2021-11-11 Algemene Beschouwingen

Wat ons betreft levert Terneuzen samen met de Zeeuws-Vlaamse gemeenten en het waterschap een extra inspanning. Het keurmerk Veilig ondernemen buitengebied kan ons daarbij helpen. 26

Onze gemeente investeert steeds vaker zelf in veiligheid. De kosten lopen op maar de baten blijven achter. De gemeente kan bestuurlijk optreden waarbij sprake kan zijn van bijvoorbeeld boetes of onteigening. Wij zien graag voorstellen tegemoet waarbij de gelden als gevolg van bestuurlijk optreden direct terugvloeien naar de gemeentekas. Hoe om te gaan met handhaving? De Pvda signaleert reeds langere tijd een roep om meer handhaving vanuit de inwoners en de politiek, of het nu gaat om hangjongeren, vermeende (uitkerings)fraude, ons uitgaansleven of illegale bewoning op vakantieparken. Indien men handhaving verkiest boven preventie, bemiddeling of simpelweg een stukje verdraagzaamheid, dreigt het gevaar van excessief handelen. De wet maar ook onze algemeen plaatselijke verordeningen kennen geen onderscheid tussen overtreders en laten weinig ruimte over voor interpretatie. Te veel dossiers laten zien dat overenthousiast c.q. repressief handelen onbedoelde neveneffecten heeft. Te denken valt aan “hangjongeren” die vaak ten onrechte gecriminaliseerd worden en wellicht onbedoeld eindigen met een strafblad, iets waar ze de rest van hun leven last van kunnen houden, ook in hun eerste stappen op de arbeidsmarkt.

Ook mensen die in hun zoektocht naar betaalbare en beschikbare woonruimte hun toevlucht zoeken op bijvoorbeeld een vakantiepark, verdienen onze steun en aandacht en geen dwangsommen. Een veilige leefomgeving is ook een schone leefomgeving Een lokale overheid moet in staat zijn een vuist te maken tegenover het bedrijfsleven en medeoverheden als het gaat om vervuiling en andere ongewenste praktijken. Er zijn veel dossiers binnen onze gemeente die een doortastende aanpak vereisen, denk maar eens aan de problematiek romdom Pfas, thermisch gereinigde grond of de wateroverlast in Sluiskil. De gemeente moet naast haar inwoners staan en voorop gaan in de strijd. Gegronde klachten van burgers omtrent dit soort thematiek nemen wij serieus en vragen om een stevig uitgeruste organisatie die dag en nacht in staat is haar bevoegdheden te doen gelden.

Een inclusieve samenleving Het is tijd voor een actief beleid om ideeën en praktijken te bestrijden die een open, inclusieve en diverse samenleving bedreigen. Ook hier vragen wij extra aandacht voor preventie. Wij willen onze kinderen al van kleins af aan behoeden voor onverdraagzaamheid, voor een gedachtengoed dat mensen uitsluit of discrimineert. Tevens ondersteunen wij de oproep voor Terneuzen als regenbooggemeente. Hiermee onderschrijven we het belang van acceptatie van onze LHBTI+ inwoners. De openbare ruimte moeten zoveel mogelijk toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Voor ons geldt dat iedereen meedoet en dat iedereen meetelt.

27

Chapter diversiteit Wij zijn verheugd dat het College alsnog heeft besloten zich aan te sluiten bij het Chapter diversiteit. We spreken de nadrukkelijke wens uit dat mooie voornemens ook worden omgezet in beleid en dat er daadwerkelijk een verschil zal worden gemaakt. De eerste stap is gezet, maar er is nog veel werk te verrichten. Denk bijvoorbeeld aan de begeleiding van mensen met een beperking naar regulier werk. De gemeente heeft hierin wat ons betreft een voorbeeldfunctie en zal binnen de eigen organisatie moeten beginnen, het zogenaamde “leading by example”.

Kunst en cultuur Kunst en cultuur, datgene dat zo van waarde is, maar niet in cijfers is uit te drukken. Wat de PvdA betreft ondersteunen we organisaties en instellingen nog altijd, in afwachting van betere tijden. We moeten voorkomen dat in het verleden succesvolle partijen, uiteenvallen omdat zij de moed verliezen. Een hechte groep mensen die samen iets moois neerzet moeten we koesteren en blijvend enthousiasmeren. Daarnaast is het erg belangrijk om ondanks Covid te blijven kijken naar wat er wel mogelijk is binnen de geldende voorschriften. De PIT, Podium in Terneuzen, krijgt wat de Pvda betreft een professionele, betaalde kracht zodat het kan uitgroeien tot een podium van formaat waar jong en oud kan genieten van de programmering. Tevens pleiten we naast een versterking van de personele inzet voor verruiming van de openingstijden van buurthuizen en jongerencentra. De PvdA is van mening dat dit bij uitstek locaties zijn om activiteiten te ontplooien voor iedereen. Verschuiving in de budgetten De Pvda kiest ervoor om vanaf 2023 te stoppen met city marketing in zijn huidige vorm. De circa 300.000 euro die daar jaarlijks naartoe gaan, zouden wij graag inzetten voor de realisatie van evenementen op het gebied van kunst en cultuur. Wat ons betreft blijven ondernemersverenigingen en dorps- en stadsraden een belangrijke functie vervullen in de verdeling van de budgetten.

Door dit budget beschikbaar te stellen als subsidiepot kunnen goede laagdrempelige initiatieven vanuit de samenleving en het mkb op extra steun rekenen vanuit de gemeente. Onze inwoners zijn onze grootste ambassadeurs, door het geld direct in te zetten op de bekostiging van dergelijke inititieven krijgt de leefbaarheid een impuls en versterken we de saamhorigheid en het enthousiasme onder onze inwoners. De promotionele activiteiten van onze gemeente brengen we onder bij een professional in dienst van de gemeente.

28

We verwachten van de gemeente dat zij meebeweegt met de huidige tijdsgeest en het maatschappelijk debat. Tradities moeten we koesteren maar zullen altijd onderworpen zijn aan verandering. Door het ondersteunen of faciliteren van alternatieven voor bijvoorbeeld het vuurwerk tijdens Oud en Nieuw blijven dergelijke feesten leuk voor een ieder. Het devies: toon initiatief en wacht niet altijd op onze landelijke overheid. Openbare ruimte De openbare ruimte is het bindmiddel in onze samenleving. Het vormt de basis voor het openbare leven. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, naar hun werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. Het beheer van de openbare ruimte is daarmee eigenlijk één van de belangrijkste werkterreinen van een gemeente. De afgelopen jaren zijn er veel investeringen gedaan om het zo aangenaam mogelijk te maken, denk hierbij bijvoorbeeld aan het Koning Willem 1-park en de veerhaven. Als Pvda investeren we graag verdergaand in de openbare ruimte, als laagdrempelige ontmoetingsplek voor jong en oud. Mensen zijn steeds vaker klein behuisd en wonen vaker in een gemengde (niet-tradionele) samenstelling. Deze groep is voor samenkomsten steeds vaker aangewezen op de openbare ruimte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de grote groep expats die onze gemeente rijk is of de thuiswonende jongeren die elkaar willen ontmoeten.

Wij zouden graag zien dat de openbare ruimte verder wordt aangekleed met voorzieningen als watertappunten, openbare toiletten en bbq’s . Aangewezen locaties waar de gemeente een oogje in het zeil houdt, maar zo nu en dan ook een oogje dichtknijpt.

