Document · PDF

2021-07-06 c. Ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte

gemeenteraad 6 juli 2021, gemeente TerneuzenBij agendapunt: Afgifte ontwerp Verklaring van geen bedenkingen (Vvgb) voor de realisatie van twee windturbines op de Axelse vlakte32.627 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De punten die niet relevant zijn voor windenergie zijn hier niet weergegeven.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 2.4 Concentratielocaties windenergie en bestaande windturbines (RES Zeeland)

Bij het inpassen van hernieuwbare energieopwekking is behoud, versterken en benutten van de meest kenmerkende kwaliteiten en waarden in Zeeland belangrijk. Dit komt overeen met het vigerende provinciale omgevingsbeleid en de geldende wetgeving. Door te kiezen voor concentratielocaties voor windenergie worden deze waarden beschermd. De RES Zeeland biedt gemeenten de ruimte om locatiekeuzes te maken en op een lokale manier in te vullen, passend bij gebiedskenmerken van de streek. De 13 Zeeuwse gemeenten hebben in de RES hun eigen ambities en beleid vormgegeven, waarmee het Zeeuwse doel van 11 PJ in 2030 haalbaar is.

Conclusie beleid De ontwikkeling van de twee windturbines passen binnen en geven uitvoering aan het Rijksbeleid, het provinciale beleid van Zeeland, het gemeentelijke beleid van de gemeente Terneuzen en de RES Zeeland. Het project levert een bijdrage aan de gemeentelijke, provinciale en nationale doelstellingen voor duurzame energie.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

HUIDIGE SITUATIE Functionele structuur Plangebied Het plangebied bestaat uit twee verschillende locaties: de locatie Tevix II en de locatie Zeeuwind, beiden gelegen op het industrieterrein Axelse Vlakte. De Axelse vlakte bevindt zich ten oosten van Sluiskil en ten zuiden van Zijkanaal C. De turbine Tevix II staat op een stuk grond dat in eigendom is van heeft een recyclingbedrijf (Innovarec, een zusterbedrijf van Tevix II) met slibdepot. De Zeeuwind-turbine bevindt zich op het terrein van loonbedrijf Westdorpe. Ter plaatse staan beperkt kleinschalige opstallen en de gronden zijn vooral agrarisch in gebruik. Bedrijven in de omgeving Direct ten westen van locatie Tevix II ligt de Autrichehaven, onderdeel van de Haven van Terneuzen en daarmee van North Sea Port. De locatie Tevix II zelf behoort tevens tot het gebied van North Sea Port. Een groot deel (circa 70 hectare) van deze haven wordt nog ontwikkeld. Recent is het kadegebonden deel van deze haven ontwikkeld door Vlaeynatie, dat direct grenst aan het westelijk deel van het terrein van Tevix II. Hier is onder andere de Zeeland Sugar Terminal gevestigd. Dit is een opslagsilo van 68 meter hoog, waar op- en overslag van suiker plaatsvindt. Voor de overige aangrenzende percelen rondom het plangebied is momenteel nog geen invulling gegeven.

Direct ten oosten van de noordelijke turbinelocatie is het transportbedrijven Swagemakers en Geerlings gelegen. Ten oosten van beide windturbinelocaties, op een kleinste afstand van meer dan 440 meter liggen een aantal kassencomplexen waaronder: •

4Evergreen Terneuzen. Hier staan kassen waar paprika’s worden geproduceerd.

•

Adrichem Kwekerijen, waar tomaten worden gefabriceerd in kassen.

Ten noorden van het industrieterrein Axelse Vlakte, op het industrieterrein Sluiskil-oost, staan onder andere bedrijven waar bouwmaterialen als beton, cement en roestvrij staal wordt geproduceerd. Daarnaast bevindt er zich de kunstmestfabrikant Yara. Wegen en andere infrastructuur Ten oosten en westen wordt het plangebied geflankeerd door de provinciale wegen N252 en N62. Deze wegen lopen parallel aan elkaar van Terneuzen tot aan Gent. Tussen beide locaties voor windturbines in ligt een spoorlijn die wordt gebruikt voor goederentransport voor de lokale industrieën. Verder zijn er in de omgeving enkele (hoofd)vaarwegen aanwezig. Belangrijkste is kanaal Gent-Terneuzen ten oosten van het plangebied. Ten noorden en zuiden van het terrein liggen respectievelijk Zijkanaal C en de Autrichehaven, beide aftakkingen van kanaal GentTerneuzen. Verder loopt er nog een hoogspanningskabel ten zuiden van het plangebied en gaat onder het Gent-Terneuzen kanaal door. Er zijn een aantal buisleidingen aanwezig in de omgeving van het plangebied (zie Figuur 3.1).

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 3.1 Infrastructuur

Bron: Pondera Consult

Woningen Het plangebied ligt op en tegen een (zwaar)industrieterrein. Er zijn in de directe omgeving geen woningen aanwezig. De dichtstbijzijnde woningen liggen op ruim 1 kilometer ten westen van beide locaties, aan de overzijde van kanaal Gent-Terneuzen, en op circa 1 kilometer ten oosten van de locatie Zeeuwind. De dichtstbijzijnde woonkern Sluiskil ligt op ruim 1 kilometer afstand ten westen van het plangebied. Natuurgebieden In de omgeving van het plangebied zijn enkele beschermde natuurgebieden aanwezig (zie Figuur 3.2). Zo liggen er ten zuiden en ten oosten van het plangebied enkele gebieden behorende tot het Natuurnetwerk Nederland (NNN), op respectievelijk 0,5 en ruim 1,5 kilometer. Daarnaast ligt er nog een ganzenrustgebied op 1,7 kilometer ten oosten van het plangebied. Er liggen geen Natura 2000-gebieden in de directe nabijheid van het plangebied.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 3.2 Natuurgebieden

Bron: Pondera Consult

Bestaande windparken In de nabijheid van het plangebied ligt het windpark Koegorspolder ten zuiden van Terneuzen (zie Figuur 3.3). Dit windpark bestaat uit 22 Vestas V80 2MW - windturbines met een ashoogte van 78 meter. De kortste afstand tussen windpark Koegorspolder en windpark Axelse Vlakte (turbine van Zeeuwind) bedraagt circa 360 meter.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 3.3 Omliggende windturbines

Bron: Pondera Consult

Landschappelijke structuur21 Het landschap in de gemeente Terneuzen is grofweg te verdelen in vier types. Het eerste type is het open polderlandschap in de jongere polders. In deze jonge polders is de verkaveling grootschaliger en rechthoekiger. Het tweede type is het beslotener polderlandschap in de oudere polders met een rondere vorm en een kleinschaliger verkaveling. Het derde type bevindt zich op de zandgronden in het zuidelijke deel van de gemeente Terneuzen. Hier is sprake van een coulisselandschap dat zich kenmerkt door de begroeide dijken met veel vegetatie aan de randen van wegen en wateren. Het coulisselandschap biedt veel afwisseling met doorkijken met een verschillend karakter (bijvoorbeeld doorkijk naar open ruimte, bebouwing, boom of watertje). Ten slotte vormt het havenlandschap een zeer kenmerkend landschapstype in Terneuzen. De basisindustrie legt de nadruk op overwegend grootschalige ingrepen in het landschap die gelieerd zijn aan de grootschalige infrastructuur (kanaal) en niet aan het onderliggende landschapspatroon. Het plangebied maakt deel uit van dit havenlandschap. De afleesbaarheid van het landschap wordt verder beïnvloed door de aanwezigheid van grootschalige landschapselementen. Het Kanaal van Gent naar Terneuzen is door zijn hoogteligging een zichtbare doorsnijding van het landschap.

