2025-07-01 a. Vaststelling van het strategisch economisch beleidsplan 2025 - 2035 - Ontwerpbesluit

Ontwikkelen van een campus voor mkb en startups: ontwikkelen van een campus voor (innovatief) mkb en (internationale) startups en scale-ups (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met Dockwize, Impuls Zeeland en VNO-NCW Brabant Zeeland. Resultaat: meer innovatieve bedrijvigheid die bijdraagt aan transities en maatschappelijke opgaven. d. Actieve betrokkenheid bij de ontwikkeling van Innovatie hub voor techniek en veiligheid: een baanbrekende innovatiehub met bovenregionale uitstraling in het hart van het NSPD. Deze is ontworpen om

6 55/82

de grenzen van technologie te verleggen met tastbare innovaties en de veiligheidsnormen in de industrie te actualiseren. Een plek die open werk- en innovatieruimte biedt voor bedrijven, onderwijsinstellingen en overheidsinstanties. (2026-2030) Verantwoordelijk: KicMPi, Schelde Safety Netwerk, CO3 Campus en het bedrijfsleven in samenwerking met de gemeente Terneuzen en de provincie Zeeland. Resultaat: innovatie hub waar innovatie, techniek en veiligheid samenkomen. 2.3

Stads- en dorpskernen Acties a.

b.

c.

d.

e.

2.4

Agrarische locaties Acties

a.

b.

Voortzetten Totaalplan Binnenstad Terneuzen: continueren van het Totaalplan Binnenstad Terneuzen (2022-2030), met intensievere communicatie en promotie om de positieve transformatie te benadrukken. De ontwikkelzone Noordstraat-Havenstraat vormt het hart van het compacte kernwinkelgebied van Terneuzen. Samen met de vereniging Vast Goed Terneuzen bevorderen we daar ook het wonen boven winkels. Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, samen met vereniging Vast Goed Terneuzen. (2026-2030) Resultaat: een compacte, levendige en groene binnenstad, met een gevarieerd woningaanbod en verbeterde bereikbaarheid. Stimuleren van woningbouw: samenwerken met het bedrijfsleven om voldoende huisvesting te realiseren in de stads- en dorpskernen (20262035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het bedrijfsleven. Resultaat: voldoende woningaanbod voor huidige en toekomstige inwoners, inclusief werknemers die van buiten Terneuzen komen. Inzetten op city- en regiomarketing: promoten van het unieke winkelaanbod, de restaurants met regionale signatuur en de evenementen in Terneuzen, vooral gericht op eigen inwoners en Vlaamse bezoekers. Ontwikkeling van toeristische producten. (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met gespecialiseerde marketingorganisaties zoals Ervaar Terneuzen, Toeristisch Informatie Punt Terneuzen.

Resultaat: meer bezoekers, vooral uit Vlaanderen, en een sterker toeristisch profiel. Stimuleren van lokaal kopen: de samenwerking met het project Koop Lokaal voortzetten. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met gespecialiseerde marketingorganisaties zoals Ervaar Terneuzen. Resultaat: meer lokale bestedingen. Voortzetten subsidieregeling verbeteren kwaliteit winkelgebieden: inzetten op (1) de transformatie van commerciële panden (detailhandel) naar wonen buiten de winkelgebieden, (2) het verbeteren van het aanzicht van commerciële panden in de winkelgebieden en (3) mogelijkheid geven tot het verplaatsen van detailhandel naar de compactere winkelgebieden van Axel, Sas van Gent en Terneuzen. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: aantrekkelijke winkelgebieden voor bezoekers, winkelend publiek en inwoners.

Ondersteunen van transitie naar duurzame landbouw: actief ondersteunen van boeren bij de transitie naar duurzame landbouw, in lijn met het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021-2030 (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ZLTO. Resultaat: toename van duurzame landbouwpraktijken in Terneuzen. Ondersteunen van bedrijven die bijdragen aan transities: continueren van de ondersteuning van agrarische bedrijven die bijdragen aan de eiwittransitie, de productie van duurzame bouwmaterialen en de regionale voedselvoorziening (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen.

7 56/82

c.

d.

e.

f.

g.

h.

2.5

Ondernemerscultuur Acties

Resultaat: versterking van de rol van deze agrarische bedrijven in de lokale economie. Herbestemmen van vrijkomende agrarische locaties: a. in kaart brengen van geschikte landbouwgrond en herbestemmen van vrijkomende locaties voor nieuwe economische activiteiten; b. herzien en actualiseren van de lijst met Nieuwe Economische Dragers voor de gemeente Terneuzen; c. evalueren van de Ruimte voor Ruimte regeling en waar nodig bijstellen; d. plan van aanpak opstellen voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing, om de kans op leegstand, verloedering en criminele activiteiten te verlagen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ZLTO. Resultaat: efficiënt gebruik van landbouwgrond en diversificatie van economische activiteiten. Behouden van agrarisch erfgoed: een plan van aanpak opstellen voor het behoud van agrarisch erfgoed (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: behoud van agrarisch erfgoed. Aansluiten op provinciaal beleid volgens het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021-2030: vormgeven van de transitie naar een volhoudbare landbouw, de versterking van de landbouw en natuur, het herstel van de biodiversiteit en de kwaliteitsverbetering van natuurgebieden. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de provincie Zeeland en ZLTO.

Resultaat: versterking van de verbinding tussen de landbouw en de natuur, inclusief het landschap. Stimuleren van de samenwerking tussen landbouw en natuur: vraaggericht en locatie gebonden ondersteunen van bedrijven die bijdragen aan een duurzame landbouw ten behoeve van landschap, milieu en natuur. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ZLTO. Resultaat: herstel biodiversiteit en verbeteren verbinding tussen landbouw en natuur; een rendabele landbouw op de lange termijn. Deelnemen in de (grensoverstijgende) aanpak van de waterproblematiek voor boeren en glastuinders: onderzoek naar en kennisuitwisseling van de beschikbaarheid van zoet water voor de landbouw, natuur en leefbaarheid in de daarvoor aangewezen gebieden. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ZLTO en Vlaamse partners. Resultaat: voldoende beschikbaarheid van zoet water voor de landbouw. Behouden van voldoende kwalitatief landbouwareaal: onderzoek naar de kwaliteit (verzilting) van agrarische gronden. Aan de hand hiervan inzicht verkrijgen in de gronden die behouden dienen te blijven voor de agrarische sector (en dus niet in aanmerking komen voor herontwikkeling). (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met ZLTO en Rijkswaterstaat. Resultaat: behoud van voldoende kwalitatief landbouwareaal in onze gemeente.

Ondersteunen van bedrijven bij de implementatie van agroforestry: actief ondersteunen van landbouwondernemers bij de implementatie van agroforestry in de bedrijfsvoering. Agroforestry is opgenomen als een van de uitgangspunten in onze bosvisie. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: bevorderen van de ruimtelijke en ecologische kwaliteit.

a.