Artist impression, hot spot Otheense Kreek

29

Voorzitter,

Dit zijn de laatste Algemene Beschouwingen van deze bestuursperiode. Een bestuursperiode waarin de VVD actief deelgenomen heeft aan de coalitie en we de afgelopen 4 jaar ons steentje hebben bijgedragen aan het nog beter maken van onze gemeente. Bij de verkiezingen vier jaar geleden hebben wij beloofd dat wij zouden zorgen voor vakkundige bestuurders met kennis van zaken, ondernemerschap en doortastendheid. Voorzitter, de VVD fractie is heel tevreden over onze wethouder Sonja Suij. Zij heeft onze verkiezingsbelofte helemaal waargemaakt. Samen met de andere coalitiegenoten heeft ze zich ingezet om de tekorten in het sociaal domein terug te dringen en daarbij te zorgen dat wie zorg nodig heeft nog steeds zorg krijgt. Daarnaast is ze als voorzitter van de Zeeuwse GGD nauw betrokken geweest bij de bestrijding van de corona pandemie. En als onderwijswethouder heeft ze er voor gezorgd dat de bouw van nieuwe scholen in Hoek, rivierenbuurt en Westdorpe er nu echt aan zit te komen. We zien dat in Terneuzen de afgelopen jaar op veel gebieden stappen vooruit zijn gezet. De samenwerking met Gent in North Seaport is van de grond gekomen. We zijn een NOVIgebied geworden. De vernieuwing van het bestand aan basisscholen wordt voortvarend aangepakt. De goederentrein tussen Gent en Terneuzen komt er. Nu nog personenvervoer, daar blijven wij als VVD ons voor inzetten.

De VVD fractie steunt het college in dit alles en staat achter het coalitieakkoord. Voorzitter, de VVD staat positief tegenover de gang van zaken in de gemeente Terneuzen. Er gaat een heleboel goed. Maar volmaaktheid bestaat nu eenmaal niet in deze wereld, en daarom zien wij nog wel ruimte voor verbetering. Als VVD vinden wij dat de burgers er niet zijn voor de gemeente, maar dat de gemeente er is voor de burgers. Het is de taak van de gemeente, en haar reden van bestaan, om een positieve bijdrage te leveren aan het welbevinden van haar inwoners. Daar is een dienstbare instelling voor nodig. Nu zullen we natuurlijk in deze raad altijd van mening verschillen over hoe dat moet gebeuren, maar het staat wel vast dat het alleen maar goed gaat als er helder en tijdig met de burger wordt gecommuniceerd. Niet alleen over wat de gemeente wil gaan doen, maar vooral ook over wat de burger wil. Burgerparticipatie dus. Veranderingen in bestemmingsplannen, aanpassingen van de openbare ruimte en andere voorgenomen acties van de gemeente hebben in het verleden vaak conflicten gebracht tussen de gemeente als organisatie enerzijds en inwoners anderzijds. Ook als de plannen inhoudelijk goed waren, gaven ze vaak conflicten met de burgers. Conflicten die er niet zouden zijn geweest, of die veel minder heftig zouden zijn geweest, als er beter zou zijn gecommuniceerd door de gemeente.

De VVD vindt dan ook dat gemeente haar uiterste best 30

moet doen om tijdig en open met burgers te communiceren over haar plannen en dat deze communicatie een twee richtingen verkeer moet zijn. Wat wil de burger? Wat kan de gemeente? Wij wachten dan ook ongeduldig op de aangekondigde plannen van het college voor de verbetering van de burgerparticipatie. Wij verwachten daar veel van. Daarnaast is de VVD fractie blij te constateren dat er de afgelopen jaren op sommige dossiers al duidelijk stappen gezet zijn om de burgers beter bij de projecten te betrekken. Te denken valt daarbij aan de afwikkeling van de speelkooi in Othene, de inspraak rond de school in Hoek, diverse initiatieven van dorps- en wijkraden zoals de ‘neuzen’ en het regenboogbankje. Voorzitter, vorig jaar stond over dit onderwerp nagenoeg dezelfde tekst in onze algemene beschouwingen. Dat we hier weer op terugkomen geeft aan hoe belangrijk de VVD dit punt vindt. Dienstbaarheid naar de burger én goede burgerparticipatie zijn voor ons een must. Voorzitter, het afgelopen jaar is er voor het eerst in het bestaan van de gemeente Terneuzen een aparte raadsonderzoekscommissie werkzaam geweest, die bepaalde aspecten van gemeentelijk beleid en uitvoering zelf nader heeft onderzocht. De raad heeft de aanbevelingen van deze onderzoekscommissie onverkort overgenomen. Daarbij is aan het college het nodige huiswerk meegegeven.

De VVD fractie volgt nauwlettend de voortgang die wordt gemaakt met de uitvoering van de aanbevelingen. Daarbij benadrukken wij vanaf deze plaats nog eens, dat de uitvoering van de hoofdaanbeveling en van de aanbeveling nummer 11 uit het rapport van de onderzoekscommissie, welke gaan over de bestuursstructuur, de statuten, reglementen en mandaten bij aanZ, nog voor de komende gemeenteraadsverkiezingen geregeld moeten zijn om tijdig voldoende effect te hebben. Wat hier moet gebeuren is duidelijk, maar het moet wel gedaan worden. Voorzitter, het is niet alleen bij aanZ dat we samenwerken met Vlaanderen. Bij onze economie, havens, gezondheidszorg is de samenwerking met onze zuiderburen niet weg te denken. De VVD vindt dit een goede zaak. Wij moeten over de oude grenzen heen kijken. De VVD is er voorstander van om de samenwerking met Vlaanderen op veel meer gebieden te intensiveren. Cultuur, wonen, onderwijs, milieu, verkeer en vervoer zijn maar enkele gebieden waar ook nog veel goeds gedaan kan worden. Als gemeente mogen we ook wel inspanningen leveren om Vlamingen die in onze gemeente komen wonen, snel te laten integreren in de plaatselijke gemeenschap. Als voorbeeld voor mogelijke samenwerking op het gebied van verkeer en vervoer noemen wij de te realiseren spoorwegverbinding Zelzate-Sluiskil langs de oostkant van het kanaal.

En dan natuurlijk over dit spoor het personenvervoer Gent Terneuzen, met een station aan de stationsweg, de straatnaam is er al. Uiteraard heeft de VVD nog meer wensen op het gebied van infrastructuur, maar we volstaan hier met het noemen van de zuidelijke ontsluitingsweg voor de wijk Othene. Mijn voorganger als fractievoorzitter van de VVD, Erik Beumer, heeft indertijd al een motie ingediend waarin gevraagd werd dit te realiseren. Voorzitter, u weet dat hoogstwaarschijnlijk niet, maar hij was niet mijn directe voorganger, en ook niet diens directe voorganger. Hij kwam nog daarvoor. Het wordt nu echt tijd dat er in dit dossier stappen worden gezet. Wij weten dat dit niet alleen bij de gemeente ligt en dat de provincie ook een rol speelt, maar wij roepen het college toch op er alles aan te doen dat er hier voortgang wordt gemaakt. Voorzitter, de ontwikkelingen in het stadscentrum van Terneuzen lijken na jaren eindelijk goed op gang te komen. Kop van de Noordstraat, Nieuwstraat zuid, Scheldekade worden op 31

dit moment allemaal gerealiseerd. Voor de verdere binnenstad worden nu voortvarend plannen gemaakt. De VVD fractie is hier blij mee, en complimenteert het college met de behaalde resultaten. Voorzitter, de VVD fractie vraagt ook aandacht voor handhaving en veiligheid. Vaak worden er in deze raad, of in andere wetgevende organen, mooie regels gemaakt, die vervolgens niet gehandhaafd worden. Dit tot frustratie van die burgers die er op rekenen dat de wettelijke regels iets betekenen. Er zijn uiteraard verschillende redenen voor het niet handhaven, maar daar zitten zelden goede bij. We noemen als voorbeelden van niet of met onvoldoende resultaat handhaven, maar zeker niet uitputtend, het bewonen door bij voorbeeld zes of meer individuele personen van een woning waar maar vergunning is voor vier, en de overlast van hangjongeren op de Basaltpromenade, maar zeker daar niet alleen. Voorzitter, vanavond behandelen we ook de begroting 2022. Allereerst valt daar op dat er een overschot begroot wordt van circa € 4 mio. Enerzijds verdient dit een compliment aan het college, en dat compliment geven we dan ook graag. De VVD is altijd voorstander van een solide financieel beleid geweest, en zal dat altijd ook wel blijven. Anderzijds willen wij er voor waarschuwen ons op basis van deze begroting rijk te rekenen, en allerhande plannen te gaan bedenken om deze € 4 mio snel uit te geven.

