2021-11-11 Algemene Beschouwingen

48

Het bestrijden van onkruid en het groenonderhoud is voor verbetering vatbaar. Wij zijn van mening dat hier meer geld voor uitgetrokken moet worden, omdat wij streven naar een prettige woon en leefomgeving. Daarbij verwijzen wij naar onze moties. Tot slot willen wij het college oproepen tot een open en transparante communicatie met de raad, daar waar de problematiek van bewoners op diverse dossiers binnen onze gemeente wordt aangekaart. Vaak wordt er verdedigend en afhoudend gereageerd, terwijl we allemaal hetzelfde belang dienen. Een fijne leefomgeving, aandacht en ondersteuning voor onze inwoners als maatwerk. En niet bezuinigen ten koste van alles. Jack d’Hooghe - fractievoorzitter Sociaal Terneuzen

49

Beschouwingen op de Begroting 2022

Weinig rozengeur zonder maneschijn De Begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 laten zwarte cijfers zien. De solvabiliteitsratio heeft een stijgende lijn ingezet en met meer dan 20% kunnen we spreken van een acceptabele schuldpositie van de gemeente Terneuzen. Desalniettemin is het geen reden voor een feestje. Het sociaal domein heeft een grote invloed op de begroting en een structurele kostenverlaging lijkt bittere noodzaak. Forse investeringen op het gebied van huisvesting van het (voortgezet) onderwijs staan ons te wachten, een doelmatig woonbeleid om tegemoet te komen aan de woonbehoeften van onze inwoners is noodzakelijk en een slagvaardige milieuhandhaving in de Kanaalzone waar wonen en industrie dicht op elkaar zitten is geen overbodige luxe. Kortom, weinig rozengeur zonder maneschijn in Terneuzen. Onderwijshuisvesting Op 30 juni 2020 werd eindelijk het Integraal Huisvestingsplan onderwijs gemeente Terneuzen (IHP) vastgesteld. Maar in een IHP kun je geen onderwijs krijgen. De kinderen in de Rivierenbuurt en Hoek kunnen, als er geen gekke dingen meer gebeuren, in 2024 en 2025 naar hun nieuwe school. Dus dat is nog heel veel nachtjes slapen voor de kinderen. Gezien de staat van de gebouwen is het eigenlijk onverantwoord om nog om zoveel geduld te vragen aan de kinderen én de leerkrachten.

Dat geldt ook voor de kinderen uit Westdorpe, die nu op de basisschool de Kreeke zitten. Want ook basisschool de Kreeke is hoognodig aan vernieuwing toe. De kinderen die echter nu op de Kreeke zitten, zullen geen les meer krijgen in de vernieuwde basisschool. Voor de leerlingen die op het Lodewijkcollege zitten, geldt hetzelfde. Als het een beetje meezit, kunnen hun kinderen wel naar het nieuwe Lodewijkcollege. Voor de nieuwe huisvesting van het voortgezet onderwijs is D66 nog steeds groot voorstander van een onderwijscampus aan de Zeldenrustlaan van het VO (Lodewijkcollege) en het MBO (ROC Scalda) waar de onderwijsinstellingen hun krachten bundelen. Sociaal domein Het College stelt dat iedereen mee moet kunnen doen in onze gemeente en dat niemand tussen wal en schip mag vallen. Het uitgangspunt is kwaliteit waarbij ondersteuning en hulp zo snel, adequaat en dichtbij als mogelijk wordt gegeven. Op zich uitstekende beginselen voor het sociaal domein. Tegelijkertijd blijft het College vasthouden aan een budgetneutraal sociaal domein alsof dit het hoogst haalbare is wat men als collegebestuur kan bereiken. Maar wat je er verder ook van vindt: snelle adequate hulp en ondersteuning die dichtbij is en van een goede kwaliteit kost geld en iedere keer zal dan weer de vraag gesteld moeten worden of je dat wel kunt bereiken met een budgetneutraal sociaal domein.

