Bijlage I - Jaarstukken 2020 (incl. controleverklaring)

Daling van inhuur in 2020 komt mede door inzet op Continu Verbeteren en deels ook als tijdelijk effect van Corona waardoor andere prioriteiten in werkzaamheden zijn gesteld. De eerste stappen in Continu Verbeteren zijn gezet en daarbij is de financiële doelstelling voor 2020 gerealiseerd. Daarnaast is in 2020 gestart met een Flexpool voor de gebiedsteams. Waar voorheen medewerkers via detacheringsbureaus werden ingehuurd, zijn medewerkers nu (tijdelijk) in dienst bij SWF. Bij Klantcontacten is dat ook het geval en is een aantal medewerkers die eerst ingehuurd werden, aangenomen. Binnen de gemeente wordt continu een zorgvuldige afweging gemaakt alvorens de stap naar externe inhuur wordt gezet. Het uitgangspunt blijft dat structurele werkzaamheden door vaste medewerkers worden gedaan. Inhuur maakt onderdeel uit van de flexibele schil van de organisatie en bij vervanging als gevolg van ziekte. Bij deze ‘piek en ziek’ situaties heeft het management de mogelijkheid om tijdelijk een externe oplossing te vinden. Daarnaast vindt inhuur plaats bij tijdelijke en specifieke werkzaamheden. Bij grote transities zoals in het Sociaal Domein, de energietransitie en de Omgevingswet zal gaandeweg het proces helder worden wat op termijn de structurele werkzaamheden zullen zijn.

In de werving en selectierichtlijnen is expliciet opgenomen dat alle vacatures (vast en tijdelijk) eerst intern worden opengesteld.

Pagina 50 van 135

O21.000965

2.3.6

Paragraaf 6: Verbonden partijen

1. Inleiding De meeste taken die de gemeente uitvoert zijn door een scala van wetgeving opgedragen aan de gemeente (bijv. inzameling huishoudelijk afval en uitvoering van de participatiewet). Een aantal andere taken voert de gemeente uit op eigen initiatief (bijv. grondexploitatie en sport). Bij de uitvoering van de taken maakt de gemeente de keus om deze zelf te doen of om deze door een ander uit te laten voeren. De keuze wordt gemaakt op basis van de beantwoording van de volgende vragen: - óf er (bedrijfseconomische) schaalvoordelen kunnen worden behaald; - óf bij de uitvoering/dienstverlening een hogere kwaliteit/dienstverlening wordt gerealiseerd. Is er voor gekozen om een taak door een ander te laten doen dan zijn er twee keuzes, te weten: 1. dit te laten doen door een organisatie waarin de gemeente geen zeggenschap heeft; 2. dit te laten doen door een organisatie waarin de gemeente wel zeggenschap heeft. Schematisch kan dit als volgt worden weergegeven: Taken die aan de gemeente zijn opgedragen

Taken die de gemeente zelf doet Taken die gemeente uitvoert

Taken waar de gemeente zelf voor heeft gekozen

Taken die de gemeente uitbesteed

Uitvoering door organisatie waarin de gemeente geen zeggenschap heeft Uitvoering door organisatie waarin de gemeente wel zeggenschap heeft, de zgn. `Verbonden partij΄

2. Verbonden partij Er is sprake van een verbonden partij als de gemeente in die organisatie een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Dit is geregeld in artikel 1 lid b van het Besluit begroting en verantwoording waarin staat dat een verbonden partij een privaat- of publiekrechtelijke organisatie is waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft.

3. Beleidskader/Visie In de in 2015 door de raad vastgestelde Nota verbonden partijen is vastgelegd dat een verbonden partij moet bijdragen aan een efficiëntere en effectievere mogelijkheid tot uitvoering van een bepaalde taak. Steeds weer moet de afweging worden gemaakt welke aanpak de beste is en/of we de taak uitvoeren op de manier die de raad voor ogen heeft. Hierbij houden we rekening met het uitgangspunt da wij een zodanige omvang hebben dat wij prima in staat zijn de meeste taken in eigen beheer uit voeren tegen aanvaardbare kosten. Niet in alle gevallen heeft de gemeente zelf de vrijheid om te kiezen voor het al of niet aangaan van een verbonden partij. Een voorbeeld hiervan is de totstandkoming van de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) die vanuit het Rijk aan de gemeente is opgelegd.

4. Soorten verbonden partijen Zoals gesteld kennen we twee soorten verbonden partijen, nl. die zijn opgericht onder publiekrechtelijk en die onder privaatrechtelijk recht.

4.1 Publiekrechtelijke verbonden partij Het gaat hier om een samenwerkingsvorm tussen overheden onderling. Een dergelijke verbonden partij is opgericht op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. In de gemeenschappelijke regeling regelen de deelnemende overheden de vertegenwoordiging en de financiële aansprakelijkheid van de deelnemers. Mocht de gemeenschappelijke regeling niet meer aan zijn verplichtingen voldoen dan zijn de deelnemers gezamenlijk verantwoordelijk voor een eventueel nadelig saldo.

Pagina 51 van 135

O21.000965

4.2 Privaatrechtelijke verbonden partij Hiervan is sprake als wordt gekozen voor een samenwerking tussen overheden onderling (bijv. Bank Nederlandse Gemeenten) of tussen overheden en private partijen. De samenwerking is dan geregeld op basis van het gestelde in het Burgerlijk Wetboek (Boek 2). Privaatrechtelijke verbonden partijen zijn: - verenigingen; - commanditaire vennootschappen en onderlinge waarborgmaatschappijen; - naamloze vennootschappen; - besloten vennootschappen of - stichtingen.

5. Voorschriften In artikel 15 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten staat welke informatie bij de begroting en jaarrekening moet worden gepubliceerd. Het gaat dan om: a. de visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; b. de lijst van verbonden partijen die wordt onderverdeeld in: 1. gemeenschappelijke regelingen; 2. vennootschappen en coöperaties; 3. stichtingen en verenigingen; 4. overige verbonden partijen. In de lijst per verbonden partij wordt per verbonden partij de volgende informatie opgenomen: 1. de wijze waarop de gemeente een belang heeft; 2. het verwachte belang van de gemeente aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; 3. de verwachte omvang van het eigen en vreemd vermogen aan het begin en het einde van het begrotingsjaar; 4. de verwachte omvang van het financieel resultaat; 5. eventuele risico’s.

