Bijlage I - Jaarverslag en Jaarrekening 2021 VRF
Tekst van het document
28
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Energietransitie De energietransitie brengt nieuwe veiligheidsrisico’s voor de leefomgeving met zich mee. Deze zijn grotendeels nieuw en nog onbekend. Allerlei signalen duiden er op dat er nu actie ondernomen moet worden om op de gevolgen in te kunnen spelen. Een voorbeeld is de grote brand in Noardburgum in mei jongstleden. Daarbij kwamen afvaldelen van zonnepanelen in de wijde omtrek terecht. Branden zoals deze gaan steeds vaker voorkomen en vragen om een andere manier van het bestrijden van een incident. Om aan te kunnen sluiten op landelijke ontwikkelingen, startten wij met het opzetten van een meerjarig programma. Om deze transitieperiode te overbruggen is het nodig om € 300.000 aan financiële middelen te reserveren. Bouwagenda In afwachting van besluitvorming over taakdifferentiatie stelden wij grootschalige nieuw- en verbouwplannen uit. Besluitvorming bleef echter uit en een aantal brandweerposten verkeert in minder goede staat. Daarom is de bouwagenda weer opgestart. Vanwege een financieel risico op de lange termijn is met het dagelijks bestuur afgestemd een eerste tranche uit te voeren. Deze planning loopt tot en met 2026.
4.4. Repressie Trots zijn we dat het, ondanks opnieuw een lastig jaar, is gelukt onze paraatheid op een hoog niveau houden. In 2021 zijn we in totaal 3537 keer gealarmeerd voor incidenten. Dat is een daling ten opzichte van 2020 en vergelijkbaar met 2019. Wat opvalt is de toename bij de classificatie leefmilieu. Dit gaat over aantasting van de leefomgeving. Vooral in de zomermaanden zijn veel meldingen van wateroverlast gedaan. Ook in de classificatie gezondheid zien we een stijging ten opzichte van voorgaande jaren. De ambulancedienst is door de brandweer vaker ondersteund met afhijsen of tilwerk. Tot slot valt een daling van het aantal alarmeringen bij de classificatie ongeval op. Het gaat hier veelal om verkeersongevallen. In 95% van de uitrukken bij prio 1 brand waren we in 2021 op tijd. Hiermee voldoen wij aan de vastgestelde norm in het dekkingsplan 2.0.
29
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
4.5. Wat heeft het gekost?
Begroting na wijziging
Realisatie 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
37.549.249
1.454.285
-36.094.964
33.505.349
1.073.536
-32.431.813
Programma Brandweer Producten brandweer
Dekkingsmiddelen brandweer Rijksbijdrage BDuR
-
4.580.064
4.580.064
Gemeentelijke bijdrage
-
30.743.286
30.743.286
30.743.286
30.743.286
35.323.350 35.323.350
35.420.439
35.420.439
36.493.975
2.988.626
649.524
-649.524
Totaal saldo van baten en lasten 37.549.249 36.777.635 -771.614 33.505.349 Reservemutaties brandweer Gerealiseerd resultaat brandweer
553.386
1.325.000
771.614
38.102.635
38.102.635
-
34.154.873
4.677.153
36.493.975
4.677.153
2.339.102
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar Deel II van de jaarrekening, bladzijde 65.
30
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
4.6. Feiten en cijfers programma Brandweer Cijfers medewerkers 2021
31
5. Programmaverantwoording Organisatie
5.1. Algemeen VRF kent vanuit het meerjarenbeleidsplan Organisatie 2019-2022 de thema's digitalisering, duurzaam voorbeeldgedrag en uitstekend werkgeverschap. De crisisorganisatie heeft ook dit jaar een groot beroep gedaan op adviserende en regievoerende medewerkers van de verschillende bedrijfsvoeringsafdelingen. Deze medewerkers hebben een belangrijke rol gespeeld bij het zoeken en opzetten van test- en vaccinatielocaties, realiseren van werkplekken voor bron- en contactonderzoek, werven van het personeel en opzetten van een ictinfrastructuur en leveren van ict-middelen. Al deze werkzaamheden vonden naast de reguliere werkzaamheden plaats. Als gevolg hiervan is er minder dan gepland aandacht besteed aan de hierboven genoemde beleidsthema's.
5.2. Behaalde resultaten Digitalisering VRF haar belangrijke beleidspeiler is het verhogen en verbeteren van de digitale dienstverlening. Daarvoor heeft bedrijfsvoering samen met de primaire processen een aantal programma’s met een meerjarig karakter opgezet. Het beter inrichten van de i-functie in de organisatie, het (her)formuleren en vaststellen van informatiebeleid en de sturing op projecten zijn daar drie belangrijke voorbeelden van. Op het gebied van klantgerichte dienstverlening is de GEO-voorziening geïmplementeerd. Deze bevat geografische data voor eigen gebruik en voor partners, waaronder gemeenten. Met het oog op de Omgevingswet is er een koppeling gemaakt met de samenwerkingsomgeving. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is samen met de Omgevingswet een aantal keer uitgesteld, maar staat al wel in de startblokken. Binnen het DSO worden alle gegevens over de fysieke leefomgeving geografisch (op de kaart) en tekstueel (wet- en regelgeving) als geheel gepresenteerd en uitgewisseld. De jeugdgezondheidszorg werkt, met het programma JGZ 3.0, aan haar toekomstbestendigheid. Hiervan uit wordt er voor alle ouders in Fryslân gewerkt aan het digitaal ontsluiten van ‘mijn kinddossier’. De dataveiligheid binnen VRF is in 2021 verbeterd. Hiermee voldoen wij grotendeels aan de AVG, NEN7510 en aan BIO (Baseline Informatievoorziening Overheid).
Vanuit het project BIO/NEN zijn de eerste stappen gezet voor het implementeren van alle eisen. Deze implementatie is eind 2022 gereed (zie ook paragraaf 6.4.10). Ook zijn er een functionaris gegevensbescherming en een privacy-officer in dienst genomen (zie ook paragraaf 6.4.9). Zij hebben onder andere als opdracht om meer bewustzijn te creëren bij onze medewerkers. Ook worden er technische en organisatorische veiligheidsvoorzieningen getroffen. Het publiceren, monitoren en analyseren van data is van groot belang voor het zicht krijgen en houden op de pandemie en levert belangrijke interne stuurinformatie op. Daarom is de Business Intelligence (BI) doorontwikkeld. Het thuiswerken en het op afstand samenwerken is eveneens ondersteund (zie ook paragraaf 6.4.7) en er is een webinarruimte ingericht om zowel elkaar als onze cliënten en stakeholders te bereiken. Dit is in 2021 een effectief middel gebleken om te communiceren. 32
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Duurzaam voorbeeldgedrag Het dagelijks bestuur heeft eind 2020 de ambities uitgesproken dat de VRF een wezenlijke bijdrage aan de Sustainable Development Goals moet leveren. Deze ambitie krijgt vorm op drie terreinen: mobiliteit, energietransitie en duurzamer organiseren. Voor de brandweerkazernes zijn blauwdrukken opgesteld en deze zijn leidend voor het uitvoeren van de duurzame bouwagenda. Daarnaast hebben we duurzame thuiswerkplekken aangeschaft en worden nieuwe leveranciers langs de duurzaamheidslat gelegd. Uitstekend werkgeverschap In 2019 kreeg Veiligheidsregio Fryslân het certificaat Great Place to Work. De ambitie om hier nog vervolgstappen in te zetten is, als gevolg van de coronacrisis in 2020 en 2021, verlegd naar aandacht voor het mentaal welbevinden van medewerkers. Op de Sharepoint ‘Corona en je Werk’ kunnen medewerkers informatie vinden over (mentaal) fit blijven en (anoniem) hulp inschakelen. Er zijn diverse live-chats georganiseerd, waar medewerkers rechtstreeks vragen konden stellen aan de directie en het leidinggevend kader. Om zicht te houden op de tevredenheid van medewerkers is, ondanks de crisisstand waarin de organisatie verkeert, eind 2021 toch het onafhankelijke medewerkerstevredenheidsonderzoek Great Place to Work uitgevoerd. Deze hebben wij aangevuld met vragen die specifiek betrekking hadden op het roerige jaar 2021.
