2022-02-23 Bijlage 1 - TotaalplanTerneuzen boekje raad10maart Hogeresolutie

Het intensiveren van het wonen in en om de binnenstad is ook belangrijk om de verblijfskwaliteit en de levendigheid te vergroten. Woningen zorgen ’s avonds voor sociale controle en reuring en maken bovendien een effectiever gebruik van parkeervoorzieningen mogelijk. Veranderende mobiliteit De mobiliteit van mensen neemt nog steeds toe en ook in Zeeuws-Vlaanderen is de bereikbaarheid de laatste jaren verbeterd en voor de toekomst wordt nagedacht over een treinverbinding met Gent. Daarmee is het voorzieningenen woonvraagstuk sterker een regionaal vraagstuk geworden. Afhankelijk van bestemming en doel kiezen mensen hun vorm van transport. Forensenverkeer zal met de grotere focus op het thuiswerken mogelijk iets minder worden, maar het aantal recreatieve verplaatsingen groeit naar verwachting nog even door. Daarentegen is er ook een – door de vergrijzing – groeiende groep die minder mobiel is en die juist meer op de woonplaats gericht zal zijn. Ook jongeren vragen om een andere aanpak van het mobiliteitsvraagstuk, met name diegenen die niet beschikken over een (eigen) auto.

37

\

Klimaatverandering Klimaatverandering staat volop in de belangstelling door de waargenomen opwarming van de aarde. De gevolgen ervan zijn voelbaar: temperaturen gaan omhoog, regenbuien worden intensiever en de zeespiegel stijgt. Het is nodig onze CO2- uitstoot te verminderen en voorbereid te zijn op meer periodes van droogte en hitte, heftigere piekbuien en zeespiegelstijging. In de gebouwde omgeving moeten piekbuien worden opgevangen, water worden vastgehouden en zal moeten worden ingespeeld op het voorkomen van hittestress. Het toevoegen van meer groen is daarvoor een effectief middel, dat zeker voor een stenig en intensief gebruikt gebied als de binnenstad een belangrijke opgave wordt. Het biedt tegelijkertijd kansen om de verblijfskwaliteit en de uitstraling van de binnenstad een impuls te geven en de stadsnatuur en de biodiversiteit te versterken. De grondwaterproblematiek speelt nu al in lagere delen van de binnenstad Terneuzen (zoals in de Raadsledenbuurt). Met de zeespiegelstijging zal de druk op diepere delen van de binnenstad waarschijnlijk verder toenemen. Specifiek in de Raadsledenbuurt ligt er daarom een opgave.

38

Energietransitie De transitie van fossiele naar hernieuwbare energie en het waar mogelijk beperken van energieverbruik is een andere belangrijke opgave. Met name in historische binnensteden is dit door de smalle straten, oude gebouwen en historische waarde niet eenvoudig. Het ligt voor de hand om goed te kijken bij vernieuwingen en transities in de komend jaren hoe op een slimme manier ook de energietransitie, het terugdringen van gebruik en het opwekken van hernieuwbare energie ook in en om de binnenstad in te passen is. Mogelijk dat de parkeerconcentraties daarbij nog een rol kunnen spelen in het bufferen van energie, door bij energieoverschotten overdags energie op te slaan in de accu’s van geparkeerde elektrische auto’s en fietsen. Daarnaast is er misschien een link te leggen met de grootschalige bedrijvigheid in de Kanaalzone en uitwisseling van energie mogelijk te maken.

2.4.

Kernkwaliteiten

De binnenstad van Terneuzen staat voor een nieuwe metamorfose. Een verdere ontwikkeling van de binnenstad Terneuzen begint echter wat ons betreft met het vastleggen van de dingen die we niet willen veranderen, maar juist versterken; de kernkwaliteiten van de binnenstad. Dit is het goud van de binnenstad. Een duidelijk signaal dat door veel betrokkenen is meegegeven: ‘Begin met waar je al goed in bent en bouw daarop voort. Gebruik je eigen krachten.’ De volgende kernkwaliteiten zijn benoemd: • Een levendige mix, met veel voorzieningen bij elkaar • De band met het water • Historisch en kleinschalig • Grote betrokkenheid van ondernemers en bewoners Een levendige mix, met veel voorzieningen bij elkaar Er is maar één plek in Zeeuws-Vlaanderen als de binnenstad van Terneuzen, hier zijn alle voorzieningen zoals cultuur, uitgaan, evenementen, winkels, dienstverlening, etc. op wandelafstand aanwezig. De levendige mix en bundeling moeten we omarmen en versterken en de samenhang tussen de voorzieningen nog hechter maken.

binnenstad te concentreren kan dit nog versterkt worden en profiteren deze van de reeds aanwezige voorzieningen. De band met het water De binnenstad van Terneuzen ligt als een schip aangemeerd aan de Westerschelde. Het vormt feitelijk het balkon van de Kanaalzone. Vanuit de binnenstad zie je op sommige plekken de enorme schepen voorbij varen. De binnenstad is overal omgeven door water: naast de weidsheid van de stoere Westerschelde en het imposante sluizencomplex is er aan de landzijde de zichtlijn over het kanaal en de Oostelijke Kanaalarm met de kades en boten aan de Beurtvaartkade en de Beneluxweg. Verderop de meer groene en intieme Herengracht en de Kolk. De stad heeft het water in het DNA en water is een onderscheidende kwaliteit. Zeker als daar activiteiten op zijn en bootjes en scherpen het uitzicht bepalen. Het versterken van de relaties met het water en de beleving van het water is een grote kans om de aantrekkingskracht voor bezoekers, recreanten en bewoners te vergroten. Er zijn maar weinig steden die dit te bieden hebben. Historisch en kleinschalig Wat de binnenstad ook uniek en waardevol maakt is haar kleinschaligheid en de rijke historie die hier nog overal te vinden is. De verhalen liggen voor het oprapen en het zijn deze verhalen en de charme van de unieke haven- en vestingstad die de beleving en aantrekkingskracht van de binnenstad bepalen.

Ook dragen kunst, muziek en cultuur bij aan de vitaliteit en leefbaarheid en aan de aantrekkingskracht van de stad op creatieve talenten, bezoekers en bedrijven. Het legendarische cultuurpodium Porgy en Bess ligt in Terneuzen en er wordt flink wat georganiseerd aan activiteiten en evenementen die veel bezoekers trekken, zoals het jaarlijkse jazzfestival, de Havendagen en de openluchtexpositie ‘Beelden op

Het is helaas niet overal meer zo goed zichtbaar, maar Terneuzen beschikt achter de aftimmeringen, reclames en verbouwingen nog steeds over veel bijzondere authentieke panden en plekken en gebouwen met een uniek eigen verhaal. Zoals de Willibrordustoren en het voormalige klooster en Pastorsbos, het Arsenaalgebouw,

de Scheldeboulevard’. Kunst, muziek en cultuur zitten in het DNA van de stad en manifesteren zich steeds meer als een belangrijke katalysator van de ontwikkeling van de binnenstad Terneuzen. Door ook maatschappelijke functies zoals onderwijs en zorg in of in de buurt van de

de kerken, het voormalige én nieuwe Stadhuis, Oud-Terneuzen, maar ook de sluizen, de Vliegende Hollander en Porgy en Bess. En verstopt in de binnenstad nog veel meer verhalen die verteld kunnen worden. Door deze verhalen op een leuke, eigentijdse en eigenzinnige manier te vertellen kan Terneuzen haar identiteit als

39

Vrachtschepen over de Westerschelde De Markt: huiskamer van de binnenstad

Evenementen

Gemeentehuis Porgy & Bess

Oud-Terneuzen; historie en kleinschaligheid Het Arsenaal

40

De Beurtvaartkade

Historie; de Vliegende Hollander

eigenzinnige haven- en vestingstad nog veel beter onder het voetlicht brengen. Hier ligt de sleutel tot het trekken van meer toeristen, maar ook tot het binden van de eigen bewoners (trots) en het verleiden van nieuwe. Het is wel belangrijk heel zorgvuldig om te gaan met deze verhalen en de kleinschalige, historische sfeer van de binnenstad. Er is ook al veel verdwenen en het is onmogelijk om de authenticiteit nog terug te krijgen. Koesteren, herstellen waar mogelijk en gebruiken om de stad op de kaart te zetten. Een mooi voorbeeld hiervan is de geplande openstelling van de Willibrordustoren en Oud-Terneuzen. Door plekken met soms kleine ingreepjes op de kaart te zetten en te activeren houden we de binnenstad spannend, de verhalen levend en sturen we bezoekers. Grote betrokkenheid De binnenstad is een plek waar veel mensen zich mee verbonden voelen. Als bewoner, bezoeker, ondernemer, werknemer. De binnenstad is van ons allemaal. Dit is goed zichtbaar aan de vele ideeën, initiatieven en ontwikkelingen die er lopen. Er zit veel energie in de binnenstad. Het is de truc de neuzen dezelfde kant op te krijgen en alle energie weten te activeren voor het vernieuwen en transformeren van de binnenstad. Daarvoor is het belangrijk in permanent gesprek met elkaar te blijven over de binnenstad en om te bouwen aan vertrouwen.