6. Verbonden partijen De visie en de beleidsvoornemens over verbonden partijen zijn opgenomen in de op 14 juli 2015 door de raad vastgestelde Nota verbonden partijen. 6.1 Gemeenschappelijke regelingen Veiligheidsregio Wijze van belang:

Financieel belang:

Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2019: Risico’s:

Pagina 52 van 135

Binnen de Veiligheidsregio Fryslân werken de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De vastgestelde bijdrage in het nadelig saldo voor de programma’s gezondheid en crisisbeheersing wordt verdeeld op basis van het inwonertal. De bijdrage voor het programma Brandweer wordt verdeeld op basis van de verdeling van het cluster openbare orde en veiligheid (OOV) binnen de algemene uitkering uit het Gemeentefonds die de gemeenten jaarlijks ontvangen. 1 januari 2019: € 5.266.093 31 december 2019: € 3.614.834. 1 januari 2019: € 42.508.367; 31 december 2019: € 51.259.803. -€ 524.311 negatief Zolang alle gemeenten de afgesproken bijdrage betalen is er sprake van een te verwaarlozen risico. Het COVID-19 virus heeft voor de activiteiten van de Veiligheidsregio in 2020 een zeer grote impact. Wat dit voor de gemeenschappelijke regeling betekent is nog niet bekend.

O21.000965

Fryslân-West Wijze van belang:

Financieel belang:

Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2019: Risico’s:

De Marrekrite Wijze van belang:

Financieel belang:

Eigen vermogen: Vreemd vermogen: Omvang resultaat 2019: Risico’s:

Hûs en Hiem Wijze van belang: Financieel belang:

Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2019: Risico’s:

Pagina 53 van 135

Samen met nv Empatec vormt deze gemeenschappelijke regeling het sociale werkbedrijf dat onder de naam van Empatec en Pastiel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek biedt (Empatec) of deze begeleidt/re-integreert naar een zinvolle werkplek (Pastiel). De gemeentelijke bijdrage is geraamd op € 2.000 per werknemer. Doorberekening aan de gemeente vindt plaats op basis van het daadwerkelijk aantal werknemers met een Wsw-status dat werkzaam is bij Fryslân-West, andere schappen of in Begeleid Werken. 1 januari 2019: € 4.538.000; 31 december 2019: € 1.575.000. 1 januari 2019: € 8.309.000; 31 december 2019: € 9.504.000. € 2.963.000,- Negatief Het aantal Sw’ers, en daarmee de rijksbijdrage en dus de inkomsten van de GR, dalen nog sneller dan verwacht. Daarmee ontstaat een groter tekort in de GR dan voorheen. In 2020 is daarom voorgesteld om eenmalig een extra bijdrage te doen.

De Marrekrite onderhoudt en beheert meer dan 3.500 vrije ligplaatsen midden in de natuur, zorgt voor afvoer van recreatieafval en onderhoudt boeien en bakens in recreatievaarten. Daarnaast beheert en onderhoudt De Marrekrite het fietsknooppuntennetwerk en andere routestructuren op het land. De vastgestelde bijdrage in het nadelig saldo voor het onderdeel waterrecreatie wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners (40%), het aantal watersportovernachtingen (40%) en het aantal meters aanlegvoorziening (20%). De vastgestelde bijdrage in het nadelig saldo voor het onderdeel landrecreatie wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners (50%) en het aantal landovernachtingen (50%). 1 januari 2019: € 4.136.522; 31 december 2019: € 4.136.522. 1 januari 2019: € 1.380.307; 31 december 2019: € 479.613. € 613.314 Positief Zolang binnen de begroting wordt gewerkt en iedere deelnemer zijn bijdrage betaald is er sprake van een zeer gering risico.

Welstands- en monumentenadvisering voor de deelnemende gemeenten. Elke deelnemende gemeente draagt bij in de kosten van Hûs en Hiem naar rato van de dienstverlening op basis van tarieven die door het Algemeen Bestuur worden vastgesteld en meegedeeld aan de gemeenten. 1 januari 2019: € 369.353; 31 december 2019: € 333.895. 1 januari 2019: € 120.418; 31 december 2019: € 82.454. € 6.542 Positief Zolang binnen de begroting wordt gewerkt en iedere deelnemer zijn bijdrage betaald is er sprake van een zeer gering risico.

O21.000965

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Wijze van belang: Inzetten voor een betere en veilige leefomgeving in Fryslân door vergunningen te verstrekken, toezicht te houden, te handhaven daar waar nodig en advisering op het gebied van op het gebied van licht, geluid, trillingen, bodem, energie, externe veiligheid en juridische zaken. Financieel belang: Elke deelnemende gemeente draagt bij op basis van het aantal inrichtingen per deelnemer en het al/niet afnemen van plustaken. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 647.128; 31 december 2019: € 1.364.718. Vreemd vermogen (lang): 1 januari 2019: € 500.000; 31 december 2019: € 500.000. Omvang resultaat 2019: € 390.590 Positief Risico’s: De financiële situatie is een stuk beter dan in 2017. Het eigen vermogen is weer opgebouwd en ook het resultaat is net als vorig jaar positief.

6.2 Vennootschappen en coöperaties nv Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Wijze van belang: Duurzaam bijdragen aan het laag houden van de kosten van de maatschappelijke voorzieningen voor de burgers. Financieel belang: Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 792.645. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 4.991.000.000; 31 december 2019: € 4.887.000.000. Vreemd vermogen (lang): 1 januari 2019: € 132.518.000.000; 31 december 2019: € 144.802.000.000. Omvang resultaat 2019: € 163.000.000,- Positief. Risico’s: Resultaten staan onder druk door het huidig lage rentepercentage. Vitens Wijze van belang: Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2019: Risico’s: Afvalsturing Friesland (Omrin) Wijze van belang: Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2019: Risico’s:

Bijzonderheden:

Pagina 54 van 135

Leveren van drinkwater. Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 56.720. 1 januari 2019: € 533.000.000; 31 december 2019: € 533.300.000. 1 januari 2019: € 985.900.000; 31 december 2019: € 1.086.900.000. € 11.100.000,- positief. Het risico beperkt zich tot de deelname in het aandelenkapitaal.

Transitie van afval naar grondstof en het sluiten van de kringlopen. Deelname in het aandelenkapitaal ter waarde van € 140.899. 1 januari 2019: € 50.585.000; 31 december 2019: € 57.000.000. 1 januari 2019: € 99.404.000; 31 december 2019: € 88.817.000. € 6.536.000,- Positief. De belangrijkste risico’s voor de vennootschap liggen vooral in de technische beschikbaarheid van de kapitaalintensieve installaties, de beschikbaarheid van afval en de ontwikkelingen op de energiemarkt. Daarnaast kan aanpassing van de milieuregelgeving van invloed zijn op de toekomstige resultaten. Vanaf het boekjaar 2016 is deze vennootschap belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting.

