente is die van toezichthouder, handhaver en dienstverlener. Maar steeds vaker vragen inwoners en ondernemers een andere betrokkenheid van ons. We zijn een overheid die dicht bij de burger staat. We willen dan ook meer hulp bieden en meer gaan samenwerken. Dit vraagt om meer proactief te handelen door de gemeente. Vanuit onze verantwoordelijkheid en onze opvattingen over leiderschap zetten we in op de volgende strategische pijlers: Stroomlijnen van dienstverlening Zakelijke dienstverlening op orde
Stroomlijnen van dienstverlening We stroomlijnen de dienstverlening aan ondernemers. Die van onszelf en die van partners, zodat we geen dingen dubbel doen. We zorgen er ook voor dat er één centraal informatieloket is (digitaal én fysiek). Hier kunnen ondernemers bij ons terecht voor ál hun vragen. Hiermee is dit loket een soort wegwijzer. We koppelen onze digitale dienstverlening met die van andere partijen. Vanuit die centrale plek verwijsen we ondernemers door naar de partij die hen verder kan helpen. Denk hierbij aan de dienstverlening door onze eigen contactpersonen voor bedrijven, maar ook aan ondernemersverenigingen, de Kamer van Koophandel, Impuls Zeeland, Dockwize, Scalda en de Hogeschool Zeeland, Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen, het Expat Center Zeeland, Grensinfopunt Scheldemond, Werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen en de provincie Zeeland. Hierdoor behouden we laagdrempelig contact en bieden we overzicht in de vele mogelijkheden om ondernemers te ondersteunen.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven •
In het bestuursakkoord is de lijn uitgezet om dienstverlening in digitale vorm aan te bieden om zo zowel tijdens als buiten reguliere openingstijden als gemeente beschikbaar te zijn. Persoonlijk contact is ook mogelijk als hier behoefte aan is.
Zakelijke dienstverlening op orde We zoeken de synergie op met bedrijven. We stellen het perspectief en de belangen van ondernemers centraal. Zo stimuleren we participatie van ondernemers in (de uitvoering van) beleid. En we nodigen bedrijven uit elkaar op te zoeken en te versterken. Deze benadering laat zien dat we oog hebben voor de gevestigde bedrijven en de opgaven die zij hebben. We zijn er voortdurend over met ze in gesprek, om ze daarin zo goed mogelijk te ondersteunen. Bedrijven vragen meer dan alleen gemeentelijke dienstverlening. Het is belangrijk dat de benodigde zakelijke dienstverlening op orde is. Een goed functionerende (financiële) zakelijke dienstverlening is noodzakelijk voor startende ondernemers en nieuwe vestigers. Zoals toegang tot financiering, advies over bedrijfsvoering, belastingzaken en juridische kwesties. Dit verlaagt drempels, bevordert groei en vergroot de kans op succes van nieuwe bedrijven. We faciliteren bedrijven die deze zakelijke dienstverlening bieden. Ook verwijzen we ondernemers naar deze ondersteunende bedrijven.
45/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
34
We haken aan bij deze plannen en initiatieven • • •
We ondersteunen ondernemers(verenigingen) met bestaande subsidieregelingen. We werken aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein met het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVOB). We werken aan de kwaliteit van winkelgebieden met het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVOW).
4.6 Bezoekerseconomie We profileren onze gemeente op basis van onze unieke kenmerken. Dat geldt des te meer op het gebied van recreatie en vrije tijd. Hierbij richten we ons op bezoekers en inwoners. Inwoners en toeristen maken beiden gebruik van toeristisch-recreatieve voorzieningen in onze gemeente. De strategische pijlers voor de bezoekerseconomie zijn: Bevorderen van toeristische aantrekkingskracht Recreatie ter bevordering van brede welvaart
Bevorderen van toeristische aantrekkingskracht We verbeteren onze toeristische aantrekkingskracht door ons unieke DNA te profileren en te promoten. Dit doen we voor onze gemeente in het bijzonder, en voor heel Zeeuws-Vlaanderen in het algemeen. Daarnaast verbeteren we het recreatieve aanbod voor bezoekers aan onze gemeente. We laten de unieke kenmerken van onze gemeente zien en promoten ze actief. Onze gemeente heeft een uniek karakter met een combinatie van industrie, natuur en cultuur. Het uitlichten van deze karakteristieken versterkt het toeristisch profiel van de gemeente. Hiermee sluiten we aan op de Zeeuwse merkstrategie Shaping the future delta. Ook door het sturen op bijzondere winkels, horecagelegenheden en evenementen kunnen we bezoekers trekken. Dit doen we niet alleen, maar samen met Ervaar Terneuzen.”. We bevorderen de samenhang tussen activiteiten voor recreatie en vrije tijd. Hierbij spelen we als gemeente een sturende rol door fysieke infrastructuur te faciliteren. Dan gaat het bijvoorbeeld om het verbinden van recreatieve gebieden met aantrekkelijke wandelroutes. Of het ontwikkelen van toeristische hotspots. Ook het afstemmen van activiteiten door ondernemers, om zo een gebalanceerd aanbod te bieden, draagt bij aan een sterk toeristisch profiel.