Vertrouwen in de samenwerking en vertrouwen in de kansen en toekomst van de binnenstad. Een belangrijke stap daarbij is het geven van duidelijkheid, perspectief en commitment voor de komende jaren. De gemeente speelt daarin een belangrijke rol. De gemeente zal in een aantal complexe opgaven het voortouw moeten nemen en samen met de stakeholders een onderzoek moeten starten hoe belangrijke en complexe ontwikkelingen handen en voeten kunnen krijgen de komende jaren. Met een helder perspectief en tastbare resultaten ontstaat nieuw elan en vertrouwen in de toekomst en zullen meer partijen van binnen de gemeente en daarbuiten aanhaken.

41

42

03

EEN NIEUW HOOFDSTUK VOOR DE BINNENSTAD

43

PLACE TO BUY

44

PLACE TO BE

PLACE TO LIVE

EEN NIEUW HOOFDSTUK VOOR DE BINNENSTAD 3.1 Wat voor binnenstad willen we worden? Voordat de eerste stappen kunnen worden gezet naar een vitale, toekomstbestendige binnenstad moeten we weten waar we naartoe willen. Wat is de nieuwe betekenis van de binnenstad van Terneuzen? In de structuurvisie binnenstad staat over de binnenstad: “Het stadscentrum is de plek voor ontmoeting. Daarom biedt het centrum plekken met een bijzondere interactie tussen gebouwen en buitenruimte, plekken die de ontmoetingen accommoderen. Het centrum is een concentratie van voor de stad essentiële functies. Op de gebieden cultuur (theater, bibliotheek, bioscoop), openbaar bestuur (stadhuis) en andere openbare voorzieningen (busstation), horeca, winkelen en aanverwante voorzieningen (dienstverlening, recreatie, leisure) gemengd met wonen en werken”

03

De binnenstad is met zijn smalle straatjes, pleintjes, historie en cultuur in de toekomst bovendien een gewilde plek voor een dagje uit of een lang weekend weg. Terneuzen haakt aan bij het groeiende toerisme in Zeeland en verleidt mensen met een eigenwijs programma van historie, cultuur, spectaculaire vergezichten en de dynamiek van het water. Alles wat hoort bij een stoere haven- en vestingstad. In het hart van de binnenstad is het gezellig druk en zijn er een groot deel van de dag mensen op straat. Mensen trekken immers mensen aan. En hoe gezelliger het is, des te langer blijven de mensen er hangen. Dat is misschien nog wel belangrijker dan al het andere. Het is een vliegwiel in zichzelf. Hoe meer aanleidingen er zijn om naar de binnenstad te komen, hoe meer kansen er ontstaan om dit te realiseren.

Mensen trekken mensen

De binnenstad is van en voor iedereen. Het is de ontmoetingsplek en het voorzieningencentrum in de regio. Het is de huiskamer voor bewoners, maar ook voor gasten uit de stad, regio en daarbuiten. De plek waar mensen elkaar ontmoeten, bekijken, nieuwe ervaringen opdoen en prettig verblijven, wonen en werken. De binnenstad wordt in de toekomst niet alleen een ‘place to buy’, maar vooral ook een ‘place to be’ en een ‘place to live’. Winkelen gaat hand in hand met horeca, evenementen, recreatie, cultuur en maatschappelijke voorzieningen. In de binnenstad blijven mensen graag even hangen en maken mensen gebruik van verschillende voorzieningen. Juist die veelkleurigheid maakt de binnenstad sterk. Het is daarom een aantrekkelijke plek om te wonen, te ondernemen en te werken en het is het kloppend hart van de stad, de gemeente en de regio. 45

Het centrum van de regio

46

De binnenstad betekent voor de stad en de regio: • Een positieve identiteit en gedeeld gevoel van trots. De binnenstad bindt met haar historie, cultuur en levendigheid mensen aan de stad en aan elkaar. • Een vanzelfsprekende ontmoetingsplek voor de bewoners van de stad, de regio en daarbuiten. Een gezellige binnenstad vergroot de sociale cohesie en versterkt de contacten in de stad. • Een goed voorzieningenniveau onder handbereik. Met name voor mensen die minder mobiel zijn, zoals senioren, en jongeren is dit belangrijk voor de leefbaarheid van de stad. • Werkgelegenheid en ondernemersmogelijkheden, zeker als daarbij ook recreanten en toeristen van buiten Terneuzen kunnen worden aangetrokken. • Een onderscheidend woonmilieu, waar levendigheid, historie en water samenkomen. Aantrekkelijk voor jonge mensen en senioren uit Terneuzen, maar mogelijk ook voor mensen van buiten de gemeente en/of expats. De afgelopen jaren is al veel gebeurd in de binnenstad. We beginnen niet vanaf nul, maar de focus lag vooral op de randen van de binnenstad. De volgende stap is te gaan werken vanuit het historisch hart (het ‘kerngebied’) van de binnenstad. De ambitie is een vitale binnenstad met een Terneuzens karakter, met oog voor de historie en de blik op de toekomst. Om dit te bereiken zijn de volgende ingrepen noodzakelijk: 1. Compact en levendig kerngebied. 2.

Meer gevarieerd en hoogwaardig woningaanbod in en om de binnenstad. 3. Vergroenen binnenstad. 4. Water beter gebruiken. 5. Bereikbaarheid verbeteren auto. 6. 7.

Scheldetheater

De Markt

Evenementen op de markt Evenement op de Scheldeboulevard

Bereikbaarheid verbeteren wandelaar, fietser en OV. Stationsgebied ontwikkelen.

47

Ingreep1: compact en levendig kerngebied

48

3.2 Ingreep1: compact en levendig kerngebied Concentreren voor levendigheid en reuring Een levendige en gezellige binnenstad waar altijd mensen op straat zijn vraagt om een overzichtelijk en goed beloopbaar kerngebied, waar veel voorzieningen dicht bij elkaar zitten en van elkaars nabijheid profiteren. Geen monocultuur, maar juist een robuuste mix van horeca, wonen, werken, cultuur, zorg, winkelen, evenementen, et cetera. Het betekent ook keuzes maken, het kan niet overal levendig worden. En dat moeten we ook niet willen. Als voorzieningen en mensen te veel verspreid zijn dan is het nergens echt gezellig en is het ook nergens rustig. We kiezen daarom voor een compact kerngebied waar zoveel mogelijk alle levendigheid en voorzieningen samenkomen. Om die reden wordt de ABC-locatie getransformeerd en zal ook het aanliggende stukje Noordstraat geleidelijk meer verkleuren, waarbij leegstaande winkelvloeroppervlakte verdwijnt ten gunste van met name stedelijk wonen. De levendige route, met stedelijke voorzieningen vanaf de Markt naar de Scheldeboulevard, loopt dan via de Nieuwstraat. In de binnenstad kiezen we voor het historische hart van de Nieuwstraat, de Noordstraat (vanaf de Korte Kerkstraat tot de Kop van de Noordstraat), de Havenstraat en de Markt.

Dit is de plek waar voorzieningen als winkels, horeca, cultuur, leisure en activiteiten/stadsevenementen zich concentreren en zorgen voor aantrekkingskracht en leven op straat. En waar we een fijn wandel- en verblijfsgebied maken, waar mensen graag blijven hangen en verleid worden het gebied te gaan verkennen. De nachthoreca transformeert daarbij steeds meer naar dag- en avondhoreca, waardoor meer kruisbestuiving tussen winkels en horeca ontstaat en de aanwezige voorzieningen beter worden benut: hapje eten, terrasje pakken of binnen lekker een drankje drinken, een beetje winkelen, etc. Op die manier draagt de horeca actief bij aan de levendigheid overdag, verbreden zij hun verdienmodel en is er minder conflict met het wonen in de binnenstad. Het kerngebied wordt dan ook aangevuld met functies zoals stedelijk wonen (boven en om voorzieningen heen), kleinschalige werkruimtes en dienstverlening. Functies die bijdragen aan de levendigheid en daar ook zelf van profiteren.