O21.000965

Vastgoed Zwembad Sneek Wijze van belang: Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen (lang): Omvang resultaat 2018: Risico’s:

Opmerking:

Beheer en exploitatie zwembad Sneek. Deelname in het aandelenkapitaal (incl. gestort agio) van een bedrag van € 388.359. 1 januari 2018: € 763.504 negatief; 31 december 2018: € 698.742 negatief. 1 januari 2018: € 3.715.215 31 december 2018: € 3.481.805 € 81.238,- Negatief Het negatief eigen vermogen wordt bij de gemeente voor hun aandeel (51%) afgedekt middels een voorziening. In hoeverre de andere aandeelhouder ook een voorziening heeft getroffen is niet bekend. De jaarrekening over 2019 is nog niet ontvangen. De cijfers zijn daardoor niet up-to-date.

Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân Wijze van belang: Beheer en onderhoud openbare verlichting in Fryslân en inkoop energie voor haar leden. Financieel belang: Elke deelnemende gemeente neemt OVL-diensten, energiediensten of beide af bij de coöperatie. Op basis van het aantal afgenomen diensten heeft een lid 1 of 2 stemmen op de algemene ledenvergadering. De gemeente Súdwest-Fryslân neem beide diensten af en heeft daarom 2 stemmen in de algemene ledenvergadering. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 264.975; 31 december 2019: € 337.990. Vreemd vermogen (lang): 1 januari 2019: € 44.767; 31 december 2019: € 40.358. Omvang resultaat 2019: € 26.667 Positief. Risico’s: Als ieder lid zich aan het bepaalde in de statuten houdt is er sprake van een gering risico. De coöperatie is actief sinds 1 januari 2018.

CBL Vennootschap bv Wijze van belang:

Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen: Omvang resultaat 2019: Risico’s: Opmerking:

Pagina 55 van 135

De functie van deze vennootschap was de verkopende aandeelhouders van energiebedrijf Essent te vertegenwoordigen als medebeheerder van het CBL Escrow Fonds en te fungeren als doorgeefluik voor betalingen in en uit het dit fonds. Deelname in het aandelenkapitaal van € 19 in het totale aandelenkapitaal van € 20.000. 1 januari 2019: € 136.957; 31 december 2019: € 125.355. 1 januari 2019: € 22.040; 31 december 2019: € 5.006. Niet bekend, wordt niet genoemd in de ontvangen stukken. De aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 9 april 2020 is besloten om de BV per heden te ontbinden. Kosten in verband met de ontbinding komen voor rekening van CSV Amsterdam BV.

O21.000965

Verkoop vennootschap bv Wijze van belang:

Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen: Omvang resultaat 2019: Risico’s: Opmerking:

In het kader van de verkoop in 2009 van Essent hebben de verkopende aandeelhouders een aantal garanties en vrijwaringen gegeven aan RWE. Het merendeel van deze garanties en vrijwaringen is door de verkopende aandeelhouders overgedragen aan Verkoop vennootschap. Deelname in het aandelenkapitaal van € 19 in het totale aandelenkapitaal van € 20.000. 1 januari 2019: € 112.116; 31 december 2019: € 71.192. 1 januari 2019: € 30.17; 31 december 2019: € 16.256. Niet bekend, wordt niet genoemd in de ontvangen stukken. De aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 9 april 2020 is besloten om de BV per heden te ontbinden. Kosten in verband met de ontbinding komen voor rekening van CSV Amsterdam BV.

Publiek Belang Elektriciteitsproductie bv Wijze van belang: Onderdeel van Essent in 2009 bij de verkoop aan RWE was het 50% aandeel in nv Elektriciteits Productiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ, o.a. eigenaar van de kerncentrale in Borsele. Het bedrijf Delta nv heeft de verkoop van dit bedrijfsonderdeel van Essent aan RWE in 2009 bij de rechter aangevochten. Als consequentie op deze procedure is het 50% belang van Essent in EPZ tijdelijk ondergebracht in deze bv. Financieel belang: Deelname in het aandelenkapitaal van € 19 in het totale aandelenkapitaal van € 1.500.000. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 1.604.945; 31 december 2019: € 1.589.543. Vreemd vermogen: 1 januari 2019: € 23.506; 31 december 2019: € 455.015. Omvang resultaat 2019: € 25.000 Negatief Risico’s: De aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal. Bijzonderheden: Na bemiddeling is de gerechtelijke procedure stopgezet en zijn de aandelen in EPZ alsnog geleverd aan RWE.

CSV Amsterdam bv Wijze van belang: Financieel belang: Eigen vermogen: Vreemd vermogen: Omvang resultaat 2019: Risico’s: Opmerking:

Pagina 56 van 135

Afhandeling van alle rechten en plichten die zijn voortgekomen uit de verkoop van Essent en Attero. Deelname in het aandelenkapitaal van € 19 in het totale aandelenkapitaal van € 20.000. 1 januari 2019: € 745.990; 31 december 2019: € 451.905. 1 januari 2019: € 44.765; 31 december 2019: € 83.583. € 125.000 Negatief De aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 9 april 2020 is besloten om CBL Vennootschap BV en Verkoop vennootschap BV per heden te ontbinden. Kosten in verband met de ontbinding komen voor rekening van CSV Amsterdam BV.

O21.000965

6.3 Stichtingen en verenigingen Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Wijze van belang: Belangenbehartiging van de leden. Financieel belang: Een jaarlijkse contributie. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 61.974.000; 31 december 2019: € 64.627.000. Vreemd vermogen (kort): 1 januari 2019: € 64.851.000; 31 december 2019: € 71.693.000. Omvang resultaat 2019: € 316.000,- Positief. Risico’s: Gering, gezien het eigen vermogen en het feit dat er geen vreemd vermogen op lange termijn is aangetrokken.

Vereniging van Friese Gemeenten (VFG) Wijze van belang: Belangenbehartiging, advisering, dienstverlening, platformfunctie en vertegenwoordiging van en voor de leden. Financieel belang: Een jaarlijkse contributie in 2019 van € 0,47 per inwoner. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 246.002,61; 31 december 2019: € 261.033,30. Vreemd vermogen: 1 januari 2019: geen; 31 december 2019: geen. Omvang resultaat 2019: € 15.030,69 Positief. Risico’s: Geen

Vereniging van Waddenzeegemeenten Wijze van belang: De vereniging is een platform voor overleg en informatie- en kennisuitwisseling van die aangelegenheden die het Waddengebied in bestuurlijk zin raken. De vereniging behartigt de belangen van de leden bij de betrokken instanties en doet de uitvoering van gezamenlijke projecten. Financieel belang: Een jaarlijkse contributie. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 27.876; 31 december 2019: € 52.970. Vreemd vermogen: 1 januari 2019: € 153.656; 31 december 2019: € 128.733. Omvang resultaat 2019: € 25.094,- Positief Risico’s: De risico’s zijn beperkt voor zover de vereniging binnen de vastgestelde begroting handelt en de leden hun bijdrage voldoen.