De uitkomst van de enquête en enkele aanvullende onderzoeksvragen hebben onze organisatie wederom het predicaat Great Place to Work opgeleverd: dé erkenning voor goed werkgeverschap, daar zijn we trots op! Met de aandachtspunten uit het onderzoek gaan wij in 2022 aan de slag.
5.3. Wat heeft het gekost?
Begroting na wijziging Lasten
Baten
Realisatie 2021 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
183.600 -13.553.156
14.862.067
1.981.845
-12.880.222
Programma Organisatie Organisatie-overhead
13.736.756
Dekkingsmiddelen organisatie Gemeentelijke bijdrage
12.558.209
12.558.209
12.558.208
12.558.208
14.862.067
14.540.053
-322.014
994.947
995.112
995.112
15.535.166
673.099
Resultaat voor bestemming
13.736.756
12.741.809
Reservemutaties organisatie
994.947
Totaalprogramma organisatie
13.736.756
13.736.756
-994.947
-
14.862.067
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar Deel II van de jaarrekening, bladzijde 66.
33
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
5.4. Feiten en cijfers programma Organisatie Cijfers medewerkers 2021
34
6. Paragrafen 6.1. Financiering Financieringsbeleid en afdekken van risico’s Het financieringsbeleid van Veiligheidsregio Fryslân is erop gericht om de risico’s voor langere tijd af te dekken met vastrentende leningen. De omvang en looptijd van deze leningen wordt afgestemd op de omvang en levensduur van de materiële vaste activa en gepland binnen de kaders voor de renterisiconorm. Afhankelijk van de situatie op de kapitaalmarkt en de hoogte van eigen financieringsmiddelen (eigen vermogen, voorzieningen en werkkapitaal) bestaat de mogelijkheid een deel (tot de kasgeldlimiet) kortlopend te financieren. Bij de financiering worden geen zekerheden verstrekt en worden geen afgeleide financiële instrumenten ingezet. Leningenportefeuille en liquiditeit In 2021 is een nieuwe langlopende lening aangetrokken van € 20.000.000 voor de geplande investeringen van dit jaar. Het verloop van de lening portefeuille is daarmee als volgt: Saldo per 1 januari Opname Reguliere aflossingen
€ € €
46.686.072 20.000.000 + 5.194.743 -/-
Saldo per 31 december
€
61.491.599
Met ingang van de begroting over 2020 wordt een omslagrente gehanteerd van 2% voor het toerekenen van rente aan de programma’s. De werkelijke omslagrente wijkt niet significant af van het begrootte percentage. Kasgeldlimiet Bij het begrotingstotaal (primitieve begroting) van € 86,4 miljoen is de kasgeldlimiet voor 2021 uitgekomen op € 6,9 miljoen (8,2%). Op diverse momenten gedurende het jaar is sprake geweest van een netto vlottende schuld, tot maximaal € 1,0 miljoen. De kasgeldlimiet werd in 2021 derhalve niet overschreden. Renterisiconorm De renterisiconorm voor 2021 is gesteld op 20% van het begrotingstotaal, ofwel € 16,8 miljoen. Dit betekent dat in 2021 voor maximaal € 16,8 miljoen mocht worden afgelost. In 2021 komt het totaal aan aflossingen op € 5,2 miljoen, dat is ruim onder de renterisiconorm. Bij het samenstellen van de lening portefeuille is ervoor gezorgd dat ook in de toekomst de renterisiconorm niet wordt overschreden. Schatkistbankieren Sinds 15 december 2013 is de ‘Wet verplicht schatkistbankieren’ van toepassing. Met ingang van deze datum dient Veiligheidsregio Fryslân haar overtollige liquide middelen aan te houden in de schatkist. Dit met uitzondering van een saldo tot het geldende drempelbedrag, wat voor 2021 is gesteld op € 628.944.
De naleving van de regeling voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen in de toelichting op de balans, als onderdeel ‘kortlopende vorderingen’. Hieruit blijkt dat het drempelbedrag niet wordt overschreden.
35
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Bespaarde rente FLO-overgangsrecht In juli 2018 heeft gemeente Leeuwarden zijn verplichting inzake het FLO-overgangsrecht afgekocht bij de VRF. Uit de ontvangen afkoopsom van € 7,8 miljoen is een voorziening gevormd voor de contante waarde van de verplichting per 1 januari 2018 (€ 7,1 miljoen), het restant is gestort in een bestemmingsreserve. Conform het besluit van het algemeen bestuur wordt de met de afkoopsom bespaarde rente gebruikt om de voorziening (die gewaardeerd is op contante waarde) op te renten (tegen de contractueel afgesproken 2,5%), en om rente toe te voegen aan de bestemmingsreserve.
6.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt het weerstandsvermogen omschreven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit van de organisatie en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen kan ook worden omschreven als de mate waarin de organisatie in staat is om omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid hoeft te worden aangepast. De weerstandscapaciteit dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Beleid Het beleid rondom weerstandsvermogen en risicobeheersing is vastgelegd in de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2019-2022’. De hoofdlijnen van dit beleid zijn als volgt. 1. Binnen de gemeenschappelijke regeling wordt geen eigen weerstandscapaciteit aangehouden. In plaats daarvan worden de gemeenten geïnformeerd over de risico’s die aanwezig zijn, zodat ze hier rekening mee kunnen houden in hun eigen paragraaf weerstandsvermogen; 2. In de paragraaf weerstandsvermogen worden naast de reguliere risico’s ook de risico’s opgenomen die mogelijk structurele impact kunnen hebben op de begroting van de VRF (zie kopje ‘structurele risico’s’). 3. De gemeenschappelijke regeling maakt gebruik van een egalisatiereserve. Deze wordt gebruikt om incidentele schommelingen in het resultaat op te vangen.
Het saldo van de egalisatiereserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotingstotaal. 4. Er wordt geen post onvoorzien aangehouden in de begroting. Het eerder als ‘onvoorzien’ aangemerkte budget heeft geen relatie met het risicoprofiel, en is daarom omgevormd naar een budget voor bovenmatige personele fricties. Risico's en weerstandscapaciteit Sinds de vaststelling van de nota weerstandsvermogen zijn geen wijzigingen opgetreden in de risico’s die meewegen voor de weerstandscapaciteit. Dit zijn de volgende zaken: • Wegvallen van maatwerk- en markttaken: Veiligheidsregio Fryslân voert diverse taken uit die nauw verbonden zijn met de basistaak, maar niet collectief worden uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn maatwerk Jeugdgezondheidszorg (JGZ), dienstverlening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en reizigersvaccinaties. Op deze taken wordt deels vast personeel ingezet en er wordt een beroep gedaan op overhead. Daarnaast wordt een winstmarge op deze taken gecalculeerd. Deze zorgt ervoor dat de collectieve basistaak goedkoper wordt. Wegvallen van deze taken zorgt voor zowel incidentele fricties als het vervallen van structurele dekking; • Fysieke en psychische schade door werkzaamheden: het optreden van personeel en vrijwilligers bij incidenten kan fysieke en psychische schade opleveren, die niet altijd goed te verzekeren is.