Herkenbaar kerngebied met verschillende clusters Door binnen het kerngebied verschillende gebieden te maken met een eigen kleur en herkenbaar profiel, wordt de samenwerking en uitwisseling tussen de verschillende voorzieningen sterker en de aantrekkingskracht op verschillende doelgroepen groter. Dit moet geen keurslijf worden, een beetje menging is leuk en verrassend. Maar waar de kansen zich voordoen is het bij elkaar brengen van functies die van elkaar kunnen profiteren een kans die gegrepen moet worden. Zeker als daarmee de inrichting van het gebied waar ze zitten ook afgestemd kan worden op het specifieke gebruik ervan. Een goed voorbeeld is de heringerichte Markt, waar zich verschillende horecazaken hebben verzameld en ook evenementen en activiteiten samenkomen. Deze profiteren van elkaar en van de ruimte, de plekjes in de zon en de speelmogelijkheden op het plein. Dit is echt de huiskamer van de stad geworden. De grootschalige detailhandel rond de Kennedylaan en de dagelijkse boodschappen die vooral in de Schuttershof zijn geconcentreerd zijn andere voorbeelden. Deze clusters delen parkeervoorzieningen en profiteren van een aantal grote trekkers, zoals de supermarkt. Samenwerking loont. We zien de volgende globale clustering voor ons: • Dag- en avondhoreca en stedelijke evenementen en activiteiten rondom de Markt en Oud- Terneuzen.

• Kleinschalig winkelen rondom de Noordstraat en de Havenstraat. • Cultuurkwartier rondom de Nieuwstraat, met nu al het theater, de bioscoop en het schoolmuseum, aangevuld met dag- en avondhoreca. • Dagelijkse boodschappen in de Schuttershof. • • • • •

Grootschalige detailhandel rond de Kennedylaan. Dienstverlening rond de Axelsestraat. Kantoren, dienstverlening en wonen rond de Oostelijke Kanaalarm. Grotere maatschappelijke voorzieningen, wonen, kantoren en leisure in en om het stationsgebied. Recreatie rond de Scheldeboulevard. 49

Winkelstraat 3.0 (Bron: Zenk One)

Stadsstraat waar alles samen komt

50

Monofunctioneel funshoppen

Binnenstad als beleving en ervaring

De Raadsledenbuurt, de omgeving Burgemeester Geillstraat en Java zijn rustige woonwijken met allemaal een net even andere sfeer. Hier ligt de focus hoofdzakelijk

leuke plekjes om te zitten en even rond te hangen. Op prominente plekken zijn attentiepunten en pleintjes, die een plekje vormen waar je je even kunt oriënteren

op aantrekkelijk wonen.

en weer verleid wordt verder te wandelen. Dit zijn ook de momenten voor een bankje, een kunstwerk, of een bijzondere functie. Het zijn de knopen in het wandelnetwerk. ‘Gaten’ in de gevelwanden, door blinde muren, braakliggende gronden, leegstaande panden, of introverte functies moeten zoveel mogelijk worden voorkomen.

Overal verdient het de voorkeur om voorzieningen en functies te mengen met wonen, om de sociale veiligheid buiten de openingstijd te borgen. Bij ontwikkelingen en initiatieven zal de gemeente sturen op deze functionele invulling. Waar dat nodig is wordt het gemeentelijk beleid daar op aangepast. Een aantrekkelijk wandel- en verblijfsgebied De aantrekkingskracht van de binnenstad neemt nog verder toe als de clusters ook goed van elkaar profiteren en er zo één samenhangend en afwisselend voorzieningengebied ontstaat. Het is daarom belangrijk dat alle clusters vanzelfsprekend in elkaar overlopen en dat het gehele gebied één aantrekkelijk wandel- en verblijfsgebied is, waar bezoekers verleid worden op ontdekkingstocht te gaan. Dit vergroot de beleving en daarmee de aantrekkingskracht van de binnenstad, het bevordert kruisbestuiving en maakt de binnenstad een leuk gebied om te gaan ontdekken en je te laten verrassen. Mensen blijven dan ook langer in de binnenstad en daarmee vergroten ze de kansen voor de ondernemers. Een wandelaar geeft meer uit dan iemand die in de auto zit. De binnenstad is gemaakt voor de wandelaar en heeft een rijke beleving op ooghoogte. In principe ligt alles binnen de binnenstad op wandelafstand van elkaar en veel straatjes en de aanliggende bebouwing passen beter bij 5 km/u dan bij 30 km/u.

Het kerngebied van de Noordstraat (vanaf de Korte Kerkstraat tot de Kop van de Noordstraat), de Markt, de Havenstraat, de Nieuwstraat en Oud-Terneuzen is het echte verblijfs- en struingebied van de binnenstad. Hier lopende verschillende clusters vloeiend in elkaar over. De wandelroutes in dit gebied worden zoveel mogelijk ‘omlijst’ met leuke gevels en uitnodigende voorzieningen, terrasjes op straat, aantrekkelijke uitstallingen en etalages, mooie historische gebouwen en

Vanuit dit levendige kerngebied lopen verschillende aantrekkelijke wandelroutes naar belangrijke clusters en bronpunten in de omgeving. Zo loopt er een comfortabele wandelroute vanaf de kop van de Noordstraat naar de Schuttershof en langs de gevel verder naar de omgeving Kennedylaan. En via de kade ook naar de toekomstige locatie van het station. Een andere route loopt vanaf de Nieuwstraat de dijk op en naar de Scheldeboulevard, het strand en de jachthaven. Ook lopen er routes vanaf de Havenstraat langs het gemeentehuis naar de dijk en vanaf de Korte Kerkstraat naar de sluizen. Deze verbindende wandelroutes worden niet volledig begeleid door allerlei levendige functies, dan wordt het kerngebied te groot. Ze verleiden de wandelaar wel en leggen deze in de watten, met een comfortabele en rijke wandelloper onder de voeten, weinig obstakels, zitplekjes en speelaanleidingen en veelkleurige beplanting en groen. De routes laten de bezoeker duidelijk zien waar er nog meer te doen is en nodigen uit dit te gaan ontdekken. Zo is er voor de bezoekers van de Schuttershof en de Kennedylaan een zicht langs verleidelijk groen op de Kop van de Noordstraat, met de bibliotheek en een groen pleintje met wat terrassen. Hier ontvangt de Noordstraat haar bezoekers met open armen.

Door deze uitwaaierende wandelroutes goed te maken worden bovendien nu nog wat verborgen pareltjes van de binnenstad, zoals het Pastersbos, het Koning Willem I-park, het stadsstrand, etc., beter met elkaar verbonden en wordt de sociale veiligheid hier verbeterd. Zo wordt de binnenstad fijner voor de bewoner en rijker voor de bezoeker en vergroten we de ontdekkingstocht die een bezoek aan de binnenstad steeds weer zal worden.

51

Ingreep 2: meer gevarieerd en hoogwaardig woningaanbod in en om de binnenstad

52

3.3 Ingreep 2: meer gevarieerd en hoogwaardig woningaanbod in en om de binnenstad Het realiseren van nieuwe woningen is voor de binnenstad van Terneuzen een grote kans, om de levendigheid en sociale veiligheid te vergroten, lege plekken te transformeren, het draagvlak voor voorzieningen te vergroten en nieuwe doelgroepen aan de stad en de gemeente te binden. Het aantal kleinere huishoudens neemt de komende jaren steeds verder toe. Met name de groeiende groep stedelijk georiënteerde huishoudens, zoals jongeren, vitale senioren en expats hebben in Zeeuws-Vlaanderen niet veel keus. Ook steeds meer mensen uit Vlaanderen en de Randstad kijken naar Zeeuwse steden voor aantrekkelijke mogelijkheden. Het toevoegen van de juiste woningen in en om de binnenstad, op de juiste plekken kan deze doelgroepen duurzaam verbinden aan de stad en daarmee het draagvlak voor voorzieningen en de aantrekkingskracht van de binnenstad vergroten. Het interessante is dat binnen de binnenstad van Terneuzen verschillende, onderscheidende woonmilieus zijn te maken, die natuurlijk allemaal profiteren van de nabijheid van de voorzieningen: •

In het stedelijk kerngebied liggen er mogelijkheden voor het wonen boven en soms ook tussen voorzieningen, door leegstaande panden en bovenverdiepingen te transformeren. Dit is een zeer levendig woonmilieu, interessant voor bijvoorbeeld jongeren. Ook het transformeren van de grote opslag- en magazijnruimtes achter de winkels is een optie, als de focus verschuift van spullen verkopen naar belevingen aanbieden.