De VVD fractie wil daarom graag wat opmerken over de algemene financieel economische toestand van onze gemeente. Die wordt natuurlijk voor een belangrijk deel bepaald door de algemene financieel economische toestand van Nederland, van Europa en van de wereld. We zien op dit moment sterk stijgende prijzen voor huizen, energie en voor allerhande grondstoffen. Bouwmaterialen zeker niet uitgezonderd. Ook de vervoerskosten zijn het laatste jaar sterk gestegen (een TEU van Oost Azië naar Europa is nu ten opzichte van november 2020 ongeveer zeven keer duurder geworden). Deze ontwikkeling gaat mogelijk het herstel van de economie na Corona bedreigen. Daarnaast zijn er tekenen dat inflatie weer aantrekt. Op dit alles hebben wij als gemeente geen enkele invloed. Vanzelfsprekend is dit allemaal een open deur, maar wij noemen het toch maar, omdat zulke open deuren soms zo vanzelfsprekend zijn, dat ze vergeten worden. Voorzitter, de economie is duidelijk aan het herstellen na Corona, maar we kunnen er nog lang niet zeker van zijn dat dit herstel doorzet. Hierboven hebben wij al een aantal punten aangegeven die dat herstel mogelijk bedreigen. Pensioenen staan in ieder geval nog steeds onder druk. En van de verwachte economische groei komt weinig of niets bij de koopkracht van werknemers en zelfstandigen. Alle economische groei gaat naar vergrijzing en klimaatbeleid.

Dat alles betekent het nodige voor de mogelijkheden van onze burgers om belasting op te brengen. De VVD fractie vindt dat het ons als gemeenteraad past om onze inwoners in deze omstandigheden financieel te ontzien, en zeker niet zwaarder te gaan belasten dan we nu al doen. Dit past in het collegeaccoord, waarin vastgelegd is dat we de belastingen liever niet verhogen, en dat, als verhoging niet te vermijden is, dat zeker niet met meer dan de inflatie zal gebeuren. De VVD constateert dat volgend jaar de belastingen met het inflatiepercentage van 1,2 verhoogd zullen worden en niet meer. Gezien het begrote overschot van € 4 mio hadden wij graag gezien dat tenminste een deel hiervan gebruikt was om de belasting minder of helemaal niet te laten stijgen. Maar gezien alle onzekerheden die we hiervoor al genoemd hebben, kunnen wij ook wel begrip opbrengen voor het standpunt van het college 32

dat er eerst wat gedaan moet worden aan de vermindering van de schuldpositie en de versterking van het eigen vermogen. Tenslotte is het helemaal niet zeker dat de meevallers die nu tot een begrotingsoverschot leiden, structureel zullen zijn. Dit hangt helemaal af van wat de rijksoverheid met het gemeentefond en andere geldstromen richting gemeente gaat doen. En de rijksoverheid is momenteel demissionair. Dus wie het weet mag het zeggen. Voorzitter, als we ons goed realiseren dat vergroting van de inkomsten via lastenverzwaring voor onze inwoners geen begaanbare weg is, en als we dan ook nog bedenken dat de ontwikkeling van de uitkeringen van de rijksoverheid aan de gemeente onzeker blijven, en dat we over een paar jaar wel eens belangrijke huurinkomsten zouden kunnen verliezen, dan betekent dat we bijzonder voorzichtig moeten zijn met onze uitgaven. Voor het sociaal domein betekent dit dat we alles op alles moeten zetten om binnen de beschikbare budgetten te blijven. Alleen dan kan een acceptabel voorzieningen niveau in stand worden gehouden. En dat dat in stand wordt gehouden vinden wij als VVD fractie belangrijk. Als we de beschikbare budgetten gaan overschrijden, zal dat in latere jaren ongetwijfeld tot nog veel forsere ingrepen gaan leiden, en omdat we dat willen voorkomen, moeten we nu scherp zeilen. Ook voor investeringen betekent dit dat we voorzichtig moeten zijn.

Maar het betekent niet, dat we helemaal niets meer moeten doen. De investeringen in het basisonderwijs, zoals aangegeven in het IHP hebben de volledige steun van de VVD fractie. Wij zijn daar blij mee. Deze investeringen zijn belangrijk voor onderwijs aan -en ontwikkeling van de kinderen én ze zijn belangrijk voor de leefbaarheid van de betreffende kernen en wijken. Maar met deze investeringen in Hoek, in de rivierenbuurt, in Othene en in Westdorpe is onze algemene capaciteit om investeringen te doen wel een heel eind benut, zeker als er rekening mee wordt gehouden dat er de komende jaren misschien nog wel meer investeringen in het basisonderwijs nodig zullen zijn. Voorzitter, de VVD fractie heeft bij diverse eerdere gelegenheden al gezegd dat het niet verstandig zou zijn om nu besluiten te nemen over mogelijke investeringen in het voortgezet onderwijs. Dit standpunt wil ik hier nog eens herhalen. Dit geldt zeker zolang we geen zekerheid hebben over de ontwikkelingen van de rijksoverheid richting gemeenten. Het gaat om een heel groot bedrag voor onze gemeente. Waarschijnlijk de grootste investering die wij als gemeente Terneuzen ooit gedaan hebben. Zouden we ons hier nu al op gaan vastleggen, en er komen tegenvallers, dan hebben we de gemeente in een financiële fuik gemanoeuvreerd. Dan moeten we bezuinigen op gebieden waar we dat niet willen.

Op voorzieningen, zowel op gemeentelijk niveau als in alle kernen, op veiligheid, op jeugdzorg, op wmo, op de rest sociaal domein, op sport. Als gemeente zijn we nu eenmaal wettelijk verplicht om een sluitende begroting te hebben. Wij mogen van de wetgever met onze begroting geen conjunctuur politiek bedrijven. Daarnaast vindt de VVD fractie dat de gemeente bij een zo grote investering als voor de bouw van een nieuwe school voor voortgezet onderwijs nodig zou zijn, gewoon verplicht is om er voor te zorgen dat deze investering ook nut oplevert voor de broodnodige ontwikkeling van het stadscentrum. Voorzitter, als VVD zullen we ons blijven inzetten voor de punten die wij belangrijk vinden en waar nog verbetering te halen valt. Zoals burgerparticipatie… En uiteraard de belastingen. In de begroting wordt nu nog steeds uitgegaan van belastingverhoging met inflatie, terwijl dit financieel gezien misschien niet nodig meer is. Als VVD vinden wij, zeker gezien de 33

toekomstig financieel onzekere tijd voor veel huishoudens, dat de belastingen niet zomaar meer verhoogd moeten worden. Een doorn in ons oog blijft de rioolheffing met haar oneerlijke en onredelijke grondslag. De VVD zal zich er voor blijven inzetten dat dit op enig moment toch veranderd. In de begroting wordt aangegeven dat er ontwikkelingen mogelijk zijn om ook tot rioolheffing te komen bij panden die niet eens op het riool zijn aangesloten, en waar de eigenaar zelf al kosten moet maken voor afwatering en waterzuivering. Daardoor zou de verhouding tussen deze doelheffing en wat de gemeente daarvoor levert nog meer scheef komen te liggen. De VVD zal zich dan ook heftig verzetten tegen een dergelijke heffing. Voorzitter, de VVD fractie realiseert zich dat er in deze algemene beschouwingen wel veel aandacht aan de financieel economische aspecten wordt besteed. De reden daarvan is niet dat andere beleidsterreinen niet belangrijk zouden zijn, maar dat de financieel economische vooruitzichten nog steeds zorgelijk zijn. En gezonde financiën zijn nu eenmaal een randvoorwaarde voor alle andere beleidsterreinen. Voorzitter, dit is de eerste keer dat u de algemene beschouwingen in de gemeenteraad van Terneuzen moet aanhoren. Ik hoop dat het u niet al te zeer tegen valt, en ik hoop verder dat dit de eerste van een lange reeks mag zijn.