Rondom het kanaal zorgen enkele hogere bebouwingselementen, zoals de industriële bebouwing, opgestelde grote kraaninstalaties en het windpark Koegorspolder voor een verdere versterking van het beeld.

Bron: “Structuurvisie 2015 gemeente Terneuzen”, 16 december 2010

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

PLANBESCHRIJVING Beschrijving van het plan De windturbines Het plan bestaat uit de realisatie en exploitatie van twee windturbines. Het te plaatsen turbinetype is nog niet gekozen, ook de exacte afmetingen zijn nog niet bekend waardoor een bandbreedte qua afmetingen wordt aangevraagd met de omgevingsvergunning. Er is heel specifiek gekeken welke bandbreedte in afmetingen nodig is om voor wat betreft geluidbeperking, productie, het lokale windregime en parkeffecten de noodzakelijke keuzevrijheid te hebben in standaard beschikbare windturbinetypes. Op grond van deze analyse wordt uitgegaan van windturbines met een maximale ashoogte van 124,5 meter en een maximale rotordiameter van 150,0 meter. De tiphoogte is daarmee maximaal 199,5 meter (minimaal 180 meter). Enkele voorbeelden van zeer geschikte turbinetypes welke door deze bandbreedte nog mogelijk zijn: •

Enercon E147 met een rotordiameter van 147 meter en standaard beschikbare masthoogte 126 meter (=> tiphoogte 199,5 meter);

•

Nordex N149 met een rotordiameter van 149 meter en standaard beschikbare masthoogte 125 meter (=> tiphoogte 199,5 meter);

•

Vestas V150 met een rotordiameter van 150 meter en standaard beschikbare masthoogte 120 meter (=> tiphoogte 195,0 meter).

Het vermogen van de windturbines ligt naar verwachting ergens rond de 4MW per windturbine. Het opgesteld vermogen is overigens verder niet ruimtelijk relevant. Het is natuurlijk wel zo dat een groter opgesteld vermogen een positief effect heeft op de provinciale ambitie om in 2030 in totaal 700 MW aan windenergie te hebben gerealiseerd.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 4.1 Positionering windturbines in plangebied

Zeeuwind

Tevix III

Bron: Pondera Consult

In Tabel 4.1 zijn de coördinaten weergegeven van de beoogde posities van de windturbine. Tabel 4.1 Coördinaten windturbine in Rijksdriehoekstel Windturbine

X-coördinaat

Y-coördinaat

Tevix II

47523

364668

Zeeuwind

47773

365385

Figuur 4.2 is ter illustratie van de maximale afmetingen.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 4.2 Illustratie windturbine afmetingen en begrippen

Kraanopstelplaats en ontsluiting Het plan omvat naast de te plaatsen windturbines ook de bij de windturbines behorende voorzieningen zoals (waar nodig) kraanopstelplaatsen en toegangswegen voor bouw en onderhoud. De kraan wordt gebruikt tijdens de bouw, maar moet ook voor onderhoud aan de windturbines tijdens de exploitatiefase bij de windturbines kunnen komen. De locaties van de windturbines dienen voldoende bereikbaar te zijn voor de bouw en voor onderhoud en daarmee dient ook de aanvoerroute van materialen voldoende breed te zijn (doorgaans circa 4-5 meter, uitgezonderd bochten en kruisingen met andere wegen). Er zal gebruik worden gemaakt van de bestaande en nog voor het bedrijf aan te leggen verhardingen op het terrein van Tevix II. Op de locatie Zeeuwind dient ontsluiting en kraanopstelplaats te worden aangelegd. Hierbij wordt zorg gedragen dat de verharding geschikt is om de gronddruk van de kraan te dragen.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

De realisatie van één ontsluitingsweg per windturbine, als ook één opstelplaats per windturbine maakt onderdeel uit van het plan en de ruimtelijke procedure. Nadat de windturbines in exploitatie zijn genomen, kunnen er activiteiten onder en in de nabijheid van de windturbines plaatsvinden, zoals het transport en opslag van componenten op de locatie Tevix II en agrarisch gebruik op de locatie Zeeuwind. De windturbines worden voor zover noodzakelijk op het bedrijventerrein tegen aanrijden beveiligd door middel van een omheining. Elektriciteitslevering De elektriciteit zal zoveel mogelijk door lokale bedrijven worden gebruikt, bijvoorbeeld via de productie van waterstof. De elektriciteit die niet lokaal wordt gebruikt wordt via het elektriciteitsnetwerk terug geleverd. De exacte ligging van de kabels en aansluiting op het openbaar net dient nog bepaald te worden in overleg met de netbeheerder. De aanleg van parkbekabeling en aansluitpunten heeft echter geen relevante ruimtelijke impact (vanwege geen hoogspanning, en dus geen beschermende zone) waardoor de aanleg van kabels en leidingen verder niet specifiek in de planologische procedure hoeven te worden opgenomen. In de windturbines worden faciliteiten geplaatst voor de eerste transformatie (naar 10/33 kV). Er wordt in principe aangesloten op het reguliere openbaar net.

Verhardingen Voor de windturbine wordt rekening gehouden met het grondgebruik van een cirkel met een diameter van maximaal 26 meter voor de windturbine inclusief fundering (circa 530 m 2 per windturbine). Voor de kraanopstelplaats en (permanente) ontsluiting van de windturbines voor onderhoud wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande verhardingen. Obstakelverlichting Voor windturbines met een tiphoogte van 150 meter of meer ten opzichte van het maaiveld op deze locatie, geldt dat de windturbines op basis van de opgave van de ‘Inspectie Leefomgeving en Transport’ (IL&T) voorzien dienen te worden van obstakelverlichting22. De windturbines hebben een tiphoogte hoger dan 150 meter en dienen dus van obstakelverlichting voorzien te worden. Voor de windturbines wordt voor de aanvang van de bouw een verlichtingsvoorstel uitgewerkt. Een voorstel voor het aanbrengen van markering en obstakellichten op windturbines en windparken dient voorafgaand aan de realisatie van het windpark ter instemming te worden voorgelegd aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T). Om de effecten van de obstakelverlichting zoveel mogelijk te beperken zullen zoveel mogelijk maatregelen worden getroffen voor zover deze worden toegelaten door de IL&T.

Gedacht kan worden aan dimbare lichten, maar tevens wordt er op dit moment door Zeeuwind onderzoek gedaan naar het toepassen van radar gestuurde detectie, waardoor de lichten pas aan gaan zodra er vliegtuigen of helikopters in de buurt van de turbines komen.