Stimuleren van onderwijs over ondernemerschap: aanmoedigen van onderwijsinstellingen om ondernemerschapsonderwijs aan te bieden vanaf het voortgezet onderwijs (2026-2035).

8 57/82

b.

c.

d.

3

3.1

Arbeidsmarkt Ambitie

Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: meer studenten en leerlingen die willen ondernemen en bijdragen aan maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Betrekken van inwoners bij nieuwe initiatieven: leefbaarheid in de kernen vergroten door inwoners te stimuleren bij te dragen aan het opzetten en financieren van nieuwe initiatieven (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: versterking van het gemeenschapsgevoel en betrokkenheid van inwoners bij de ontwikkeling van de woonkern. Bieden van startersfaciliteiten: verstrekken van subsidies, ondersteunen bij het vinden van bedrijfsruimte, organiseren van netwerkevenementen en regelingen voor gemeentelijke belastingen voor startende ondernemers, met specifieke aandacht voor buitenlandse starters (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: meer startersdynamiek en versterking van de ondernemerscultuur. Ondernemersnetwerk ‘Gastheer van het landschap’ onderhouden en uitbreiden: de ondernemers binnen dit netwerk vermarkten en promoten producten en het Terneuzens gebied (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: grotere toeristisch waarde van de gemeente Terneuzen.

Terneuzen wil een aantrekkelijke arbeidsmarkt creëren met toekomstbestendig werk, relevante opleidingsmogelijkheden en een bloeiende economie die talent aantrekt en behoudt.

Aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt Acties a. Afstemmen van het onderwijsaanbod: samenwerken met onderwijsinstellingen en het regionale bedrijfsleven om het onderwijsaanbod beter af te stemmen op de regionale arbeidsbehoefte (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met onderwijsinstellingen, het WSP en het regionale bedrijfsleven. Resultaat: meer studenten die na hun afstuderen een baan vinden in de regio. b. Ontwikkelen van publiek-private lesmodules: stimuleren van publiekprivate samenwerkingen om lesmodules te ontwikkelen die aansluiten op de specifieke arbeidsvraag (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Resultaat: betere aansluiting van het onderwijsaanbod op de actuele arbeidsmarktbehoeften. c. Beroepen experience: het geven van voorlichting aan derdejaars studenten van het Vmbo en vierdejaars leerlingen van havo/vwo door (jonge) beroepsprofessionals uit diverse beroepsrichtingen, zodat leerlingen een goed beeld krijgen van de mogelijkheden op de regionale arbeidsmarkt. Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen in samenspraak met het Voortgezet Onderwijs, het bedrijfsleven en de Rotary. Resultaat: leerlingen hebben een duidelijk beeld van de mogelijkheden op de Zeeuws-Vlaamse arbeidsmarkt. d.

Deelnemen aan Contacta: Contacta als netwerkevent inzetten voor leerlingen van het Voortgezet Onderwijs. Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen in samenspraak met het JongerenLoket en scholen. Resultaat: leerlingen hebben een duidelijk beeld van de mogelijkheden op de Zeeuws-Vlaamse arbeidsmarkt. e. Bijdragen aan praktijkroute Scalda: leerlingen begeleiden die plannen hebben voor zelfstandig ondernemerschap, in samenspraak met ervaren ondernemers. Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met Scalda en ervaren ondernemers.

9 58/82

Resultaat: meer MBO-studenten die enthousiast zijn over zelfstandig ondernemerschap. 3.2

Stijging arbeidsproductiviteit Acties a. Programma voor productiviteitsverbetering: implementeren van een programma voor mkb-ondernemers dat is gericht op productiviteitsverbetering en professionalisering van HR-beleid (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met onderwijs- en kennisinstellingen. Resultaat: verhoogde arbeidsproductiviteit en verbeterde werkomstandigheden in mkb-bedrijven. b. Aantrekken van hoogproductieve bedrijven: integreren van arbeidsproductiviteit als criterium in het afwegingskader voor het aantrekken van nieuwe bedrijven (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: toename van het aantal hoogproductieve bedrijven in Terneuzen. c. Stimuleren uitbreiding voorschool aan peuters van 2,5 tot 4 jaar: ervoor zorgen dat meer ouders aan het werk gaan of dat ouders meer uren werken. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: verhoogde arbeidsproductiviteit. d. Optimaliseren van arbeidsproductiviteit door strategische inzet van AItechnologieën: stimuleren van de ontwikkeling van strategieën voor de implementatie van Artificial Intelligence, zoals het automatiseren van repetitieve taken. Stimuleren van het gebruik van Artificial Intelligence voor data-analyse en voor het ondersteunen van besluitvormingsprocessen.

(2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met bedrijven Resultaat: verhoogde arbeidsproductiviteit en verbeterde werkomstandigheden in bedrijven. e. Acquisitie voor bedrijven: bedrijvigheid en bedrijven aantrekken. (20262035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met Impuls Zeeland Resultaat: gewenste bedrijvigheid.

3.3

Behoud van talent voor de regio Acties a. Promoten van loopbaanpaden: duidelijk communiceren welke interessante loopbaanpaden jongeren in Terneuzen en de Euregio kunnen volgen (20262035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Resultaat: meer jongeren die kiezen voor een opleiding en carrière in de regio. b. Stimuleren van snuffelstages: scholen faciliteren in het zoeken naar plekken in het regionale bedrijfsleven voor (snuffel)stages. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenspraak met het JongerenLoket. Resultaat: leerlingen hebben een goed beeld van de verschillende functies en beroepen op de Zeeuws-Vlaamse arbeidsmarkt. c. Inzetten van het HR Netwerk Zeeland: de HR community voor HR professionals van bedrijven en organisaties in Terneuzen inzetten voor behoud van talent voor de regio, met deelname van de gemeente (20262030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: kennisdeling en verbetering van HR beleid in bedrijven. d. Uitvoeren van de Charter diversiteit: de gemeente Terneuzen en diverse bedrijven ondertekenden het Charter diversiteit. Als netwerklid hebben ze toegang tot bijeenkomsten en webinars waarin wetenschappelijke en praktische kennis wordt uitgewisseld. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het

10 59/82

e.

f.

bedrijfsleven. Resultaat: kennisdeling en verbetering van HR beleid in bedrijven. Samenwerken met Rootzz: intensiveren van de samenwerking met Rootzz om arbeidstalent te behouden voor Zeeuws-Vlaanderen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenspraak met Rootzz. Resultaat: behoud van talent in Zeeuws-Vlaanderen. Aansluiten bij North Sea Port Talent: versterken van de arbeidsmarkt in de North Sea Port-regio door een nauwere samenwerking tussen werkgevers en andere belanghebbenden, zoals op de North Sea Port Talent Experience Day. Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met North Sea Port. Resultaat: vacatures bij bedrijven in en rond het havengebied worden sneller ingevuld.