Daarnaast moet er continu aandacht blijven voor de doelmatigheid van het beleid en of er efficiënt genoeg gewerkt wordt. 50

Wonen Ook in de gemeente Terneuzen staat de woningmarkt onder grote druk. De wachtlijsten voor huurwoningen lopen op en de prijzen van koopwoningen schieten omhoog. De zoektocht naar een passende woning is er voor de woningzoekenden, met name starters en mensen met een bescheiden portemonnee, niet eenvoudiger op geworden. Om als gemeente Terneuzen een prettige woongemeente te blijven, worden er met de Facetbeheersverordening Wonen en de Beleidsnotitie Grip op Flexwonen. al een aantal stappen genomen. Maar er zijn meer maatregelen nodig. Een plicht tot zelfbewoning bij aankoop van een bestaande woning is zo’n maatregel. Verder zal de gemeente een actiever grondbeleid moeten voeren om meer regie te krijgen op het woningbouwbeleid. Nu heeft de markt een te grote vinger in de pap van nieuwbouw van woningen. De markt bouwt voor de doelgroepen waar het meest aan kan worden verdiend. Dat kun je de markt overigens niet kwalijk nemen, maar daardoor dreigen bepaalde groepen mensen met een specifieke woonbehoefte onder te sneeuwen. De gemeente moet daarom een visie op ruimtelijke ordening maken. Uiteindelijk moet er dan een samenhangende woonvisie komen met een goede balans van gevarieerde bouw voor de diverse doelgroepen met het daarbij behorende investeringsniveau.

Milieuhandhaving Kabaal op Driewegen Driewegen gaat gebukt onder geluidshinder, trillingen en lichtoverlast in de nachtelijke uren veroorzaakt door een nabijgelegen bedrijf. Het College presteerde het om vorig jaar doodleuk haar medewerking te verlenen aan het uitreiken van een omgevingsvergunning voor afwijking van de Beheersverordening Oostelijke Kanaaloever voor het legaliseren van het bestaande gebruik van het bedrijventerrein Rooseveltlaan 8, te Terneuzen, voor kantoren, werkplaats en (buiten)opslag. Én Het uitreiken van een omgevingsvergunning voor afwijking van de Beheersverordening Oostelijke Kanaaloever voor de zuidelijke uitbreiding, voor opslag, van het bedrijventerrein aan de Rooseveltlaan 8 te Terneuzen, op het perceel, kadastraal bekend TNZ, sectie E, nr. 4653. Gelukkig lag de Raad niet te slapen. Op 17 juni 2020 verklaarden alle partijen, behalve de PVV en ChristenUnie, beide vergunningsaanvragen politiek gevoelig. Zij gaven aan dat de buurt te veel overlast ervaart van het bedrijf. We zijn inmiddels bijna 1,5 jaar verder. De Raad was niet bereid om een Verklaring van geen bedenkingen af te geven voor de omgevingsvergunningen. De Beheersverordening staat immers op die plek een bedrijf met bedrijfscategorie 2 toe terwijl overduidelijk is dat de activiteiten van het bedrijf in milieucategorie 3.1 vallen.

Dus is het niet zo vreemd dat de omwonenden overlast ervaren. Inmiddels is er een handhavingstraject ingezet. Dit traject is weliswaar een complex traject wat erg langzaam verloopt. Heel wat Driewegenleed had voorkomen kunnen worden als het College van begin af aan adequaat en handhavend had opgetreden. Stofoverlast De glastuinbouwbedrijven bij Westdorpe kampen al bijna drie jaar met stofoverlast. Het stof op de daken van de kassen beperkt de lichtinval van de zon en verstoort daarmee de groei 51