"Aanduiding van windturbines en windparken op het Nederlandse vasteland - in relatie tot luchtvaartveiligheid", Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Informatieblad, versie 1.0, 30 september 2016. Geraadpleegd van: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2016/11/15/aanduiding-vanwindturbines-en-windparken-op-het-nederlandse-vasteland

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Kader 4.1 Toepassing obstakel- of markeringsverlichting

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

ONDERZOEK Uitgangspunten Voorbeeldwindturbine Voor het bepalen van milieueffecten wordt gebruik gemaakt van een voorbeeldturbine, omdat de keuze voor een specifieke windturbine met bijbehorende specificaties pas in een later stadium plaats vindt. Voor alle omgevingsaspecten worden berekeningen of beschrijvingen uitgevoerd voor een worst-case windturbinetype. Voor het aspect geluid wordt uitgegaan van een relatief luide turbine en een windturbine met een gemiddelde geluidemissie (zie paragraaf 4.1). Voor de overige omgevingsaspecten geldt dat een windturbine met maximale afmetingen de worst-case situatie is, de onderzoekconclusies zijn dan ook geldig voor kleinere en lagere windturbinetypes dan de voorbeeldwindturbine, ongeacht hun afmetingen binnen de bandbreedte van afmetingen. Als voorbeeldturbine is in de onderzoeken uitgegaan van een windturbine met een tiphoogte van maximaal 199,5 meter en een maximale rotordiameter van 150 meter.

Landschap De maat en schaal van moderne windturbines zijn zodanig groot dat feitelijk niet gesproken kan worden van een landschappelijke inpassing, maar eerder van een landschappelijk beeld of ruimtelijk beeld vanwege de ligging nabij bestaand stedelijk gebied. Het landschappelijk beeld van het plan is met gebruik van visualisaties in beeld gebracht. Afhankelijk van de kenmerken van de locatie waar een initiatief voor windenergie plaatsvindt en de kenmerken van de (ruime) omgeving van die locatie worden verschillende criteria gehanteerd om een windpark te kunnen beoordelen op zijn landschappelijke/ruimtelijke effecten. In deze paragraaf wordt nader ingegaan op de kenmerken van onderhavige locatie, in paragraaf 3.2 is de historische en landschappelijke structuur van het plangebied al beschreven. Het plangebied maakt deel uit van het havenlandschap, met als kenmerken de grootschalige ingrepen in het landschap die gelieerd zijn aan de grootschalige infrastructuur (kanaal) en niet aan het onderliggende landschapspatroon. De twee turbines passen goed in dit havenlandschap, naast de reeds aanwezige grootschalige infrastructuur en hoge industriële gebouwen en bouwwerken zoals havenkranen en de reeds aanwezige windturbines ten noorden van het plangebied.

De onderstaande visualisaties geven dit goed weer, en laten tevens zien dat de visuele impact vanaf de woonkern Sluiskil gezien de afstand naar de turbines en de aard van de omgeving relatief beperkt zijn.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 5.1: Overzicht nummering van de fotopunten

Figuur 5.2: Visualisatie vanaf fotopunt 1

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 5.3 Visualisatie vanaf fotopunt 2

Figuur 5.4 Visualisatie vanaf fotopunt 3

Geluid Toetsingskader Net als alle andere mechanische installaties produceren windturbines geluid. Dit geluid wordt deels veroorzaakt door de bewegende onderdelen in de gondel, maar is voornamelijk afkomstig van de bladen die door de wind ‘zoeven’. Het Besluit algemene regels voor inrichtingen

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

milieubeheer (kortweg: het Activiteitenbesluit milieubeheer)23 is het kader voor de toetsing van geluid door windturbines. Specifiek voor windturbines geldt dus een afzonderlijke normstelling, die onafhankelijk van ander optredend geluid (industrielawaai, verkeer, etc.) wordt beoordeeld. In het Activiteitenbesluit wordt voor de normstelling van geluid van windturbines getoetst aan de waarden Lden= 47 dB en Lnight= 41 dB. Deze normen gelden voor geluidgevoelige objecten, waaronder woningen van derden24 en gevoelige locaties zoals scholen en ziekenhuizen. De Lden (Engels: Level day-evening-night) is een maat om de geluidbelasting door omgevingslawaai uit te drukken. Hierbij wordt de geluidbelasting die optreedt gedurende de nacht en de avond zwaarder meegewogen dan geluid overdag. In Nederland wordt tevens getoetst aan L night om de verstoring van nachtrust te voorkomen. Voor onderhavig plan wordt getoetst aan Lden 47 dB en Lnight 41 dB als ruimtelijk aanvaardbare norm voor geluid (zie ook Kader 5.1).

Kader 5.1 Ruimtelijke aanvaardbaarheid Lden 47 dB en Lnight 41 dB De geluidsnorm van Lden 47 dB en Lnight 41 dB op de gevel van gevoelige gebouwen en bij gevoelige terreinen op de grens van dit terrein, is een op zichzelf staande, algemeen toepasselijke norm, die gericht is op herhaalde toepassing op niet van te voren te bepalen locaties en niet van te voren te bepalen inrichtingen. Het zijn normen die voor iedere windturbine tijd- en plaatsonafhankelijk gelden. De geluidnormering voor windturbines is door een transparante regelgevingsprocedure, met inspraak, tot stand gekomen op basis van een afweging tussen het te verwachten percentage hinder en de noodzaak om meer duurzame energie op te wekken. Uit het TNO rapport "Hinder door windturbines, nr. 2008-D-R1051/b" uit oktober 2008 blijkt dat bij de gekozen norm van 47 dB L den en 41 Lnight circa 8% ernstige hinder mag worden verwacht. De omvang van dit aanvaardbare percentage ernstige hinder komt overeen met hetgeen bij de normering voor wegverkeer, railverkeer en industrielawaai als maximaal toelaatbaar wordt beschouwd. Het hanteren van een geluidsnorm van Lden 47 dB en Lnight 41 dB wordt daarmee ruimtelijk aanvaardbaar geacht, een beperkt percentage potentieel ernstig gehinderden is gezien het belang van de ontwikkeling acceptabel.

Vaste rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigt ook dat de geluidsnorm Lden 47 dB en Lnight 41 dB aanvaardbaar zijn voor de toetsing van windturbinegeluid.

Cumulatie met nabij gelegen windturbines Cumulatie van verschillende windturbines kan leiden tot een hogere geluidsbelasting op de gevel van gevoelige gebouwen of op de grens van gevoelige terreinen dan wenselijk wordt geacht. Als er sprake is van cumulatie van geluid als gevolg van een andere windturbine of een combinatie van windturbines dan kan volgens artikel 3.14a lid 2 het bevoegd gezag bij maatwerkvoorschrift normen met een lagere waarde vaststellen ten aanzien een van de windturbines of een combinatie van windturbines.

Besluit van 19 oktober 2007, houdende algemene regels voor inrichtingen (Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer). Geraadpleegd van: http://wetten.overheid.nl/zoeken/ Woningen van derden zijn niet bij het initiatief van het windpark betrokken. Op deze woningen dient voor geluid, slagschaduw en veiligheid voldaan te worden aan het Activiteitenbesluit. 24

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

De geluidsbelasting van bestaande windturbines waarvoor voor 1 januari 2011 een vergunning in werking en onherroepelijk was of een melding was gedaan, wordt hierbij niet meegerekend (artikel 3.14a lid 5 Activiteitenbesluit). Cumulatie met andere bronsoorten Cumulatie met andere bronnen wordt beschouwd als er sprake is van blootstelling aan meer dan één geluidbron conform de rekenregels uit het Reken- en meetvoorschrift windturbines (Activiteitenregeling milieubeheer25 Bijlage 4). In het geval van dit project zijn dat industriegeluid, wegverkeersgeluid, spoorwegverkeersgeluid en scheepvaartgeluid. De methode berekent de gecumuleerde geluidbelasting rekening houdend met de verschillen in dosis-effectrelaties van de verschillende geluidbronnen. Er zijn geen normen voor de cumulatie van geluid. In het kader van een goede ruimtelijke ordening dient echter de cumulatie van geluid met andere bronnen wel te worden afgewogen. Laagfrequent geluid Daarnaast wordt ingegaan op laagfrequent geluid. Onder hoorbaar laagfrequent geluid worden geluiden met een frequentie tussen circa 20 en 100 Hertz (Hz) verstaan. In het besluit 'wijziging milieuregels windturbines' (2010)26 is voor windturbines de norm voor de geluidbelasting buiten aan de gevel gesteld op Lden= 47 dB.