Stichting Sociaal Collectief Súdwest-Fryslân Wijze van belang: Het versterken en ondersteunen van de kracht van de samenleving. Financieel belang: Een jaarlijkse subsidie. Eigen vermogen: 1 januari 2019: € 232.730; 31 december 2019: € 272.976. Vreemd vermogen: 1 januari 2019: € 100.842; 31 december 2019: € 139.933. Omvang resultaat 2019: € 40.246 Positief Risico’s: Geen.

6.4 Overige verbonden partijen Geen.

Pagina 57 van 135

O21.000965

2.3.7

Paragraaf 7: Grondbeleid

Inleiding In de paragraaf Grondbeleid staat hoe wij het grondbeleid inzetten om bestuurlijke ambities en ruimtelijke beleidsopgaven te realiseren. De raad heeft hiervoor de Nota grondbeleid vastgesteld. Per ontwikkeling bepalen wij om actief of faciliterend grondbeleid in te zetten. Wij geven een financiële uiteenzetting van de ontwikkeling van de grondcomplexen over het afgelopen jaar. Gevolgen Covid-19 Op de woningmarkt is geen effect waar te nemen van de Covid-19-pandemie en -maatregelen. In maart 2020 was er een kleine dip in de informatieaanvragen bij makelaars voor koopwoningen. De woningprijzen en het transactievolume zijn echter onverminderd doorgestegen. Het gevolg voor de vraag naar bedrijfskavels is lastiger waar te nemen, gezien het algemene transactievolume in onze gemeente. In de verkopen en vraag naar bouwkavels vanuit de gemeentelijke grondexploitaties was het afgelopen jaar geen aanwijsbaar gevolg van de pandemie en tegenmaatregelen te zien. Woningbouw In 2020 zijn in de gemeentelijke grondexploitaties 91 stuks woningbouwkavels verkocht, de prognose was 57 kavels. De ambitie meerjarige prognose bedraagt gemiddeld 70 woningbouwkavels per jaar. Op dit moment bedraagt de kavelvoorraad 187 stuks. Het betreft 135 stuks kavels voor appartementen en 42 stuks kavels voor grondgebonden woningen. Van de kavelvoorraad zijn circa 70 stuks kavels in optie.

We verwachten dat deze in 2021 dan ook zullen worden verkocht. Kavels voor grondgebonden woningen zijn dan niet meer beschikbaar. Het laatste gedeelte van Harinxmaland fase 1 is in 2020 bouwrijp gemaakt. De woningbouwplannen De Râne in IJsbrechtum en De Dôle in Witmarsum zijn in 2020 woonrijp gemaakt. Het woonrijp maken van Houkepoort fase 2 en 3 is in 2020 nagenoeg afgerond. Het woonrijp maken van fase 1 is in uitvoering. Bedrijventerreinen In totaal is in 2020 door de gemeente circa 1,3 hectare bedrijventerrein verkocht, de prognose was 3,0 hectare. De meerjarige prognose is gemiddeld twee hectare per jaar. De verkopen vonden plaats op bedrijventerreinen De Hemmen II, Easterwierrum en de Potstal te Witmarsum. De planvoorbereiding van het bedrijventerrein De Hemmen III is ondanks de complexiteit van onder andere de stikstof problematiek naar tevredenheid gevorderd. De benodigde onderbouwingen zijn opgesteld. Het ontwerp bestemmingsplan is begin dit jaar ter inzage gelegd. De engineering ten behoeve van de uitvoering is opgestart. Herstructureringen Lopende herstructureringsprojecten waar de gemeente een actieve rol in speelt zijn in Sneek de locaties IJlsterkade, Boschplein, Waterstad. In IJlsterkade is in 2019 de grond overgedragen voor 32 woningen, in Waterstad voor 54 appartementen.

Voor het Boschplein worden gesprekken gevoerd met een marktpartij over de realisatie van appartementen en commerciële ruimte. De afspraken kunnen in het voorjaar van 2021 definitief zijn. Een raadsvoorstel hierover volgt dan. Daarnaast voert de gemeente de grondexploitatie in de Franekerstraat te Bolsward en It Eilân in Heeg. Op locatie Franekerstraat in Bolsward is alle bouwgrond verkocht aan de projectontwikkelaar, de bouw is grotendeels gereed. Faciliterend grondbeleid Er zijn in 2020 vijf faciliterende grondcomplexen geopend voor woningbouwontwikkelingen. Hiervoor is voorbereidingskrediet verstrekt. De financiële dekking bestaat uit (nog te sluiten) overeenkomsten of uit de toekomstige verkoop van gemeentegrond. Het opzetten van gebied overstijgend kostenverhaal is gestart. De materie is complex van aard. Hiermee kan worden bereikt dat private grondexploitanten vanuit de waardevermeerdering op hun grond een financiële bijdrage moeten leveren aan infrastructuur en andere openbare voorzieningen. MVA De gronden die zijn aangekocht voor woningbouw in Bolsward-oost blijven gewaardeerd als ‘warme grond’. Deze categorie gronden is in 2019 (weer) ingevoerd in de BBV-regelgeving, voor gronden die voldoen aan een aantal strikte criteria. Onder andere moet er een door de raad

Pagina 58 van 135

O21.000965

vastgestelde visie voor woningbouw zijn, en akkoord van de provincie op de woningbouwaantallen. Dit is voor de gronden Bolsward-oost het geval. Financiële positie Terugblik: Bestuursrapportage (Berap) In de Berap november-december 2020, behandeld in de raad van 31 maart 2021, werd rekening gehouden met een positief resultaat van € 0,75 miljoen op de grondcomplexen. Resultaat 2020 In de jaarrekening 2020 is een wijziging doorgevoerd in de categorisering van de grondcomplexen. Dit is volgens de regels van het BBV. De wijziging heeft geen invloed op de methodiek van waardering. De volgende categorieën worden onderscheiden: • BIE (bouwgrond in exploitatie) • MVA (materiële vaste activa, gemeentegronden die nog niet naar bouwgrond worden omgezet) • IMVA (immateriële vaste activa, geactiveerde plankosten) • Faciliterend grondbeleid (financiële vorderingen vanwege private grondexploitaties) Volgens de regels van het BBV wordt op het faciliterend grondbeleid de methodiek over winst- en verliesnemingen niet meer toegepast. De financiële verantwoording vindt ook niet meer plaats in de paragraaf grondbeleid. Hiervoor is nu een aparte toelichting opgenomen in de jaarrekening. Om grip te houden op de kosten en opbrengsten wordt de financiële bewaking op deze grondcomplexen op de gebruikelijke wijze voortgezet.