34

Algemene beschouwingen 11-11-2021 We zijn trots op de resultaten die wij als ChristenUnie binnen deze coalitie mochten bereiken. Graag blijven we ons inzetten voor een financieel gezonde gemeente en een maatschappelijk en economisch aantrekkelijk gebied waarin het fijn wonen, werken en recreëren is. Waar de Algemene Beschouwingen vorig jaar toch vooral in het teken van de onzekerheid rondom Corona stond, lijkt Terneuzen er in tegenstelling tot eerdere berichten financieel gezien toch voorzichtig positief uit te komen. Deze financiële meevaller is vooral voor het sociaal domein een verademing. Desondanks pleit ChristenUnie ervoor om ten tijden van hoogconjunctuur bewust te blijven op haar uitgaven. We zijn er dan ook sterk voorstander van om het hekwerk Sociaal Domein zo lang als mogelijk te behouden en overschotten terug te laten vloeien naar de bestemmingsreserve voor ditzelfde domein. Ondanks de overschotten blijven we aandacht vragen voor de taakstelling; daarin draait het volgens de ChristenUnie niet enkel en alleen om het behalen van de financiële bezuinigingen, maar vooral door preventie en effectief inzetten van de middelen komen tot een betere dienstverlening en kostenreductie. De ChristenUnie is van mening dat Terneuzen een sociale gemeente is en dat ook vooral moet blijven. Zorg voor elkaar is wat ons tot mens maakt.

Wat de ChristenUnie betreft zet de gemeente in op preventie om de kosten het hoofd te bieden en grotere escalatie te voorkomen. We gaan voluit voor de gedachte ‘één gezin, één plan, één regisseur’ om inefficiënties in de (jeugd)zorg tegen te gaan doordat één persoon de te leveren zorg regelt en coördineert. De gemeente Terneuzen dient ons inziens een voortrekkersrol te nemen bij de hulp voor mensen met problematische schulden. De coronacrisis heeft de laatste jaren laten zien dat de beleving van erbij horen van veel ouderen en kwetsbaren slechts met een dun draadje gescheiden wordt van de beleving van eenzaamheid. Ons voorstel is dat elke alleenstaande oudere een maatje krijgt, met als doel deze ouderen weer een geregeld fysiek-menselijk contact met de buitenwereld te laten krijgen. Ambities zoals het bouwen van een nieuwe VO-school zijn van grote invloed op de gemeentelijke begroting. De structurele lasten worden namelijk verspreid over 40 jaar afgeschreven. Wij staan bij dit soort grote investeringen voor een gezonde financiële afweging. We vragen dan ook om de mogelijkheden te onderzoeken naar een intensievere samenwerking of afstemming tussen het Lodewijk College, de naastgelegen locatie van het Scalda en ZorgSaam die zich eerder uitspraken voor de ontwikkeling van een zorgcampus. Huizen zijn om in te wonen, niet om aan te verdienen.

De praktijk is echter dat mensen met een normaal inkomen er steeds moeilijker tussenkomen en worden gedwongen tegen veel te hoge prijzen het huis te huren. Het is tijd om lef te tonen met ferme maatregelen om zo de kansen voor starters en doorstromers te vergroten. Wat betreft duurzaamheid heeft Corona ons ook een les geleerd. Als we ons nu druk maken over nieuwe strengere coronamaatregelen en alles wat daarbij hoort, zouden we alvast kunnen nadenken wat er met de samenleving gaat gebeuren wanneer de klimaatramp ons treft in de komende decennia. De gestelde doelen in het Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie zijn zonder meer ambitieus! En ze zullen veel inspanning en flexibiliteit vragen van de gemeentelijke organisatie en de burger. Het betekent dat we het gebruik van 35

olie, kolen en gas voor verbrandingsdoeleinden willen terugbrengen naar nul. Het gebruik van andere energiebronnen zal veel vragen van de gemeentelijke organisatie, en daar zal dan ook voldoende mankracht voor dienen te zijn. Dit geldt ook voor de klimaatadaptatie, wat betekent dat we onze leefomgeving (zowel in de stad als daarbuiten) moeten aanpassen zodat de reeds begonnen wijziging in het klimaat (heviger regenval, meer drogere periodes, hogere temperaturen) goed opgevangen kan worden. De kosten zullen terugverdiend worden, maar het lastige is dat die kosten wel eerst gemaakt moeten worden. Onzekerheid omtrent de coronacrisis wat ons betreft geen reden om lijdzaam af te wachten wat de toekomst ons brengen zal. We willen er ons voor inzetten om aan de doelstellingen die we ons opgelegd hebben vast te houden. Deze doelstellingen parkeren omdat ze in deze tijd niet zo lekker uitkomen is als een huiseigenaar die zich zorgen maakt om het afbladderende behang, terwijl er een orkaan aankomt. We snappen uiteraard heel goed dat je hieraan weinig boodschap hebt als je je baan bent kwijtgeraakt of je bedrijf aan een zijden draadje hangt. Maar we moeten verder kijken dan alleen onze gemeente en ook kijken naar het algemeen belang. Als we niets doen is deze tijdelijke crisis het voorland van onze kinderen en kleinkinderen, maar dan structureel en erger.

Verder zijn we blij om te lezen dat de gemeente geen uitbreiding van het aantal coffeeshops wil en we spreken de wens uit dat dit niet alleen voor het huidige, maar ook voor het komende coalitieakkoord mag gelden. De ChristenUnie heeft de samenwerking in de coalitie en de Raad als aangenaam ervaren. Wij danken ook eenieder voor de prettige samenwerking. Hierbij mogen ook zeker de griffie, bodes en het ambtelijk apparaat niet vergeten worden. Onze dank gaat ook uit naar burgemeester Van Merrienboer voor wie dit de eerste algemene beschouwingen zijn. Vorig jaar spreken we de de hoop uit dat de samenwerking met zijn opvolger van Jan Lonink even prettig zal zijn en dat we ons er voor ouden inzetten de opvolger in een gespreid bed te laten terechtkomen. Hopelijk is dit gelukt Maar boven alles wensen wij eenieder Gods zegen en wijsheid toe. Namens de fractie van de ChristenUnie, Henk Eerkes Jan Ellen

36

Algemene Beschouwingen begroting 2022 – SGP Terneuzen Inleiding De begroting 2022 is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Dit is voor ons aanleiding om niet nu alleen vooruit te blikken, maar ook terug te kijken op deze periode. Onze herinnering is natuurlijk gekleurd door de coronapandemie, die in de achterliggende anderhalf jaar grote impact heeft gehad op onze samenleving. Om terug te halen op hoe we deze periode zijn begonnen, gebruiken we onze algemene beschouwingen (AB) van 2018 als leidraad voor deze bijdrage. Het blijkt dat veel van wat we toen belangrijk vonden, nog steeds aandacht vraagt. In 2018 was onze financiële uitgangspositie niet zo rooskleurig. Doordat een deel van de PM posten in de begroting 2019 niet is uitgevoerd en de rijksbijdrage redelijk op peil is gebleven, is onze begrotingspositie verbeterd. Hoewel dit te danken is aan veel factoren waar we geen invloed op hebben, is dit wel een mooi resultaat om deze periode mee af te sluiten. Zeker omdat er op financieel gebied nog behoorlijke uitdagingen liggen. In het vervolg van deze AB lopen we de verschillende programma onderdelen langs en plaatsen waar nodig onze opmerkingen.

Programma 0 Bestuur en ondersteuning De gemeente is de overheid die het dichtst bij de burger staat. Alleen daarom al is het goed om de burger actief te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van ons beleid. Daarom is het goed dat we deze periode af kunnen sluiten met het vaststellen van de participatienota. Zo geven we bestuur en inwoners duidelijkheid over wat we van elkaar verwachten. De burger verwacht een integere gemeente. Een overheid die klachten serieus oppakt. De baliedienstverlening blijft voor veel van onze inwoners en met name voor ouderen het gezicht van de gemeente. In de visie van de SGP kan een digitale omgeving een goed hulpmiddel zijn, maar mag en kan dit nooit persoonlijk contact vervangen. De opmaak van raadsvoorstellen vraagt nog steeds aandacht. Om een efficiënte besluitvorming mogelijk te maken horen deze eenduidig opgemaakt te zijn. Als voorstellen onder de maat zijn zou de raad deze niet moeten behandelen. Lokale overheden werken in Zeeland samen om de bestuurskracht te vergroten. We zien hier de noodzaak van in, maar vinden ook dat we op organisatieniveau moeten samenwerken. Alleen al de krapte op de arbeidsmarkt maakt het nodig dat gemeenten samenwerken om personeel aan zich te binden en elkaar te ondersteunen bij ontstane leemtes.