Bij deze normen is uitgegaan van windturbinegeluid en de mate van hinderlijkheid die wordt ervaren op basis van empirisch onderzoek. Daarbij is ook rekening gehouden met het optreden van laagfrequent geluid, dat altijd een onderdeel van het geluidspectrum van windturbinegeluid is.

Onderzoek Ter bepaling van de maximale akoestische effecten is in het akoestisch onderzoek (zie bijlage 1) gerekend met twee windturbinetypes. Er is gerekend met een representatieve luide (realistische worst-case) windturbine Vestas V120-2.2MW met serrated edges (STE) op een ashoogte van 139,5 meter en een representatieve gemiddelde windturbine Vestas V150-4.2MW STE op een ashoogte van 124,5 meter. Beide passen binnen de maximale tiphoogte van 199,5 meter. In het akoestische model zijn 8 referentietoetspunten met geluidgevoelige objecten (woningen) opgenomen. De toetspunten zijn weergegeven in Figuur 5.5. Per toetspunt zijn de jaargemiddelde geluidniveaus Lden en Lnight berekend. De Lden is het tijdgewogen gemiddelde van: •

Het jaargemiddelde geluidniveau in de dag L day;

•

Het jaargemiddelde geluidniveau in de avond Leven vermeerderd met 5 dB;

•

Het jaargemiddelde geluidniveau in de nacht L night vermeerderd met 10 dB.

Voor de Vestas V150-4.2MW STE (gemiddeld luide turbine) zijn in Tabel 5.3, Tabel 5.2 en Tabel 5.3 de jaargemiddelde geluidniveaus gegeven voor de nieuwe windturbines afzonderlijk en cumulatief.

Activiteitenregeling milieubeheer, 19 oktober 2007, nr.07.00113, Staatsblad 2007/415. Reken- en meetvoorschrift windturbines, Staatscourant nr 19592, 23 december 2010 (dit betreft tevens bijlage 4 bij de Activiteitenregeling milieubeheer). 26

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Voor de Vestas V120-2.2MW STE (luide turbine) zijn in Tabel 5.4, Tabel 5.5 en Tabel 5.6 de jaargemiddelde geluidniveaus gegeven voor beide turbines afzonderlijk en cumulatief. Een aantal referentiewoningen (toetspunten) liggen op het gezoneerde industrieterrein Sluiskil Oost/Kanaaleiland en hoeven derhalve niet te worden getoetst aan de geluidnorm. Het object aan de Smitsschorreweg 9 betreft een opleidingscentrum en is hiermee geen geluidgevoelig object. Er hoeft voor dit object niet te worden getoetst aan de geluidnorm Tabel 5.1 Geluidbelasting V150 (gemiddelde geluidemissie) – Turbine Tevix II [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

*: Dit object is een opleidingscentrum en is hiermee geen geluidgevoelig object. Er hoeft voor dit object niet te worden getoetst aan de geluidnorm. **: Deze woningen liggen op het gezoneerde industrieterrein Sluiskil Oost/Kanaaleiland en hoeven derhalve te worden getoetst aan de geluidnorm.

Tabel 5.2 Geluidbelasting V150 (gemiddelde geluidemissie) – Turbine Zeeuwind [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Tabel 5.3 Geluidbelasting V150 (gemiddelde geluidemissie) – beide turbines cumulatief [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Tabel 5.4 Geluidbelasting V120 (luide turbine) – Turbine Tevix II [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Tabel 5.5 Geluidbelasting V120 (luide turbine) – Turbine Zeeuwind [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

*: Dit object is een opleidingscentrum en is hiermee geen geluidgevoelig object. Er hoeft voor dit object niet te worden getoetst aan de geluidnorm.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

**: Deze woningen liggen op het gezoneerde industrieterrein Sluiskil Oost/Kanaaleiland en hoeven derhalve te worden getoetst aan de geluidnorm.

Tabel 5.6 Geluidbelasting V120 (luide turbine) – beide turbines cumulatief [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

De twee windturbines geven een extra geluidbelasting in het gebied. Deze blijft echter op alle toetspunten ruim onder de geluidsnorm Lden 47 dB en Lnight 41 dB, ook beide turbines cumulatief wanneer de luide turbine (V120) wordt gebruikt. Aangezien de windturbines altijd moeten voldoen aan de normering uit het Activiteitenbesluit omdat deze normering rechtstreeks werkend is, is de norm in beginsel ook afdoende geborgd op basis van het Activiteitenbesluit. Er kan in ieder geval altijd worden voldaan aan het Activiteitenbesluit. Er wordt hier echter (ook) getoetst aan de ruimtelijk aanvaardbare geluidnorm van Lden 47 dB en Lnight 41 dB. In het besluit omgevingsvergunning/de beschikking (vaststellingsbesluit) dient derhalve te worden bepaald dat er vanuit een goede ruimtelijke ordening wordt getoetst aan de geluidsnorm Lden 47 dB en Lnight 41 dB en dat hiervoor een voorschrift opgenomen moet worden in de omgevingsvergunning, dit voorschrift is ook bindend.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Figuur 5.5 Geluidcontour Lden 47 dB beide turbines cumulatief voor de V120 (luide turbine)

Figuur 5.6 Geluidcontour Lnight 41 dB beide turbines cumulatief voor de V120 (luide turbine)

Laagfrequent geluid Er is geen algemeen geaccepteerd normstelsel voorhanden waarmee laagfrequente geluidhinder kan worden geobjectiveerd. Laagfrequent geluid (LFG) is geluid in het voor

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

mensen laagst hoorbare frequentiegebied, onder 200 Hz. Windturbines produceren, net als de meeste andere geluidbronnen, ook laagfrequent geluid. Het RIVM heeft op verzoek van de GGD-en de invloed op de beleving en gezondheid van omwonenden door windturbines onderzocht (2013)27. Hierin wordt gesteld dat windturbines weliswaar laagfrequent geluid produceren maar dat er geen bewijs bestaat dat dit een factor van belang is voor de hinderbeleving. Er is geen aparte beoordeling nodig boven op de bescherming die de zogenoemde A-gewogen normstelling op basis van dosis-effectrelatie reeds biedt. De mate van bescherming en de normering worden eveneens beschouwd in een literatuuronderzoek naar laagfrequent geluid van windturbines van Agentschap NL (2013)28. Ook hier zijn geen aanwijzingen dat het aandeel laagfrequent geluid een bijzondere dan wel belangrijke rol speelt. Door de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mede namens de minister van Economische Zaken en de minister van Infrastructuur en Milieu over het onderwerp laagfrequent geluid van windturbines een brief aan de Tweede Kamer gestuurd (2014)29. Op grond van de brief van de staatssecretaris en het rapport van het RIVM kan worden gesteld dat toetsing aan de standaard Nederlandse geluidnormen tevens voldoende bescherming biedt tegen laagfrequent geluid.