Hierbij nodigen we ondernemers uit om evenementen en activiteiten te organiseren die bezoekers en inwoners aantrekken. We willen meer afstemming in het aanbod voor toeristen met onze buurgemeenten. Het harmoniseren van het toeristisch aanbod met gemeenten Hulst en Sluis breidt de recreatie mogelijkheden voor bezoekers uit. Voor het afstemmen van activiteiten organiseren we op structurele basis regelmatig overleg. Een collectieve aanpak draagt ook bij aan het imago van Zeeuws-Vlaanderen als één gebied. Dit biedt verlichting van het kusttoerisme. Het doet ook recht aan de vele andere bestemmingen die de regio te bieden heeft.
46/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
35
We haken aan bij deze plannen en initiatieven • • • • • •
Toeristische Uitvoerings Alliantie, zet in op het vergroten van het vrijetijdsaanbod, sociale voorzieningen en het organiserend vermogen, door samenwerkingen uit te breiden. Toeristisch Informatiepunt (TIP) Terneuzen biedt toeristische informatie aan inwoners en bezoekers vanuit het Portaal van Vlaanderen. Verhaallijnen Erfgoed Zeeland. Ontwikkelen van verhaallijnen, onder andere over Staats en Spaanse Linies. Stichting Portaal van Vlaanderen, ontdek de maritieme wereld van de Noordzee Sluizen en het Kanaal van Gent naar Terneuzen Routenetwerk Zeeland. We sluiten aan bij de merkstrategie Shaping the future delta,
Recreatie ter bevordering van de brede welvaart Een groene uitstraling is van waarde voor inwoners en toeristen. Daarom versterken we het natuurlijke karakter van onze gemeente. Door het uitbreiden van natuur versterken we het groene karakter van de gemeente. Zo leggen we bijvoorbeeld het Parkgebied het hart van Sluiskil aan. Daarnaast kunnen we natuurgebieden verder ontwikkelen en de recreatiemogelijkheden in bepaalde gebieden vergroten. Tegelijk beschermen we gebieden met natuur en biodiversiteit. We vinden het van belang dat er aantrekkelijke (internationale) evenementen plaatsvinden. Ze maken onze stads- en dorpskernen aantrekkelijker voor zowel inwoners als bezoekers. Het hoeven geen grote evenementen te zijn, wel onderscheidend voor de plaats of regio. Een evenement trekt niet alleen bezoekers aan, maar versterkt ook het gemeenschapsgevoel onder inwoners. We willen ons evenementenbeleid moderniseren. Ons uitgangspunt is versoepeling in de vergunningverlening voor evenementen. Ook willen we ideeën van anderen helpen uitvoeren. Onze bezoekerseconomie levert een positieve bijdrage aan de omgeving en de samenleving. Hiermee dragen recreatie en toerisme bij aan de brede welvaart in onze gemeente. We werken aan een optimale beleving voor inwoners en bezoekers. En aan een toekomstbestendige sector. Hiermee sluiten we aan op het TUA programma 20252027.
In 2026 wordt een nieuw onderzoek gehouden onder inwoners naar het draagvlak voor toeristen in Zeeland. Dit onderzoek gaan we ook op gemeenteniveau uitvoeren.
We haken aan bij deze plannen en initiatieven • • • • •
Totaalplan binnenstad Terneuzen. Om de attractiviteit van de binnenstad te verhogen, zetten we in op clustering van winkels en het verhogen van de bereikbaarheid. Onderdeel van de Regio Deal is de aanleg van een koppelingsgebied/voedselbos in Sluiskil. Het Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030 pleit voor lokale verbondenheid van de vrijetijdssector. Met de Visie waterrecreatie zetten we in op een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners en bezoekers in en rond stads- en dorpskernen. UNESCO Geopark Schelde Delta.