Programma 1 Veiligheid Veiligheid is niet vanzelfsprekend. Hoewel het een van de belangrijkste taken van de overheid is, blijft voortdurend inzet nodig om voldoende middelen en personeel vrij te maken. Als de gemeente regels opstelt moeten deze ook gehandhaafd worden. Ook wordt de veiligheidsbeleving van onze inwoners positief beïnvloed als onze handhavers zichtbaar aanwezig zijn op straat. Daarom vinden wij het positief dat in deze periode onze BOA’s zichtbaarder zijn geworden. 37

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Voor het woon en werkklimaat in onze gemeente is een goede bereikbaarheid belangrijk. Daarom is het mooi om te zien een tolvrije Westerscheldetunnel binnen handbereik lijkt te zijn gekomen. Verschillende knelpunten in de infrastructuur vragen ook de komende tijd onze aandacht. Het wordt hoog tijd dat de Laan van Othene eindelijk aangesloten wordt op de N290. Om ervoor te zorgen dat onze gemeente ook met het openbaar vervoer goed bereikbaar blijft zijn we afhankelijk van andere partijen. Daarom is het goed om ook op dit gebied met andere overheden samen te werken. In 2022 zullen we het nieuwe verkeer en vervoersplan vaststellen. Wij vinden het goed om te lezen dat de fiets hier een belangrijke plaats in krijgt. Tegelijk zien we dat bij de omgang met wegen de auto leidend is. Niet alleen als het over inrichting gaat, maar ook bij werken en afzettingen lijkt er weinig oog te zijn voor fietsers. Dit vraagt ook van de gemeente een behoorlijke mentaliteitsverandering. Programma 3 Economie We merken dat onze economie afhankelijk is van arbeidsmigranten. Een belangrijk deel van de arbeidskrachten in onze regio werkt hier echter op projectbasis. Woonwijken zijn niet de aangewezen plaats om hen een plaats te bieden. Daarom is het goed om instrumentarium te hebben om huisvesting te reguleren.

Onze gemeente kent nog behoorlijk wat verouderde bedrijventerreinen. Herstructurering kan daarom een aantrekkelijke optie zijn voor de vestiging van nieuwe bedrijven. Daarnaast zien we dat de energietransitie op onze industrie een grote impact heeft en ongetwijfeld voor veranderingen zal zorgen. Het bestedingsgedrag van consumenten verandert en dit heeft een grote invloed op onze winkelgebieden. In deze verandering moet de gemeente de regierol op zich nemen. Als we werkelijk een transformatie van ons kernwinkelgebied willen, moeten we hier ook in investeren. De scope kan breder zijn zoals bij de plannen voor de binnenstad van Terneuzen, waar economie, beleving en cultuur centraal staan. De SGP vindt overigens dat de andere kernen ook getoetst moeten worden op deze aspecten, waar mogelijk verbeteringen inzetten. Programma 4 Onderwijs We hebben inmiddels een integraal huisvestingsplan voor het onderwijs. Goed om zo het overzicht te hebben en een beeld van de noodzakelijke investeringen voor de komende jaren. Goede huisvesting is een belangrijke randvoorwaarde voor goed onderwijs. Daarbij is nieuwbouw niet strikt noodzakelijk. Een nieuwe schil en binneninrichting op een solide basisconstructie kan een goed alternatief zijn. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Bij een gezonde leefstijl hoort voldoende beweging.

Wij vinden het belangrijk dat de gemeente dit faciliteert en stimuleert. Wel vragen we aandacht voor de maatschappelijke veranderingen, waarbij mensen steeds vaker individueel of in groepsverband in de openbare ruimte actief zijn. Dit vraagt op sommige plaatsen om aanpassing of extra infrastructuur. De gemeente stimuleert veel activiteiten onder dit programma door het verstrekken van subsidies. In het huidige subsidiebeleid ontbreekt inzicht in doeltreffendheid en effectiviteit. Bij de herziening van dit beleid in 2022 hoort daarom evaluatie onderdeel uit te maken van het subsidiebeleid. Programma 6 Sociaal domein Wij staan van harte achter het uitgangspunt dat alle inwoners kunnen wonen, werken en een inkomen hebben. Meedoen met de samenleving is van wezenlijk belang voor het welbevinden. Steeds minder mensen beschikken over een netwerk om op terug te vallen in lastige situaties. Dit maakt de rol van de gemeente groter waarbij de uitdaging blijft om vroegtijdig in beeld te zijn bij burgers die het lastig hebben. Ondanks de tekorten die in de achterliggende periode met name bij de jeugdhulp ontstonden blijven we vinden dat de zorg 38

zo dicht mogelijk bij de burger georganiseerd moet worden. Wel zal het rijk voldoende middelen beschikbaar moeten stellen. En omdat we jeugdhulp in samenwerking met andere gemeenten organiseren vragen we blijvend aandacht voor de verantwoording richting de gemeenteraad. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Onder andere door klimaatverandering staan we voor grote uitdagingen. Dit vraagt om een echt andere kijk op de omgang met ruimte. Klimaatadaptatie hoort een leidend principe te zijn, of het nu gaat om het groenbeleid, wegontwerp of ruimtelijke ontwikkeling. Door de ligging van onze gemeente en de aanwezigheid van een sterk industriecluster is de lucht- en geluidkwaliteit niet altijd even goed. Daardoor komt de leefbaarheid van de kernen onder druk te staan. Daarom is het goed dat we de deze kwaliteiten monitoren. Een bezinning is nodig op de inzet van de bevoegde instanties. Mitigerende maatregelen, genomen door de industrie, kunnen helpen bij de acceptatie. Verduurzamen van vooral de oudere woningen is belangrijk. Eigenaren weten vaak de weg niet te vinden om concreet aan de slag te gaan, daarom pleiten we voor de inzet van energiecoaches. Hiervoor dienen we een motie in. Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing De invoering van de omgevingswet in 2022 zal voor een andere manier van werken zorgen.

Dit vraagt niet alleen een andere manier van denken van de gemeentelijke organisatie, ook de rol van de gemeenteraad en burger verandert. Wij waarderen het positief dat initiatiefnemers verantwoordelijk zijn voor de invulling van de participatieparagraaf. De woningmarkt in Nederland verandert sterk en dit gaat ook onze gemeente niet voorbij. Hierdoor is het vooral voor starters lastig een passende woning te vinden. Om de druk op de woningmarkt te verlichten kan het inzetten van een bewoningsplicht een goed middel zijn. Middels een motie vragen we het college om een onderzoek naar de mogelijkheid daarvan in te stellen. De omschakeling naar een samenleving die minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen vraagt veel. Burgers verkeren nog in onzekerheid wat in hun situatie de beste keuze is. Daarom is het zaak hen snel duidelijkheid te geven over hoe we in Terneuzen aan onze energiebehoefte willen voldoen. De bouw van een waterstoffabriek+ (niet alleen voor de industrie maar ook voor de inwoners) kan op termijn een alternatief zijn voor gas. Een belangrijk deel van de woningvoorraad is verouderd particulier bezit. Helaas leidt dit soms ook tot verpaupering. Hier moeten we als gemeente actiever in acteren en zoeken naar mogelijkheden om te handhaven. Soms zal de beste oplossing zijn om panden aan te kopen, die dan ingezet kunnen worden voor stads en dorpsvernieuwing.

Welzijn is meer dan welvaart Waar doet de gemeente haar taken nu voor? Laten we niet uit het oog verliezen dat het uiteindelijk draait om onze inwoners. In de visie van de SGP voert de overheid haar taken zo uit, dat dit eraan bijdraagt dat onze inwoners een goed leven hebben. Hierbij denken we niet allereerst aan gezondheid of materiele welvaart. Het leven krijgt zin en glans door relaties. Ena als we door de coronacrisis iets geleerd hebben, dan is het wel hoe belangrijk het contact met anderen is voor het welbevinden. Juist als gemeente zijn we in de gelegenheid hier aan bij te dragen, waarbij we moeten beseffen dat relaties niet zonder normen en waarden kunnen,. Alleen hierdoor weten we immers of iets wel of niet bijdraagt aan het goede leven. Als SGP wensen we iedereen die een taak heeft bij het uitvoeren van de begroting veel wijsheid en Gods zegen toe.