Het financieel resultaat op de grondcomplexen over 2020 is € 2,91 miljoen voordelig. De belangrijkste gebeurtenissen en acties in 2020 die tot dit resultaat hebben geleid, zijn: •

•

•

•

Sneek - Harinxmaland fase 1 De grondexploitatie komt in een afrondend stadium. Alle resterende kosten voor het bouwrijp maken, woonrijp maken, onvoorzien en plankosten zijn heroverwogen en bijgesteld. Daarnaast zijn er extra grondopbrengsten te verwachten. Het resultaat is verbeterd met € 0,93 miljoen. Sneek - Houkepoort Ook voor Houkepoort is afronding van de werkzaamheden en grondexploitatie nabij. Fase 1 dient nog gedeeltelijk woonrijp gemaakt te worden. Uitgifte van kavels voor waterwoningen wordt voorbereid. Het resultaat verbeterd met € 0,46 miljoen. Sneek - De Hemmen III In de rekening 2019 is in de grondexploitatie De Hemmen III een risicopost opgenomen van € 0,25 miljoen ter dekking van mogelijke extra kosten door PFAS en stikstof. Uit onderbouwingen blijkt dat de stikstofdepositie ten gevolge van aanleg en realisatie voldoet aan de gestelde normen het opstellen van de onderbouwingen heeft echter wel geleid tot enige vertraging omdat de rekentools niet tijdig beschikbaar waren. De post onvoorzien is nu weer naar reguliere omvang teruggebracht. Er is voor gekozen om de grondopbrengsten dit jaar met 5% te laten stijgen opdat deze marktconform blijven. Per saldo bedraagt het tekort op de grondexploitatie nu € 0,48 miljoen. Het resultaat is verbeterd met € 0,38 miljoen.

Sneek - Oudvaart In 2020 is bouwgrond verkocht en overgedragen voor de realisatie van 34 stuks appartementen. De regels voor winstneming zijn toegepast op de grondexploitatie. Er is daardoor een winst genomen van circa 0,80 miljoen.

Financieel resultaat per grondexploitatie In de onderstaande tabel staan de totale verwachte toekomstige resultaten op de Bouwgrond In Exploitatie (BIE) per grondexploitatie, na verrekening van de winst- en verliesnemingen over 2020. De resultaten in de kolom ‘Voordelig’ en ‘Nadelig’ zijn weergegeven als netto contante waarde.

Pagina 59 van 135

O21.000965

Financieel resultaat per 1-1-2021 BIE (Bouwgrond In Exploitatie) Woningbouw 8000003 03 Bolsward - Franekerstraat Woningbouw 8000004 04 Witmarsum - De Dole Woningbouw 8000005 05 Tjerkwerd - De Dorpsrand Woningbouw 8000007 07 Folsgare - fase 1 Woningbouw 8000010 10 Easthim - Ald Rien Woningbouw 8000011 11 Oudega W - Tjerkemar 1 Woningbouw 8000030 30 Sneek - De Oudvaart Woningbouw 8000053 53 Schettens - I Uitbreiding Woningbouw 8000076 76 Blauwhuis - Sylroede 2 fase 2 Woningbouw 8000084 84 Ysbrechtum - De Râne Woningbouw 8000085 85 Sneek - Harinxmaland 1e fase Woningbouw 8000089 89 Sneek - Houkepoort, Houkemar Woningbouw 8000096 96 Sneek - Furmerusstraat Woningbouw fase 1+2 8000098 98 Boazum - Boazumer Feart Woningbouw 8000099 99 Easterein - Boomgaard Woningbouw 8000100 100 Wiuwert - Wiuwerter Opfeart Woningbouw 8000102 102 Itens - Tsjems en Tuolle Woningbouw 8000105 105 Heeg - It Eilân Woningbouw Bedrijventerrein 8000002 02 Sneek - Supermarkt Tinga 8000006 06 Witmarsum - De Potstal Bedrijventerrein 8000019 19 Woudsend - De Welle II Bedrijventerrein 8000021 21 Workum - Burevaart Bedrijventerrein 8000022 22 Koudum - De Poel Bedrijventerrein 8000035 35 Sneek - Duinterpen Zonnedauw Bedrijventerrein 8000040 40 Sneek - De Hemmen II Bedrijventerrein 8000044 44 Sneek - Woudvaart Bedrijventerrein 8000087 87 Sneek - De Hemmen III Bedrijventerrein fase A 8000103 103 Easterein - Fabrykswei

Bedrijventerrein 8000104 104 Easterwierrum - Easterwierrum Bedrijventerrein 8000115 115 Bedrijfskavel Houkesloot distributiecentrum Herstructurering 8000043 43 Sneek - Waterstad fase 1 Woningbouw 8000046 46 Sneek - IJlsterkade Woningbouw 8000047 47 Sneek - Boschplein Woningbouw 8000062 62 IJlst - Hoomanstrjitte Woningbouw Totaal

Voordelig €

Nadelig €

108.878 544.650 3.586 195.557 291.440 581.689 149.033 704.533 12.136 42.608 409.282 224.457 194.327 80.858 180.633 156.899 10.054 547

427.261 110.839 460.430 168.459 67.835 194.766 186.757 746.087 476.758 4.860 52.750 184.901

1.121.667 358.538 621.362 13.701 1.979.244

7.108.893

Voor de complexen met een verwacht nadelig resultaat – kolom ‘Nadelig’ - is een voorziening gevormd, totaal € 7,11 miljoen voor de Bouwgrond In Exploitatie (BIE). Jaarlijks bezien wij bij de hercalculatie van deze grondexploitaties of de voorzieningen nog toereikend zijn om het verwachte verlies mee op te vangen. Daarnaast verwachten wij op een aantal complexen een voordelig resultaat – kolom ‘Voordelig’ - totaal € 1,98 miljoen over de totale looptijd. De verwachte resultaten zijn bepaald als contante waarde. Voorzieningen voor verwachte verliezen zijn daarom op dit moment lager dan ze op de einddatum van de grondexploitatie moeten zijn. Op de einddatum van de grondexploitatie zou het hele verlies dan niet gedekt kunnen worden uit de voorziening. Dit wordt ondervangen door jaarlijks een toevoeging aan de voorzieningen op contante waarde te doen, ter hoogte van 2,00%, de huidige disconteringsvoet.