53

Wonen in en om het hart

54

•

Langs en in de groene krans rond de binnenstad liggen interessante kansen voor nieuwe woningen die een relatie hebben met het vele water, bijvoorbeeld met uitzicht over de Westerschelde, of uitkijken over kanaal of Oostelijke Kanaalarm. Mits zorgvuldig ingepast en aansluitend bij de maat en schaal van de kleinschalige binnenstad (geen hoge torens hier) biedt dit interessante mogelijkheden voor bijvoorbeeld vitale senioren en mensen met een middel en hoog inkomen, vanuit Terneuzen en Zeeuws-Vlaanderen, maar ook van daarbuiten. Waar kun je nu nog in de buurt van de voorzieningen met uitzicht op het water wonen? Dit brengt een doelgroep naar de binnenstad die veel te besteden heeft.

•

In en rond de drie bestaande woonbuurten, zoals de Raadsledenbuurt, de Burgemeester Geillstraat e.o. en Java liggen interessante mogelijkheden voor een rustig stedelijk woonmilieu, waar mensen in de luwte van het levendige kerngebied wonen. Hier liggen zelfs kansen voor stedelijk georiënteerde gezinnen, naast de andere doelgroepen. In en om alle drie de buurten liggen herontwikkelingslocaties en vernieuwingsopgaven, waar kansen liggen om onderscheidende woningen toe te voegen, die kunnen helpen de kwaliteit van de buurten een impuls te geven en het woningaanbod diverser te maken. En die weer schuifruimte creëren om ook bestaande woningen te vernieuwen en te verduurzamen. Zo kunnen mensen uit deze buurten een wooncarrière kiezen binnen de buurt en in de buurt blijven wonen als er kinderen komen, of als men een levensloopbestendige woning wenst. Maar er is ook de mogelijkheid zo nieuwe doelgroepen aan de buurten te binden.

De focus in de binnenstad ligt nu sterk op betaalbare woningen. Door meer verschillende woonmilieus aan te kunnen bieden worden veel verschillende doelgroepen van binnen de regio en daarbuiten aangesproken en wordt de binnenstad aantrekkelijker en veelkleuriger.

55

Ingreep 3: vergroenen binnenstad

56

3.4 Ingreep 3: vergroenen binnenstad Om de binnenstad aantrekkelijker te maken voor verblijven, wonen en recreëren is het toevoegen van meer groen een interessante kans. Groen kan de verblijfsduur van bezoekers verlengen, maar is ook belangrijk voor het gevoel van welbevinden, gezondheid, tegengaan van hittestress, opvangen van regenwater en zelfs voor de biodiversiteit. Groen is een geweldige kwaliteitsimpuls in een stenig en stedelijk gebied als de binnenstad, mits het onderhoud daarvan goed geregeld is. Scheldepark en Kanaalpark Het stadscentrum van Terneuzen is nu al omgeven door veel water en groen, maar de kwaliteit, de beleefbaarheid en de samenhang kunnen flink omhoog, door de gehele krans rondom de binnenstad te zien als twee aaneengesloten parken; het Scheldepark langs de Westerschelde en het Kanaalpark langs de sluis en de Oostelijke Kanaalarm. Zo ontstaat een uniek ringvormig park rond de binnenstad, waarin gewandeld, gespeeld en gesport kan worden. Een aantrekkelijk uitloopgebied voor bewoners en bezoekers van de binnenstad, waar mensen even de reuring en gezelligheid achter zich kunnen laten.

Door het gebied vorm te geven als één samenhangend ringpark, waar groen en wandelpaden overal in elkaar overlopen, worden nu gevoelsmatig wat geïsoleerd gelegen pareltjes zoals de Scheldeboulevard, het strand, de sluizen, het Willem I park, de Beurtvaartkade en de Kolk met elkaar verbonden, een meer vanzelfsprekend onderdeel van de binnenstad en ontstaat een bijzonder recreatief gebied rondom de binnenstad. Interessant voor bewoners en werknemers, maar zeker ook voor toeristen, die niet alleen over de Scheldeboulevard kunnen wandelen, maar een rondje binnenstad kunnen maken, voordat ze op de Markt, in het Cultuurkwartier, of langs de haven op een terrasje gaan zitten en de winkeltjes binnenwandelen

57

Groenste binnenstad

58

Om de sociale veiligheid ook ‘s avonds goed te houden is het goed op een aantal strategische plekken ook enkele compacte woongebouwen toe te voegen, die belangrijke wandelroutes ondersteunen. Géén hogen torens, of kolossale appartementencomplexen, maar zorgvuldig ingepaste compacte woongebouwen van 4-5 lagen hoog in het groen. Te gast in het park. Groenste binnenstad Maar ook in de rest van de binnenstad liggen veel mogelijkheden om bestaand groen een kwaliteitsimpuls te geven en nieuw groen toe te voegen; in straten, op pleintjes en zelfs binnen de bouwblokken, in de vorm van collectieve binnentuinen. Bestaande groenstructuren als die van de Van Steenbergenlaan moeten we natuurlijk koesteren. Maar ook in de stenige, smalle stadsstraatjes, op pleintjes en langs gevels kan groen worden toegevoegd, zoals een strategisch geplaatste boom, bloemstroken, bloempotten en dak- en gevelgroen. Het vergroenen maakt de stad mooier, maar is ook belangrijk om in te kunnen spelen op klimaatverandering. Met name in de Raadsledenbuurt liggen er wat dat betreft opgaven, de buurt wordt in de volksmond niet voor niets ‘de Put’ genoemd. Nieuw groen kan op bepaalde plekken een heel veelkleurig en ecologisch karakter krijgen, een beetje wild en natuurlijk past het goed bij het stoere havenkarakter van Terneuzen.

Daarbij kan aansluiting worden gezocht bij een ecologische inrichting van het nieuwe sluizencomplex. Terneuzen heeft de ruimte om de groenste binnenstad van Nederland te worden.

59

Ingreep 4: het water in en rond de stad beter beleefbaar

60

3.5 Ingreep 4: het water in en rond de stad beter gebruiken De Westerschelde en het kanaal bieden de binnenstad van Terneuzen unieke uitzichten op het water en de drukte van de scheepvaart in deze omgeving. Weinig andere steden kunnen zeggen dat ze dit hebben, het maakt Terneuzen echt onderscheidend. Met de vernieuwing van de Scheldeboulevard, de omgeving Veerhaven en de kade langs de Beneluxweg is er de afgelopen jaren al gestart met het verbeteren van de relaties tussen de binnenstad en het water. Met de ontwikkeling van het ringpark kan hierop verder worden gewerkt, door bijvoorbeeld ook de omgeving van de Beurtvaartkade, de Herengracht, de Rosegracht en de Kolk er meer bij te betrekken en een kwaliteitsimpuls te geven. Hier gaat vergroening gelijk op met het toevoegen van aantrekkelijke verblijfsplekken aan het water en bij de Kolk ook het verbeteren van de waterkwaliteit. Ook is er een kans om de Scheldeboulevard als wandelroute en verblijfsplek door te trekken tot aan het sluizencomplex en zo de vernieuwde sluizen meer in beeld te brengen. Door de bestaande en nieuwe plekken aan het water met aantrekkelijke wandelroutes te verbinden met de straten in de binnenstad worden stad en water vanzelfsprekend met elkaar verknoopt.

Het streven is om iedere straat in de rand van de binnenstad door te laten lopen naar het water, zodat je wandelend door de binnenstad vanzelf ergens bij het water uitkomt. Tenslotte liggen er kansen om activiteit op het water toe te voegen, zoals (historische) woonschepen aan de Beurtvaartkade bijvoorbeeld. Voorwaarde moet zijn dat deze met hun uitstraling iets toevoegen aan het stoere havenkarakter van de stad.