van de planten. In februari 2019 hebben de glastuinbouwers een onderzoek laten uitvoeren naar het stof op de daken. Er werden maar liefst 18 verschillende soorten metalen geconstateerd. De glastuinbouwers hebben hierover hun bezorgdheid geuit en de onderzoeksresultaten doorgestuurd naar de gemeente Terneuzen. In de PZC van 7 maart 2019 stelde oud-burgemeester Jan Lonink dat deze zorgen terecht waren en dat dit tot op de bodem moest worden uitgezocht. De bodem is tot op de dag van vandaag nog niet in zicht en Actiepunt 79: Motie M20-41 van CDA, D66, VVD en 50PLUS: Stofoverlast kassengebied van de Actiepuntenlijst Gemeenteraad staat nog steeds open. PFAS Maar het is niet alleen de gemeente die tekort schiet bij milieuhandhaving. Onze zuiderburen kunnen er ook wat van. Nog even en er stroomt meer PFAS door de Westerschelde en Kanaal Gent-Terneuzen dan water. Begin juni barstte de bom over de ernstige PFOSvervuiling (een stof die tot de PFAS-familie behoort) in Zwijndrecht nadat bij werken voor de Oosterweelverbinding grote hoeveelheden van deze niet-afbreekbare giftige stof ontdekt werden. De vervuiling werd toegeschreven aan het Amerikaanse concern 3M, dat tot begin 2000 een van de grootste producenten van PFOS was. Later bleek dat in 2017 al alarmbellen waren afgegaan, maar dat daar toen niets mee werd gedaan.

Nu blijkt dat bij 90 procent van 800 omwonenden van de fabriek te hoge PFOS-waarden in het bloed zitten. 3M lijkt zich van geen kwaad bewust en weigert essentiële informatie te delen met de Vlaams minister van Omgeving, Zuhal Demir. Bij haar is de maat vol en het bedrijf moet tijdelijk alle productieprocessen stopzetten waarbij PFAS vrijkomt. Het Amerikaans bedrijf heeft inmiddels een dreamteam van juristen ingeschakeld. De chemiegigant vindt dat de regels niet correct worden toegepast. Vreemd genoeg blijft onduidelijk waar de PFAS, gemeten bij Sas van Gent in het Kanaal van Gent naar Terneuzen, vandaan komen. De Belgische en Nederlandse media hebben enkel aandacht voor de gebeurtenissen bij de fabriek in Zwijndrecht terwijl de gemeten concentraties PFAS in het kanaal net zo zorgwekkend zijn. Ontgassingstoerisme Als schepen ontgassen, worden de nog aanwezige ladingdampen in een tankschip uit het scheepsruim geblazen, zodat daarna andere stoffen kunnen worden vervoerd. Bij het varend ontgassen kunnen er bij het schoonmaken van de tanks stoffen terechtkomen in het water of op het land. Deze dampen/gassen behoren meestal tot de groep 'zeer zorgwekkende stoffen'. De provincie heeft daarom in de zomer van 2018 het varend ontgassen op de Zeeuwse wateren verboden.

Dit ontgassingsverbod was nodig omdat een dergelijk verbod in Vlaanderen al van toepassing was en dit leidde tot ontgassingstoerisme naar Zeeland. Dit zogenaamde ontgassingstoerisme houdt in dat schepen wachten met ontgassen totdat ze zijn aangekomen in een water waar geen ontgassingsverbod geldt. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn de Ooster- en Westerschelde, het Kanaal GentTerneuzen en het Schelde-Rijnkanaal Rijkswateren en daarover is de minister de baas en niet de provincie. En dus gold het verbod niet voor deze wateren, liet de minister weten. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de toezichthouder van het ministerie van Infrastructuur en Transport, maakt het nog veel gekker. De ILT publiceerde onderstaande kaartje waarop voor schippers precies aangegeven wordt, waar het varend ontgassen gedoogd wordt. Op de Westerschelde en grote delen van het Nederlandse deel van het Kanaal van Gent naar Terneuzen wordt het varend ontgassen schaamteloos gedoogd waarmee het ontgassingstoerisme wordt aangemoedigd. De ILT vindt het blijkbaar gerechtvaardigd dat Zeeuwen worden blootgesteld aan een kankerverwekkende stof als benzeen. Daarnaast is het hoogst onbegrijpelijk dat voornamelijk in de Natura 2000gebieden het varend ontgassen wordt toegestaan.