47/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
36
5 Bouwstenen en prioritering voor de uitvoeringsagenda In deze economische visie en strategie zijn per thema bouwstenen beschreven die richting geven aan de economische uitvoeringsagenda. De economische visie en strategie vormen de basis voor de uitvoeringsagenda van de gemeente Terneuzen. Hierin staan concrete acties en projecten. De uitvoeringsagenda is een apart document. De economische visie en strategie en de uitvoeringsagenda vormen samen het strategisch economisch beleidsplan van de gemeente Terneuzen.
48/82
Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
37
Oplevering: April 2025 Auteurs: Saskia Vogelaar (saskia.vogelaar@birch.nl) Bram Schoenmakers Mark Olsthoorn
Birch Consultants B.V. T. 030 - 207 28 68 Breullaan 1H E. info@birch.nl 49/82 3971 NG Driebergen-Rijsenburg W. www.birch.nl Economisch perspectief Terneuzen 2035 • Versie 1.0 • 11 april 2025
KvK 5402180 IBAN NL80ABNA0609989634 38
DEEL II
1 50/82
Uitvoeringsagenda 2026 - 2030 De economische uitvoeringsagenda (hierna: Uitvoeringsagenda) heeft twee doelen. Ten eerste het borgen van de uitvoering van het beleidsplan economie. Ten tweede het realiseren van de doelen in 2035. De Uitvoeringsagenda is niet alleen voor intern gebruik: door bestuurders en medewerkers van de gemeente. De Uitvoeringsagenda is ook voor inwoners en stakeholders. Want we kunnen ons beleid niet alleen uitvoeren. En onze doelen zijn ambitieus. Dus we werken samen met anderen aan de uitvoering van ons beleid. In de Uitvoeringsagenda houden we rekening met onze organisatievisie, integraliteit van beleid, het grensoverstijgende karakter van onze gemeente en ons participatiebeleid. In de Uitvoeringsagenda geven we antwoord op de volgende vragen: • Wat gaan we doen? • Wie is verantwoordelijk? De gemeente of de gemeente samen met andere partijen? • Welk resultaat willen we bereiken? Matrix van de Uitvoeringsagenda en toelichting met acties We maakten een matrix op basis van de strategische pijlers en thema’s. We lichten de matrix toe in een tabel waarin we de acties die we gaan uitvoeren hebben opgenomen.
2 51/82
Matrix van de Uitvoeringsagenda op basis van de strategische pijlers en thema’s
Ruimte voor werken en ondernemen
Arbeidsmarkt
Grensoverstijgende samenwerking
Dienstverlening aan ondernemers
Bezoekerseconomie
2
3
4
5
6
Economische transities 1
Thema’s
Strategische pijlers
1.1
Energietransitie
X
X
1.2
Circulaire transitie
X
X
2.1
Bedrijventerreinen
X
X
X
X
2.2
Campussen en broedplaatsen
X
X
X
2.3
Stads- en dorpskernen
X
2.4
Agrarische locaties
X
2.5
Ondernemerscultuur
X
3.1
X
X
3.2
Aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt Stijging arbeidsproductiviteit
X
X
3.3
Behoud van talent in de regio
3.4
Gezamenlijke aanpak (triple helix)
4.1
Grensoverstijgende samenwerking
X
4.2
Zeeuwse samenwerking
X
4.3
Zeeuws-Vlaamse samenwerking
4.4
X
5.1
Bijdragen aan andere beleidsterreinen Stroomlijnen van dienstverlening
5.2
Zakelijke dienstverlening op orde
X
6.1
Bevorderen van toeristische aantrekkingskracht Recreatie als drijvende kracht voor brede welvaart
6.2
X
X X X
X
X X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X X
X
X
3 52/82
X
X
X
X
X
X X
X
X
X
X
X
Toelichting op de matrix van de Uitvoeringsagenda en de acties 1
Economische transities Ambitie Terneuzen wil een leidende rol spelen in duurzaamheidstransities, met een halvering van de CO2-uitstoot in 2030 en volledige CO2-neutraliteit in 2050.
1.1
Energietransitie Acties
a. Lobbyen voor 380kV-aansluiting en netuitbreiding: continue lobby bij het
b.
c.
d.
e.
f.