De gevolgen hiervan kunnen verstrekkend zijn, bijvoorbeeld blijvende arbeidsongeschiktheid. • Het niet kunnen werven van voldoende kwalitatief personeel, waardoor de taak- uitvoering in gevaar komt: bij de huidige arbeidsmarkt is het lastig om voldoende kwalitatief personeel te werven. Dit probleem doet zich voor bij alle organisatie- onderdelen. Het gevolg kan zijn dat de kwaliteit van de dienstverlening onder druk komt of alleen kan worden gerealiseerd tegen onevenredig hoge kosten. 36
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Weerstandscapaciteit De gemeenschappelijke regeling heeft geen eigen weerstandscapaciteit. De risico’s die zich voordoen worden daarom in beginsel afgewenteld op de deelnemende gemeenten. Structurele risico’s Voor de komende jaren zijn enkele grote structurele risico’s aangemerkt, dit betreft: Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Door deze wet vallen de meeste ambtenaren per 1 januari 2020 onder het private arbeidsrecht. Personeel in dienst van veiligheidsregio’s zijn hiervan voorlopig uitgezonderd, mede door de bijzondere rechtspositie van brandweervrijwilligers. Ook in 2022 kan nog gebruik worden gemaakt van deze uitzonderingspositie. De incidenteel beschikbare middelen van € 100.000 blijven staan tot volgend jaar. Ondertussen is een werkgeversvereniging opgericht, die nodig is om straks tot arbeidsvoorwaarden te komen die passen bij de nieuwe wet. De veiligheidsregio’s kunnen hierdoor snel handelen wanneer het personeel van de veiligheidsregio’s onder de Wnra valt. Taakdifferentiatie brandweervrijwilligers De huidige rechtspositie voor brandweervrijwilligers is in strijd met Europese wet- en regelgeving. In de zomer van 2021 is decharge verleend aan de landelijke denktank die onderzocht heeft hoe fundamenteel onderscheid te maken is tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers.
Een nieuwe stuurgroep heeft opdracht gekregen om een implementatieplan voor de eerste bouwsteen uit te werken. Het uitgangspunt: in beginsel kan er niet langer gewerkt worden met gekazerneerde en geconsigneerde vrijwilligers. Op landelijk niveau wordt gesproken over dekking voor de meerkosten van de implementatie en effecten van bouwsteen één. Ten tweede is de opdracht te onderzoeken wat andere wenselijke thema’s kunnen zijn om toe te werken naar een toekomstbestendig brandweerstelstel. In opdracht van de minister J en V concludeerden juristen eind van het jaar dat het goed verdedigbaar is dat het Europese recht geen taakdifferentiatie vereist, op voorwaarde dat het onderscheid tussen vrijwilligers en beroeps duidelijker wordt. Dit bevestigt de juistheid van de reeds ingezette weg om bouwsteen één te implementeren. Hierdoor zullen de initieel verwachte extra kosten lager uitvallen. Daarentegen is het zeker dat voor de implementatie van deze bouwsteen structureel extra kosten moeten worden gemaakt. Het is nog onduidelijk wie deze kosten gaat dragen. Evaluatie Wet veiligheidsregio’s Tien jaar na de invoering van de Wet veiligheidsregio’s heeft de evaluatiecommissie Wet veiligheidsregio’s onderzocht hoe de wet- en regelgeving uitpakt. In opdracht van de minister van Justitie en Veiligheid is onderzocht of de wet aansluit bij de huidige situatie.
Ook is onderzocht of de wet ons voldoende voorbereidt op toekomstige dreigingen, maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in de crisisbeheersing in het algemeen. Het nieuwe kabinet zal in 2022 met de conclusies en aanbevelingen aan de slag gaan. Dan wordt ook duidelijk welke veranderingen dit voor Veiligheidsregio Fryslân met zich meebrengt. We verwachten dat deze beperkt zijn; dankzij aanpassingen in onze organisatiestructuur voldoen wij voor een deel al aan de aanbevelingen. Evaluatie wet gemeenschappelijke regelingen De evaluatiecommissie Wgr heeft haar onderzoeksrapport naar de doeltreffendheid en effecten van de Wet veiligheidsregio’s en onderliggende regelgeving in de praktijk uitgebracht. De commissie concludeert in haar rapport dat vernieuwing van de Wet veiligheids-regio’s noodzakelijk is en heeft hiervoor aanbevelingen gegeven. Dit onderwerp zal door het nieuwe kabinet worden behandeld. Ondertussen is de branche wel aan de slag met de aanbevelingen van de commissie. Het is op dit moment nog onduidelijk welke impact dit gaat hebben.
37
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Omgevingswet De komst van de Omgevingswet (per 1 juli 2022) bevordert de integrale afweging als het gaat om besluiten in de fysieke leefomgeving. Alle aspecten die van invloed zijn, moeten meegenomen worden; en dus zeker ook veiligheid en gezondheid. De introductie van de Omgevingswet gaat nog steeds met veel onzekerheden gepaard. Zo ook wanneer het gaat over hoe groot de vraag vanuit gemeenten daadwerkelijk gaat worden. Het is daarom onzeker op welke wijze de kosten zich zullen ontwikkelen. Functioneel leeftijdsontslag (FLO) Door de landelijke netto afspraak hebben wijzingen in diverse wet- en regelgeving, zoals caoverhogingen, directe financiële gevolgen op het FLO. Ontwikkelingen in de CAO gemeenten en de afschaffing van de levensloopregeling kunnen ervoor zorgen dat de bestemmingsreserve eerder uitgeput is dan waarmee op het moment van overname rekening is gehouden. Rente Op dit moment zijn de financieringslasten erg laag door de huidige rentesystematiek levert dit een voordeel op voor de gemeenten. Echter bij een stijgende marktrente zal de rentelast hoger worden dan de beschikbare uitzetting van de kapitaalslasten, wat resulteert in een direct nadeel voor de gemeenten.
Datadiefstal Naar aanleiding van een geval van datadiefstal uit de GGD-systemen die worden gebruikt in de Covid-19 bestrijding, waarover veel publiciteit is geweest, is de Autoriteit Persoonsgegevens begin februari 2021 bij een tweetal direct bij die datadiefstal betrokken GGD’en en de landelijke koepelorganisatie GGD Ghor Nederland, die de betreffende IT-systemen voor alle regionale GGD’en beheert, een onderzoek gestart naar het gebruik van die systemen en de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Alhoewel GGD Fryslân niet direct betrokken is in het onderzoek zijn de bevindingen van de Autoriteit Persoonsgegevens ook relevant voor GGD Fryslân, omdat de betreffende IT-systemen door alle GGD’en worden gebruikt. De door de Autoriteit Persoonsgegevens benoemde verbeterpunten zijn en worden, waar nodig, ook binnen GGD Fryslân geïmplementeerd. Hierover vindt ook continue afstemming plaats met GGD Ghor Nederland en de overige GGD’en. Coronacrisis De coronacrisis doet een beroep op ons aanpassings- en uithoudingsvermogen. Ruim anderhalf jaar anticiperen we op de golven van de pandemie, voeren we extra taken uit binnen de crisisorganisatie en proberen we zo goed mogelijk onze reguliere taken uit te voeren. Naast de (zorg)inhoudelijke taken die de GGD en crisisorganisatie uitvoeren, heeft de crisis ook invloed op ondersteunende en adviserende taken.
De afdelingen Facilitair, Informatiemanagement & ICT, Financiën en Personeel & Organisatie leveren veel extra denk- en uitvoeringswerk. In dit proces worden de additionele taken zeer zorgvuldig opgepakt, maar op een later tijdstip zou kunnen blijken dat een genomen beslissing toch financiële gevolgen heeft anders dan was voorzien. In het geval van bijvoorbeeld het aangaan van huurcontracten voor nieuwe test- of vaccinatielocaties of voor de inhuur van personeel zouden de verplichtingen langer door kunnen lopen dan de vergoeding vanuit VWS. In het geval zich dergelijke gevallen voordoen, dan zullen de effecten incidenteel van aard zijn en geen structurele gevolgen hebben voor de begroting.
38
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Financiële kengetallen Van de in het BBV opgenomen kengetallen zijn vier van toepassing bij Veiligheidsregio Fryslân. Deze kengetallen zijn als volgt uitgewerkt: Kengetallen
Jaarverslag 2020
Begroting 2021
Jaarverslag 2021
Netto-schuldquote
57,15%
82,66%
30,37%
Netto-schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
57,15%
82,66%
30,37%
Solvabiliteit
7,78%
1,72%
10,01%
0%
0%
0-
Structurele exploitatieruimte
Netto-schuldquote De netto-schuldquote weerspiegelt het schuldenniveau van de organisatie ten opzichte van de exploitatie. Hoe hoger het getal, des te groter de netto-schuld ten opzichte van het begrotingstotaal. Dat de netto-schuldquote veel lager is dan begroot, wordt vooral veroorzaakt doordat de geplande langlopende lening niet in die omvang is aangetrokken. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de organisatie kan voldoen aan haar financiële verplichtingen, en wordt berekend als het aandeel eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen (balanstotaal). In de in de nota’s weerstandsvermogen en reserves/ voorzieningen is vastgelegd dat de aangehouden reserves minimaal zijn. Anderzijds leiden de kapitaalintensieve activiteiten tot een hoge mate van externe financiering. De solvabiliteit is als gevolg van deze factoren laag. De solvabiliteit is hoger dan begroot, door het niet uitgeven van gereserveerde bedragen voor in te halen werkzaamheden.