Pagina 60 van 135

O21.000965

Verschil prognose en realisatie De gerealiseerde verkoopopbrengst voor woningbouw en bedrijventerreinen over 2020 bedroeg € 5,2 miljoen. Dit is circa € 1,4 miljoen minder dan de prognose in de grondexploitaties van € 6,6 miljoen. Een korte toelichting: • Voor de opbrengsten uit woningbouw werd een bedrag verwacht van € 3,5 miljoen. Er is een bedrag van € 3,3 miljoen gerealiseerd. • Voor de opbrengsten uit bedrijventerreinen werd een bedrag verwacht van € 2,0 miljoen. Hier is een bedrag van circa € 0,9 miljoen gerealiseerd. • De opbrengsten uit diverse grondverkopen en exploitatie bijdragen bedroeg € 1,0 miljoen. Dit was bij benadering conform verwachting. De opbrengsten bij de bedrijfskavels bleven achter bij de prognose. De kavelverkoop bij bedrijfskavels is vaak een langdurig proces. We stellen daarom voor om de gronduitgifte voor een aantal bedrijventerreinen te temporiseren. Mede omdat het aanbod lang niet altijd passend is in verband met (te) specifieke eisen. Dit uitgangspunt is verwerkt in de grondexploitaties. Stand van de portefeuille De voorraad bouwgrond voor woningbouw is schaars. De momenteel in exploitatie zijnde grondcomplexen geven nog een voorraad van 187 kavels. In 2021 verwachten we minimaal 38 stuks te verkopen. Deze kavels zijn nagenoeg allemaal in optie.

We verwachten dat eind van dit jaar alle kavels bestemd voor grondgebonden woningen dan volledig zijn uitverkocht. We kunnen geen bouwgrond meer aanbieden voor rijenwoningen, 2 onder 1 kap en vrije kavels. In Sneek is enkel nog bouwgrond beschikbaar voor appartementen. We verwachten dit jaar de planvorming op te starten voor nieuwe grondexploitaties woningbouw in o.a. Sneek, Bolsward en een aantal dorpen. We verwachten circa 2 tot 3 jaar nodig te hebben voordat de eerste gronduitgifte gerealiseerd kan worden. Risico’s en weerstandsvermogen Bij de ontwikkeling van de grondcomplexen lopen wij risico’s. Voor deze risico’s hebben wij een inschatting gemaakt van de kans en het financieel gevolg. Deze aannames zijn meegenomen in de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit voor de hele gemeente. Zie hiervoor de Paragraaf Weerstandsvermogen. De grootste risico’s met betrekking tot de Bouwgrond In Exploitatie zijn: a. Een noodzakelijke verlaging van de verkoopprijzen van bouwgrond b. Niet kunnen indexeren van de verkoopprijzen van bouwgrond c. Rentestijging Het risico in de grondexploitaties is lager geworden. Dit is het gevolg ‘onder de streep’ van een aantal gebeurtenissen, waar onder: • •

Verlaagd afzetrisico vanwege de grondverkopen in 2020 en de verwachte grondafname in 2021 Het afzetrisico voor bedrijfskavels is verminderd, vanwege het verlagen van het basis uitgiftetempo

Pagina 61 van 135

O21.000965

Kengetal risico’s grondexploitatie In de Paragraaf Weerstandsvermogen gaan we ook in op het kengetal dat een inschatting geeft van de risico’s grondexploitatie. Hieronder staan in een tabel de onderliggende bedragen die tot het kengetal leiden. Het kengetal is de totale boekwaarde van alle grondcomplexen gedeeld door de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Dit geeft een percentage. Hoe lager het percentage, hoe lager het risico op de grondexploitaties. Kengetal Risico’s grondexploitatie

(bedragen x € 1.000) A. Niet in exploitatie genomen bouwgronden B. Bouwgronden in exploitatie min voorzieningen voor verliezen C. Totale baten (A+B)/C x 100%

Rekening 2019

Rekening 2020

10.209

n.v.t.

-1.872

1.506

272.057

292.040

3,06%

0,52%

Uit deze tabel blijkt dat het percentage en daarmee het risico op de grondexploitaties is afgenomen, vanwege de grondverkopen in 2020 met als gevolg een lagere boekwaarde.

Pagina 62 van 135

O21.000965

2.3.8

Paragraaf 8: Corona

Inleiding Er kan gerust gesteld worden dat 2020 het jaar van corona was. De uitbraak van het virus raakt alle domeinen van de samenleving en haar omgeving. Van economie en cultuur tot het welzijn van de inwoners zelf. Wij wisten begin 2020 niet wat ons te wachten stond en weten ook nu niet wat de komende jaren ons precies gaat brengen. In het eerste deel van deze paragraaf gaan we in op de financiële gevolgen van corona voor onze jaarrekening 2020. In het tweede deel schetsen wij de (financiële) risico’s die wij lopen voor de toekomst.

1. Financiële gevolgen corona jaarrekening 2020

Financiële compensatie De financiële gevolgen van corona lopen dwars door onze jaarrekening heen. Op elk taakgebied is corona wel in enige mate van invloed geweest. Het Rijk heeft vanaf het begin van de crisis aangegeven de nadelige financiële gevolgen voor iedereen zoveel mogelijk te willen compenseren. Het Rijk heeft in 2020 drie steunpakketten opgesteld als compensatie van geleden corona schade. Een groot deel van de coronasteun is op aanvraag direct naar de getroffenen gegaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de NOW-regeling en de regeling Tegemoetkoming Vaste lasten (TVL). Maar ook o.a. de Veiligheidsregio’s, de Openbaar Vervoer bedrijven en de Lokale media hebben directe steun ontvangen van het Rijk. Ook de gemeenten hebben coronacompensatie ontvangen. Deels om eigen kosten op te vangen en deels om als uitvoeringsorganisatie te fungeren naar o.a. maatschappelijke instellingen, zorginstellingen, verenigingen en ZZP-ers. Gemeenten hebben een deel van de compensatie ontvangen via de algemene uitkering. Deze middelen zijn vrij besteedbaar. Over de besteding van die compensatie leggen gemeenten verantwoording af aan hun gemeenteraad. Daarnaast hebben gemeenten specifieke uitkeringen ontvangen waarover zij soms ook verantwoording moeten afleggen aan de ministeries. Het belangrijkste voorbeeld van die laatste is de TOZO regeling.

Ontvangen corona compensatie via Algemene Uitkering In de septembercirculaire en de decembercirculaire 2020 is de coronacompensatie van de drie steunpakketten van het Rijk via de algemene uitkering beschikbaar gesteld aan gemeenten. Wij hebben in 2020 de volgende compensatie ontvangen:

Pagina 63 van 135

O21.000965

Corona compensatie, ontvangen van het Rijk in het jaar 2020 Sociaal Domein Voorschoolse voorziening peuters Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep Compensatie quarantaine Lokale culturele voorzieningen Buurt- en dorpshuizen Vrijwilligersorganisaties jeugd

Steunpakketten van het Rijk pakket 1 pakket 2 pakket 3 1.591.000 827.000 484.000 60.000 112.000 17.000 314.000 308.000 75.000 39.000

Totaal 2020

252.000 73.000 25.000

252.000 73.000 25.000 1.135.000 0 178.000 185.000 129.000

Aanvullend pakket re-integratie Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Participatie - Empatec

730.000

Inhaalzorg en meerkosten Jeugdzorg Inhaalzorg en meerkosten WMO Eigen bijdrage Wmo (abonnementstarief)