1.2
Circulaire transitie Acties
Rijk (o.a. 380kV netuitbreiding Zeeuws-Vlaanderen, Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee, Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland) en aandacht vragen voor investeringen in het huidige elektriciteitsnet (20262030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met andere gemeenten en stakeholders. Resultaat: realisatie van de 380kV-aansluiting en verbetering van de netcapaciteit in de regio. Faciliteren van waterstofbedrijven: stimuleren van (innovatieve) waterstofbedrijven door subsidies, gunstige wet- en regelgeving en een flexibele houding (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: groei van waterstof als energiebron in Terneuzen. Stimuleren van energie-efficiëntie: subsidies verstrekken voor projecten die energie-efficiëntie optimaliseren, zoals warmte-uitwisseling, isolatie, collectieve energieopwekking en ELSTA-energiecentrale. (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: vermindering van energieverbruik en -afhankelijkheid. Ontwikkelen van energie hubs: verkennen van de opties voor energie hubs op bedrijventerreinen. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met bedrijven, netbeheerders en North Sea Port. Resultaat: realisatie van minimaal één energie hub. Promoten van Terneuzen als proeftuin: presenteren van Terneuzen als proeftuinlocatie voor innovaties als het gaat om energietransitie (2026-2035).
Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: aantrekken van bedrijven die hun innovaties in Terneuzen willen testen en implementeren. Realiseren rijksenergieprojecten: samenwerking met het Rijk voor grootschalige projecten op het gebied van energie-infrastructuur o.a. 380kVaanlanding. (2026-2050). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in afstemming met de rijksoverheid en Zeeuwse stakeholders. Resultaat: een robuust elektriciteitsnet met genoeg (duurzame) energieopwekking voor het verduurzamen van de industrie, mkb en gebouwde omgeving, met nationale en internationale impact.
a. Ondersteunen van biobased bouwmaterialen: faciliteren van boeren die
b.
c.
grondstoffen voor biobased bouwmaterialen verbouwen (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: toename van de productie van biobased bouwmaterialen in Terneuzen. Stimuleren van CO2-afvang en hergebruik: informeren van mkbondernemers over circulair ondernemen. Aanmoedigen van bedrijven om CO2 af te vangen en te hergebruiken in producten of als groeimiddel in de glastuinbouw (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met bedrijven. Resultaat: vermindering van de CO2-uitstoot en toename van circulaire activiteiten. Stimuleren van het bedrijfsleven in de transitie naar een circulaire economie: mkb-ondernemers informatie bieden over de mogelijkheden om circulair te opereren. Ook inzicht bieden in regelingen waar ze gebruik van kunnen maken. (2026-2035)
4 53/82
Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen in samenwerking met bedrijven. Resultaat: vanaf uiterlijk 2026 een collectieve aanpak om bedrijventerreinen te ondersteunen op het gebied van circulaire economie. 2
Ruimte voor werken en ondernemen Ambitie Ontwikkelen van een toekomstbestendige economie met duurzame groei en innovatie, met ruimte voor diversificatie, circulaire processen en nieuwe bedrijven.
2.1
Bedrijventerreinen Acties
a. Ondersteunen van initiatieven die de uitdagingen van netcongestie
b.
c.
d.
e.
f.
g.
minimaliseren: implementeren van de acties beschreven onder 1.1 Energietransitie om de energie-infrastructuur op bedrijventerreinen te verbeteren (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: een betere energie-infrastructuur op de bedrijventerreinen. Verduurzamen van bedrijventerreinen: uitbreiden van het VerBeTerproject naar andere bedrijventerreinen. Hierbij werken we op diverse bedrijventerreinen aan verduurzamingsthema’s (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ondernemersverenigingen. Resultaat: verduurzaming van bedrijventerreinen op het gebied van vergroening, waterberging, mobiliteit en circulariteit. Verbeteren van mobiliteitsvoorzieningen: realiseren van betere vervoersverbindingen, binnen Zeeuws-Vlaanderen, met de rest van Nederland en met België (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de provincie Zeeland en Vlaamse overheden. Resultaat: verbeterde bereikbaarheid van Terneuzen voor bedrijven, inwoners en bezoekers. Maken van een ontwikkelplan bedrijventerreinen: Dit houdt in: (1) een afwegingskader opstellen voor nieuwe bedrijvigheid, als leidraad voor het maken van keuzes, dat aansluit op de omgevingsvisie (2026-2027); (2) een visie op gewenste gebiedsontwikkeling opstellen (2026-2027); (3) de herontwikkeling van bedrijventerreinen zoals o.a.