39

.Algemene beschouwing begroting 2022 Daar is de begroting die zal doorwerken in de nieuwe raadsperiode. Een begroting die uitspreekt vooral beleidsluw te zijn in afwachting van de verkiezingen. Alsof ontwikkelingen in de maatschappij stopgezet kunnen worden tot de gemeenteraadsverkiezingen achter de rug zijn. Want veel van de speerpunten die het college aanhaalt in de begroting, zijn al 4 jaar speerpunten. Terneuzen had, wat ons betreft, verder moeten zijn. Het klimaat wacht bijvoorbeeld niet op onze aanpassingen. Het klimaat wacht niet op woordspelletjes of uitstel gedrag. Gezondheid wacht niet op invulling van nieuw te maken beleid. En daar gaat het misschien eigenlijk wel fout in bestuurlijk Terneuzen. Veel beslissingen worden plat gepraat, gebagatelliseerd of vooruit geschoven. Pas als alle feiten bekend zijn, gaan we aan de slag met een oordeel te vormen om daarna te verzanden in de besluitvorming. GroenLinks denkt dat het daadkrachtiger moet. Het is bijvoorbeeld bij een Regionale Energie Strategie gewoon duidelijk dat je als gemeente Terneuzen ook minder leuke keuzes zult moeten maken. Niet zoals nu gebeurt, op papier akkoord gaan, maar in de praktijk vooral tegen houdend. Een integrale aanpak maakt de keuzes van de gemeenteraad volgens ons inzichtelijker. En maakt de raad ook veel verantwoordelijker. Maar terug naar de begroting.

Het is ook zo makkelijk om te zeggen, dat iedereen kán meedoen. Maar we weten wel beter, hoe die individuele vrijheid uitpakt! Voor het gemak verwijzen we naar de discussies in het land over de op alle mogelijke manier doorgeslagen marktwerking. We hadden het er dinsdag nog over, bij het punt over Juvent. Doorgeslagen marktwerking, verdienmodel op zijn best. Diensten als product en de mens als klant. De VVD’ers in de zaal begrijpen deze begrippen het best. Maar we werden deze afgelopen 4 jaar geconfronteerd met een College waarin de coalitiepartners hieraan geen weerstand konden of wilden bieden. Maar hoe krijgen we nu een visie over hoe de gemeente verder wil gaan met voorzieningen in de kernen? Hoe maken we de NIET financiële kant hiervan zichtbaar? Moet alles wel rendabel zijn? Verdienen sommige kostbare plannen zich niet terug op andere beleidsvelden? Nemen we nu wel goede besluiten? Als concreter voorbeeld, kom met een uitgebreider armoedebeleid, vooraf investeren kan veel geld besparen. Want als GroenLinks vinden we dat als de beginsituatie er al één van achterstand is, dan mogen we niet afwachten, maar moeten we als gemeente actief kansen creëren. De ambities die dit college heeft, namelijk sterk, betrokken en vitaal zijn wat ons betreft niet uitgekomen deze periode. Waar men prat gaat op de financiële boekhouding, zijn er weinig echte concrete zaken geregeld.

Want bijvoorbeeld de onderwijshuisvesting is nog steeds niet 40

goed opgenomen. Of de invulling van de RES blijft nog achterwege. Laat staan een bredere invulling van cultuur. En het sociaal domein heeft de laatste periode zeker klappen gehad. En die budget neutrale gedachte? Dat zal vooral als effect hebben dat komende coalities nog meer moeten bezuinigen. Nee, GroenLinks heeft met de aanpassingen die deze periode plaats hebben gevonden niet de gedachte dat we met het afbreken tot verbeteringen zijn gekomen. Want de grootste kerntaak van de gemeentelijke overheid is voor ons nog altijd de zorg voor de burger. En dan vooral de burger die dat nodig heeft. Dus wanneer kunnen we dan ook de nota sociaal domein verwachten? Waarbij we gelijk de wens uitspreken dat hierbij een goed participatiemodel tot stand komt. En dat de Cliëntenraad voor de Participatie wet moet worden behouden. En ja, al veelvuldig aangeven, als we kosten willen vermijden in de toekomst vinden we toch echt, dat de gemeente met het Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) aan de slag moet. Dat zou pas echt preventie zijn. Kortom GroenLinks bepleit het grootmoedig inzetten van structurele middelen om financiële en sociale armoede, eenzaamheid, gevoelens van achterstelling, op te sporen en er iets concreets aan te doen. De omgevingswet lijkt in de gemeente Terneuzen redelijk onder controle, maar zoals participatie tot nu toe ingericht is, verwachten wij in de toekomst toch problemen.

Daar moet echt wel een tandje bij vanuit de gemeente. De participatie zal een concretere invulling moeten krijgen. Hoe zetten we de burger meer in zijn kracht. Hoe gaan we om met wijk- en dorpsraden? Hoe kunnen burgers hun ideeën echt ontplooien? En hoe krijgen zij echt een stem via de omgevingswet? Volgens ons zullen bevoegdheden tussen dorpsraden, stakeholders en raad een stuk duidelijker moeten worden. Wat daarbij helpt is dat beeldvorming en oordeelsvorming uit elkaar gehaald worden. Dat de bestuurlijke vernieuwing in Terneuzen schipbreuk heeft geleden, heeft daar niet aan bijgedragen. Dat was een middel geweest om invulling te geven aan participatie. De initiatieven waren gewoon goed en bruikbaar. Dus die kunnen zo weer op tafel bij de volgende coalitie. Qua duurzaamheid, denken wij dat veel verder moeten gaan dan de huidige aanpak. Neem de huidige klimaatadaptatie aanpak. Er worden veel beleidsteksten geschreven in provinciale samenwerking. Maar GroenLinks vindt dat er in de gemeente Terneuzen veel te weinig ambtelijke ondersteuning is om dit echt op te pakken over alle beleidsvelden. Daarom willen wij structurele aanpassingen doen op de invulling van deze agenda. Maar ook in de controlerende taak. Maak van de Regionale Uitvoering Dienst een organisatie die snel en doeltreffend kan treden bij misstanden.

En zorg dat we als Terneuzen niet alleen laten controleren, maar ook constateren! De uitbreiding van het luchtmeetnetwerk in het kanaal is dan ook een speerpunt. In de staten haalde GroenLinks haalde het punt van ontgassing al terecht aan. Daar hebben we gewoon een uitbreiding van onze E-noses voor nodig. Daarmee worden we transparant naar de omgeving. Want wat gebeurd er eigenlijk in je omgeving? Weten we trouwens wat er allemaal voorbij vaart qua veiligheid? En hoe gaan we daarmee om? Daar willen wij eigenlijk veel meer informatie over hebben. Volgens ons is een onderzoek van de Nationale Veiligheidsraad hier op zijn plaats. Terneuzen ligt aan belangrijke waterwegen. Via kanaal en de Westerschelde wordt er economische voorspoed gebracht. Maar er is ook een keerzijde. Het zijn ook opstaande riolen die vanuit het achterland gif en verderf verspreiden. 41

De laatste jaren is er in Europa gewerkt om de rivieren weer te doen herstellen. Maar is dat genoeg? Voor de Maas is er een initiatief genomen om een samenwerkingsverband te smeden tussen de gemeenten en steden gelegen aan die rivier. Analoog hieraan moet dat voor de Schelde en het Kanaal ook gebeuren. Wie neemt dat initiatief? Volgens GroenLinks ligt hier een bijzonder schone taak voor onze voorzitter van de raad. Voor de binnenstad van Terneuzen verwachten wij een verdergaande aanpak. Maak een duidelijke agenda, een behapbare volgorde en ga de echte problemen aanpakken. En dat is ons inziens niet de Axelse dam, maar de raadsliedenbuurt. Ga hier aan de slag met de ruimtelijke ordening. Kom hier met initiatieven om woningen te verduurzamen. Zorg dat de gemeente hier een grotere regierol krijgt. De Nationale omgevingsvisie (novi) zal de komende periode onze aandacht vragen. Energietransitie, koppeling van energienetten, duurzame economie en onze invulling van de ruimte zullen onderdeel zijn van onze vergaderingen. Voor GroenLinks geldt echter, niet economische groei zonder meer. Zorg eerst dat onze huidige omgeving duurzaam word. En weet als gemeente goed waar je wil groeien en waarom.