178.000 68.000 129.000

Minder inkomsten, belastingen en kwijtscheldingen Minder inkomsten toeristenbelasting Minder inkomsten parkeerbelasting Ontheffing verlenen precario terrassen

789.000 517.000 272.000

Bedrijfsvoering Extra kosten verkiezingen 2021 Extra inzet toezicht en handhaving TOTAAL

405.000

117.000

85.000

2.902.000 60.000 112.000 17.000 622.000 75.000 39.000

0

874.000 517.000 272.000 85.000

85.000 0

470.000 231.000 239.000

0

470.000 231.000 239.000

2.380.000

1.382.000

484.000

4.246.000

Van de in 2020 ontvangen coronacompensatie is een aantal bedragen bedoeld voor uitgaven in 2021. Het gaat om de volgende vier bedragen uit bovenstaande tabel:

Bestemd voor 2021 Extra kosten verkiezingen 2021 Aanvullend pakket re-integratie Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Compensatie quarantaine

598.000 231.000 252.000 73.000 25.000 17.000

Het bedrag voor extra kosten verkiezingen 2021 is via de berap september/oktober door de gemeenteraad beschikbaar gesteld voor het jaar 2021. Voor de overige bedragen wordt de raad voorgesteld om deze via resultaatbestemming bij deze jaarrekening 2020 beschikbaar te stellen voor het jaar 2021. Daarmee komt het bedrag dat het Rijk tot nu toe heeft gecompenseerd voor gemaakte coronakosten in 2020 op € 4.246.000 – € 598.000 = € 3.648.000. Financiële gevolgen corona jaarrekening 2020 Súdwest-Fryslân De corona-crisis heeft op veel taakgebieden invloed. De financiële gevolgen voor het jaar 2020 zijn dan ook divers en sluiten niet één op één aan op de compensatiepakketten van het Rijk. In deze coronaparagraaf geven wij een zo realistisch mogelijk beeld van de gevolgen van corona voor onze jaarrekening ook al is het niet altijd mogelijk om de financiële gevolgen van corona voor de diverse taakgebieden exact in kaart te brengen. In de volgende tabel vindt u een overzicht van de financiële gevolgen van corona voor onze jaarrekening 2020.

Pagina 64 van 135

O21.000965

Pagina 65 van 135

O21.000965

Verklaringen bij de tabel Sociaal Domein Wij hebben compensatie ontvangen om extra opvang van kinderen te kunnen bieden aan ouders met een cruciaal beroepen voor peuteropvang. Van deze mogelijkheid is weinig gebruik gemaakt. De raad heeft op 29 september jl. de “Financiële regeling maatschappelijke instellingen a.g.v. Coronauitbraak” vastgesteld, met een budgetplafond van € 1,8 miljoen. Tot nu toe is voor € 540.000 aan bijdragen toegekend. Er staat nog voor € 103.000 aan aanvragen open. Aanvragen over 2020 kunnen worden ingediend tot en met 30 juni 2021. We schatten in dat er voor ongeveer € 800.000 aan bijdragen over 2020 wordt toegekend. Het dan nog resterende bedrag zal teruggestort worden in de algemene reserve en kan als voeding dienen voor de zelfde regeling voor het jaar 2021. Onze sociale werkvoorziening Empatec heeft een flinke omzetschade als gevolg van corona. De van het Rijk ontvangen middelen hebben we doorbetaald aan Empatec. Door het Rijk is besloten om de eigen bijdrage van zorggebruikers in de maanden april en mei te laten vervallen. Wij hebben hiervoor van het Rijk compensatie ontvangen. Aanbieders van WMO- en Jeugdzorg konden voor de maanden maart tot en met juni een beroep doen op een omzetgarantie. We hebben voor € 646.000 aan omzetgaranties aan aanbieders van jeugdzorg en WMO betaald.

Deze kosten komen in de plaats van de reguliere zorg die geen doorgang heeft kunnen vinden. Daarnaast is alternatieve zorg aangeboden waarbij wij de normale tarieven hebben uitbetaald. Per saldo hebben we aan omzetgaranties en kosten aan alternatieve zorg niet meer betaald dan we zonder corona gedaan zouden hebben. Tenslotte hebben we daarnaast binnen de WMO en de Jeugdzorg aan diverse zorgaanbieders betalingen gedaan voor gemaakte kosten ter voorkoming van de verdere verspreiding van corona. Dit gaat om een bedrag van € 60.000 aan jeugdzorg en maximaal € 10.000 aan WMO-zorg. Wij hebben hiervoor compensatie van het Rijk ontvangen. Minder inkomsten, belastingen en kwijtscheldingen We hebben vooral minder inkomsten ontvangen uit toeristenbelasting, parkeeropbrengsten en precariobelastingen. Wij zijn daarvoor gedeeltelijk gecompenseerd door het Rijk. Op basis van de jaarrekeningen 2020 ontvangen gemeenten nog een aanvullende compensatie. Over de hoogte van de compensatie per gemeente is pas in de loop van het derde kwartaal van 2021 duidelijkheid te geven. Verder hebben we een extra donatie aan de voorziening dubieuze debiteuren moeten doen en hebben minder inkomsten aan huren, liggelden en leges ontvangen. Bedrijfsvoering Om het extra thuiswerken mogelijk te maken zijn er investeringen in ICT gedaan.

De accountant heeft vanwege corona aanvullende werkzaamheden verricht voor de jaarrekening 2019. De verwachting is dat ook voor de jaarrekening 2020 extra accountantskosten gemaakt zullen worden. De gemeentelijke kantoren en gebouwen zijn corona-proof gemaakt. Hetzelfde geldt voor de openbare ruimte waarvoor diverse coronamaatregelen zijn genomen. We hebben extra personele kosten gemaakt voor met name de teams vergunningen en handhaving en toezicht. De extra kosten zijn niet altijd direct zichtbaar, maar alle teams van de gemeente hebben te maken gehad met extra werkzaamheden vanwege corona. Voor een groot deel hebben we dit op kunnen vangen binnen de eigen begroting. Voordelen Naast de extra kosten en de lagere inkomsten hebben we ook te maken gehad met minder uitgaven vanwege corona. We hebben minder uit hoeven te geven aan vervoerskosten van leerlingen en WMOgebruikers. We hebben voor € 360.000 aan omzetgaranties uitbetaald aan vervoersbedrijven voor leerlingen- en WMO vervoer. De hoogte van de garantiebetaling was 80% van de normale kosten. Per saldo hebben we hierdoor vanwege corona € 232.000 minder uitgegeven aan vervoerskosten. Bepaalde activiteiten en evenementen zijn niet doorgegaan, waardoor wij minder eenmalige subsidies hebben verstrekt en uitgaven aan veiligheid (met name Sneekweek) zijn beperkt.