3.4

Gezamenlijke aanpak (triple helix) Acties a. Onderzoek doen naar arbeidsvraag: onderzoek uitvoeren naar de arbeidsvraag in Terneuzen. Gebruik maken van ArbeidsmarktInzicht (2026). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het bedrijfsleven en ondernemersverenigingen. Resultaat: inzicht in de huidige en toekomstige arbeidsmarktbehoeften. b. Gezamenlijke wervingscampagne opzetten en uitvoeren: op basis van het onderzoek een gezamenlijke wervingscampagne opzetten, gericht op Nederlands en internationaal talent (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het bedrijfsleven, Expat Center Zeeland, Grensinformatiepunt Scheldemond en de Zeeland Marketing Organisatie (zeeland.com). Resultaat: aantrekken van nieuw talent naar de regio. c. Ondernemersparticipatie: samen met een afvaardiging uit het bedrijfsleven regelmatig bijeenkomsten organiseren om gezamenlijk te praten over regionale economische ontwikkelingen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: kennis van wat van belang is voor het ontwikkelen van nieuw economisch beleid.

4

Grensoverstijgende samenwerking Ambitie Versterken van de regionale samenwerking, zowel nationaal als grensoverschrijdend, om de economische en maatschappelijke ontwikkeling van Terneuzen te bevorderen.

4.1

(Gemeente)grensoverstijgende samenwerking Acties a. Intensiveren van samenwerking binnen North Sea Port District: versterken van onze rol als verbindende factor binnen North Sea Port District en bevorderen van de samenwerking met Vlaamse partners. Hiervoor is het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied North Sea Port District uitgewerkt in de uitvoerings- en investeringsagenda NOVEX. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: meer grensoverstijgende projecten en initiatieven. b. Verkennen van een 'regelvrije grenszone': onderzoeken van de mogelijkheden voor harmonisatie van wet- en regelgeving in het grensgebied van North Sea Port District (2026-2030). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met Vlaamse overheden, Grensinformatiepunt Scheldemond, Schakelpunt Grensbelemmeringen. Resultaat: verminderen van belemmeringen voor grensoverschrijdend ondernemen en werken. c. Promoten van (Europese) subsidieregelingen: actief informeren van bedrijven over (Europese) subsidieregelingen voor grensoverstijgende samenwerking; Europaloket (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: toename van het aantal grensoverstijgende projecten gefinancierd door subsidies.

11 60/82

d.

e.

f.

g.

4.2

Zeeuwse samenwerking Acties a.

b.

Organiseren van grensoverstijgende netwerkmomenten: faciliteren van netwerkbijeenkomsten, open dagen en evenementen van en voor bedrijven uit Terneuzen en Vlaanderen; informatiesessies voor grensarbeiders en ondernemers (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: nieuwe contacten en samenwerkingen tussen bedrijven. Intensiveren van de arbeidsmarktsamenwerking: stimuleren van samenwerking tussen Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen, Expat Center Zeeland, Werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen, Grensinformatiepunt Scheldemond, de stad Gent en onderwijsinstellingen om de arbeidsmarkt in Zeeland en Vlaanderen beter op elkaar af te stemmen (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenspraak met bedrijfsleven. Resultaat: beter evenwicht tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in de grensregio. Verbonden partijen: actief invulling geven aan onze rol als publieke aandeelhouder van bedrijven. Dit zijn ZEH NV, GBE Aqua BV, North Sea Port SE, Stedin Holding NV en BV Economische Impuls Zeeland.(20262035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: het behartigen van onze belangen op een manier die past bij onze rol als aandeelhouder. Binnenvaart Overleg Scheldemonden (BOS-overleg): deelnemen aan periodiek overleg georganiseerd door het havenbedrijf.

(2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, samen met de andere deelnemers aan het overleg Resultaat: heldere afspraken over praktische zaken in de binnenvaart.

Onszelf presenteren als betrokken en actieve samenwerkingspartner: ervoor zorgen dat we op die manier gezien worden door de omliggende gemeenten, de provincie en het Rijk. We maken deel uit van Zeeuwse overlegstructuren; we werken ook samen met verbonden partijen (gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen). (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: we zijn een betrokken en actieve samenwerkingspartner in Zeeland Samenwerken aan de actieagenda Bestemming Zeeland 2030: werken aan concrete acties om de Zeeuwse ambities te realiseren. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de Zeeuwse gemeenten Resultaat: een toekomstbestendige bezoekerseconomie

4.3

Zeeuws-Vlaamse samenwerking Acties a. Borgen van regionaal onderwijsaanbod: samenwerken met de gemeenten Hulst en Sluis, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven om een toekomstbestendig regionaal onderwijsaanbod te garanderen (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de gemeenten Hulst en Sluis, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Resultaat: voldoende en kwalitatief hoogstaand onderwijsaanbod in ZeeuwsVlaanderen. b. Promoten van gezamenlijk recreatief aanbod: samenwerken met de gemeenten Hulst en Sluis en toeristische organisaties om ZeeuwsVlaanderen als één toeristische bestemming te promoten (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de gemeenten Hulst en Sluis en toeristische organisaties. Resultaat: toename van het aantal toeristen in Zeeuws-Vlaanderen, spreiding van bezoekers in de tijd en over heel Zeeuws-Vlaanderen.

4.4

Bijdragen aan andere beleidsterreinen Acties a. Integreren van economische visie in andere beleidsplannen: de economische visie en ambities voor Terneuzen vertalen naar concrete acties en maatregelen in de omgevingsvisie, het arbeidsmarktbeleid, het woningbouwbeleid, natuurbeleid en beleid op het gebied van

12 61/82

b.

maatschappelijke vraagstukken (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: een integrale aanpak, waarbij economische ontwikkeling in lijn is met andere beleidsdoelen. Betrekken van bedrijfsleven bij maatschappelijke vraagstukken: samenwerken met het bedrijfsleven om oplossingen te vinden voor maatschappelijke uitdagingen, zoals eenzaamheid en het behoud van voorzieningen (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het bedrijfsleven. Resultaat: een sterkere sociale cohesie en een verbeterde leefbaarheid in Terneuzen.

5

Dienstverlening aan ondernemers Ambitie Terneuzen wil een proactieve en ondernemersvriendelijke gemeente zijn, die ondernemers optimaal faciliteert en ondersteunt.

5.1

Stroomlijnen van dienstverlening Acties a. Creëren van één centraal informatieloket: opzetten van een digitaal en fysiek loket, waar ondernemers terecht kunnen met al hun vragen en worden doorverwezen naar de juiste instantie (2026). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: eenvoudiger toegang tot informatie en dienstverlening voor ondernemers. b. Integreren van digitale dienstverlening: verbinden van de digitale dienstverlening van de gemeente met die van relevante partners (20262027). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: een gebruiksvriendelijk en efficiënt digitaal platform voor ondernemers. c. Aansluiten bij ledenvergaderingen van ondernemersverenigingen: aansluiten bij de jaarlijkse ledenvergadering van de ondernemersvergaderingen binnen de gemeente Terneuzen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenspraak met de ondernemersverenigingen. Resultaat: kennis van wat er leeft en speelt bij ondernemers. d. Startende ondernemers informeren over de dienstverlening van onze gemeente: startende ondernemers na inschrijving KvK benaderen om uit te leggen wat we voor ze kunnen betekenen. Zo kunnen we startende ondernemers ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun bedrijf. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: ondersteuning van ondernemers die bepaalde vraagstukken hebben. e.