61

Ingreep 5a: bereikbaarheid verbeteren auto

62

3.6 Ingreep 5a: bereikbaarheid verbeteren auto Goed bereikbare binnenstad Een goede binnenstad is allereerst natuurlijk een plek waar je graag wilt zijn, maar je moet er ook goed kunnen komen. De binnenstad van Terneuzen heeft een betekenis voor heel Zeeuws-Vlaanderen en in het licht van de gewenste groei van het aantal toeristen ook steeds meer daarbuiten. De auto is daarom een belangrijk vervoermiddel. De huidige bereikbaarheid van de binnenstad met de auto wordt door veel betrokkenen positief beoordeeld. Veel ondernemers, eigenaren, bewoner en bezoekers die hebben meegedacht, geven aan dat er meer dan voldoende parkeerplaatsen zijn en de gebruiksintensiteiten van de grote parkeervoorzieningen rondom de binnenstad laten ook zien dat daar nog voldoende ruimte en groeimogelijkheden zitten. De afgelopen jaren is de regionale wegenstructuur geoptimaliseerd en uitgebreid, waarmee ook de bereikbaarheid van Terneuzen zelf vanuit Zeeuws-Vlaanderen, Vlaanderen, Brabant en de Randstad is verbeterd. Rondom de binnenstad liggen nog wel vier opgaven die moeten worden opgepakt om de autobereikbaarheid nog verder te optimaliseren en de ontwikkeling van de binnenstad een impuls te geven: 1. Het sluiten van de centrumring zodat de omgeving Kennedylaan beter bereikbaar wordt vanuit de oostzijde van Terneuzen. 2.

Het optimaliseren van de grootschalige parkeervoorzieningen rondom de binnenstad en het verbeteren van de vindbaarheid van de poorten. 3. Veiligheid en overlast verminderen van autoverkeer rondom de binnenstad. 4. Maatwerk maken voor parkeernormen en loopafstanden voor nieuwe ontwikkelingen in de binnenstad. 1. Sluiten van de centrumring De belangrijkste ontsluitingsroutes voor Terneuzen zijn de Kennedylaan/Meester F.J. Haarmanweg en de Willem de Zwijgerlaan/Guido Gezellestraat. Deze twee lange lijnen ontsluiten de gehele stad en komen aan de zuidzijde uit op de N290. In de

toekomst is in aanvulling daarop voor Othene een derde hoofdontsluiting bedacht, die ook direct aansluit op de N290. Aan de noordzijde van de stad komen deze drie lijnen samen op de Churchilllaan, de Scheldeboulevard en de Binnenvaartweg. Via het sluizencomplex wordt zo aangesloten op de N62 en de Westerscheldetunnel. De ontsluiting van de binnenstad is daarmee goed geregeld, zowel vanuit de stad, als vanuit de regio. Rondom de binnenstad ligt een soort centrumring waarvandaan de verschillende grote parkeervoorzieningen aan de rand van de historische binnenstad zijn ontsloten. Alleen mist een duidelijke verbinding tussen de Willem de Zwijgerlaan/ de Churchilllaan en de Kennedylaan. Mensen die bijvoorbeeld vanuit Othene komen worden nu gevoelsmatig om de binnenstad heen geleid, via de Scheldeboulevard en de Binnenvaartweg, om bij voorzieningen rondom de Kennedylaan te komen. In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) wordt voorgesteld de (Verlengde) Van Steenbergenlaan te gebruiken als verbindingsroute en zo de centrumring rond de binnenstad te sluiten en de bereikbaarheid van de Kennedylaan te verbeteren. 2.

De parkeervoorzieningen rond de binnenstad optimaliseren Om bekende, maar zeker ook onbekende bezoekers aan de binnenstad niet onnodig te laten zoeken naar een parkeerplaats (en de overlast van zoekend autoverkeer en parkeerdruk in de smalle straatjes te beperken) ligt het voor de hand de drie grote parkeergarages als belangrijkste parkeervoorzieningen voor deze bezoekers te gebruiken en mensen hier zo goed mogelijk naartoe te verwijzen. De Schuttershof garage, de Kolkgarage en de Theaterpleingarage liggen daarvoor op de meest optimale plekken; snel bereikbaar vanaf de centrumring en direct bij de belangrijkste entrees van het levendige kerngebied van de binnenstad. Vanuit deze parkeergarages wandelen bezoekers gelijk het gezellige verblijfsgebied van de binnenstad in. De beleving begint al bij het verlaten van de parkeergarage. Bijkomend voordeel van het concentreren van de bezoekers in de drie grote parkeergarages is dat daarmee meer mogelijkheden voor dubbelgebruik van

63

Parkeren in het centrum

64

de parkeerplaatsen ontstaat. Verschillende doelgroepen en gebruikers komen namelijk op verschillende momenten. Op die manier is de bezettingsgraad van de parkeergarages over de dag heen goed. Dubbelgebruik van de parkeergarages is ook mogelijk tussen bezoekers/werknemers aan de ene kant en bewoners aan de andere. ‘s Avonds en ‘s nachts zullen er meer bewoners in de garages staan, terwijl overdags de focus meer zal verschuiven naar bezoekers en werknemers. Een goed parkeerbeleid en regulering is daarbij noodzakelijk. Er zijn specifieke piekmomenten waarop bijvoorbeeld de Theaterpleingarage vol is, zoals bij een goed bezochte voorstelling. Met een gesloten centrumring en goed verwijssysteem worden bezoekers op die paar momenten in de week eenvoudig naar alternatieve parkeervoorzieningen geleid. Rondom de drie grote parkeergarages zijn ook nog parkeerplaatsen op maaiveld te vinden, bijvoorbeeld aan de overzijde van de Binnenvaartweg, bij het Stadhuisplein en rond de Kennedylaan. Deze parkeerplaatsen liggen iets verder weg, maar zouden wel als overloop kunnen dienen op drukke momenten. Of voor mensen die parkeren in een parkeergarage niet prettig vinden en de voorkeur geven aan parkeren op straat. Niet al deze parkeerplaatsen zijn nu nog openbaar toegankelijk, wat natuurlijk zonde van de ruimte is.

Het verdient de voorkeur om een breder gebruik voor deze voorzieningen mogelijk te maken, aangezien we daarmee de parkeercapaciteit van de binnenstad aanzienlijk vergroten zonder extra parkeerplaatsen aan te leggen. Als er parkeerruimte over blijkt te zijn in één van deze clusters dan zou juist een deel van de parkeerplaatsen op maaiveld getransformeerd moeten worden naar groen, om zo de verblijfskwaliteit en de uitstraling van het ringpark rond de binnenstad een kwaliteitsimpuls te geven. Het parkeren op de Axelsedam neemt daarbij een speciale plek in. Deze

Uit gegevens van de eigenaar blijkt dat parkeergarage de Schuttershof nog veel ruimte heeft, het verdient de voorkeur de parkeerplaatsen op de Axelsedam daarom te transformeren naar een aantrekkelijk groen entreegebied voor de binnenstad en de wandelroute hier te verbeteren. Een vervolgactie hierbij is nader parkeeronderzoek. Om in beeld te krijgen of er inderdaad voldoende ruimte in de parkeervoorzieningen aan de rand van de binnenstad aanwezig is en hoe dit dan zo effectief mogelijk in kan worden gezet voor het centrum. De gemeente is hierbij in de lead. Zo ontstaan er drie duidelijke poorten voor de binnenstad (Scheldepoort, Spuipoort, Axelsepoort), waar het grootste deel van de bezoekers de auto parkeert. De rest van de parkeervoorzieningen in de binnenstad blijven dan beschikbaar voor de bewoners. Aanvullend is er nog een vierde poort (Sluispoort), aan de zijde van het sluizencomplex. Het grote parkeerterrein dat hier ligt is niet zo geschikt voor bezoekers aan de voorzieningen in de binnenstad, maar wel voor het parkeren van bezoekers en busjes uit de Raadsledenbuurt en als piekoverloop bij een volle Theaterpleingarage. Zeker als de wandelroutes ernaartoe door het Willem I park worden geïntensiveerd en verbeterd.