Hebben we de extra werkgelegenheid nodig en in welke sectoren? Kunnen we deze wel invullen? Wat betekend deze groei voor onze kernen? Voor onze stadsdelen? Het moet een plus plus verhaal zijn voor onze inwoners; niet alleen een economische sprong voor bedrijvigheid en de financiële sector. Daar is een brede integrale visie voor nodig. Daar past een aanpak van de huizenmarkt bij in de vorm van de woonvisie, zoals voorgesteld door college na aandringen van o.a. ons. Maar we blijven zeer oplettend over de overgangsperiode. Want het probleem wordt nu theoretisch misschien wel aangepakt, de praktijk lijkt vooral momenteel nog weerbarstig. En daarbij het is zo gemakkelijk om te stellen dat het beleid zodanig moet zijn, dat sociale huurwoningen (beter) beschikbaar zijn voor de bedoelde mensen. De markt gaat dat niet oplossen voor ons. Die hebben een ander verdienmodel voor ogen. Daar zijn onze starters bijvoorbeeld niet mee gediend. Maar zet als gemeente ook in op uitwerking van healty ageing, met b.v. een senioren vriendelijke woonomgeving, onderdeel van de leefbaarheid in de woonvisie. Want Europa vergrijst, Nederland vergrijst en hetzelfde gebeurt in Zeeuws-Vlaanderen. De overheid heeft de verantwoording om hierop beleid aan te passen. Niet alleen op het gebied van de fysieke leefomgeving, maar ook op andere aspecten.

Niet alleen op gebied van huisvesting en transport, maar ook op het gebied van sociale cohesie, aandacht en respect. Kortom zorgen voor een leeftijdsvriendelijke omgeving, bestrijding van leeftijdsdiscriminatie, en aandacht voor de inrichting van toekomstige integrale zorg en langdurige zorg. De wethouder heeft al toegezegd om hierover met de raad in gesprek te willen gaan. Wij hadden eigenlijk de contouren van het nieuwe beleid al eerder verwacht. Qua cultuur vinden we de aanpak rondom Gent leuk, ambitieus en verwachten we daar veel van. Echter, we zijn van mening dat het niet moet gaan om een eenmalige aanpak, maar een structurele aanpak. We zijn van mening dat onze vraag om cultuurbeleid, nog niet ver genoeg is. We willen niet bediend worden via allerlei hap-snap ideetjes. Wanneer komt er eens een echt uitgewerkt 42

cultureel beleid voor de gemeente Terneuzen in samenhang met hetgeen in omliggende gemeenten gebeurd. Bij nieuwe mobiliteit zal de gemeente Terneuzen ook actiever moeten worden. Want hoe kun je verduurzamen als de omgeving daar niet op voorbereid is? Dat past dan ook zeker bij onze oproep om meer ambtelijke invulling te geven aan klimaatadaptatie. Dit is daar onderdeel van. Maar ook de zorg rondom het openbaar vervoer. Verdere uitkleding van het systeem zal zeker niet leiden tot meer gebruik. Kijk daarom zeker niet alleen naar het noorden. Met België zijn er bijvoorbeeld veel meer aansluitingen. Al met al, ligt er een begroting voor ons die voorzichtig is. Die vooral aangeeft dat we aan de slag moeten. Maar dat er ook weer veel is blijven liggen de afgelopen 4 jaar. Misschien zelfs wel verslechterd. Dat vooruitschuiven van de speerpunten geeft ook weer druk op de komende coalitie. Want laten we reëel en eerlijk zijn. We kunnen niet blijven uitstellen. We kunnen niet blijven negeren. Het moet anders, Groener en Linkser en dat kan Dank u Met vriendelijke groet,

Ernst Jonker GroenLinks Terneuzen

43

Algemene beschouwingen SP Terneuzen Als je de begroting leest zou je zomaar kunnen denken dat het allemaal wel meevalt Natuurlijk er zijn winstwaarschuwingen zodat we niet denken dat het college hier geen rekening mee houdt, maar op het eind klopt het plaatje en zijn de cijfers sluitend. Mooi dan is het dus business as usual. Nou dan moet ik jullie toch teleurstellen want dan zouden ook de vraagstukken van de afgelopen jaren die de SP heeft aangekaart niet zijn voorgekomen en ik durf te stellen dat er nog heel wat aan zitten te komen Ik noem er enkele.

DETHON: Als de SP hier niet aan de bel had getrokken en het probleem wereldkundig had gemaakt waren we nu nog met zijn allen in ontkenning en zouden de mensen die het aanging nog in dezelfde situatie zitten zonder die stip op de horizon. Ik wil dan ook niemand van de coalitie danken voor hun steun. Bedankt GEEN van jullie allen want als het aan jullie lag was er nog niets gebeurd en had de niet aflatende lobby om mij op te laten houden met graven naar de waarheid effect gehad, ware het niet dat juist deze pogingen ons alleen maar sterkte in de gedachte dat we het juiste deden. Wij zullen de ontwikkelingen bij DETHON dan ook minutieus blijven volgen Al wenste ik dat het niet nodig zou zijn.

WONEN: De situatie rond Marina Beach heeft voor mij wel 1 heel schrijnend punt duidelijk gemaakt, nl dat het hele idee van maatschappelijke kwesties aan de markt over laten een hele dom idee is Hoe kunnen we straffen voor iets wat we zelf veroorzaakt hebben Ik zeg we want ja ik ben me terdege bewust dat ook ik hier onderdeel van ben maar ook bereid er iets aan te doen door bijvoorbeeld afspraken met de wooncorporaties te maken die zorgen voor meer sociale huurwoningen en pas over te gaan tot verregaande maatregelen als er ook werkelijk menselijke alternatieven zijn Deze visie is naar mijn mening heel goed in te passen in het plan voor de binnenstad Ook wil ik u nog meegeven dat een ieder van ons of zijn/haar geliefde met een knip van de vingers in eenzelfde schijnende situatie kan zitten. Als dan het argument is dat het volgens de wet moet en dat de raad van State er een uitspraak over heeft gedaan dat de permanente bewoning op recreatieparken moet worden beëindigt dan vraag ik me toch af wanneer we dan eens overgaan tot het uitvoeren van het arrest van Vlaardingen “

GEZONDHEID: Als je dan eens een idee hebt wat kan bijdragen aan een beter welzijn van je burgers wordt je gelijk 44

weggezet als wappie omdat zoals de VVD het zo mooi zei: “We gaan toch niet in de huizen controleren of ze niet meer dan 80% hun bord leeg eten “ . Nee Michiel we beogen de kennis over deze zaken bij de mensen te brengen omdat de commercie ons een compleet vertekend beeld heeft aangeleerd hoe je gezond kunt leven. Verder zou ons initiatiefvoorstel De Blauwe Visie een goede eerste stap op weg naar een gezond Terneuzen kunnen zijn. In dat kader zouden we graag zien dat het rondje kreek eindelijk eens wordt afgemaakt zodat we hier optimaal gebruik van kunnen maken.

DIEREN: Ik heb zelfs de zoekfunctie gebruikt maar nee, niets over dieren geen verwijzing geen erkenning niets. Geen verordening om dierenleed actief tegen te gaan, geen euro om te voorkomen dat wezens die geen stemrecht maar wel bestaansrecht hebben een gewaarborgd goed leven in onze gemeente. Al was het maar een vernoeming zodat we nog zouden kunnen denken dat u er iets om geeft maar nee geen woord!!