52

Het ontbeert Nederland aan wilskracht om de problematiek rondom varend ontgassen op te lossen. Men wacht voor een totaalverbod op het internationale Scheepsafvalstoffenverdrag CDNI, dat nog jaren op zich laat wachten voordat het eindelijk zal zijn geratificeerd. Meer ontgassingsinstallaties aan wal zou een eerste begin kunnen zijn om het probleem op te lossen. Maar dan moet ook de vraag gesteld worden of je alle kosten voor het ontgassen aan de kade wel kunt afwentelen op de schippers. Dit lastige vraagstuk wordt keer op keer doorgeschoven waarmee het dossier zich veel te langzaam voortsleept. Overdosis naïeve hoop Bij milieuhandhaving ontbreekt het in bestuurlijk Nederland aan alles behalve aan een overdosis naïeve hoop dat het probleem zichzelf wel oplost. Maar door er niet vanaf het begin op te zitten, worden de problemen juist alleen maar erger. Indien we als gemeente serieus werk willen maken van milieuhandhaving, wat met de Kanaalzone in onze gemeente bittere noodzaak is, moeten we ook bereid zijn meer middelen beschikbaar te stellen aan omgevingsdiensten als RUD Zeeland en DCMR. Maar er zal ook voortdurend overleg moeten plaatsvinden met Vlaanderen, Provincie en Rijksoverheid. Woord van dank Wij danken de medewerkers van de gemeentelijke organisatie, het College van B en W en de collega raadsleden voor de samenwerking in het afgelopen jaar.

Een speciaal woord van dank gaat uit naar de mensen van het Scheldetheater die het voor ons mogelijk maakten dat we het afgelopen 1,5 jaar nog vaak fysiek konden vergaderen.

53

Terneuzen, oktober 2021

Algemene Beschouwingen Terneuzen Sterk Voorzitter, laat ik beginnen met u te complimenteren. In het afgelopen half jaar waarin u gestart bent als burgemeester van Terneuzen, heeft u zich de gemeente, haar uitdagingen en veel wat de regio aangaat, snel eigen gemaakt. Met de kennis en ervaring die u meegebracht heeft, heeft de fractie van Terneuzen Sterk het volle vertrouwen dat we met volle kracht vooruit de gemeente Terneuzen kunnen versterken als grootste gemeente van Zeeland. Zoals de begroting 2021 aangaf, was er weinig uitdaging in het beleid voor 2021 te verwachten. Dit door de toen onzekere financiële situatie voor de gemeente en de nog niet in te schatten gevolgen van COVID. Desondanks beginnen een aantal zaken vorm te krijgen. Te beginnen met welke visie we willen voor Terneuzen, haar binnenstad, winkels en winkelomgeving. Terneuzen Sterk wil daarbij benadrukken dat we daarbij best ambitieus mogen zijn. Een sterk hart straalt ook uit naar de rest van de gemeente. Door ambitie uit te stralen wordt de boodschap ook direct positief en u weet dat dat een aantrekkende werking heeft op investeerders, subsidies, personen en nog meer nieuwe ideeën. Als we vast blijven houden aan het oude, staan we stil. In deze dynamische tijd van groei en aandacht voor onze regio kunnen we ons dat niet veroorloven. Dus de bescheidenheid en terughoudendheid moeten we aan de kant zetten.

We moeten visie uit durven stralen; gedurfd en ambitieus. Extra inzet op de acquisitie om (nieuwe) ondernemers aan te trekken om het snel teruglopende winkelbestand een halt toe te roepen en gesprekken te voeren met pandeigenaren die hoge huren vragen voor hun panden waardoor deze praktisch onverhuurbaar worden. De extra aandacht vanuit de gemeente en begeleiding hierin blijken ondertussen meer noodzaak dan luxe te worden, willen we voorkomen dat er nog meer panden leeg komen. Een aantal ontwikkelingen kunnen ons hier in steunen: de Nieuwe Sluis, een treinverbinding met Gent, en hopelijk eindelijk een tolvrije tunnel. We weten dat woningbouw ook een uitdaging gaat vormen. Er is nu al een groot tekort op de woningmarkt waardoor prijzen de laatste tijd erg veel gestegen zijn. Als wij willen dat onze jeugd en nieuwe inwoners/ werkenden hier komen wonen zullen we mee moeten helpen om deze regio aantrekkelijker te maken. Meer woningbouw en wellicht meer divers ; tiny houses en meer nieuwbouw in de kernen, waarbij de algemene voorzieningen ook in stand gehouden moeten worden. Met alleen de doorstroom van ouderen naar appartementen komen we niet meer toe, dat blijkt nu uit de schaarste die we ervaren. De aanhoudende vluchtelingenstroom zet de wooncorporaties ook onder druk, waardoor er lange wachtlijsten ontstaan voor starters en mensen met een laag inkomen.