Informeren van ondernemers: actief en vraaggericht informeren via een Nieuwsbrief voor ondernemers, sociale media, LinkedIn. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: ondernemers zijn op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen en projecten f. Locatus databeheer voor grootbedrijven en mkb: zorgen voor een actueel bijgewerkte database met gegevens over de gevestigde bedrijven in de gemeente. Het gaat hierbij zowel om bedrijven die gevestigd zijn in de winkelgebieden als op de gemeentelijke bedrijventerreinen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: actuele gegevens over gevestigde (mkb-)bedrijven in de gemeente. g. Beschikbaar stellen van subsidie voor ondernemers(organisaties): subsidie beschikbaar stellen voor activiteiten die een ondernemersorganisatie organiseert. Hierbij wordt voorrang gegeven aan

13 62/82

h. i.

nieuwe of vernieuwende activiteiten. Daarnaast is er ook ruimte voor initiatieven die de bestuurskracht van ondernemersorganisaties vergroten (empowerment). (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: een sterkere economische positie van bedrijven en een sterker leef-, woon- en verblijfklimaat in de gemeente. Het in kaart brengen van subsidiemogelijkheden: helpen van ondernemers door het in kaart brengen van de mogelijkheden voor subsidies. Overleg voeren met stakeholders en belangenorganisaties: overleggen met ondernemersorganisaties, zoals het bestuur van ZLTO Terneuzen, Koninklijke Horeca Nederland en VNO-NCW (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: kennis en goede relatie met samenwerkingspartners.

5.2

Zakelijke dienstverlening op orde Acties a. Faciliteren van (financiële) zakelijke dienstverlening: aantrekken of ondersteunen van bedrijven die (financiële) zakelijke dienstverlening aanbieden aan startende ondernemers en nieuwe vestigers (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: toegang tot essentiële ondersteuning voor ondernemers. b. Ondersteunen, faciliteren en begeleiden van ondernemers en ondernemersorganisaties: helpen van ondernemers, brengen van werkbezoeken aan bedrijven. Bezoeken van bijeenkomsten van diverse ondernemersorganisaties en zelf organiseren van bijeenkomsten voor ondernemers. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen en ondernemersnetwerken. Resultaat: ondernemers die elkaar kennen en weten te vinden. c. Verduurzamen mkb: mkb-bedrijven de mogelijkheid bieden om hiermee snel aan de slag te gaan. In de detailhandel blijft het aandeel panden met een EPC-label steken op nog geen 35%. Er is dus weinig inzicht te krijgen in de energieprestaties van panden. De verwachting is dat deze panden minimaal label D moeten hebben. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen en mkb-bedrijven. Resultaat: terugdringen van het energieverbruik bij mkb bedrijven. d.

Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) bedrijventerreinen en het KVO winkelgebieden: samen met ondernemersverenigingen werken aan veilige bedrijventerreinen en winkelgebieden in Terneuzen, Axel en Sas van Gent. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen en ondernemersverenigingen. Resultaat: een schoon, heel en veilig bedrijventerrein en/ of winkelgebied. e. Opzetten projectgroep bedrijfsvestigingen (naar voorbeeld omgevingstafel): als een bedrijf zich wil vestigen in de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone een projectgroep formeren waarin alle benodigde vakdisciplines zitten, om de vergunningverlening zo soepel en spoedig mogelijk te laten verlopen. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen in samenwerking met de RUD Zeeland. Resultaat: de klant (het te vestigen bedrijf) staat centraal in de behandeling van vergunningsaanvragen.

6

Bezoekerseconomie Ambitie Versterken van de bezoekerseconomie door de toeristische aantrekkingskracht van Terneuzen te vergroten en recreatie te benutten als drijvende kracht voor brede welvaart. Bevorderen van toeristische aantrekkingskracht

6.1

14 63/82

Acties a.

b.

c.

d.

e.

6.2

Ontwikkelen, profileren en promoten van het unieke DNA van Terneuzen: het unieke karakter van Terneuzen benadrukken in marketingcampagnes. We ontwikkelen fiets- en wandelproducten om bezoekers en inwoners te inspireren. We koppelen beleving aan beweging. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met partners, waaronder Ervaar Terneuzen en musea. Resultaat: een sterker toeristisch imago en meer bezoekers. Stimuleren van unieke winkel- en horecagelegenheden: ondersteunen van initiatieven die leiden tot een onderscheidend winkelaanbod en horeca met regionale signatuur (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: een aantrekkelijk aanbod voor bezoekers en een levendige binnenstad. Verbeteren van de fysieke infrastructuur voor recreatie: faciliteren en ontwikkelen van aantrekkelijke recreatieve routes die gebieden met elkaar en met de kernen verbinden. We zorgen voor een prettige infrastructuur met rustpunten. We breiden de toeristische informatievoorziening uit. (20262035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: een betere toegankelijkheid van recreatiegebieden en van het landschap en een aangename beleving voor bezoekers. Samenwerken met buurgemeenten: afstemmen van het toeristisch aanbod met de gemeenten Hulst en Sluis, om Zeeuws-Vlaanderen als één toeristische regio te promoten (2026-2035).

Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met de gemeenten Hulst, Sluis en de andere Zeeuwse overheden. Resultaat: een breder en aantrekkelijker recreatief aanbod in ZeeuwsVlaanderen en Zeeland. Benutten en promoten van subsidies: gebruik maken en onder de aandacht brengen van subsidies voor toeristisch-recreatieve ontwikkelingen in de gemeente Terneuzen. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: cofinanciering en toeristische recreatieve ontwikkeling.

Recreatie als drijvende kracht voor brede welvaart Acties a. Uitvoeren van de uitvoeringsagenda voor de visie waterrecreatie: De waterrijke omgeving optimaal benutten door in de uitvoering te focussen op drie pijlers: 1) natuur en toerisme versterken elkaar, 2) veilig recreëren, en 3) toeristische infrastructuur en voorzieningen. In de uitvoeringsagenda staan de acties die we gaan uitvoeren. (2025-2029) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen en stakeholders. Resultaat: een waterrijke omgeving die aantrekkelijk is voor recreatie, zodat inwoners en bezoekers kunnen genieten van de natuur en van verschillende activiteiten op en rond het water. b. Versterken van het groene karakter: uitbreiden van de koppelingsgebieden en investeren in groen in de openbare ruimte (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners en bezoekers en een verbeterde biodiversiteit. c. Versterken maritieme karakter: verder ontwikkelen van het Portaal van Vlaanderen en promoten van het sluizencomplex. Een uitkijktoren aan de Westerschelde realiseren. (2026-2035) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen, in samenwerking met het Portaal van Vlaanderen. Resultaat: versterking van de identiteit en het imago van Terneuzen als toeristische bestemming, d.