6.3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid rondom het beheer van de gebouwen die Veiligheidsregio Fryslân in eigendom heeft. Wij hebben onderstaande gebouwen in eigendom/beheer. • Het hoofdkantoor aan de Harlingertrekweg. • 66 Brandweerkazernes, waarvan 48 in eigendom. • 48 locaties voor JGZ, allen gehuurd. • Het Regionaal Coördinatie Centrum (RCC), ondergebracht bij de meldkamer. Dit pand betreft deels eigendom en wordt vanaf medio 2021 gehuurd. Daarnaast zijn er tijdens de COVID pandemie vijf panden gehuurd ten behoeve van vaccineren en zeven panden gehuurd om in gebruik te nemen als testlocatie.
39
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Kwaliteitsniveau Als grondslag voor het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen worden vaak de NEN2767 richtlijnen toegepast. De NEN-2767 is een breed toegepaste wijze van conditiemeting, waarmee de technische kwaliteit van bouw- en installatiedelen op een objectieve manier wordt vastgelegd. Er zijn zes niveaus, die verschillen in kwaliteit aangeven Niveau 1 is ‘uitstekend’, niveau 6 is ‘zeer slecht’. Ons streven bij het beheer en onderhoud is net als voorgaande jaren conditiescore 3. De score betekent dat wij een ‘redelijk conditie’ nastreven. Plaatselijk zichtbare veroudering vinden wij acceptabel, zolang de functievervulling van bouw- en installatiedelen niet in gevaar komt. Bij de huurlocaties streven wij er naar om een vergelijkbaar kwaliteitsniveau vast te leggen in de huurovereenkomsten. Op basis van dit uitgangspunt hebben wij onderhoudsvoorzieningen gevormd. Middels een onderhoudsvoorziening worden de lasten van groot onderhoud over de jaren geëgaliseerd. De dotatie aan de voorziening (met andere woorden: de jaarlijkse lasten) is het gemiddelde bedrag van het groot onderhoud dat de komende 30 jaar gepland is. Wettelijk gezien moet dit eens in de vijf jaar, maar in de praktijk hanteren wij een richtlijn van eens in de drie jaar. Het uitgevoerde onderhoud is in 2021 niet volledig volgens plan verlopen. Een belangrijke oorzaak hiervoor betreft de coronacrisis.
Doordat er op grond van rijksbeleid periodiek testen vaccinatielocaties zijn op- en afgebouwd, is de inspanning van de organisatie minder gericht geweest de reguliere taken, zoals het onderhoud van het reguliere vastgoed. In 2022 zal dan ook een inhaalslag moeten worden gemaakt. Investeringen Eerder hebben we grootschalige nieuwbouw- en verbouwplannen uitgesteld, in afwachting van besluiten over taakdifferentiatie. Een aantal brandweerposten bevindt zich in minder goede staat waardoor in overleg met de Bestuurscommissie Veiligheid de bouwagenda weer is opgestart. Op basis van een nieuwe planning en financiële doorrekening is het toekomstperspectief geschetst voor de uitvoering van deze bouwagenda. De komende vijf jaar voeren we de plannen voor meerdere posten uit. De financiële lasten zijn, op basis van het prijspeil medio 2021, tot 2040 gedekt in de meerjaren investeringsplanning. Om te borgen dat de planning, kwaliteit en kosten van de uitvoering van bouwagenda binnen de gestelde kaders blijven, is in 2021 een stuurgroep bouwagenda opgericht, waarin verschillende specialisaties zijn opgenomen. Hiermee beogen wij eventuele verassingen tijdig te onderkennen, zodat er eventueel gepast en tijdig ingegrepen kan worden.
6.4. Bedrijfsvoering 6.4.1. Inleiding Door de afdeling Bedrijfsvoering wordt een bijdrage aan een veilig en gezond Fryslân geleverd door de kerntaken van VRF (brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheidszorg) zo pro-actief, gericht en effectief mogelijk te adviseren en ondersteunen. De afdelingen Communicatie, Informatiemanagement, Huisvesting en facilitaire zaken, Inkoop, Juridische zaken, P&O, Financiën en Administratie werken intensief samen met Brandweer, GGD en Crisisbeheersing. Bedrijfsvoering faciliteert, adviseert en bewaakt de grenzen. Door deze taken centraal te beleggen, worden de kosten en de kwetsbaarheid verlaagd terwijl de kwaliteit van de primaire processen hoger wordt. In deze paragraaf Bedrijfsvoering besteden we aandacht aan de onderwerpen, die bijdragen aan het inzicht van het bestuur.
40
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
6.4.2. Toekomstbestendige Bedijfsvoering Op 1 juli 2020 werd de begroting 2021 vastgesteld en daarmee werd het proces rondom Toekomstbestendige Bedrijfsvoering (TBB) afgesloten. Het proces begon met een benchmark waarbij de toereikendheid van de ondersteunende diensten werd beoordeeld. Deze benchmark toonde aan dat de kwaliteit van de ondersteunende diensten onder druk stond. Door middel van een vervolgonderzoek is concreet gemaakt welke risico’s hierdoor werden gelopen en welke investering er nodig was om deze af te dekken. Middels de begroting 2021 zijn de noodzakelijke financiële middelen beschikbaar gesteld. Het uitgangspunt was om in 2020 te starten met de eerste kwaliteitsverbetering. Door de coronacrisis hebben diverse werkzaamheden vertraging opgelopen waardoor een deel van de activiteiten voor kwaliteitsverbetering doorliepen naar 2021. Middels de eerste begrotingswijziging zijn de financiële middelen overgeheveld naar 2021. In 2021 zijn grote en noodzakelijke stappen gezet om de bedrijfsvoering te verbeteren en toekomstbestendig in te richten. Een groot deel van de beschikbare middelen is omgezet in kennis, nieuwe systemen en extra formatie. Denk hierbij aan ict-systemen, het aanstellen van extra menskracht bij P&O, Communicatie, Informatiemanagement, Huisvesting en facilitair en Financiën.
Ook hebben wij externe expertise ingehuurd om het fundament voor informatiemanagement VRF te versterken. 6.4.3. Investeren in informatievoorziening (digitalisering) en ICT Hierbij verwijzen wij naar bovenstaande en hoofdstuk 5 Programmaverantwoording Organisatie, organisatiethema digitalisering en naar paragraaf 6.4.2 Toekomstbestendige Bedrijfsvoering. 6.4.4. Begroting 3.0 In 2021 is het traject ‘Begroting 3.0’ doorlopen. Wij onderzochten hoe wij het bestuur en de gemeenteraden in de toekomst het beste kunnen informeren en welke begroting daarbij past. De uitkomst is dat we vanaf 2023 met het programma Gezondheid en het programma Veiligheid gaan werken. Dit laatste programma valt uiteen in het programma Brandweer en het programma Crisisbeheersing. Het programma Organisatie komt te vervallen. Deze opzet wordt gehanteerd in de meerjarenbeleidsplannen 2023-2026 en passen wij daarna toe in de toekomstige kaderbrieven, begrotingen en jaarstukken. 6.4.5. Tevredenheid bestuur In de periode van november 2020 tot februari 2021 is er een tevredenheidsonderzoek onder bestuurders gehouden. Daaruit blijkt dat zij positief gestemd zijn over zaken als de bestuurlijke inrichting, de wijze van overleggen, de behandeling én de voorbereiding van de onderwerpen. Uiteraard is er ook een aantal verbeterwensen.