In 2017 heeft de GGD Amsterdam in samenwerking met het RIVM nog een literatuurstudie uitgevoerd naar de relatie tussen blootstelling aan windturbinegeluid, waaronder laagfrequent geluid, en gezondheid30. Tweeëndertig (peer reviewed31) wetenschappelijke onderzoeken tussen 2009 en 2017 zijn daarbij onderzocht in de literatuurstudie. Deze literatuurstudie bevestigt nogmaals dat een windturbine geen directe effecten heeft op de gezondheid van omwonenden heeft. Dit onderzoek heeft in oktober 2020 een update gekregen32 met een literatuuronderzoek waarbij onderzoeken tussen 2017 en medio 2020 op een rij zijn gezet over het effect van geluid van windturbines op de gezondheid van omwonenden. Uit de update literatuurstudie blijkt dat hinder optreedt als gevolg van geluid: hoe sterker het geluid (in dB) van windturbines, hoe groter de hinder ervan. Uit de literatuur bleek niet dat het zogeheten 'laagfrequent geluid' (lage tonen) van windturbines voor extra hinder zorgt tot die gerelateerd aan "gewoon" geluid. Voor andere gezondheidseffecten zijn de resultaten van wetenschappelijk onderzoek niet eenduidig: deze effecten hangen niet duidelijk samen met het geluidniveau, maar soms wel met de ervaren hinder33.

"Windturbines: invloed op de beleving en gezondheid van omwonenden", GGD Informatieblad medische milieukunde Update 2013; RIVM rapport 200000001/2013. Geraadpleegd van: http://www.rivm.nl/ 28 "Literatuuronderzoek laagfrequent geluid windturbines", LBP Sight in opdracht van Agentschap NL (tegenwoordig Rijksdienst voor Ondernemend Nederland; RVO), projectnummer DENB 138006 september 2013. Geraadpleegd van: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-311813.pdf 29 Kamerbrief over "Laagfrequent geluid van windturbines", Ministerie van Infrastructuur en Milieu, kenmerk IENM/BSK-2014/44564, 31 maart 2014. Geraadpleegd van: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2014/04/01/laagfrequent-geluid-van-windturbines 30 “Health effects related to wind turbine sound, including low-frequency sound and infrasound”, RIVM and GGD Amsterdam, 2018. 31 Peer reviewed betekent een evaluatie van wetenschappelijk of professioneel onderzoek door medewerkers binnen het desbetreffende werkveld. 32 “Health effects related to wind turbine sound: an update”, oktober 2020, RIVM rapport 2020-0150. Geraadpleegd van: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2020-0150.pdf 33 RIVM heeft in augustus 2020 een factsheet uitgebracht over laagfrequent geluid in zijn algemeenheid, niet specifiek voor windturbines.

Ook daarbij wordt geconcludeerd dat er nog veel onbekend is over de gezondheidseffecten die kunnen optreden bij blootstelling aan laagfrequent geluid. Anders dan bij geluid in het algemeen zijn alleen hinder en mogelijk slaapverstoring gevonden als effecten van blootstelling aan laagfrequent geluid.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Vaste rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigt ook dat windinitiatieven zich basis van bovenstaande studies in redelijkheid op het standpunt hebben kunnen stellen dat het plan niet zal leiden tot onaanvaardbare hinder door laagfrequent geluid (zie o.a. ABRvS 4 mei 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1228 (Windpark Wieringermeer), 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:616 (Windpark De Drentse Monden Oostermoer), 7 augustus 2019, ECLI:NL:RVS:2019:2720 (Windpark De Rietvelden) en recentelijk 16 september 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2226 (Windplan Groen). Het is dan ook niet noodzakelijk verder onderzoek uit te voeren naar laagfrequent geluid voor de twee windturbines. Met naleving van de geluidsnormering is ook ten aanzien van laagfrequent geluid sprake van een aanvaardbare situatie. Cumulatie met nabij gelegen windturbines In Tabel 5.7 en Tabel 5.8 is de cumulatieve geluidbelasting gegeven van de nieuwe turbines en de bestaande turbines bij Koegorspolder. Tabel 5.7 Geluidbelasting V120 (luide turbine) – inclusief Koegorspolder [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Tabel 5.8 Geluidbelasting V150 (gemiddeld luide turbine) – inclusief Koegorspolder [dB(A)] Geluidbelasting [dB(A)] Nr

Adres Lday

Leven

Lnight

Lden

Smitsschorreweg 9*

Zandstraat 5

Wervenweg 2 **

Wervenweg 8 **

Wervenweg 13 **

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

*: Dit object is een opleidingscentrum en is hiermee geen geluidgevoelig object. Er hoeft voor dit object niet te worden getoetst aan de geluidnorm.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

**: Deze woningen liggen op het gezoneerde industrieterrein Sluiskil Oost/Kanaaleiland en hoeven derhalve te worden getoetst aan de geluidnorm.

De cumulatieve geluidbelasting van de nieuwe windturbines en turbines bij Koegorspolder is inzichtelijk gemaakt ter indicatie van het leefklimaat. Omdat de windturbines bij Koegorspolder zijn gebouwd in 2007, hoeft er voor deze windturbines geen rekening gehouden te worden met toetsing aan de geluidnormen in het Activiteitenbesluit. Op twee toetspunten (1 en 8) wordt cumulatief de niet cumulatieve norm overschreden. Echter in beide gevallen was al sprake van een overschrijding enkel door de windturbines van de Koegorspolder. De bijdrage van de twee nieuwe turbines is relatief klein (toetspunt 1) tot verwaarloosbaar (toetspunt 2). Toetspunt 1 is tevens geen geluidgevoelig object (opleidingscentrum). Cumulatie met andere geluidbronnen Cumulatie met andere geluidbronnen wordt beschouwd als er sprake is van blootstelling aan meer dan één geluidbron conform de rekenregels uit het Reken- en meetvoorschrift windturbines. Voor de cumulatieve geluidbelasting zijn geen wettelijke normen van kracht. Met de cumulatieve rekenmethode uit het Reken- en meetvoorschrift windturbines is de gecumuleerde geluidbelasting berekend. Daarbij wordt rekening gehouden met de verschillende mate van hinderlijkheid van de diverse geluidbronnen: •

Windturbine

L*WT = 1,65 * LWT - 20,05 dB

•

Wegverkeer

L*VL = 1,00 * LVL + 0,00 dB = LVL

•

Industrie

L*IL = 1,00 * LIL + 1,00 dB

•

Railverkeer

L*RL = 0,95 * LRL - 1,4 dB

•

Scheepvaart

L *SL = 0,975 * LSL - 0,7 dB 34

De cumulatieve geluidbelasting wordt bepaald door de afzonderlijke waarden L* bij elkaar op te tellen (zogenoemde energetische sommatie). De geluidbelasting (grootheid L) wordt uitgedrukt in Lden, met uitzondering van industrielawaai waarvoor de etmaalwaarde geldt. Voor de uitgangspunten, bronvermelding van de herkomst en de berekeningen van de geluidbelastingen van de diverse geluidbronsoorten wordt verwezen naar het akoestische onderzoek (bijlage 1). Hieronder zijn in Tabel 5.9 de cumulatieve geluidbelastingen weergegeven (na omrekening met de formules zoals getoond in het begin van deze paragraaf) voor de referentiesituatie.