Faciliteren van aantrekkelijke evenementen: ondersteunen van initiatieven voor evenementen die bezoekers aantrekken. We erkennen het belang van evenementen om de aantrekkelijkheid van onze gemeente te bevorderen (2026-2035). Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen.

15 64/82

e.

f.

Resultaat: een levendige gemeente met een gevarieerd aanbod aan evenementen. Onderzoek uitvoeren naar het draagvlak onder onze inwoners voor toerisme: we onderzoeken het draagvlak voor toerisme en monitoren bezoekersaantallen. Hiermee sluiten we aan bij het TUA programma 20252027. (2026-2027) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen Resultaat: inzicht in het draagvlak voor toerisme en inzicht in bezoekersaantallen van toeristische attracties. Beleidsontwikkeling: een visie op bezoekersmanagement maken en ons evenementenbeleid vernieuwen. We inventariseren periodiek actualiteiten, wensen en behoeften van inwoners en ondernemers en passen ons beleid aan waar nodig. Ook verblijfsrecreatie is een belangrijk thema, denk aan een hotelvisie en het afwegingskader logiesaccommodaties. (2026-2030) Verantwoordelijk: gemeente Terneuzen. Resultaat: actueel beleid gericht op zowel bezoekers als toeristen.

16 65/82

Nadere uitwerking in een uitvoeringsplan In 2026 beginnen we met de uitvoering van de economische uitvoeringsagenda. Eerst maken we nog een uitvoeringsplan voor de jaren 2026-2030. In dit plan vermelden we per actie de benodigde capaciteit, prioriteit, het budget en de periode waarin we de acties gaan uitvoeren. Wel zeggen we kort iets over onze werkwijze, onze rol en monitoring. Onze werkwijze We gaan werken aan de uitvoering van ons beleid volgens de Plan-Do-Check-Act (PDCA) cyclus.

Dit is een van de meest effectieve en eenvoudig toepasbare methoden voor continue verbetering. Dit model biedt de mogelijkheid om problemen te identificeren en op te lossen. Je plant (P) de verbetering, voert de oplossing door (D), je controleert of de verbeteringen goed zijn (C) en je zorgt ervoor dat je actie onderneemt (A) zodra zich weer een probleem voordoet door de PDCA-cyclus weer te doorlopen. Het beleidsplan is het uitgangspunt voor ons handelen, niet (de indeling van) de gemeentelijke organisatie. Onze rol Uit dit beleidsplan spreekt een betrokken, verbindende en ondernemende houding om de ambitieuze doelen voor 2035 te realiseren. We maken het verschil door ons continu te blijven ontwikkelen. Dit zijn de kernwaarden van onze gemeentelijke organisatie. Ze komen ook tot uiting in een veranderende rol van de gemeente: van een reactieve houding naar een meer proactieve houding, van vergunningverlening en toezicht houden naar voorwaarden scheppen samenwerken, van faciliteren naar regisseren. We willen nog klantvriendelijker zijn voor ondernemers en ons nog meer richten op samenwerking. We willen met ons economisch beleid ook bijdragen aan beleid op andere beleidsterreinen. We gaan de belangen van ondernemers onvermoeibaar onder de aandacht brengen. We organiseren afstemming van beleid tussen taakgroepen, teams en afdelingen.

Vanuit economie nemen we vaker de regierol op ons. Monitoring We zorgen ervoor dat we de uitvoering volgen en bijsturen. Dit doen we door onze collega’s, het college, de raad en onze stakeholders op gezette tijden te informeren over de voortgang. We doen dit in samenwerking met het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en andere stakeholders. Aan de hand van de monitoring kunnen we de Uitvoeringsagenda waar nodig aanpassen. Kortom, we gaan de voortgang van de Uitvoeringsagenda monitoren en als het nodig is doen we aanpassingen in de uitvoering.

17 66/82

Verantwoording van de participatie en communicatie We zorgden voor een consequent en consistent verhaal en een heldere boodschap. De basis hiervoor ligt in de manier waarop we de participatie en communicatievorm gaven om te komen tot dit Strategisch economisch beleidsplan 2025-2035. Participatievormen in schema Vorm Doelgroep Maatschappelijke organisaties

Digitale enquête

LinkedIn

Ondernemers

Inwoners

Informatie

LinkedIn

Het stellen van vragen over het economisch toekomstperspectief voor Terneuzen (19 t.e.m. 31 maart 2025)

Participatiebijeenkomst Bijeenkomst ‘Terneuzen 2030: economische kansen en uitdagingen’ (28 november 2024)

Interviews (door Birch) Interview met maatschappelijke organisaties (oktober 2024)

Bijeenkomst ‘Terneuzen 2030: economische kansen en uitdagingen’ (28 november 2024)

Interviews met ondernemers (oktober 2024)

Locatiebezoek met Birch (12 september 2024)

Interview met de burgemeester (1 november 2024)

Doemee. terneuzen.nl, Hoplr, sociale media

College

Bespreken 80% versie met portefeuillehouder (7 november 2024) Input ophalen bij het college (12 november 2024) Feedback op het conceptrapport (18 maart 2025) Gemeenteraad

Commissie bestuur en middelen (26 juni 2025)

Gemeenten Hulst en Sluis

Afstemming beleidsplannen economie met Hulst en Sluis (14 november 2024)

Ambtelijke voorbereiding: Interne begeleidingsgroep, collega’s, …

Kick-off bijeenkomst (3 september 2024) Bespreking 80% versie economische visie en strategie (19 november 2024)

18 67/82

Bespreking 90% versie (14 januari 2025) Presentatie weekstart team beleidsontwikkeling (20 januari 2025) Bespreken concept uitvoeringsagenda (matrix) (28 januari 2025) Presentatie van het rapport ‘Economisch perspectief Terneuzen 2035’ door Birch (22 april 2025) Bespreken concept uitvoeringsagenda (6 mei 2025)

Participatie met maatschappelijke organisaties en ondernemers Birch nam bij 36 vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven interviews af. De input van de interviews heeft Birch verwerkt in het rapport. De lijst van geïnterviewden is als bijlage 1 bijgevoegd. We organiseerden een bijeenkomst met de dezelfde stakeholders op 28 november 2024 om nog meer input op te halen en in discussie met elkaar te komen tot een door alle partijen gedragen rapport.