Het plan van aanpak om de verbeter-punten door te voeren is op 15 december 2021 door het Algemeen Bestuur vastgesteld en wordt in 2022 uitgevoerd. 6.4.6. Betaaltermijn VRF streeft ernaar om facturen snel te betalen. Deze doelstelling is vertaald in de ambitie om 95% van de facturen binnen 14 dagen te betalen. Dit percentage is de afgelopen jaren behaald. In 2021 liep de betaaltermijn, als gevolg van een verdubbeling van de administratieve lasten door de corona activiteiten (35.969 facturen afgedaan), logischerwijs iets op, namelijk naar 82,9% (gemiddelde betaaltermijn van 17 dagen). 6.4.7. Bewust en hybride werken Het project Bewust Werken is afgerond. Er is overgestapt op werken met SharePoint en Teams en iedereen heeft een eigen device. Dit maakt het werk flexibeler en gemakkelijker: er kan altijd en overal worden gewerkt, er is toegang tot data en samenwerken gaat makkelijker. De afgelopen periode heeft de meerwaarde van Bewust Werken zich bewezen. De voorzieningen voor thuiswerken en veel digitaal overleggen waren, voordat corona haar intrede deed, getroffen en maakte op afstand werken direct mogelijk.
41
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
De coronacrisis heeft groot effect op de manier van werken. Het thuiswerken en de anderhalve metersamenleving heeft beperkingen met zich meegebracht. Ook heeft het ons geïnspireerd om anders naar de manier van werken en het gebruik van de werklocaties te kijken. Het gedeeltelijk thuis- en op kantoor werken zal blijven, ook na de crisis. Dit onderdeel van hybride werken kan van invloed zijn op de huisvesting. Dit wordt momenteel onderzocht. Zodra hierover en over de investering die dit vraagt meer duidelijk is, wordt het bestuur geïnformeerd. 6.4.8. Opbouw personeel In onderstaand overzicht is de formatie van VRF vermeld in fte (excl. corona GGD) voor de periode 2021. Kolom Personeelslid
Uitzendkracht/ extern
Stagiair
Eindtotaal
ORG CB GGD BRW
101,12 26,67 347,07 172,19
16,50 2,11 3,12 2,00 40,83 46,18 5,00
119,73 31,79 434,08 177,19
Eindtotaal
647,05
65,45
762,79
50,29
6.4.9. Verzuim Gezonde medewerkers
95,28%
Verzuimpercentage
4,72%
Meldfrequentie
0,54
In 2021 was het verzuimpercentage 0,28% hoger dan in 2020. De meldingsfrequentie is 0,10 lager dan in 2020. Concreet betekent dit dat medewerkers zich in 2021 minder vaak ziekmeldden. De ziekteduur was gemiddeld wel iets langer dan in 2020. Overigens staan deze ziektecasussen los van uitval door het coronavirus, daarvan waren medewerkers relatief gezien kort uit de roulatie. 6.4.10. Privacy Er zijn organisatorische en technische maatregelen getroffen om de privacy binnen de verwerking van persoonsgegevens verder te waarborgen. De functionaris gegevensbescherming en privacy-officer zien toe op de toepassing van de privacywetgeving en rapporteren hierover aan de directie en het dagelijks bestuur (rapportage 2021 wordt voor de zomer 2022 aangeboden). Het doel is om het aantal incidenten te voorkomen, te beperken en af te laten nemen. 6.4.11 BIO en NEN7510 De BIO (Baseline Informatievoorziening Overheid) is het normenkader op het gebied van informatieveiligheid. Het Veiligheidsberaad, waarin de voorzitters van de 25 Veiligheidsregio’s zitting hebben, heeft een toenemende behoefte aan meer samenwerking op het gebied van informatieveiligheid. De aanleiding hiervoor is: a) b) c)
De dreigingen en de risico’s op hacking nemen toe. De financiële kosten en het afbreukrisico dat een veiligheidsregio loopt als ze daadwerkelijk getroffen wordt door een hack is groot. Veiligheidsregio’s hebben een voorbeeldfunctie richting ketenpartners en een collectieve verantwoordelijkheid, waarbij elke regio zo zwak is als de zwakste schakel.
42
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Om hierop in te spelen is landelijk het Versnellingsplan Informatieveiligheid gestart. Dit verplicht iedere veiligheidsregio om op 1 januari 2023 te voldoen aan de BIO en de bijhorende GGD aan de NEN 7510. Ook voor het aansluiten van VRF op het landelijke vertrouwelijke Informatie-uitwisselingssysteem (waarschuwt bij cyberaanvallen) van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) is voldoen aan de BIO noodzakelijk. VRF is gestart met de voor-bereidingen en in 2022 heeft de implementatie prioriteit. 6.4.12. Integriteitsbeleid VRF wil een integere organisatie zijn en laat dit terugkomen in haar kernwaarden: betrokken, betrouwbaar en professioneel. In dit kader is binnen VRF integriteitsbeleid opgesteld. Doelstelling van dit beleid is om het onderwerp integriteit onder de aandacht te brengen, bespreekbaar te maken, helderheid te verschaffen over wat wordt verwacht van medewerkers en management en hoe om te gaan met eventuele misstanden. Integriteit is ook een vast onderdeel van de dag voor nieuwe medewerkers: de directeur gaat met de medewerkers in gesprek over integriteit en de kernwaarden. In deze bijeenkomst neemt hij ook bij iedereen de eed of belofte af. Ook wordt voor elke medewerker een Verklaring Omtrent Gedrag aangevraagd. 6.4.13.
Gedragscode De gedragscode is bedoeld om rechten en plichten, procedures en sancties, die wettelijk zijn vastgelegd, te concretiseren naar algemeen geldende gedragsregels voor het handelen binnen en buiten VRF. Het is een middel dat houvast biedt bij de dagelijkse zuivere en professionele omgang met de klant en met elkaar en is een uitwerking van het integriteitsbeleid. De gedragscode geldt voor alle medewerkers in dienst van VRF, inclusief vrijwilligers en ook voor andere personen die werkzaamheden verrichten voor VRF, zoals stagiaires, uitzendkrachten en ZZP’ers. Van al deze medewerkers wordt verwacht dat zij te allen tijde conform deze afspraken professioneel en hoogwaardig handelen.
6.5. Verbonden partijen Definitie Verbonden Partij Een Verbonden Partij (VP) is een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin de VRF een financieel én een bestuurlijk belang heeft. Er is sprake van een financieel belang als de VRF aansprakelijk is bij het niet nakomen van de verplichtingen door de rechtspersoon. Er is sprake van een bestuurlijk belang als de VRF vertegenwoordigd is in het bestuur of zeggenschap daarin kan uitoefenen. Gelet op deze kwalificaties van belang kent de VRF geen verbonden partijen. Hieronder wordt Stichting BON waarmee de VRF een nauwe betrokkenheid heeft genoemd. Stichting BON De bestuurlijke deelname, samen met de veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe, in de Stichting Brandweeropleidingen Noord (BON) benadert de definitie van een verbonden partij. Er is echter volgens de statuten geen sprake van een financieel belang in de stichting. De stichting is aandeelhouder in de BON B.V. De BON B.V. heeft een 100%-deelneming in Oefencentrum Noord B.V. en Brandweeropleidingen Noord B.V. De BON factureert de afgenomen dienstverlening (opleiden of oefenen). Stichting BON is daarom formeel geen verbon-den partij.