Gemiddelde van spoorweglawaai en verkeerslawaai, zie Geluideffecten scheepvaartlawaai – metingen, literatuurstudie en ontwikkeling rekentool, PV.W3629.R01, december 2004

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Tabel 5.9 Cumulatieve geluidbelasting referentiesituatie [dB(A)] Nr

Adres

L* VL

L* IL

L* SV

L* RL

L* WT

Lcum

Smitsschorreweg 9

Zandstraat 5

Wervenweg 2

Wervenweg 8

Wervenweg 13

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

In Tabel 5.10 en Tabel 5.11 zijn voor de Vestas V150 (turbine met gemiddelde geluidemissie) respectievelijk de Vestas V120 (luide turbine) de cumulatieve geluidbelastingen weergegeven voor de referentiesituatie en de toekomstige situatie, wanneer beide beoogde turbines zijn gerealiseerd. Ter verduidelijking zijn voor het windturbinegeluid voor zowel de toekomstige als de bestaande situatie de geluidbelastingen weergegeven. Tabel 5.10 Cumulatieve geluidbelasting referentie en toekomstige situatie – V150 [dB(A)] Nr

Adres

Lcum ref

L WT ref

L* WT ref

L WT nieuw

L* WT nieuw

Lcum nieuw

Smitsschorreweg 9

Zandstraat 5

Wervenweg 2

Wervenweg 8

Wervenweg 13

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Tabel 5.11 Cumulatieve geluidbelasting referentie en toekomstige situatie – V120 [dB(A)] Nr

Adres

Lcum ref

L WT ref

L* WT ref

L WT nieuw

L* WT nieuw

Lcum nieuw

Smitsschorreweg 9

Zandstraat 5

Wervenweg 2

Wervenweg 8

Wervenweg 13

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

Uit bovenstaande tabellen valt op te maken dat op de referentietoetspunten de cumulatieve geluidbelasting, ook met de relatief luide turbine, gelijk blijft of met maximaal 1 dB toeneemt.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Een toename van maximaal 1 dB is voor het menselijk oor praktisch onhoorbaar en wordt acceptabel geacht. Geluid bij bedrijven Bedrijven zijn niet geluidgevoelig, dus er zijn geen wettelijke eisen van kracht, maar er moet wel voldaan worden aan een acceptabel woon- en leefklimaat. In Bijlage 9 van het Geluid- en slagschaduwonderzoek is een figuur opgenomen waarop middels geluidcontouren de geluidbelastingen ter plaatse van omliggende bedrijven kan worden afgelezen. De momentane geluidbelasting in de dagperiode bedraagt gemiddeld maximaal circa 50 dB(A). Dit is een acceptabel niveau gezien de locatie op een geluidgezoneerd industrieterrein waar de te verwachten / toegelaten achtergrondniveaus ruim hoger zullen liggen.

Conclusie Er kan op woningen van derden worden voldaan aan de (ruimtelijk aanvaardbare) geluidnorm Lden 47 dB en Lnight 41 dB. In de omgevingsvergunning dient hiervoor een voorschrift opgenomen te worden. Ook voor cumulatief geluid is er sprake van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat gezien het belang van het realiseren van het windpark in het licht van de doelstellingen voor duurzame energie. De cumulatieve geluidbelasting blijft gelijk of neemt slechts zeer weinig toe (maximaal 1 dB met de luide turbine). Voor het aspect geluid is sprake van een goede ruimtelijke ordening.

Slagschaduw Toetsingskader De draaiende rotoren van windturbines kunnen een bewegende schaduw op hun omgeving werpen. Deze 'slagschaduw' kan als hinderlijk worden ervaren. De maximale flikkerfrequentie, het contrast en de tijdsduur van blootstelling zijn van invloed op de mate van hinder die ondervonden kan worden. Slagschaduw met flikkerfrequenties vanaf 2,5 Hz wordt als extra hinderlijk ervaren en kan schadelijk zijn (dit komt bij gangbare turbines echter vrijwel nooit voor). De frequenties van de lichtflikkeringen van de voorbeeldwindturbines liggen, gezien hun afmetingen, tussen de 0,24 en 0,95 Hz en worden daarmee niet als extra hinderlijk ervaren en zijn niet schadelijk. De afstand van de blootgestelde locatie tot de windturbine, de stand van de zon, de weersomstandigheden en het al dan niet draaien van de windturbine zijn bepalende aspecten voor het optreden en de duur van de periode waarin slagschaduw plaatsvindt (slagschaduwduur). De Activiteitenregeling milieubeheer stelt dat windturbines voorzien moeten worden van een automatische stilstandvoorziening indien slagschaduw optreedt ter plaatse van gevoelige objecten, waaronder woningen van derden en kwetsbare locaties zoals scholen en ziekenhuizen worden verstaan, voor zover: •

de afstand tot woningen of andere gevoelige objecten minder dan 12 maal de rotordiameter bedraagt;

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

•

en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer dan 20 minuten per dag slagschaduw kan optreden.

Kader 5.2 Ruimtelijke aanvaardbaarheid toetsnorm maximaal 6 uur slagschaduw per jaar De (ruimtelijke) aanvaardbaarheid van de slagschaduwnorm dat maximaal 17 dagen per jaar de hinderduur van slagschaduw meer dan 20 minuten mag bedragen is bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) aan de orde geweest in het kader van het inpassingsplan voor windpark De Drentse Monden-Oostermoer (ECLI:NL:RVS:2018:616, overweging 132): “Voorts volgt, zo staat in het verweerschrift, uit onderzoek dat in 1999 in Duitsland is verricht, dat omwonenden van windturbines die een netto slagschaduwduur van meer dan 15 uur per jaar ervaren een hogere mate van dagelijkse hinder ervaren in hun leefomgeving. Naar aanleiding van dat onderzoek is in 2000 laboratoriumonderzoek verricht. Volgens dat laboratoriumonderzoek kan in de eerste 20 minuten dat harde slagschaduw optreedt een fysieke reactie worden veroorzaakt, die bij langere blootstelling daarna door het lichaam wordt gecompenseerd. De onderzoekers hebben aanbevolen de slagschaduwduur te beperken om effecten op langere termijn te voorkomen vanwege de energie die deze compensatie kost, zo is in het verweerschrift toegelicht.

(…) Volgens de ministers worden, gelet op de conclusies uit deze onderzoeken, met de norm waarbij slagschaduw is beperkt tot maximaal 17 dagen gedurende maximaal 20 minuten per dag binnen een afstand van 12 maal de rotordiameter, gezondheidsklachten voorkomen en wordt de hinder in voldoende mate beperkt” . De conclusies uit de wetenschappelijke onderzoeken over de gevolgen van hinder door slagschaduw die door de ministers zijn genoemd, zijn niet gemotiveerd betwist. Aangenomen mag dat op basis van het aangehaalde onderzoek de norm uit het Activiteitenbesluit op zich ruimtelijk aanvaardbaar is. Maximaal 6 uur slagschaduw door een windpark op woningen van derden, binnen een afstand van 12 maal de rotordiameter, is een (beproefde) benadering van de norm door het beoordelen van een waarde van maximaal 6 uur slagschaduw per jaar. Dit is een strengere beoordeling dan volgens de Activiteitenregeling. Vaste rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigt ook dat het hanteren van een slagschaduwnorm van 6 uur per jaar ten gevolge van een windpark aanvaardbaar is. De Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke Ordening (StAB) geeft in haar deskundigenadvies in het kader van Windpark De Drentse Monden-Oostermoer (d.d.