19 68/82

Participatie met inwoners We nodigden de inwoners uit om hun mening te geven over economie en toerisme in een korte enquête. De tekst van de vragenlijst luidde als volgt: Het Economisch Perspectief Terneuzen 2035 is een uitgebreide visie en strategie die de economische ontwikkeling van onze gemeente voor de komende jaren schetst. Dit document behandelt belangrijke onderwerpen, zoals duurzaamheid, werkgelegenheid, innovatie, en grensoverstijgende samenwerking. Hoe kunnen de meningen van inwoners bijdragen aan een welvarende en toekomstbestendige gemeente Terneuzen. De feedback die we kregen in de enquête is van groot belang om ervoor te zorgen dat de economische strategie aansluit bij de behoeften en wensen van onze inwoners. Resultaten enquête

20 69/82

21 70/82

Analyse en verwerken van de resultaten van de enquête De inwoners zien de toekomst voor de industrie in de gemeente Terneuzen voornamelijk als een industrie die bijdraagt aan het creëren van banen (1) en het stimuleren van de lokale economie (2). Ook vinden inwoners het belangrijk dat de industrie zorgt voor een gezonde leefomgeving (3) en minimale overlast voor omwonenden oplevert (4). De industrie moet ook inzetten op duurzaamheid (5), het minimaliseren van afval (6) en gebruik maken van de nieuwste technieken (7). Hoe we aan de wensen van de inwoners tegemoet komen geven we aan in onderstaande tabel, door te verwijzen naar de uit te voeren actie(s) in de Uitvoeringsagenda:

(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7)

Uitvoering actie(s) 3.1(a); 3.1(b); 3.1(c); 3.1(d); 3.1(e); 3.2(e); 3.3(a); 3.3(f); 3.4(a); 3.4(b) 2.2(b); 2.2(c); 2.3(d); 2.4(b);2.5(b); 2.5(c); 2.5(d); 3.3(b); 3.3(e) 2.1(g); 6.1(c); 6.1(d); 6.2(a); 6.2(b) 1.2(b) 1.1(b); 1.1(c); 1.2(c); 2.1(b); 2.4(a); 2.4(c) 1.2(c) 1.1(b); 1.1(e); 1.2(a); 2.4(f); 2.4(h); 3.2(a); 3.2(d)

22 71/82

De inwoners willen dat de gemeente het aanbod voor recreatie en toerisme aantrekkelijker maken door het creëren en onderhouden van aantrekkelijke wandel- en fietspaden door de stad en het omliggende landschap (8). Ook willen de inwoners dat de gemeente gaat samenwerken met lokale bedrijven om unieke recreatieve ervaringen te creëren (9). Daarnaast kunnen we het aanbod recreatie en toerisme in de gemeente aantrekkelijker maken volgens de inwoners door meer mogelijkheden te creëren voor natuurbeleving (10) en het stimuleren van meer horeca en terrassen (11). Hoe we aan de wensen van de inwoners tegemoet komen geven we aan in onderstaande tabel, door te verwijzen naar de uit te voeren actie(s) in de Uitvoeringsagenda:

(8) (9) (10) (11)

Uitvoering actie(s) 6.1(a) 2.3(d); 2.5(d); 6.1(b) 2.1(g); 6.2(b) 6.1(b)

Het beeld dat mensen hebben van Terneuzen in 2035 is volgens de inwoners een gemeente die zorgt voor een gezonde leefomgeving en hoge kwaliteit van leven (12). Een gemeente met een bloeiende economie en veel werkgelegenheid (13). Een gemeente die zich inzet voor milieuvriendelijke initiatieven (14) en groene ruimtes (15). Hoe we aan de wensen van de inwoners tegemoet komen geven we aan in onderstaande tabel, door te verwijzen naar de uit te voeren actie(s) in de Uitvoeringsagenda:

(12) (13) (14) (15)

Uitvoering actie(s) 2.1(g); 6.1(a) 3.1(a); 3.1(b); 3.1(c); 3.1(d); 3.1(e); 3.2(e); 3.3(a); 3.3(f); 3.4(a); 3.4(b) 1.1(b); 1.1(c); 1.2(a); 1.2(b); 1.2(c); 2.4(a); 2.4(b); 2.4(f); 2.4(h) 2.1(g); 6.2(b)

23 72/82

Participatie over de visie waterrecreatie Bij de ontwikkeling van de visie op waterrecreatie hebben we inwoners bevraagd over wateren oeverrecreatie. Zo vroegen we: welke faciliteiten mis je? De meest gegeven antwoorden zijn: eet- en drinkvoorzieningen, strandjes en veilige zwemlocaties. De vraag ‘Vind je dat de gemeente Terneuzen voldoende informatie en promotie aanbiedt over waterrecreatie en de mogelijkheden?’ werd door 71 procent van de respondenten beantwoord met ‘nee’. Gevraagd naar ideeën of suggesties om de recreatiemogelijkheden te verbeteren, antwoordden respondenten vaak: • Uitbreiding van recreatieve toegankelijkheid, bijv. via ruiterpaden • Diversiteit in recreatiemogelijkheden, zoals waterskiën, suppen, kanoën en nachtvissen • Natuurbehoud en ecologisch herstel, zoals de Braakman, Canisvliet en de Otheense Kreek • Duurzame infrastructuur, denk aan het Rondje Kreek • Veiligheid/controle, zoals maximum vaarsnelheid, De opbrengst van de participatie over de visie waterrecreatie valt onder de pijlers van het thema bezoekerseconomie: het bevorderen van toeristische aantrekkingskracht (1) en recreatie als drijvende kracht voor brede welvaart (2). Hoe we aan de wensen van de inwoners tegemoet komen geven we aan in onderstaande tabel, door te verwijzen naar de uit te voeren actie(s) in de Uitvoeringsagenda:

(1) (2)

Uitvoering actie(s) 6.1(c); 6.1(e) 6.2(a); 6.2(b); 6.2(c); 6.2(d); 6.2(e); 6.2(f)

Participatie over de omgevingsvisie Voor de omgevingsvisie hebben we een vragenlijst uitgezet via Hoplr. Een deel van de vragen over onze leefomgeving had raakvlakken met onze economie. Zo gaf een derde van de respondenten aan zich zorgen te maken over de effecten van de industrie. Een vijfde zei het belangrijk te vinden dat de industrie er is, vanwege werkgelegenheid. Als het gaat om grensoverstijgende voorzieningen zien veel inwoners kansen in goedkopere boodschappen en brandstof in België, en in Vlaamse gezondheidszorg en onderwijs. Als verbeterpunten worden openbaar vervoer en samenwerking tussen gemeenten genoemd. Suggesties die zijn gedaan, gaan over gezamenlijke evenementen en over de bekendheid van voorzieningen aan beide zijden van de grens. Veilige en prettige wandel- en fietsroutes zouden mensen het meest kunnen motiveren om meer te bewegen, volgens 64 procent van de respondenten. Dit geldt voor 39 procent als het gaat om een groene omgeving. De opbrengst van de participatie over de omgevingsvisie valt onder de pijlers van de thema’s ruimte voor werken en ondernemen (1), arbeidsmarkt (2), grensoverstijgende samenwerking (3) en bezoekerseconomie (4). Hoe we aan de wensen van de inwoners tegemoet komen geven we aan in onderstaande tabel, door te verwijzen naar de uit te voeren actie(s) in de Uitvoeringsagenda: 24 73/82

(1) (2) (3) (4)