VEILIGHEID: Een burger spreekt in over een akelig ongeval in de kreek wat hij heeft meegemaakt. Hij wil dit graag voor anderen in de toekomst voorkomen. Hij denkt dat het plaatsen van borden langs de risicovolle plaatsen kan helpen. De wethouder geeft aan hier geen reden voor te zien en raad de motie af , vervolgens doet de raad via een meerderheid hetzelfde. En toch staan ze tien dagen later langs de kreek. Zo wil ik wel vaker een stemming verliezen. Toen ik begon in de raad in 2018 werd ik door omroep Zeeland de twijfelachtige eer toebedacht miskleun van de maand te zijn Dit was vanwege een motie die al eens was ingebracht door groen links Ook is me al verweten te emotioneel op zaken te reageren maar wat voor u als een verwijt bedoeld is komt bij mij binnen als compliment. Ik ben er trots op om tegenwoordig vanuit mijn gevoel te kunnen reageren ik kan het u allen ook erg aanbevelen want hiervoor is een mate van compassie en inlevingsvermogen vereist en als dan mensen in de problemen zitten is het toch juist een pré om over deze eigenschappen te beschikken? Terugkijkend op die drie en half jaar denk ik dat we nog veel moeten doen. Dank u wel

45

Voorzitter, Vandaag de laatste algemene beschouwingen van deze raadsperiode. Over 4 maanden zijn er verkiezingen en worden wij door de kiezer afgerekend op onze inzet in de afgelopen jaren voor onze burgers. De tijd die u ons, als raadsleden, heeft gegund is tekort om alle zaken aan de orde te stellen wij zullen ons dan ook beperken tot de hoofdzaken. Een woord van dank voor de bodes die ons het afgelopen jaar weer goed hebben verzorgd. Daarnaast dank aan de griffier, de raadsleden en het college voor hun inzet. Wij hebben vernomen dat het college bereid is om het pontje in Sluiskil financieel structureel bij te staan in de exploitatie. Tot op heden is er nog niets vernomen over de staat waarin het pontje verkeerd. Hoe lang kan deze nog in de vaart blijven? Wat betreft bewonersparticipatie is de goede weg ingeslagen, bijvoorbeeld de renovatie van de basisschool in Westdorpe waarbij de bewoners, ouders en leerkrachten intensief bij zijn betrokken. Wethouder mevrouw Suy verdiend alle lof hier voor, zo moet het. Teleurgesteld zijn wij voor wat betreft Sluiskil. De bewoners hebben wateroverlast die veroorzaakt wordt door grondwater en daar voor al te vaak en te lang aan de bel getrokken. De grondwater problematiek speelt al 15 jaar en dat is voor 50PLUS iets waar college en raad zich diep voor zouden moeten schamen.

Op verzoek van 50PLUS heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat op 31mei jl Sluiskil bezocht en de nood van de bewoners aangehoord. Nu, na ruim 5 maanden, wordt de problematiek aangepakt. De vraag blijft wanneer zal deze droefenis voor goed zijn opgelost. De signalen die de bewoners hebben gegeven inzake grondwater en de volksgezondheid zijn, volgens 50PLUS niet serieus opgepakt. U heeft hen letterlijk en figuurlijk in het gemeentelijk grondwater laten staan. De bewoners van onze gemeente worden ouder en het beleid dient zich in de komende jaren meer en meer op te richten. De contacten met de lokale overheid verlopen in hoofdzaak digital. 50PLUS pleit er voor dat ouderen en sociaal zwakkeren ook bij iemand van vlees en bloed terecht kan. In dit kader vraagt 50PLUS ook aandacht voor de inwoners met een beperking. Het zijn niet alleen personen met een lichamelijke beperking die gebonden zijn, maar ook mensen met visuele en auditieve beperkingen. Voor hun zijn er nog te weinig voorzieningen in onze gemeente. Wij vernamen van het KNMI dat de zeespiegel tot 2100 niet 100 cm maar 120 cm zal stijgen. Deze stijging is een gevolg van klimaat veranderingen. Er zal niet alleen gekeken moeten worden naar de noodzakelijke klimaatmaatregelen, maar ook naar de daarmee gemoeide kosten.

46

Door de stijgende kosten van levensonderhouden het achterblijven van het indexeren van AOW en pensioenen zal de bodem van de portemonnee van veel ouderen snel inzicht komen. Willen wij de jongeren in onze gemeenten houden dan dienen wij ook te zorgen dat er voor hen voldoende passende huisvesting is. Het bevorderen van doorstroming en het instellen van de starterslening zouden een aanzet kunnen zijn. Als er voldoende aanbod is van gelijkvloerse en levensbestendige woningen voor 1 en 2 persoons huishoudens in de kernen kunnen die ouderen daar ook in hun eigen omgeving blijven wonen, hetgeen velen zo graag willen. Zijn de culturele voorzieningen in onze gemeente, wel een ieder bereikbaar. Willen wij dat iedereen dan zal de politiek daarvoor de middelen beschikbaar moeten stellen. 50PLUS wenst goede bereikbaarheid voor de nieuwe bibliotheek, bezoek aan het theater middels een gereduceerd tarief, openbaar vervoer met goede voorzieningen zoals een toilet bij de bushalte op het stadhuisplein. De financiën van Terneuzen zijn op orde, de begroting 2022 en de meerjarenraming zijn gunstig. Dit betekent niet dat wij achterover kunnen gaan leunen. Willen wij voor onze burgers de komende jaren gelijk blijvende tarieven en ook de gemeenteschuld doen afnemen dan is waakzaamheid geboden. Dit zal dan ook een opdracht zijn voor de nieuwe raad en het nieuwe college. 29 oktober 2021

47

Algemene Beschouwingen 2022 In de begroting van 2022 zijn grote onzekerheden. Dit kan de (financiële) toekomst voor onze gemeente danig veranderen. Het is misschien wel een erfenis, waar we na de volgende gemeenteraadsverkiezingen niet op zitten te wachten. Ondanks dat er sprake is van een positieve herijking vanuit het gemeentefonds en het oplopen van de reserve sociaal domein naar 7,8 miljoen is er sprake van een structurele taakstelling in het Sociaal domein. De herijking levert een positief saldo voor de burger op van 42 euro. Hoe kan er sprake zijn van een positief saldo voor de burgers die gebruik maken van de voorzieningen in het sociaal domein, waarin al jaren structureel op wordt bezuinigd. Het vasthouden van budgetneutraliteit raakt burgers hard die gedwongen zijn om gebruik te maken van de voorzieningen in sociaal domein. Het verder bezuinigingen doormiddel van taakstellingen is voor onze fractie onbespreekbaar. We moeten het lef is hebben om Raadsongehoorzaam te zijn en de tekorten aan te vullen uit de algemene reserves en niet de voorzieningen uithollen omdat de overheid onvoldoende middelen ter beschikking stelt. Sociaal Terneuzen maakt zich zorgen over de stilstand van het aantal beschikbare woningen, terwijl er een schreeuwend tekort is in met name het goedkopere segment. De toename van arbeidsmigranten en statushouders drukt zwaar op de woningmarkt t.a.v.

de beschikbaarheid. We missen een concrete visie onderbouwd met cijfers om het tekort van woningen te beteugelen. De RES hoort een dynamisch document te zijn maar onze fractie ziet enkel uitbereiding van windmolens en zonneparken die de natuurlijke omgeving verpesten . Het ontbreekt aan inzet van nieuwe ontwikkelingen die ter beschikking zijn, er wordt ongeremd vastgehouden aan de huidige windmolens en zonneparken. Onze fractie kijkt uit naar meer concrete burgerparticipatie zoals omschreven in de omgevingswet. Wij zien graag participatie in de rol van meebeslissen in dossiers ipv participeren. De ambities voor goede vervoersverbindingen is een mooi uitgangspunt maar de voorliggende plannen zoals de nieuwe vervoersconcessie voor het OV is enkel een verslechtering. Het aangeboden zogenaamde maatwerk zorgt enkel voor een uitgekleed ingewikkeld vervoersnet met veel overstappen en onzekerheden m.b.t. aansluitingen. Ook het CVV voor het vervoer van kwetsbare en jonge kinderen is voor onze fractie niet acceptabel.