In veel historische binnensteden, zoals bijvoorbeeld in Zierikzee, wordt actief ingezet op het opvangen van bezoekers op verschillende parkeerterreinen buiten de binnenstad zelf. Met logische aanlooproutes en herkenbare toeristische bewegwijzering worden de bezoekers via de oorspronkelijke stadsentrees naar het kerngebied geleid. Via de rondweg is een duidelijke P-route met digitale signalering aangegeven en zijn de parkeerterreinen voor bezoekers goed bereikbaar. Ook zijn er deelauto’s in de binnenstad van Zierikzee beschikbaar gesteld en is er een pilot met het aanbieden van een deelfietsensysteem.

parkeerplaatsen in de buitenlucht liggen dichtbij winkels, de Schuttershof en de Noordstraat, maar heeft wel negatieve invloed op de sfeer en de uitstraling van deze belangrijke entree en wandelroute tussen de Kennedylaan en de Noordstraat. En met het naastgelegen kantoorgebouw is dit parkeerterrein ook een grote onderbreking van het ringpark. 65

Wandelen en fietsen in en om de binnenstad

66

3. Veiligheid en overlast verminderen In het GVVP wordt voorgesteld de maximumsnelheid op de centrumring te verlagen naar 30 km/u. Dit heeft als voordeel dat de overlast vermindert en de veiligheid verbetert en daarmee het verblijfs- en leefklimaat van de binnenstad een flinke impuls geeft. Maar het maakt ook de centrumring veel beter oversteekbaar, zodat op allerlei plekken wandelroutes vanuit de binnenstad door kunnen worden getrokken tot aan het water en de kwaliteit en samenhang van het ringpark kunnen worden verbeterd. Daarbij is er ook nog eens minder asfalt nodig, zodat het ringpark nog groener kan worden. Het verlagen van de snelheid maakt bovendien dat de binnenstad beter beleefbaar wordt voor de automobilisten en daarmee de vindbaarheid en bereikbaarheid van de parkeervoorzieningen en de poorten wordt verbeterd. Een voorbeeld dat door meerdere betrokkenen is aangedragen is, dat bezoekers vanaf de sluizen nu bij de binnenstad met een snelle bocht van de historische binnenstad worden weggeleid richting de Kennedylaan. Met het verlagen van de snelheid kan op deze plek de binnenstad veel beter worden gepresenteerd en veel eenvoudiger een goede afslag richting de parkeervoorzieningen worden gemaakt.

De auto is belangrijk in Zeeuws-Vlaanderen, maar juist in de binnenstad van Terneuzen, met de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer is er goede reden om af te wijken van de parkeernormen en maximale loopafstanden die voor de rest van de gemeente gelden en in te zetten op maatwerk. Het voorstel is in de binnenstad meer gebruik te maken van de royale parkeervoorzieningen aan de rand van binnenstad en langere loopafstanden toe te staan. Op die manier worden nieuwe ontwikkelingen in de binnenstad haalbaarder en kan de gezelligheid en verblijfskwaliteit in de openbare ruimte meer de ruimte krijgen. Ook biedt de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer in en om de binnenstad aanleiding om lagere parkeernormen toe te staan dan in de rest van de gemeente en juist hier te experimenteren met deelmobiliteit. Te denken valt aan bijvoorbeeld deelauto’s en deelfietsen. Niet als vervanging, maar als aanvulling en mogelijkheid om de parkeerdruk in het intensieve, historische kerngebied nog iets te drukken. Dit kan specifiek worden gekoppeld aan een woonbuurtje of grote voorziening (zoals het gemeentehuis), maar ook als voor iedereen toegankelijke service. Bij die laatste variant is verrommeling en overlast in de openbare ruimte wel een aandachtspunt. Een goede locatie bij de poorten is daarom een voorwaarde.

Per ontwikkeling zal gekeken worden hoe de bereikbaarheid en mobiliteit het beste kan worden opgelost.

4. Maatwerk voor parkeernormen en loopafstanden in de binnenstad De binnenstad is ooit ontstaan met de voetganger als uitgangspunt. De auto is later zo goed als dat kan ingepast binnen de smalle straatjes, bouwblokken en pleintjes van de binnenstad. Auto’s veroorzaken al vlug overlast in de kleinschalige binnenstad en gaan al snel ten koste van de leefkwaliteit. Ook bij nieuwe ontwikkelingen in de binnenstad is het inpassen van parkeerplaatsen en het bereikbaar maken met de auto vaak ingewikkeld en kostbaar. Een dure parkeergarage is niet altijd mogelijk en de investeringen die ermee gemoeid zijn kunnen hoe dan ook niet besteed worden aan de kwaliteit van de rest van de ontwikkeling. De ervaring bij veel recente ontwikkelingen in de binnenstad leert dat het proberen in te passen van parkeren bij de woning of de voorziening zorgt voor veel vertraging en soms ook afstel van op zich waardevolle nieuwe ontwikkelingen.

67

Ingreep 5b: bereikbaarheid verbeteren wandelaar, fietsen en openbaar vervoer

68

3.7 Ingreep 5b: bereikbaarheid verbeteren wandelaar, fietsen en openbaar vervoer In de binnenstad stimuleren we het wandelen, fietsen en gebruik van openbaar vervoer. Dit past het beste bij de historische, kleinschalige opzet van het gebied en de gewenste gezelligheid en verblijfskwaliteit. Wandelaar De wandelaar is leidend in de binnenstad. De binnenstad is gemaakt voor de voetganger, alles ligt in principe binnen wandelafstand en veel mensen op straat maken de binnenstad gezelliger en aantrekkelijker. Het wandelen bepaalt de inrichting van de openbare ruimte en de binnenstad vormt een fijnmazig netwerk van aantrekkelijke wandelroutes en verblijfsplekken, die het levendig kerngebied met de voorzieningen, de poorten, het ringpark met de waterkanten en de woonbuurten met elkaar verbindt. Een wandelgebied waar voetgangers zich veilig en comfortabel voelen en verleid worden te ontdekken en te blijven hangen. Met het verlagen van de snelheid van de centrumring kunnen deze barrières worden opgeheven en kan de binnenstad voor de wandelaar nog inniger verbonden worden met de omgeving. Fiets Ook de fiets is belangrijk voor de binnenstad, in principe is de binnenstad vanuit geheel Terneuzen met de fiets goed te bereiken. Zeker met de opkomst van de e-bike en toegenomen actieradius is de fiets voor ritjes binnen de stad een heel aantrekkelijk alternatief voor de auto.

Een alternatief dat bovendien veel minder van de kostbare ruimte van de binnenstad inneemt en de bezoeker de kans biedt dichter bij de voorzieningen te komen.

Er bevinden zich nu al goede fietsverbindingen vanuit de stad naar de binnenstad, zoals de Scheldeboulevard, de Axelsestraat, de Kennedylaan, de Churchilllaan, de Buitenhaven, de Schependijk en de Beneluxweg. Fietsroutes vanuit de stad komen vanzelfsprekend uit bij de poorten, waar zich goede fietsenstallingen bevinden. Er komt met de groei van het aantal dure, elektrische fietsen steeds meer vraag naar bewaakte fietsenstallingen, de poorten zijn daarvoor de aangewezen plek. Vanaf hier kan de fietser als voetganger verder in het gezellige verblijfsgebied. Maar ook binnen het verblijfsgebied komen goede fietsvoorzieningen, netjes ingepast in de openbare ruimte, voor de bezoekers die voorzichtig doorrijden in het wandelgebied en de fiets voor de deur willen zetten. Openbaar vervoer Daarnaast is een deel van de mensen afhankelijk van het openbaar vervoer, of geeft zij daar de voorkeur aan. Ook de bereikbaarheid van de binnenstad met het OV is dus belangrijk. In en om de binnenstad lopen diverse buslijnen en op strategische plekken bij iedere poort is een bushalte, die de bezoeker direct bij het gezellige kerngebied afzetten. De OV-bereikbaarheid kan nog worden verbeterd door het regionale busstation aan de westzijde van het kanaal te verplaatsen richting de binnenstad. De locatie van het spoor, in de omgeving van de Beneluxweg/Stationsweg, is daarvoor de meest interessante plek.

Op deze plek kan bij het herinvoeren van het personenvervoer per spoor naar Gent en de realisatie van een station Terneuzen een efficiënt OV-knooppunt ontstaan, waar mensen snel kunnen overstappen. Door dit OVknooppunt met goede wandelroutes te verbinden met de binnenstad en met goede fietsroutes met de rest van de stad, ontstaat een volwaardige vijfde poort (Stationspoort). Mogelijk kunnen hier ook parkeervoorzieningen (P&R) aan worden gekoppeld.

De insteek is om de komende jaren meer mensen te verleiden met de fiets naar de binnenstad te komen, zodat de parkeerdruk en verkeersdrukte afneemt. Dit wordt gedaan door het optimaliseren van de fietsvoorzieningen (routes en stallingen) in en om de binnenstad.