En dan hebben we het nog niet over de druk op de woningmarkt rond Gent en de mogelijkheid dat deze druk naar ons overslaat. We zien nu al dat de kernen aan de grens steeds meer zuiderburen aantrekken. 54

De druk op de woningmarkt wordt ook opgevoerd omdat huizen opgekocht worden om er arbeidsmigranten in te huisvesten. Met de onlangs voorgelegde beleidsnotitie ” Grip op flexwonen “ hoopt Terneuzen Sterk dat er inderdaad grip komt op de overlast en illegale bewoning met alle ellende die het oplevert voor omwonenden en kernen. De fractie van Terneuzen Sterk onderschrijft het idee van de heer van Hulle om hierin de kern Sluiskil als pilot te benoemen. Het afgelopen COVID- jaar is een zwaar jaar geweest voor burgers en ondernemers. De financiële effecten zijn nog lang niet in beeld, al was het maar omdat we zelfs nú nog niet weten waar we aan toe zijn. Uitgestelde betalingen hangen straks als een zwaard boven de mensen en dat baart ons zorgen. Ook de psychische effecten van COVID worden steeds nadrukkelijker. Kinderen hebben hun onderwijs en de daarbij horende sociale contacten hard nodig om goed te kunnen ontwikkelen. De eenzaamheid onder de ouderen was al lastig te bestrijden, deze werd nu door de fysieke isolatie die opgelegd werd ook heel erg zwaar. En dan hebben we het nog niet over de tweedeling in de maatschappij. Een jaarlijks terugkerend thema als burgerparticipatie lijkt een lastig gegeven om vorm te geven.

Ook omdat het iedere keer een andere vorm van burgerparticipatie betreft: over de te verwachten uitvoering en effecten van de nieuwe omgevingswet, vrijwilligers vinden voor ettelijke werkzaamheden in onder andere het sociaal domein, als het opstarten, ondersteunen en continueren van initiatieven vanuit de bevolking. Ook het beeld van burgerparticipatie kan verwarrend zijn als op voorhand niet duidelijk is waar men als burger wel invloed op kan uitoefenen en waar op niet. Wij willen burgerparticipatie graag promoten en stimuleren en zo de betrokkenheid van de inwoners vergroten. De wijk- en kernraden zijn een begin, maar dit kan zeker op verschillende andere terreinen uitgebreid worden, zoals bijvoorbeeld het bekend maken bij de jeugd. Op financieel gebied wordt in het sociaal domein wordt nog steeds vastgehouden aan budgetneutraliteit. Terneuzen Sterk is er sterk voorstander van om dit “ hekwerk “ los te laten. Dit wil niet zeggen dat er vervolgens niet blijvend gekeken moet worden hoe er efficiënter, effectiever en innovatiever gewerkt kan worden, waarbij nieuwe ideeën en out of the box denken niet op voorhand in de koelkast moeten worden gezet. Ook hier moeten we met de tijd mee gaan en erkennen dat we niet vast moeten blijven zitten in het oude denken.

Met bezuinigen bereik je niet altijd bezuinigingen, dat kan ook komen door juist te dúrven investeren of juist iets nieuws op te starten. De financiële onzekerheid waar Den Haag ons steeds mee opzadelt, bevordert het anders- denken niet. Terneuzen Sterk is blij met de pilot schuldhulpverlening en hoopt dat deze pilot veel burgers gaat helpen zonder dat zij onder bewindvoering komen, met alle daarmee voor hen gepaarde jarenlange stress en ellende. Deze pilot zal ook zijn tijd nodig hebben om zijn effectiviteit aan te tonen, maar dat is een proces van indien nodig, tussentijds bijsturen en het vooral een aantal jaren de kans geven. Met de vergrijzende bevolking lopen de aanvragen voor WMO voorzieningen en hulp bij huishouden al een aantal jaren op. We hoorden laatst al dat de verwerkingstijd voor een WMO aanvraag (het laatste half jaar) is opgelopen naar 6 weken. Deze stijging in de doorlooptijd baart ons zorgen. Terneuzen Sterk wil pleiten voor een extra openbaar toilet. Het is duidelijk dat het toilet bij de Herengracht ( los van de hygiënische staat) alleen niet voldoet. Dat er een toilet toegankelijk is in het stadhuis, is ondertussen ook een uitgekauwd onderwerp. Er moet gekeken worden waar er nog een geplaatst kan worden.