43
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
6.6. Covid-19 Het jaar 2021 stond wederom in het teken van de pandemie. Het hele jaar is de organisatie bezig geweest met de bestrijding ervan. Gedurende het jaar bewoog de aard van de landelijke opdracht van het Ministerie van VWS mee met de epidemiologische situatie in Nederland. Als GGD Fryslân is dit meebewegen binnen de clusters Bron – en Contactonderzoek (BCO), Testen, Vaccineren steeds gelukt. Er waren grote pieken en dalen in het aantal besmettingen en daarmee ook in het aantal bron- en contactonderzoeken en testafnames. Aan het begin van het jaar hadden we te maken met nog hoge aantallen besmettingen, in de loop van het voorjaar en de zomer was er een sterke afname maar begin oktober nam het aantal besmettingen weer toe. Het venijn zat in de staart Voor onze organisatie zat het venijn in de staart van 2021. De vaccinatiecampagne is op 15 januari 2021 met 334 vaccinaties gestart op de vaccinatie locatie in het WTC Leeuwarden. In maart en april openden ook de locaties in Drachten, Sneek, Heerenveen, Dokkum, Franeker, Koudum en Appelscha hun deuren. Voor de Waddeneilanden volgden wij samen met de gemeenten aldaar een ‘eigen’ vaccinatiestrategie, na goedkeuring van het RIVM en VWS. Op het hoogtepunt van deze eerste vaccinatiecampagne zijn er in één week 53.486 friezen gevaccineerd. Na deze piek nam het aantal vaccinaties af.
Daarom werdende locaties in Appelscha, Koudum en Franeker in augustus gesloten. De overgebleven locaties schaalden wij af of brachten wij in ‘slaapstand’. Het wijk- en doelgroepgericht vaccineren startte op 2 juni met een landelijke primeur van de vaccinatiebus. In de periode die daarop volgde heeft de bus op ruim 30 verschillende locaties tussen Holwerd en Wolvega gestaan en zijn er in de bus 5.555 vaccinaties gezet. Daarnaast zijn er 3.069 vaccinaties gezet op diverse pop-up locaties in bestaande wijk- en/of dorpsgebouwen, scholen en medische centra. Ook zijn diverse vaccinatie momenten georganiseerd voor specfieke doelgroepen zoals het AZC en de maatschappelijke opvang. In november zijn de locaties klaargestoomd voor het boosteroffensief dat op 19 november startte in Dokkum. In de maanden november en december volgden 195.500 boostervaccinaties voor Friese burgers, met een record van 81.356 in de laatste week van 2021. In totaal zijn er in 2021 954.228 vaccinaties bij Friese burgers gezet. Om dit te realiseren heeft GGD Fryslân samengewerkt met diverse partners, waaronder Tempo Team, de Friese Huisartsen Vereniging, Heelkunde Friesland, Rode Kruis, NHL/Stenden, ROC Friese Poort, Licomar, Kijlstra, de Friese gemeenten, de Friese apothekers vereniging, Arriva en GGD GHOR Nederland. Boostervaccinatie Op 2 november kwam de landelijke opdracht om te komen tot een boostercampagne.
In een tijdsbestek van twee weken hebben we als GGD Fryslân de start van de booster vaccinatiecampagne weten te realiseren. In de weken daarna is de opdracht verzwaard van alle 60-plussers naar alle 18-plussers die voor eind januari 2022 een boostervaccinatie moeten kunnen krijgen. Om deze opdracht te kunnen volbrengen moest de oorspronkelijke opdracht van 6.100 vaccinaties in week 49 in omhoog naar 60.000 vaccinaties per week in week 52. Een hele grote opgave waardoor er enorm opgeschaald moest worden in lijnen, locaties en personeel.
44
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Een greep uit de acties die we hebben ondernomen: • Lean specialist ingezet voor het optimaliseren processen en priksnelheid. • Inzet defensie gerealiseerd. • Huisartsen opgeroepen om ondersteuning te bieden bij medisch toezicht op locaties en het zetten van boostervaccinaties bij instellingen zonder medische dienst. • Inzet van eigen GGD / VRF medewerkers. • Beroep gedaan op netwerkpartners bij gemeentes, in de zorg, het onderwijs en de horeca. • Prikevents voor zorgmedewerkers en eigen personeel georganiseerd. • Een beroep gedaan op vrijwilligers. (EHBO, verkeersregelaars etc.) Bron- en Contactonderzoek Ook op het gebied van testen en bron- en contactonderzoek hadden we te maken met een grote opgave. Van het klaarstaan voor een basisvolume van 1.500 testen per dag naar een basisvolume van 6.000 per dag begin december. Ook het testen van alle niet mobiele thuiswonenden en de bewoners van instellingen zonder medische dienst maakte deel uit van de GGD-opdracht. Een opdracht die we uiteindelijk hebben volbracht. Aantal medewerkers Coronaorganisatie Onderdeel
Totaal aantal medewerkers
GGD Cluster Bron- en contactonderzoek GGD Cluster Testen, Advies & Triage GGD Cluster vaccineren Corona GGD Uitvoeringsteams Corona
379 696 1446 81
Eindtotaal
2602
Testen Aantal uitgevoerde testen in 2021
Maand
Aantal testen
januari
41.281
februari
34.390
maart
68.593
april
60.650
mei
38.713
juni
19.304
juli
36.719
augustus
18.146
september
29.574
oktober
32.235
november
93.609
december
65.151
Totaal
538.365
45
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Bron- en Contactonderzoeken Aantal uitgevoerde onderzoeken in 2021 Maand
Aantal BCO’s
Fase
januari
6.566
M.n. fase 1 en 3
februari
4.810
M.n. fase 1
maart
6.400
M.n. fase 1 en 3
april
6.117
M.n. fase 1
mei
3.959
M.n. fase 1
juni
723
M.n. fase 1
juli
4.313
M.n. fase 1 t/m 5 (m.u.v. 2)
augustus
2.747
M.n. fase 1
september
3.164
M.n. fase 3
oktober
4.861
M.n. fase 1, 3 en 4
november
20.025
M.n. fase 5
december
18.918
M.n. fase 4 en 5
Totaal
82.603
-
Vaccineren Aantal uitgevoerde onderzoeken in 2021 2021j
Week 47
Week 48
Week 49
Week 50
Week 51
Week 52
Aantal boosters 2450 8875 gezet
20300
35150
44375
85575
Totaal aantal gezette vaccinaties Aantal uitgevoerde onderzoeken in 2021 2021 Totaal gezette 1e prikken
399.000
Totaal gezette 2e prikken
355.300
Totaal gezette 3e prikken
4.900
Totaal gezette boosters
196.700
Totaal
955.900
46
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Verantwoording GGD Aantal uitgevoerde onderzoeken in 2021 Kostensoort
Meerkosten 2021
Bron- en contactonderzoek
12.655.997
Bemonstering
15.762.262
COVID-19 vaccinatie
31.265.917
Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB)
757.058
Ondersteuning
1.507.983
Subtotaal
2.265.042
Minder baten (verrekend met minder lasten) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht
179.612
Reizigerszorg
259.918
Overig
-146.957
Subtotaal
292.573
Totaal meerkosten
62.241.791
47
Deel II Jaarrekening 2021 Veiligheidsregio Fryslân
48
7. Jaarrekening
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
7.1. Balans per 31 december 2021 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste Activa Investeringen met een economisch nut
31-12-2021
31-12-2020
64.637.174
67.851.724
Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Rekening-courant verhouding met het Rijk Overige vorderingen
4.807.458 24.308.557 1.953.523
4.722.339 780.968 1.466.966 31.069.538
6.970.273
Liquide middelen 459.378 Overlopende activa Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel van: 203.095 - het Rijk 16.226 97.034 - overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van 1.294.631 2.485.451 de volgende begrotingskjaren komen
469.554
1.310.857
2.785.581
97.476.946
78.077.132
PASSIVA Vaste passiva Eigen Vermogen Algemene reserve Egalisatiereserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat
2.092.965 4.675.077 2.985.062
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorzieningen ter egalisatie van lasten Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer Onderhandse leningen van: - Binnenlandse banken en overige financiële instellingen
428.065 1.856.970 3.790.666 9.753.104
8.189.980 1.427.620
6.075.701
7.777.145 1.221.895
9.617.599
8.999.040
61.482.871
46.686.071
Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypischelooptijd korter dan 1 jaar Kasgeldlening Overige schulden
10.375.945
Overlopende passiva Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel van: - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgend begrotingsjaar komen
6.000.000 7.784.996 10.375.945
1.769.569 274.559 4.203.298
13.784.996
203.620 227.303 2.100.400
6.247.427
2.531.324
97.476.945
78.077.132
49
7.2. Overzicht baten en lasten 2021 - deel 1 Primitieve begroting
Lasten
Baten
Begroting na wijziging Saldo
Lasten
241.496 -14.122.123
Realisatie 2021
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
14.598.275
50.290
-14.547.985
9.784.442
2.962.835
-6.821.607
Verschil
16.544.201
2.679.567
-13.864.634
683.351
9.672.592
3.157.861
-6.514.731
306.876 177.720
Programma Gezondheid Pijler 1
14.363.619
Pijler 2
9.527.232
2.999.471
-6.527.761
Pijler 3
1.539.149
948.695
-590.454
1.579.327
966.208
-613.119
61.111.449
60.676.050
-435.399
Pijler 4
1.680.412
1.680.412
-
1.677.826
1.677.826
-
1.500.284
1.500.284
-
-
27.110.412
5.870.074 -21.240.338
27.639.870
5.657.159
-21.982.711
88.828.526
68.013.762
-20.814.764
1.167.947
20.892.338
20.892.338
-
21.034.920
21.034.920
21.034.920
21.034.920
-
-
20.892.338
20.892.338
-
21.034.920
21.034.920
-
21.034.920
21.034.920
-
Dekkingsmiddelen gezondheid Gemeentelijke bijdrage
Totaal saldo van baten en lasten
27.110.412
26.762.412
-348.000
27.639.870
26.692.079
-947.791
88.828.526
89.048.682
220.156
1.167.947
Reservemutaties gezondheid
102.000
450.000
348.000
102.000
1.049.791
947.791
102.000
287.902
185.902
-761.889
27.212.412
27.212.412
-
27.741.870
27.741.870
-
88.930.526
89.336.584
406.058
406.058
4.637.353
200.614
-4.436.739
4.677.925
200.614
-4.477.311
4.568.923
216.972
-4.351.951
125.360
2.778.928
2.778.928
2.816.402
2.816.402
2.876.389
2.876.389
59.987
1.657.811
1.657.811
1.657.811
1.657.811
1.657.811
1.657.811
-
-
4.436.739
4.436.739
-
4.474.213
4.474.213
-
4.534.200
4.534.200
59.987
Totaal saldo van baten en lasten
4.637.353
4.637.353
-
4.677.925
4.674.827
-3.098
4.568.923
4.751.172
182.249
185.347
Reservemutaties crisisbeheersing
-
-
-
96.902
100.000
3.098
156.026
100.000
-56.026
-59.124
4.637.353
4.637.353
-
4.774.827
4.774.827
-
4.724.949
4.851.172
126.223
126.223
Totaal programma gezondheid Programma crisisbeheersing Producten Crisisbeheersing Dekkingsmiddelen crisisbeheersing Rijksbijdrage BDuR Gemeentelijke bijdrage
Totaal programma crisisbeheersing
50
7.2. Overzicht baten en lasten 2021 - deel 2 Primitieve begroting
Begroting na wijziging
Realisatie 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Verschil
36.716.694
1.454.285
-35.262.409
37.549.249
1.454.285
-36.094.964
33.505.349
1.073.536
-32.431.813
3.663.151
-
-
97.089
Programma Brandweer Producten brandweer Projecten brandweer
-
Dekkingsmiddelen Brandweer Rijksbijdrage BDuR
4.519.123
4.519.123
-
4.580.064
4.580.064
4.677.153
4.677.153
-
30.743.286
30.743.286
-
30.743.286
30.743.286
30.743.286
30.743.286
-
-
35.262.409
35.262.409
-
35.323.350
35.323.350
-
35.420.439
35.420.439
97.089
36.716.694
36.716.694
-
37.549.249
36.777.635
-771.614
33.505.349
36.493.975
2.988.626
3.760.240
-
553.386
1.325.000
771.614
649.524
-649.524
-1.421.138
36.716.694
36.716.694
-
38.102.635
38.102.635
-
34.154.873
36.493.975
15.292.798
188.374
-15.104.424
15.772.060
188.374
-15.583.686
18.490.580
3.657.572
Onvoorzien
-
-
Gemeentelijke bijdrage Resultaat voor bestemming Reservemutaties brandweer Totaal programma brandweer
2.339.102 2.339.102
Programma organisatie Organisatie-overhead
-14.833.008
750.678 -
Dekkingsmiddelen organisatie Gemeentelijke bijdrage Totaal saldo baten en lastn
15.292.798
Reservemutaties organisatie
15.104.424
15.104.424
15.104.424
15.292.798
-
15.772.060
15.292.798
-479.262
18.490.580
-
157.738
637.000
479.262
157.737 18.648.317
Totaal programma organisatie
15.292.798
15.292.798
-
15.929.798
15.929.798
-
Gerealiseerd resultaat
83.859.257
83.859.257
-
86.549.130
86.549.130
-
15.104.424
15.104.424
-
18.761.996
271.416
750.678
-157.737
-636.999
113.679
113.679
18.761.996
146.458.666 149.443.728
2.985.062 2.985.062
51
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
7.3. Toelichtingen 7.3.1 Waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen Inleiding De jaarrekening 2021 van Veiligheidsregio Fryslân is opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de nadere aanwijzingen in de Financiële verordening van Veiligheidsregio Fryslân. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, zijn de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De baten en lasten zijn toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten zijn slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden vóór het einde van het begrotingsjaar, zijn in acht genomen indien zij vóór het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De personeelslasten worden in principe toegerend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, zijn sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt.
Voor de aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten: vier jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten dient er wel een verplichting te worden opgenomen. Materiële vaste activa De materiële vaste activa betreffen uitsluitend investeringen met een economisch nut. De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of vervaardigingprijs, verminderd met lineaire afschrijvingen. Eventueel wordt rekening gehouden met een restwaarde. Activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden niet geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven, met uitzondering van voorzieningen aan gronden en terreinen. Met afschrijven wordt begonnen vanaf 1 januari van het jaar volgend op het jaar waarin het actief in gebruik is genomen.
Voor de verschillende categorieën van activa worden de volgende afschrijvingstermijnen gehanteerd: Categorie Bedrijfsgebouwen Ademluchtflessen BZK-materieel (zoals haakarmbakken) Renovatie, restauratie en verbouwing van bedrijfsgebouwen Technische installaties in bedrijfsgebouwen Voorzieningen aan terreinen (zoals parkeerplaatsen) Containers, wasmanden op wielen Redvoertuigen Motorspuitaanhangers Tankautospuiten Standaard bepakking tankautospuiten
Termijn in jaren 50 30 25 20 20 20 20 20 20 16 16 52
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Categorie Termijn in jaren Hulpverleningsvoertuigen 15 Standaard bepakking hulpverleningsvoertuigen 15 Brandweervaartuigen 15 Noodaggregaat 15 Medische apparatuur TBC 15 Overig brandweermaterieel 10 of 15 Oefenmaterieel brandweer 10 Dienstauto’s brandweer 10 Personeel/materieelwagens 10 Ademluchtapparatuur (niet zijnde ademluchtflessen) 10 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals confectie-bluskleding, trainingspak) 10 Kantoormeubilair 10 Inventaris tankautospuit 8 Redgereedschap tankautospuit 8 Redgereedschap hulpverleningsvoertuig 7,5 OVD-voertuigen 7 Heftrucks 7 Alarmeringsmiddelen mobilofoons 7 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals helmen, 1e bluskleding, gaspakken, enz.) 7 Alarmeringsmiddelen portofoons 6 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals handschoen, laarzen) 5 Overige kantoorinventaris 5 Gebruikerssoftware 5 Werkplek automatisering t/m 2017 5 Overige medische apparatuur 5 PSU GHOR functionarissen 5 Werkplek automatisering vanaf 2018 4 Explosiemeters/Warmtebeeldcamera’s 4 Systeem soft- en hardware 3 Mobiele telefoons; tablets; iPads 3 Telefooncentrale 3 Indien aan een gebouw waarde vermeerderende aanpassingen worden gedaan, wordt voor de afschrijvingsduur aangesloten bij het restant levensduur van het bestaande actief. Door het Dagelijks Bestuur zijn in de vergadering van 2 december 2021 nieuwe afschrijvingstermijnen vastgesteld.