De exacte OV-knoop Terneuzen moet later goed worden uitgezocht, maar vraagt waarschijnlijk ook om goede bereikbaarheid voor de auto, de fiets en de wandelaar. Een brug over de Oostelijke Kanaalarm naar de Beurtvaartkade (voor langzaam 69

Ingreep 6: stationsgebied ontwikkelen

70

verkeer, maar mogelijk ook voor gemotoriseerd verkeer) is het onderzoeken waard. De OV-knoop Terneuzen is afhankelijk van veel verschillende partijen en in die zin nog geen zekerheid. Maar biedt voor de kwaliteit van het OV in de regio en de bereikbaarheid van de binnenstad wel unieke kansen. Het doel van dit Totaalplan is de opgave op de kaart te zetten, maar ook te voorkomen dat er nu blokkades worden opgeworpen om deze OV-knoop later nog te kunnen realiseren.

Maar ook omdat daarmee de vervoerswaarde van de OV-knoop een grote impuls krijgt. Het realiseren van grootschalige stedelijke functies en maatschappelijke voorzieningen in dit gebied maakt daarmee het ontwikkelen van een goede OVknoop interessanter en meer kansrijk.

Poorten Zo ontstaan er vijf volwaardige poorten rond de binnenstad, die op een logische manier met elkaar verbonden zijn door de centrumring met de stad, door goede fietsverbindingen met de binnenstad en door aantrekkelijke wandelroutes. Bij de poorten komt alles samen, worden bezoekers met open armen ontvangen en verleid te voet verder de binnenstad te gaan ontdekken.

3.8 Ingreep 6: stationsgebied ontwikkelen Het gebied rond de Stationsweg en de Beneluxweg biedt de kans om nabij de binnenstad een nieuw bijzonder stukje stad te ontwikkelen met grootschalige voorzieningen en functies die niet passen in de kleinschalige en historische opzet van de binnenstad, maar die wel waardevol zijn om in de buurt van de binnenstad te hebben. Te denken valt aan middelbare scholen en beroepsonderwijs, stedelijk wonen, kantoren, leisure, een groot hotel, etc. Met aan de ene zijde de havens en spectaculaire uitzicht en aan de andere zijde de voorzieningen van de binnenstad op loopafstand is dit een mooie plek. Als hier in de toekomst de OV-knoop wordt gerealiseerd, dan is de combinatie met publiekstrekkende functies (bijvoorbeeld middelbare scholen, beroepsonderwijs, leisure, hotel, zorgvoorziening, etc.) helemaal interessant. Enerzijds omdat daarmee de bereikbaarheid van de voorzieningen aanzienlijk wordt verbeterd, ook voor mensen die niet met de auto (kunnen) komen. En zeker bij maatschappelijke voorzieningen is dit zeer relevant.

71

Functionele en ruimtelijke zonering

72

3.9 Functionele en ruimtelijke zonering Richtinggevende functionele zonering De binnenstad is een levendig stedelijk gebied, waar verschillende functies elkaar afwisselen en versterken. De afwisseling en menging van functies zorgt voor een reuring en afwisseling en brengt verrassing, beleving en spanning in het gebied. Een gemengde binnenstad kan beter inspelen op maatschappelijke en economische ontwikkelingen en trends en is minder gevoelig voor conjunctuur. Toch is enige clustering wel handig, om voorzieningen van elkaar te laten profiteren en om ervoor te zorgen dat er op een aantal plekken echte gezelligheid en levendigheid ontstaat. En op andere plekken het ook lekker rustig blijft. Daarom maken we onderscheid tussen een compact, levendig kerngebied, met uitlopers richting de Scheldeboulevard, de Kennedylaan en de Axelsestraat, en de meer rustige woonbuurten daaromheen. Binnen het levendige voorzieningengebied worden weer verschillende accenten gelegd, waarbij in ieder gebied de combinatie met wonen wordt gezocht voor de sociale veiligheid en levendigheid: • Dag- en avondhoreca en stedelijke evenementen en activiteiten rondom de Markt en Oud-Terneuzen. • Kleinschalig winkelen rondom de Noordstraat en de Havenstraat. • Cultuurkwartier rondom de Nieuwstraat, met theater, bioscoop, musea, muziekcentrum, ateliers, aangevuld met dag- en avondhoreca.

• Dagelijkse boodschappen in de Schuttershof. • Grootschalige detailhandel rond Kennedylaan. • Kleinschalige dienstverlening rond Axelsestraat. • Kantoren en dienstverlening rond de Oostelijke Kanaalarm. • Grotere maatschappelijke voorzieningen, kantoren en leisure in en om het stationsgebied. • Recreatie rond de Scheldeboulevard Deze clustering is geen keurslijf, maar geeft wel de richting waar de gemeente bij toekomstige initiatieven op kan sturen en ondernemers hun voordeel uit kunnen halen. De Raadsledenbuurt, de omgeving Burgemeester Geillstraat en Java zijn rustige woonwijken met ieder een net even andere sfeer. Hier ligt de focus hoofdzakelijk op

stedelijk wonen in de luwte van de reuring van het kerngebied. Naar aanleiding van het Totaalplan zal relevant bestaand beleid ten aanzien van bijvoorbeeld parkeren, horeca, terrassen, etc. binnen de gemeente goed tegen het licht moeten worden gehouden. Mogelijk is maatwerk nodig om goed te kunnen sturen in de richting die we vanuit het Totaalplan op willen. Ruimtelijke zonering Ook ruimtelijk houden we een duidelijke zonering aan. In de historische binnenstad binnen het ringpark zetten we in op kleinschalige bebouwing die past bij de maat, schaal en korrel van de historische binnenstad. Dat betekent dat goed wordt aangesloten bij de smalle straatjes, intieme pleintjes en historische bebouwing tussen de 1 en 4 lagen met een kap. In de historische binnenstad zijn vaak individuele panden, met een rijke decoratie, waarbij ieder pandje weer anders is dan de buren. Bijzondere historische gebouwen als de kerken, Willibrordustoren, het Arsenaalgebouw en het voormalige stadhuis onderscheiden zich nu in maat, schaal en hoogte en zijn de vanzelfsprekende blikvangers. Nieuwe bebouwing die wordt toegevoegd moet dit respecteren en zich terughoudend voegen in het rijke weefsel van de historische stad.

Aan de zuidzijde van het ringpark, langs het kanaal, langs de Oostelijke Kanaalarm en in het stationsgebied is meer grootschalige bebouwing mogelijk, passend bij het stoere karakter van de haven en de grotere maat van de openbare ruimte. Hier wordt aangesloten bij de maat en schaal van de meer recent gerealiseerde bouwblokken langs de Beneluxweg en de Oostkant. Kloeke gebouwen met uitzicht over het ringpark en het water. Op een specifiek aantal strategische plekken in het ringpark kan wonen worden toegevoegd, mits zeer zorgvuldig ingepast en als basis voor een kwaliteitsimpuls van het ringpark. Dit zijn compacte, alzijdige appartementenblokjes van 4 à 5 lagen hoog, gesitueerd langs belangrijke wandelroutes om de sociale controle te verbeteren. Grote complexen en hoge torens zijn hier absoluut ongewenst, de bebouwing moet zich terughoudend voegen in het groen en de verblijfskwaliteit versterken. In Java wordt aangesloten bij de bestaande schaal van de bebouwing. Hier zijn geen grote ontwikkelingen voorzien. Op basis van deze richtlijnen kan bij initiatieven een afweging worden gemaakt en gestuurd op functies en ruimtelijke verschijningsvorm.