Uitvoering actie(s) 2.1(c) 3.3(a); 3.3(e); 3.3(f); 3.4(a); 3.4(b) 4.1(a); 4.1(b); 4.1(c); 4.1(e); 4.2(a); 4.2(b); 4.3(b); 4.4(b) 2.1(g); 6.1(a); 6.1(b); 6.1(c); 6.1(d); 6.1(e); 6.2(a); 6.2(b); 6.2(c); 6.2(d);6.2(f)

25 74/82

Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst uit het rapport “Economische perspectief Terneuzen 2035” Afwegingskader: set van criteria die worden gebruikt om keuzes te maken voor het type bedrijven die we wel of niet willen aantrekken. Arbeidsintensief en -extensief: vereist relatief veel of weinig arbeidsinzet. Arbeidsmarktkrapte: een tekort aan beschikbare werknemers. Arbeidsproductiviteit: de hoeveelheid goederen en diensten die een medewerker per uur arbeid produceert. Biobased bouwen: bouwmethoden die gebruik maken van hernieuwbare biologische materialen, zoals hout en plantaardige vezels. Brede welvaart: alles wat voor onze inwoners van waarde is. Circulariteit: het hergebruiken van materialen en hulpbronnen om afval te minimaliseren en duurzaamheid te bevorderen. Circulaire processen: processen die gericht zijn op het continu hergebruiken van materialen en hulpbronnen om afval te minimaliseren. CO2-afvang: het opvangen en opslaan van koolstofdioxide om de uitstoot te verminderen. CO2-reductie: vermindering van de uitstoot van koolstofdioxide om klimaatverandering tegen te gaan. Duurzaamheidsinitiatieven: projecten gericht op het bevorderen van een duurzaam milieu. Ecosysteem: een netwerk van bedrijven in een bepaald gebied. Elektrificatie: het proces van het vervangen van fossiele brandstoffen door elektriciteit als energiebron.

Energy hub: een lokaal netwerk waar energie wordt opgewekt, opgeslagen en verbruikt op een efficiënte manier. Eiwittransitie: overgang naar alternatieve eiwitbronnen, zoals plantaardige eiwitten, om de afhankelijkheid van dierlijke eiwitten te verminderen. Energiebronnen: oorsprongen van energie, zoals fossiele brandstoffen, zonne-energie, windenergie. Energievoorziening: de voorziening van energiebronnen aan consumenten en bedrijven. Fieldlabs: een praktijkomgeving waar ondernemers en kennisinstellingen nieuwe technologieën en methoden testen en ontwikkelen. 26 75/82

Grensoverstijgende samenwerking: samenwerking tussen verschillende landen, regio’s of gemeenten om gemeenschappelijke doelen te bereiken. Groeiambitie: het streven naar groei en ontwikkeling. Hybride onderwijs: een mix van traditionele offline en online leermethoden. Innovatief mkb: kleine en middelgrote ondernemingen die nieuwe ideeën en technologieën ontwikkelen. Innovatieprojecten: projecten gericht op het ontwikkelen van nieuwe ideeën, producten of processen. Kennisinstellingen: organisaties die zich bezighouden met het genereren, gebruiken en verhandelen van kennis, zoals universiteiten en onderzoekscentra. Kennisintensieve bedrijven: bedrijven die sterk afhankelijk zijn van expertise en innovatie. Klimaatakkoord: internationaal akkoord gericht op het aanpakken van klimaatverandering en het verminderen van uitstoot van broeikasgassen. Koppelingsgebieden: bufferzones tussen industriële gebieden en woongebieden om negatieve milieueffecten te minimaliseren. Langetermijnvisie: vooruitzicht voor de lange duur. Leven Lang Ontwikkelen (LLO): continu leren en ontwikkelen door een persoon. Maatschappelijke opgaven: vraagstukken die de samenleving als geheel beïnvloeden en collectieve actie vereisen om aan te pakken. Mkb: midden- en kleinbedrijf Netcongestie: overbelasting van het elektriciteitsnetwerk, waardoor vertragingen en opstoppingen ontstaan.

Omgevingsvisie: onze kijk op de fysieke leefomgeving. Dat is de omgeving die we kunnen zien, horen, ruiken en voelen. Ondernemerschap: het hebben van een bedrijf. Proeftuin-locatie: een plek voor het testen en demonsteren van nieuwe technologieën en methoden. Propositie: de beloofde waarde die een bedrijf aan klanten biedt. Regelvrije grenszone: eenvoudige regelgeving om grensoverstijgende activiteiten te vergemakkelijken. Restwarmtegebruik: het hergebruiken van overtollige warmte die vrijkomt bij industriële processen voor andere toepassingen. 27 76/82

Scale-ups: bedrijven die snel groeien en opschalen na een succesvolle startfase. Strategie: plan van aanpak om een doel op de lange termijn te bereiken. Synergievoordelen: voordelen die worden verkregen door het combineren van verschillende elementen om een groter effect te creëren dan al die elementen apart. Toekomstbestendige arbeidsmarkt: arbeidsmarkt die is voorbereid op toekomstige veranderingen en uitdagingen. Transitieopgaven: noodzaak om te elektrificeren en te digitaliseren. Vergrijzing: een toename van het aandeel ouderen in de bevolking. Verzilting: proces waarbij wateroplosbare zouten zich ophopen in de bodem, waardoor de vruchtbaarheid wordt beïnvloed. Vestigingsklimaat: de aantrekkelijkheid van een gebied voor bedrijven om zich daar te vestigen. Werkgelegenheid: het aantal beschikbare banen in een bepaalde regio of sector. Zakelijke dienstverlening: Diensten die bedrijven aan andere bedrijven verlenen, zoals advies, financiën, juridische zaken.

28 77/82

Verklarende woordenlijst organisaties Arcadis: ontwerp-, ingenieurs- en adviesbureau. Campus Zeeland: onderwijs- en onderzoekslocatie in Zeeland. CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): organisatie met als wettelijke taak het maken van statistieken over een groot aantal maatschappelijke onderwerpen en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Centrum voor Top Techniek (CTT): samenwerking tussen gemeenten, onderwijs en bedrijven om technisch beroepsonderwijs in de regio te behouden en versterken. CIRCO Zeeland: programma dat het Zeeuwse bedrijfsleven ondersteunt in de transitie naar een circulaire economie. Dockwize: innovatie hub en incubator in Zeeland. Dow: multinationaal chemiebedrijf met een vestiging in Terneuzen. Entrepreneurial Ecosystem Observatory: stichting gericht op het bestuderen van ondernemerschapsecosystemen. Expat Center Zeeland: centrum dat diensten verleent aan expats in de regio Zeeland. Een expat is iemand die tijdelijk in een land werkt met een andere cultuur dan waar hij of zij in is opgegroeid. Onder expats verstaan we meestal hoogopgeleide mensen. Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua B.V.: een houdstermaatschappij; een van de twee groepen aandeelhouders van waterbedrijf Evides. Grensinfopunt Scheldemond: grensoverschrijdend informatiepunt voor inwoners en bedrijven in de Scheldemondregio. HZ University of Applied Sciences: de hogeschool in Zeeland.