Zoals het onderzoeksrapport over aan-z al aangaf, moeten we zo snel mogelijk af van het deelnemen van raadsleden en wethouders in gemeenschappelijke regelingen zoals aan-z en Dethon. Deze bestuursstructuren moeten heel snel omgezet worden, zodat bij een nieuwe 55

raadsperiode deze onwenselijke situatie niet meer voorkomt. Het is bijzonder jammer dat deze conclusie niet al uitgewerkt is en voorgelegd aan de Raad aangezien het rapport al van eind maart van dit jaar klaar was. Wij zouden graag zien dat dit alsnog met de grootste spoed gebeurt en dan vóór de verkiezingen aan de Raad wordt voorgelegd. Terneuzen Sterk vraagt zich af of de buurgemeenten eigenlijk wel op de hoogte zijn van deze conclusie waar gemeente Terneuzen zich als grootste partij aan gecommitteerd heeft. Met het veranderen van de opzet van Dethon is er de unieke kans ontstaan voor de gemeente Terneuzen om de mensen die bij Groen werken zelf in dienst te gaan nemen. Per slot zijn de eigen medewerkers al jaren geleden opgeleid om deze mensen te kunnen begeleiden. Dan voldoet onze organisatie aan de aanhoudende vraag en verplichting meer kwetsbare mensen zelf in dienst te nemen en daarnaast is het óók nog goedkoper. Volgens onze fracties allemaal goede argumenten om deze verandering in gang te zetten. Terneuzen Sterk maakt zich zorgen over de vergrassing en kaalslag op de biodiversiteit in de gemeente. Hier en daar zijn er kleine lichtpuntjes als het gaat over inplanten van nieuwe perkjes of het zaaien van een strookje eenjarige bloemen. Het zou de gemeente opfleuren en de biodiversiteit stimuleren als hier veel breder op ingezet zou worden.

Fruitbomen zouden aangeplant kunnen worden. Er zou ook veel meer gerealiseerd kunnen worden als er met andere partners samengewerkt zou worden van organisaties als Zeeuwse Gronden of kleine particuliere initiatieven tot aan de Provincie toe. Zoals ons laatst aangekondigd werd, komen volgend jaar de plannen voor een nieuw Lodewijk College aan bod. Voor Terneuzen Sterk is de locatie achter bij de Hoop de uitgelezen plaats om er een beeldbepalend gebouw als een nieuw Lodewijk College neer te zetten. De combinatie met station en binnenstad maakt dat deze locatie de voorkeur heeft op herbouw op de bestaande locatie, midden in een woonwijk. Híer zouden juist weer nieuwe woningen gebouwd kunnen worden. Ook bij dit onderwerp vinden wij dat we een gedurfde keuze mogen maken wat de locatie betreft, met een blik die op de toekomst gericht is zodat we niet blijven hangen in het oude denken. De stijgende bouwkosten maken het financieel realistisch inplannen erg moeilijk. We zien nu al dat bouwkosten de laatste twee, drie jaar met 30 tot 40 procent gestegen zijn. We moeten zorgen dat de kosten van het nieuwe Lodewijk College niet jaren als een molensteen om onze begroting gaat hangen waardoor andere initiatieven in de koelkast moeten of nog erger, afgevoerd worden.

Kortom, er liggen veel uitdagingen in de nabije toekomst die mede gaan bepalen of Terneuzen mee kan op de trein van ontwikkeling en groei en in dezelfde snelheid in het aantrekkelijker maken van onze gemeente om in te leven, werken en wonen. Dit is het moment om in te stappen.

Paula Stoker

56