17 februari 2017, kenmerk StAB -40218) aan dat “de streefwaarde van maximaal 6 uur slagschaduw per jaar voorziet in (veel) geringere aantasting van het woon- en leefklimaat van omwonenden dan de normering in het Activiteitenbesluit milieubeheer. Ten eerste tellen nu ook de dagen mee waarop de slagschaduw minder is dan 20 minuten. Ten tweede worden alle minuten meer dan 20 minuten ook meegeteld.”

In het slagschaduwonderzoek is de norm uit de Activiteitenregeling milieubeheer vertaald naar een (beproefde) benadering van de norm door het beoordelen van een waarde van maximaal 6 uur slagschaduw per jaar. Dit is een strengere beoordeling dan volgens de Activiteitenregeling milieubeheer omdat volgens de norm op 17 dagen per jaar de hinderduur van zonsopgang tot zonsondergang meer dan 20 minuten mag bedragen en op alle overige dagen in het jaar de hinderduur door slagschaduw minder dan 20 minuten mag bedragen. Opgeteld kan de norm uit de Activiteitenregeling milieubeheer dus een langere slagschaduwduur opleveren dan 6 uur per jaar. Voor onderhavig plan wordt getoetst aan maximaal 6 uur slagschaduw per jaar als ruimtelijk aanvaardbare norm voor geluid (zie ook

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Kader 5.2). Slagschaduw op bedrijven Bedrijfspanden en kantoren zijn formeel niet hindergevoelig en voor slagschaduw is dan ook geen norm gesteld voor de hinderduur. In de praktijk kan bij kantoren en bedrijfspanden de slagschaduw wel als hinderlijk worden ervaren. Er is echter geen reden om voor kantoren en bedrijfspanden, hetzelfde beschermingsniveau als voor woningen te hanteren gezien de beperktere aanwezigheidsduur van mensen in een kantoor vanwege bedrijfstijden, weekenden en vrije dagen. Wel moet vanuit het oogpunt van een 'goede ruimtelijke ordening' nader aandacht besteed worden aan potentiële slagschaduw op de aanwezige bedrijven en kantoren. Gesteld kan worden dat kantoren over het algemeen potentieel meer hinder kunnen ondervinden van slagschaduw van windturbines dan 'overige' bedrijven. Immers, personen die in een kantoorgebouw de hele dag bij een raam zitten te werken, met name achter een beeldscherm, kunnen enige hinder van slagschaduw ondervinden bij hun werk, waarbij de kanttekening moet worden geplaatst dat bij (in)directe zon in praktijk altijd zonwering wordt toegepast bij beeldschermwerk. Voor bedrijven met bedrijfshallen geldt dat deze - over het algemeen besloten bebouwing - een afschermende werking kan hebben voor een eventueel aanwezig kantoor bij het bedrijf.

Onderzoek Ten behoeve van de windturbines is een slagschaduwonderzoek uitgevoerd om enerzijds te toetsen aan de normen uit het Activiteitenbesluit en anderzijds de effecten op de omgeving in beeld te brengen. Ter bepaling van de maximale slagschaduweffecten is in het slagschaduwonderzoek voor het plan uitgegaan van turbines met een maximale rotordiameter (150 meter) en maximale tiphoogte (199,5 meter), en daarom met een ashoogte van 124,5 meter. Voor de slagschaduwberekeningen zijn enkel de eerste twee geometrische eigenschappen van belang. Figuur 5.7 Slagschaduwcontour, zonder mitigatie

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

De grens waarbinnen slagschaduwduur van 6 uur wordt overschreden kan met een contour op een kaart aangegeven worden. In Figuur 5.7 is met een groene, rode en grijze isolijn aangegeven waar de totale jaarlijkse verwachte hinderduur respectievelijk 0, 6 of 16 uur bedraagt. Overschrijding van de norm voor de jaarlijkse hinderduur kan optreden bij de woningen binnen de rode 6-uurscontour. Bij woningen buiten de rode 6-uurscontour wordt met zekerheid aan de norm voor de maximale hinderduur voldaan.

Slagschaduw ter plaatse van woningen De rekenresultaten van de berekeningen op de referentietoetspunten zijn weergegeven in Tabel 5.12. Hierin is voor elk toetspunt de maximale hinderduur (potentieel), het aantal dagen waarop slagschaduw zou kunnen optreden, de maximale passageduur en de te verwachten slagschaduw per jaar (tijden in uren en minuten, uu:mm). Tabel 5.12 Slagschaduwduur windturbines Axelse Vlakte [uu:mm per jaar] Potentieel per jaar

Aantal dagen per jaar

Max. passageduur

Verwacht per jaar

28:07

0:36

6:49

Zandstraat 5

9:07

0:20

2:25

Wervenweg 2

17:28

0:36

3:27

Wervenweg 8

31:09

0:36

6:56

Wervenweg 13

22:17

0:31

5:37

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

28:12

0:37

7:09

Omschr.

Smitsschorreweg 9

2 3

--: Geen optredende slagschaduw

Bij de woningen van derden waarvan de verwachte hinderduur vetgedrukt is, treedt jaarlijks meer dan 6 uur slagschaduwhinder op. Normoverschrijding is daar mogelijk. Eventuele overschrijding van de norm zal worden weggenomen door een stilstandregeling tot het niveau waarop wordt voldaan aan de ruimtelijk aanvaardbare slagschaduwnorm van maximaal 6 uur slagschaduw per jaar. In het besluit omgevingsvergunning/de beschikking (vaststellingsbesluit) dient derhalve te worden bepaald dat er vanuit een goede ruimtelijke ordening wordt getoetst aan de slagschaduwnorm van 6 uur per jaar. Voor woningen binnen de woonkernen (in dit geval Sluiskil en Zandstraat) is het beleid van Zeeuwind en Tevix II de slagschaduwhinder nog eens extra te mitigeren, dus meer dan de wettelijk vereiste grens (maximaal 1 uur per jaar, het minimum dat in de praktijk kan worden bereikt vanwege de tijd die het kost een turbine stil te zetten wanneer zich slagschaduw voordoet). In het besluit omgevingsvergunning/de beschikking (vaststellingsbesluit) kan dit uitgangspunt worden geborgd door een extra voorschrift op te nemen. Cumulatie met bestaande turbines De cumulatieve hinderduur voor slagschaduw van de twee windturbines met de bestaande windturbines wordt gegeven in Tabel 5.13 en Figuur 5.8.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Tabel 5.13 Slagschaduwduur WTG’s Axelse Vlakte cumulatief zonder mitigatie [uu:mm per jaar] Toetspunt

Omschr.