Impuls Zeeland (NV Economische impuls Zeeland): vennootschap met publieke aandeelhouders dat ondernemers helpt met innoveren, investeren en internationaliseren. Het streven is gericht op een duurzame ontwikkeling van Zeeuwse bedrijven en de regionale economie. Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving: kenniscentrum dat onderzoek doet naar sociaalmaatschappelijke en economische kwesties in Zeeland. KicMPi (Kennis- en Innovatiecentrum Maintenance Procesindustrie): een zelfstandige coöperatieve vereniging die samenwerking tussen bedrijven stimuleert met innoveren als doel. 29 78/82

Lodewijk College: middelbare school in Terneuzen. Merkstrategie Zeeland: strategie gericht op het positioneren van Zeeland als aantrekkelijke vestigingsplek. North Sea Port: grensoverstijgend havenbedrijf gelegen in Vlaanderen en Zeeland. North Sea Port District (NSPD): grensoverstijgend havengebied in Nederland en België. North Sea Port Talent: initiatief om de arbeidsmarkt te versterken door samenwerking tussen werkgevers en andere belanghebbenden. Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen: organisatie die werkt aan het versterken van ZeeuwsVlaanderen als grensoverstijgende Euregio. Overleg Zeeuwse Overheden: een platform van 15 Zeeuwse overheden: alle Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen. Planbureau voor de Leefomgeving (PBL): overheidsinstantie die onderzoek doet naar de leefomgeving en het leefomgevingsbeleid in Nederland en daarbuiten. Reynaertcollege: middelbare school in Hulst. Rootzz (Zeeuws-Vlaanderen): organisatie gericht op het behouden en aantrekken van talent naar de regio Zeeland. Scalda: regionaal opleidingscentrum in Zeeland dat beroepsonderwijs en training aanbiedt. Smart Delta Resources: een samenwerking van energie- en grondstof-intensieve bedrijven die werken aan oplossingen voor een toekomstbestendige, duurzame industrie in de Vlaams-Nederlandse Schelde-Deltaregio. Stedin: Nederlandse netbeheerder voor elektriciteit en gas.

Strategische Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen: strategische visie voor regio ZeeuwsVlaanderen. TenneT: Europese netbeheerder voor elektriciteit. Toeristische Uitvoerings Alliantie (TUA): samenwerking voor de uitvoering van projecten en activiteiten die bijdragen aan de toekomst van toerisme in Zeeland. Toeristisch Informatiepunt Terneuzen (TIP): voorziening die toeristische informatie biedt aan inwoners en bezoekers van de gemeente Terneuzen en de regio Zeeuws-Vlaanderen. UGent (Universiteit Gent): openbare onderzoeksuniversiteit in Gent, België.

30 79/82

Verhaallijnen Erfgoed Zeeland: organisatie die verhaallijnen ontwikkelt over het erfgoed van Zeeland. Werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen (WSP): een plek waar je advies krijgt over werken in Zeeuws-Vlaanderen. Yara: internationaal bedrijf dat zich richt op de productie van meststoffen. ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie): vereniging voor boeren en tuinders. Zwin College: middelbare school in Oostburg. Zeeuwse Energiehoudster Maatschappij N.V. (ZEH): een houdstermaatschappij met als belangrijkste bezitting het 70% aandelenbelang in EPZ (mede-eigenaar van de kerncentrale in Borssele). Zeeland Refinery: een raffinaderij in Zeeland.

31 80/82

Bijlage 1 Lijst geïnterviewden door Birch Birch nam bij 36 vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven interviews af. De input van de interviews heeft Birch verwerkt in het rapport. De lijst van geïnterviewden staat hieronder. Sommige stakeholders waren niet in de gelegenheid mee te werken aan een interview. Organisatie

Afdeling

ZLTO

Bij interview/ stakeholdersessie aanwezig geweest? Stakeholdersessie

Datum interview nvt

Maatschap Waverijn

Nee

nvt

Natuurvereniging de Steltkluut

Nee

nvt

Economic Board Zeeland

Interview, stakeholdersessie

8-okt-24

ROOTZZ

Interview, stakeholdersessie

8-okt-24

VNO-NCW Zeeland

Nee

nvt

Kic Mpi

Stakeholdersessie

nvt

Impuls Zeeland

Interview

8-okt-24

Lodewijck College

Interview

15-okt-24

Scalda

Interview, stakeholdersessie

16-okt-24

Provincie Zeeland

Bestuursadvies

Nee

Provincie Zeeland

Economie

Interview

nvt 14-okt-24

Provincie Zeeland

Fysieke leefomgeving

Interview

14-okt-24

Provincie Zeeland

Economie

Interview

14-okt-24

Gemeente Terneuzen

Strategisch advies

Interview

15-okt-24

Gemeente Terneuzen

Gezondheid

Interview

15-okt-24

Gemeente Terneuzen

Techniek

Interview

15-okt-24

Gemeente Terneuzen

Burgemeester

Interview

1-nov-24

Gemeente Hulst

Economie & Toerisme

Interview

17-okt-24

Gemeente Hulst

Interview

17-okt-24

Gemeente Sluis

Toerisme & Duurzaamheid Economie

Interview, stakeholdersessie

11-okt-24

Gemeente Sluis

Economie

Interview

11-okt-24

Gemeente Sluis

Recreatie & Toerisme

Interview

11-okt-24

Yara

Nee

DOW

Interview, stakeholdersessie

17-okt-24

Verbrugge

Interview

17-okt-24

Cargill

Interview

17-okt-24

Citymarketing Terneuzen / Ervaar Terneuzen Citymarketing Terneuzen / Ervaar Terneuzen Kenniscentrum Kusttoerisme

Interview, stakeholdersessie

17-okt-24

Interview, stakeholdersessie

17-okt-24

Interview

17-okt-24

Churchill Hotel

Nee

nvt

Hiswa-Recron

Nee

nvt

KHN

Interview, stakeholdersessie

21-okt-24

Vekabo

Interview

21-okt-24

Zeeuwse Dagattracties

Nee

32 81/82

nvt

nvt

AH Axel e.a.

Interview, stakeholdersessie

11-okt-24

North Sea Port

Interview, stakeholdersessie

30-okt-24

North Sea Port

Interview

30-okt-24

North Sea Port District

Interview

24-okt-24

Rabobank

Interview, stakeholdersessie

10-okt-24

SieTec

Nee

nvt

Radio Zeeland DMP

Nee

nvt

Vlaander Groep

Nee

nvt

Boidin

Nee

nvt

Van Westen Mannen

Nee

nvt

Zorgbalie

Interview, stakeholdersessie

Schipper Accountants

Nee

WSP Terneuzen

Interview, stakeholdersessie

14-okt-24

Dockwize

Interview

14-okt-24

TZW

Interview, stakeholdersessie

14-okt-24

Smart Delta Resources

Interview

14-okt-24

BIZ / Bizzy

Interview

14-okt-24

33 82/82

10-okt-24 nvt