73

Totaalplankaart Binnenstad Terneuzen

75

76

04

ONTWIKKELZONES EN VLIEGWIELPROJECTEN

77

Ontwikkelzones en vliegwielprojecten

78

ONTWIKKELZONES EN VLIEGWIELPROJECTEN 4.1 Stap voor stap De transitie van de binnenstad komt het meest prominent samen in vier verschillende ontwikkelzones die bij elkaar een flink deel van de binnenstad beslaan. De ontwikkelzones zijn aangrenzende gebieden, elk met eigen uitdagingen en kansen die de komende 10 - 20 jaar zullen veranderen en elkaar daarbij zullen beïnvloeden. Binnen deze ontwikkelzones spelen meerdere opgaven en projecten, die het beste in samenhang worden opgepakt. Hier is een integraal plan en een integrale aanpak noodzakelijk om echt goede stappen te kunnen maken. We onderscheiden de volgende ontwikkelzones: 1. Cultuurkwartier 2. Noordstraat en Havenstraat 3. Raadsledenbuurt 4. Oostelijke Kanaalarm Het Totaalplan is een lange termijn plan en geeft een beeld voor de komende 10 - 20 jaar. Maar we willen in het verlengde natuurlijk snel doorpakken naar tastbaar resultaat. Niet alles kan tegelijkertijd worden opgepakt, daar zijn de mogelijkheden niet voor. Bovendien zijn sommige ontwikkelingen volgtijdelijk of wordt er nog gewacht op uitsluitsel en keuzes. We moeten dus starten op slimme plekken binnen de verschillende ontwikkelzones met concrete en realistische projecten die een vliegwiel gaan vormen voor de verdere opwaardering en nieuwe ontwikkelingen mogelijk maken en aanjagen.

04

In iedere ontwikkelzone zijn één of meerdere concrete, overzichtelijk opgaven, die aanjager worden van verdere ontwikkeling van de binnenstad. Soms zijn dit lopende projecten, soms projecten die heel actueel zijn en waar al momentum voor is om dat aan te pakken. Het zijn bovendien projecten die ook belangrijke, urgente opgaves aanpakken, zoals het verminderen van leegstand, het verbeteren van wandelroutes en verblijfskwaliteit, het toevoegen van nieuwe woningen, etc. Op basis van het Totaalplan en met de input vanuit de participatie is een selectie gemaakt van de belangrijke vliegwielprojecten in de verschillende ontwikkelzones voor de komende 5 tot 10 jaar. Criteria hiervoor zijn haalbaarheid, urgentie, samenhang en financiën. Het betreft bijvoorbeeld de transformatie van de ABClocatie, de vernieuwing van de Triangel en het hart van de Raadsledenbuurt, de herinrichting van de Kop van de Noordstraat/ Axelsedam , de herontwikkeling van de voormalige bibliotheeklocatie, de ontwikkeling van de Beurtvaartkade, etc. De ontwikkelzones en bijbehorende vliegwielprojecten zijn niet helemaal los van elkaar te zien. Het opwaarderen van de Raadsledenbuurt kan bijvoorbeeld ook een impuls krijgen door het verbeteren van de omgeving van de Nieuwstraat en de herontwikkeling van de nu verloederende ABC-locatie.

En andersom ontstaan er ruimte en ontwikkelmogelijkheden in het hart van de Raadsledenbuurt als het mogelijk zou zijn om bijvoorbeeld de Pit een plek te geven in het Cultuurkwartier en deze voorziening zo de gewenste kwaliteitsslag en schaalvergroting te maken. Met het herontwikkelen van de ABC-locatie en het verminderen van het winkelvloeroppervlakte van de binnenstad maakt het mogelijk een kwaliteitsimpuls te geven in de transitie van de Noordstraat . En ook de herinrichting van de Axelsedam heeft daar weer invloed op.

79

80

Het beste is om de verschillende vliegwielprojecten per ontwikkelzone parallel op te pakken en in samenhang uit te werken en zorgvuldig af te stemmen bij die uitwerking. Maar de uitvoering ervan niet helemaal van elkaar afhankelijk te maken, anders is het risico dat alle ontwikkelingen op elkaar gaan zitten wachten. We willen op meerdere fronten aan de slag, zodat bij vertraging in één project de andere projecten door kunnen pakken, zodat we steeds stappen kunnen blijven maken in de binnenstad. In dit hoofdstuk lichten we nader toe hoe we de verschillende ontwikkelzones gaan aanpakken. Per zone beschrijven we wat de vliegwielprojecten dan in gang gaan zetten, hoe schuifruimte ontstaat en hoe hiermee de binnenstad wordt aangejaagd de komende periode. De eerste ideeën of afwegingen die er gemaakt moeten worden zijn schetsmatig verbeeld. Alle vliegwielprojecten zijn gekoppeld aan een specifieke ontwikkelzone en belangrijk voor die ontwikkelzone. Maar alle vliegwielprojecten zijn ook gekoppeld aan het compact/levendig kerngebied. Dat hebben we niet voor niks gedaan, we willen namelijk de komende tijd vanuit het hart gaan werken door het verbeteren van het kerngebied (ingreep 1). De bijbehorende uitvoeringsstrategie wordt in hoofdstuk 5 toegelicht.

81

Sfeerbeeld Cultuurkwartier

ICONISCH ARSENAALGEBOUW ALS CULTURELE TREKKER

TRANSFORMATIE ABC-COMPLEX IN DE LUWTE NABIJ BRUISEND CULTUURKWARTIER

EEN PLEINVLOER ALS PODIUM VOOR CULTUUR LEVENDIGE GEVEL MET GROEN EN WONEN

AANGENAAM GROEN NIEUWSTRAAT

ARSENAALTRAPPEN MET RUIMTE VOOR TERRASSEN, ACTIVITEITEN, KUNST, MUZIEK, CULTUUR

LEVENDIGE PLINT MET HORECA EN TERRASSEN

82

4.2 Cultuurkwartier

Huidige situatie

Het herstructureren en revitaliseren van de Nieuwstraat en de ABC-locatie is één van de meest urgente opgaven in de binnenstad en staat hoog op het prioriteitenlijstje van veel mensen uit Terneuzen. In dit gebied is veel leegstand en dreigt verloedering. De belangrijkste leegstand betreft het ABC-complex zelf en het Arsenaalgebouw. Het momentum is er nu, de beide eigenaren zijn op zoek naar nieuwe functies voor een transformatie van deze locaties. Het biedt de kans het gehele gebied een impuls te geven, nieuwe functies aan de binnenstad toe te voegen, de relatie met de Scheldeboulevard te versterken en zo toeristen en recreanten meer aan de stad te binden. Herontwikkeling ABC-locatie Sloop en herontwikkeling van het naastgelegen ABC-complex biedt daarbij de kans om een aanzienlijke hoeveelheid leegstaand winkelvloeroppervlakte te transformeren en zo het kerngebied van de binnenstad een stuk compacter te maken. Tegelijkertijd biedt het de kans om de Nieuwstraat een impuls te geven door de blinde achtergevel van de C&A te transformeren naar een levendige voorgevel met leuke voorzieningen en bij voorkeur ook meer groen voor de deur. De Nieuwstraat wordt dan de levendige wandelroute van de Markt, de Havenstraat, de Noordstraat naar de Scheldeboulevard en het stadsstrand.

Op die manier wordt het Cultuurkwartier goed verbonden met de Noordstraat, de omgeving van de Markt en de recreatie rond de haven en de boulevard. De horeca rondom de Korte Kerkstraat vormt een schakelpleintje, waar ook het Schoolmuseum aan staat en waar de route richting de Raadsledenbuurt en het sluizencomplex start. Daarnaast biedt de herontwikkeling ruimte voor het toevoegen van nieuwe woningen boven de voorzieningen aan de Nieuwstraat en in het gebied daarachter. Het gebied tussen de Nieuwstraat en de Burgemeester Geillstraat ligt dadelijk mooi in de luwte van het gezellige kerngebied en transformeert

dan naar een kleinstedelijk woonbuurtje met intieme straatjes, pleintjes en stadstuinen. Het ligt voor de hand om ook het noordelijke stukje Noordstraat, waar nu veel winkelleegstand is, de ruimte te geven om geleidelijk te verkleuren en eigenaren de mogelijkheid te geven hun winkelpanden te transformeren naar wonen. Het zou mooi zijn als bij deze herontwikkeling de kans wordt gepakt om het Arsenaalgebouw los te maken van de aangrenzende bebouwing en de rooilijn aan de Nieuwstraat iets terug te leggen. Op die manier wordt het Arsenaalgebouw ook een echte blikvanger voor mensen die komen vanuit de kant van het Schoolmuseum en gaat het een middelpunt vormen van het nieuwe Cultuurkwartier. Het biedt tegelijkertijd de mogelijkheid in de Nieuwstraat iets meer ruimte te creëren om zonlicht en groen toe te voegen en een goede wandelroute te maken van de Nieuwstraat, langs het Arsenaalgebouw en via de Burgemeester Geillstraat, naar de Scheldeboulevard en de haven. Op die manier wordt ook de relatie met het water verder versterkt.