Ref. situatie

Nieuwe WTGs

Cumulatief

Smitsschorreweg 9

0:17

6:49

7:06

Zandstraat 5

2:25

Wervenweg 2

0:19

3:27

3:47

Wervenweg 8

6:56

Wervenweg 13

5:37

Sasdijk 1

Autricheweg 1

Industrieweg-Zuid 23

4:01

7:09

11:11

Figuur 5.8 Cumulatieve slagschaduwcontour nieuwe windturbines met bestaande windturbines, zonder mitigatie

Slagschaduw ter plaatse van kassen Met de eigenaren van de kassencomplexen gelegen aan en in omgeving van de Smitschorreweg zijn met beide initiatiefnemers specifieke afspraken gemaakt over de maximale slagschaduwduur die zij door het windmolenpark zullen ondervinden. Afgesproken is dat de turbines worden stilgezet in geval van slagschaduw op de kassen op momenten dat er wordt gewerkt (momenten dat de turbine ‘idle’ draait worden daarbij niet meegerekend). De stilstaande turbine zal nog wel een normale stilstaande schaduw veroorzaken ter plaatse van de kassen. Deze is berekend en bedraagt tussen 1 en 4 uur per jaar afhankelijk van de locatie op de kas zelf (zie bijlage 1c)

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Slagschaduw ter plaatse van overige bedrijven Om inzicht te krijgen in de duur van en het moment waarop de overige omliggende bedrijven slagschaduw kunnen verwachten zijn slagschaduwkalenders opgesteld. Deze zijn in bijlage1b opgenomen. De ligging van de bedrijven waarvoor een slagschaduwkalender is gemaakt is in figuur 5.9 weergegeven Figuur 5.9 Omliggende bedrijven waarvoor een slagschaduwkalender is opgesteld

In tabel 5.14 zijn per bedrijf de duur en het momenten waarop slagschaduw kan worden verwacht opgenomen. Hierbij zijn de effecten van de afgesproken stilstand voor de kassencomplexen en mogelijke overige afspraken niet verwerkt.

719081 | Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Tabel 5.14 Slagschaduwduur WTG’s Axelse Vlakte cumulatief zonder mitigatie [uu:mm per jaar] Bedrijf

Adres

Slagschaduwduur per jaar zonder mitigatie (uren:minuten)

Periode 1

Tijdstip

Periode 2

Tijdstip

Functie

Aben

Autrichehavenweg 15

15:35

Medio oktober tot maart

15.3017.00

Industrie

Geerlings

Finlandweg 16

87:55

April tot sept

7.30-10.00

December

12.3013.00

Industrie

Opleidingscentrum

Smitsschorreweg 9

06:45

Voorjaar

Na 17.00

Najaar

Na 17.00

Overige

Lagan

Finlandweg 2

34:27

Oktobermaart

9.30-12.00

Industrie

Mammoet

Onbekend

27:28

Oktobermaart

9.30-12.00

Onbekend

Outokumpu

Finlandweg 1

27:05

Medio februari tot medio april

8.00-10.30

Septembernovember

8.45-10.30

Kantoor

Swagemakers

Finlandweg 10

40:16

Medio maartmedio mei

7.30-9.45

Augustusoktober

8.00-9.45

Kantoor

Vlaeynatie

Autrichehavenweg 10

14:23

Juni-medio juli

6.30-7.45

Industrie

Er zijn geen wettelijke normen voor de slagschaduwduur voor niet-gevoelige objecten, zoals de bedrijven die in tabel 5.13 zijn genoemd. Wel moet in het kader van een goede ruimtelijke ordening een afweging worden gemaakt in hoeverre slagschaduwhinder acceptabel is en welke eventuele maatregelen getroffen kunnen worden. Voor gevoelige objecten is een norm van maximaal 6 uur per jaar als acceptabel in de wet vastgelegd. In gevoelige objecten zoals woningen kunnen mensen 24 uur per dag en zeven dagen in de week verblijven. De verblijftijd van mensen in een bedrijfspand is een stuk geringer (maximaal 9 uur per dag en vijf dagen in de week). Vanuit die gedachte kan geredeneerd worden dat het aantal uur dat een pand door slagschaduw mag worden geraakt om een vergelijkbare hinder zoals is toegestaan bij een gevoelig object, een factor twee of drie hoger mag liggen. Om die reden achten wij een maximale slagschaduwduur op een bedrijfsgebouw van circa 20 uur aanvaardbaar. Net als met de eigenaren van de kassencomplexen zijn met bedrijven die te maken krijgen met een meer dan 20 uur slagschaduw per jaar afspraken gemaakt. Deze afspraken houden in dat indien er na ingebruikname van de turbines sprake is van hinder door slagschaduw, er in overleg maatregelen zullen worden getroffen zoals het aanbrengen van zonneschermen tot het onder bepaalde omstandigheden stil zetten van de windturbines.

Goede ruimtelijke onderbouwing Windturbines Axelse Vlakte, gemeente Terneuzen | 719081 2 juni 2021 | Definitief v1.0

Pondera Consult

Conclusie Vanuit schaduwhinder op woningen is het plan ruimtelijke inpasbaar en haalbaar. In de omgevingsvergunning dient een voorschrift opgenomen te worden voor toetsing aan de (ruimtelijk aanvaardbare) slagschaduwnorm van maximaal 6 uur slagschaduw per jaar. Ook voor cumulatieve slagschaduw dient een voorschrift te worden opgenomen dat de windturbines ook cumulatief de 6 uur slagschaduw niet overschrijden bij woningen van derden. Rekening ook houdend met deze voorschriften is er is sprake van een goede ruimtelijke ordening voor het aspect slagschaduw.

Veiligheid Toetsingskader Voor de ruimtelijke inpassing van een windturbine speelt veiligheid een belangrijke rol. Hoewel het risico laag is, kunnen windturbines omvallen of kunnen er onderdelen afbreken. Het effect van de windturbines op de omgeving is beoordeeld aan de hand van een aantal criteria, die zijn afgeleid uit wet- en regelgeving en adviezen voor toetsing van beheerders van infrastructurele werken. Deze toetsingscriteria hebben zowel betrekking op externe veiligheid als op leveringszekerheid. Daarnaast bestaat ook nog de interne veiligheid van windturbines. De interne veiligheid van windturbines is geregeld via de certificering van het ontwerp en de productie van windturbines. In Nederland mogen alleen windturbines worden geplaatst die gecertificeerd zijn volgens de veiligheidsnormen ten behoeve van het voorkomen van risico's voor de omgeving. Interne veiligheid is verder niet ruimtelijk relevant en derhalve niet meegenomen in deze ruimtelijke onderbouwing. In het Activiteitenbesluit milieubeheer is onder andere geregeld hoe vaak een windturbine moet worden gecontroleerd en wanneer een windturbine wel of niet in werking mag zijn. Zo mag bijvoorbeeld een windturbine niet in werking worden gesteld indien een zodanige ijslaag is afgezet op de rotorbladen dat dit een risico vormt voor de veiligheid van de directe omgeving.

Bij moderne windturbines kan door middel van ijsdetectiesystemen de windturbine automatisch stilgezet worden. Voor externe veiligheid is per 1 januari 2011 het Besluit wijziging milieuregels windturbines35 in werking getreden. Daarin wordt onder meer geregeld dat met betrekking tot veiligheidsafstanden in grote lijnen wordt aangesloten op het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi)36 en dat zich geen kwetsbare objecten mogen bevinden binnen de PR 10-6contour en geen beperkt kwetsbare objecten binnen de PR 10 -5-contour. PR staat voor het Plaatsgebonden Risico. Dit is de kans per jaar dat iemand overlijdt als gevolg van een ongeval van een falende windturbine, als deze persoon permanent en onbeschermd op een bepaalde afstand tot de turbine aanwezig zou zijn. Een PR-norm van 10-5 betekent een maximale kans van maximaal 1 op 100.000 en PR 10-6 een kans van 1 op 1.000.000. Voor de bepaling van deze contouren wordt verwezen naar de 'Handreiking Risicozonering Windturbines' (v1.1, 20

Besluit van 14 oktober 2010 tot wijziging van het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer en het Besluit omgevingsrecht (wijziging milieuregels windturbines). 36 Besluit externe veiligheid Inrichtingen, Geldend op 21-05-2018.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10341778/1