Noordpolder (2026-2030); (4) een profiel maken voor elk bedrijventerreinen, van havengerelateerd tot woon-werk locatie (2026-2027); en (5) een ontwikkelstrategie opstellen (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: ruimte voor het aantrekken van bedrijven die bestaande en nieuwe ketens en clusters versterken. Een meer diverse en veerkrachtige economie in Terneuzen. Diversificatie van het bedrijvenportfolio. Faciliteren van (grote) industrie: in gesprek gaan met (grote) gevestigde bedrijven om hun toekomstscenario's te bespreken en te integreren in de 'nieuwe economie' van Terneuzen. Ruimte bieden voor reeds bestaande ondernemers op hun huidige locatie of helpen bij verplaatsing. (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: afgestemde toekomstvisies en plannen. Stimuleren van samenwerking: organiseren van activiteiten, waaronder open dagen, om samenwerking tussen bedrijven te bevorderen, met een trekkende rol voor het bedrijfsleven (2026-2035). Verantwoordelijk: bedrijfsleven en ondernemersverenigingen, de gemeente Terneuzen kan ondersteunen. Resultaat: meer samenwerking tussen bedrijven, die leidt tot innovaties en verhoogde productiviteit.
Ontwikkelen van hoogwaardige bufferzones (koppelingsgebieden): doorgaan met het ontwikkelen van bufferzones (met behulp van Regio Dealgelden) om negatieve milieueffecten te minimaliseren en de leefbaarheid in de kernen te behouden. We realiseren een koppelingsgebied met een voedselbos in Sluiskil als onderdeel van de Regio Deal NSPD. We vormen een visie over twee extra koppelingsgebieden in de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone. Dit zijn: Sas vesting, in Sas van Gent, en werkplaats mooi NL. We werken grensoverstijgend samen aan een netwerk van koppelingsgebieden in het North Sea Port District. (2026-2035)
5 54/82
h.
i.
j.
k.
2.2
Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen en stakeholders in het NSPD. Resultaat: bescherming van natuur en leefomgeving rondom bedrijventerreinen. Verbetering van de leefbaarheid in de kernen. Onderzoeken en monitoren van het economisch ecosysteem van de gemeente en de Kanaalzone: economische ontwikkelingen die niet goed te voorspellen zijn, proberen actief in beeld te brengen en te monitoren. Deze ontwikkelingen hebben invloed op het economisch ecosysteem in de Kanaalzone. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: een solide basis voor het maken van de juiste beleidskeuzes. Inzetten op diversificatie van ons bedrijvenportfolio: bedrijven aantrekken die gevestigde ketens en clusters versterken, maar ook mikken op nieuwe, opkomende ketens. Uitgangspunt hiervoor is ons economisch DNA en aansluiten op provinciaal beleid, dat is gericht op bedrijven die passen bij het Zeeuwse DNA (water, voedsel, energie). (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: grotere economische diversiteit en daarmee minder afhankelijkheid van grote gevestigde bedrijven Analyseren van het huidige bedrijvenbestand van de gemeente: een analyse maken van het bedrijvenbestand in relatie tot het gewenste economische ecosysteem. (2026-2028) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: een beeld van gewenste ontwikkelingen in de toekomst.
Meedoen aan de regeling Zeeland in Stroomversnelling: deelnemen in een investeringsprogramma om tot duurzame economische structuurversterking van Zeeland te komen. Voor de periode 2024 tot en met 2027 stellen we € 2 per inwoner beschikbaar voor deze subsidieregeling. (2026-2027) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: ondersteuning van innovatieve ondernemers.
Campussen en broedplaatsen Acties a. Realiseren van Campus Terneuzen: realiseren van een onderwijscampus op locatie Vliegende Vaart. Deze brede(re) onderwijscampus is een belangrijke schakel in het verbeteren van de leefbaarheid en het vestigingsklimaat van onze gemeente. Goede voorzieningen, zoals onderwijs, dragen bij aan de aansluiting op de arbeidsmarkt en de samenwerking met het bedrijfsleven. Door intensievere samenwerking willen we het onderwijsaanbod in de regio behouden en versterken. Adequaat inspelen op behoeften van leerlingen en studenten én vragen vanuit de regio komt ten goede aan de innovatiekracht van Zeeland. De vele samenwerkingen die de HZ al in en met Terneuzen en Zeeuws-Vlaanderen heeft, zouden op termijn aan de campus kunnen worden gekoppeld. (20262028) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Resultaat: betere samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven en aantrekkelijke leeromgeving voor studenten. b. Stimuleren van hybride onderwijs: aanmoedigen van onderwijsinstellingen en bedrijven om in te zetten op hybride onderwijs en fieldlabs (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: studenten zijn beter voorbereid op de regionale arbeidsmarkt en talent blijft behouden voor de regio. c.