Conform het voorstel gaan deze termijnen per 1 januari 2022 in. Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd op nominale waarde. Bij de vorderingen wordt rekening gehouden met noodzakelijk geachte waarderingscorrecties in verband met oninbaarheid. Liquide middelen Deze activa zijn tegen nominale waarde opgenomen. Voorzieningen De voorzieningen worden opgenomen op nominale waarde. Vanwege de significante tijdsinvloeden wordt de voorziening FLO gewaardeerd op basis van contante waarde. Vaste schulden Vaste schulden zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. 53
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
7.3.2 Toelichting op de balans Materiële vaste activa Het verloop in de materiële vaste activa is als volgt: Verloopoverzicht materiële vaste activa Saldo 31.12.2020
Investeringen
Desinvestering
Afschrijvingen
Saldo 31.12.2021
11.824
13.280
1.669.522
Gronden en terreinen
1.694.627
Bedrijfsgebouwen
27.057.918
484.304
320.922
863.980
26.357.320
Vervoermiddelen
23.523.198
1.101.774
82.018
2.337.337
22.205.617
Machines, apparaten, installaties
4.629.265
205.275
511.123
4.323.416
Overige materiële vaste activa
10.533.720
1.548.576
2.198.075
9.884.222
67.438.728
3.339.929
5.923.795
64.440.097
Saldo 31.12.2020
Investeringen
412.997
3.124.008
3.339.929
197.077
412.997
3.124.008
3.339.929
197.077
Investeringsprojecten in uitvoering
414.764 Activeringen
Saldo 31.12.2021
Saldo 31.12.2020
Materiële vaste activa Investeringsprojecten in uitvoering
64.440.097 197.077
Totaal materiële vaste activa
64.637.174
De belangrijkste investeringen in materiële vaste activabetreffen: HV-Kraan Drachten incl. redgereedschap Mobiele devices JGZ herinrichtingskosten Haakarmvoertuig Bergum Verbouwing kazerne Oudega Vervangen meubilair Renovatie kazerne Drachten Storage
€ € € € € € € €
646.503 264.344 238.641 218.346 208.531 198.233 166.955 148.284
Uitzettingen met een looptijd van korter dan 1 jaar Schatkistbankieren Veiligheidsregio Fryslân neemt deel aan verplicht schatkistbankieren. Hiertoe is een overeenkomst afgesloten met het Rijk en worden overtollige tegoeden aangehouden in de schatkist. De Veiligheidsregio mag tot een bedrag van € 628.944 buiten de schatkist aanhouden. Per kwartaal was dit saldo gemiddeld als volgt: Eerste kwartaal Tweede kwartaal Derde kwartaal Vierde kwartaal
€ 580.054 € 450.807 € 452.771 € 455.113
Het drempelbedrag is in 2021 niet overschreden.
54
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Overlopende activa De overlopende activa zijn als volgt te specificeren: 31.12.2021 31.12.2020 Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel € 16.226 € 300.129 Vooruitbetaalde bedragen € 891.453 € 1.033.680 Overige nog te ontvangen bedragen € 386.951 € 1.451.771 € 1.294.631
€ 2.785.580
De daling van de overige nog te ontvangen bedragen wordt veroorzaakt doordat er ultimo 2020 voor € 810K aan nog te ontvangen bedragen openstond bij het RIVM inzake de declaraties Covid-19 PCR diagnostiek. Daarnaast stond er een te vorderen bedrag op de belastingdienst open inzake de teruggave van de BPM op dienstvoertuigen van € 375K. Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel
Rijk Impuls omgevingsveiligheid Overige Nederlandse overheidslichamen SBOH VVE Zorgcoördinatoren 2020 Salariscompensatie Verpleegkundig specialist in opleiding (VIOS) GOR-COVID-19 Gezondheidsmonitor Jeugd ‘21
Saldo 31.12.2020
Voorschotten
Gemaakte kosten
Saldo 31-12-2021
203.095 203.095
-
203.095 203.095
-
402.471 68.787
-
28.247 68.787
374.224
4.252
4.252
-
61.059
49.085
11.974
97.034
439.535
520.343
16.226
300.129
439.535
723.438
16.226
Saldo 31.12.2020
Stortingen
Onttrekkingen
Saldo 31-12-2021
428.065
1.664.900
428.065
1.664.900
-
2.092.965
188.618 361.838 500.000 806.514
102.000 170.218
11.942
Eigen vermogen Het verloop van de reserves is als volgt:
Algemene reserve Egalisatiereserve Bestemmingsreserves Gezondheidsmonitor FLO Uitwerkingskader Meldkamer JGZ 3.0 Tweede loopbaanbeleid In te halen werkzaamheden Totaal eigen vermogen
1.856.970 2.285.035
2.092.965
538.939 2.313.061
160.655
278.676 532.056 500.000 673.000 538.939 2.152.406
3.124.218 4.789.118
306.111 306.111
4.675.077 6.768.042
133.514
55
Jaarverslag en Jaarrekening 2021 • Veiligheidsregio Fryslân
Egalisatiereserve Op 19 december 2018 is door het algemeen bestuur de beleidsnota weerstandvermogen en risicobeheersing vastgesteld. Daarin is besloten om gebruik te maken van een egalisatiereserve, die gebruikt wordt om tussentijdse fluctuaties in het begrotingssaldo op te vangen. Deze reserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotingstotaal. In 2021 is het resultaat over 2020 toegevoegd aan de egalisatiereserve. Ook is het saldo van de eerste begrotingswijziging toegevoegd aan de egalisatiereserve. Gezondheidsmonitor De GGD voert in een vierjaarlijkse cyclus verschillende gezondheidsmonitors uit. Gelet op ontwikkelingen in het sociaal domein is besloten om deze monitors dusdanig uit te zetten dat uitkomsten op gebiedsniveau beschikbaar komen. De lasten voor het uitvoeren van de gezondheidsmonitors op gebiedsniveau variëren van € 75.000 tot € 160.000. De reserve gezondheidsmonitors is gevormd om de lasten van de verschillende monitors te egaliseren. FLO overgangsrecht Deze reserve wordt aangehouden om mogelijke toekomstige nadelen van de FLO te kunnen financieren. Conform de bestuurlijke afspraken is het overschot op de BDUR aan deze reserve toegevoegd. Uitwerkingskader Meldkamer De bestemmingsreserve is bedoeld voor de verdere ontwikkeling van de meldkamer en de overgang van diverse koppelingen naar één landelijk meldsysteem (LMS).
JGZ 3.0 In 2018 heeft de Bestuurscommissie Gezondheid ingestemd met het programma JGZ 3.0 gericht op het toekomstbestendig maken van de JGZ. Een belangrijke aanleiding voor het programma JGZ 3.0 is geweest het voldoen aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK) binnen de vastgestelde financiële kaders. De uitvoering van de innovatieagenda gericht op het aanpassen van de werkwijzen binnen de JGZ leidt tot extra kosten. De bestemmingsreserve JGZ 3.0 is bedoeld om deze extra kosten te dekken. In te halen werkzaamheden Bij de jaarrekening 2020 is voorgesteld om een deel van het resultaat van 2020 te bestemmen voor in te halen werkzaamheden. Het bestuur heeft conform besloten en daarom is hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd. Vanwege de pandemie zijn de taken nog niet (volledig) ingehaald. Deze taken zullen op basis van een geactualiseerde uitvoeringsplanning worden opgepakt. Voorzieningen Saldo 31.12.2020 Verplichtingen, verliezen, risico's Voorziening opgebouwde spaaruren Voorziening FLO-overgangsrecht Voorziening spaaruren IKB
Egalisatie van lasten Groot onderhoud Harlingertrekweg Groot onderhoud brandweerkazernes Totaal voorzieningen
Stortingen
Onttrekkingen
Vrijval
Saldo 31.12.2021
128.736 7.648.409
128.736 1.308.133
1.313.862