Omdat er minder mogelijkheden tot reizen was, zijn een aantal uitgaven lager uitgevallen. Binnen het sociaal domein zijn er minder aanvragen voor schulddienstverlening en vrijwilligersvergoedingen gedaan. Ook de onkostenvergoedingen aan clientenparticipatie zijn vanwege corona eenmalig lager

Pagina 66 van 135

O21.000965

uitgevallen, hetzelfde geldt voor de dienstreizen. Tenslotte zijn diverse projecten uitgesteld. Deze kosten zullen alsnog in 2021 gemaakt worden. Ontvangen corona compensatie via Specifieke Uitkeringen Naast de ontvangen compensatie in de Algemene Uitkering hebben we aan aantal specifieke uitkeringen ontvangen als compensatie voor geleden coronaschade. Het gaat hierbij om: - TOZO - Regelingen sport - Ophoging budget uitkeringen (BUIG) Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) De tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. De regeling wordt uitgevoerd door gemeenten. Het Rijk heeft in 2020 drie TOZO-regelingen vastgesteld. Het Rijk heeft daarvoor voorschotten verstrekt aan gemeenten. Bij deze voorschotten is een compensatie voor de uitvoeringskosten van gemeenten inbegrepen. Deze compensatie voor uitvoeringskosten is 450 euro per besluit levensonderhoud en 800 euro per besluit lening bedrijfskapitaal. Over het deel van de uitvoeringskosten hoeft de gemeente geen verantwoording af te leggen.

Over de rest van de voorschotten leggen we verantwoording af in de Sisa.

TOZO Ontvangen voorschotten Vergoeding uitvoeringskosten Uitgaven TOZO Te verrekenen met het Rijk

20.335.098 1.122.400 8.478.019 10.734.679

In 2020 hebben we ongeveer € 400.000 uitgegeven aan uitvoeringskosten. De uitvoering is voortvarend opgepakt en vooral bij TOZO 1 zijn veel werkzaamheden met eigen personeel opgepakt. Hierdoor zijn werkzaamheden blijven liggen. Daarnaast vraagt de afwikkeling van de verstrekte bijstand en kredieten naar verwachting nog enkele jaren extra personele inzet. Daarom stellen wij voor om via resultaatbestemming de resterende uitvoeringskosten van afgerond € 700.000 te reserveren voor de komende jaren. Regelingen sport Het rijk heeft middelen beschikbaar gesteld voor tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties (TVS-regeling). Via deze regeling hebben wij een bedrag ontvangen van € 80.000 voor gederfde huurinkomsten in de periode van 1 maart tot juni 2020. Voor dit bedrag hebben wij de huur ten laste van amateursportorganisaties over de genoemde periode kwijtgescholden. Op basis van steekproefsgewijze controle door het Rijk kan tot 1 juli 2021 onze aanvraag nog worden beoordeeld. Ophoging budget uitkeringen (BUIG) Het Rijk heeft voor 2020 landelijk € 182 miljoen beschikbaar gesteld voor extra uitgaven aan uitkeringen. Dit vanwege de prognose dat aan het eind van 2020 het aantal uitkeringen fors zou gaan stijgen vanwege de coronacrisis. Omgerekend voor Súdwest-Fryslân gaat het dan om ongeveer € 960.000.

De stijging van het aantal uitkeringen vanwege corona is in 2020 voor een groot deel aan ons voorbij gegaan. Dit verklaart ook voor een deel het positieve saldo ten opzichte van de begroting 2020 op de uitkeringen. Dit voordeel is in tegenstelling tot de TOZO wel vrij besteedbaar en is daarmee een direct voordeel in de jaarrekening. Wel is het zeer aannemelijk dat het aantal uitkeringen als gevolg van corona in 2021 alsnog stijgt. Nadere uitwerking derde steunpakket van het Rijk Het derde steunpakket van het Rijk bevat een groot aantal steunmaatregelingen die betrekking hebben op 2021. De financiële gevolgen van dit deel van het derde steunpakket is daarom niet opgenomen in deze jaarrekening. Maar het Rijk heeft ook aanvullende compensatie toegezegd voor gemaakte kosten

Pagina 67 van 135

O21.000965

in 2020, zonder dat daar al concrete invulling aan is gegeven. Het was daarom niet mogelijk om de gevolgen van deze steunmaatregelen al financieel te vertalen in deze jaarrekening. We willen ze wel benoemen. Het Rijk heeft in de decembercirculaire 2020 de volgende toezeggingen gedaan die betrekking hebben op 2020: - Afrekening verrekening inkomstenderving - Afvalinzameling - Zwembaden en ijsbanen - Verlengen regelingen sport Afrekening verrekening inkomstenderving Voor de inkomstenderving van gemeenten is tot nu toe € 245 miljoen beschikbaar gesteld door het Rijk. Het gaat hierbij om minder inkomsten uit toeristenbelasting, parkeeropbrengsten, precariobelastingen en markt- en evenementenleges. Het kabinet heeft besloten om een extra bedrag van € 250 miljoen te reserveren voor inkomstenderving 2020. Het Rijk gaat de definitieve compensatie van de inkomstenderving over 2020 vaststellen op basis van de jaarrekeningcijfers 2020. Dit betekent dat er op zijn vroegst in de zomer van 2021 duidelijk wordt welk bedrag wij definitief ontvangen over 2020. Afvalinzameling Door de corona hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Het Rijk stelt hiervoor landelijk € 32 miljoen voor 2020 te vergoeden. Welk bedrag elke individuele gemeente ontvangt, wordt naar verwachting in de meicirculaire 2021 bekend gemaakt.

Zwembaden en ijsbanen Op basis van nader onderzoek stelt het kabinet voor de exploitanten van zwembaden en ijsbanen via een specifieke uitkering aan gemeenten landelijk € 100 miljoen beschikbaar. Deze regeling wordt in nauw overleg met de sector nader uitgewerkt. Verlengen regelingen sport De regeling sport die van toepassing was op de maanden maart tot en met mei is aangepast en opnieuw opengesteld voor de periode van oktober tot en met december. Hiervoor heeft het Rijk landelijk nogmaals € 60 miljoen beschikbaar gesteld. De uitwerking van deze regeling door gemeenten vindt in 2021 plaats via een specifieke uitkering. De uitbetaling door het Rijk ook. Conclusie financiële gevolgen corona jaarrekening 2020 Op basis van bovenstaande gegevens kunnen we de conclusie trekken dat de Rijksoverheid over het geheel genomen voor 2020 voldoende compensatie heeft verstrekt aan gemeenten om de financiële tegenvallers voor gemeenten als gevolg van corona op te vangen. Hierbij past wel een voorbehoud. We verwachten dat de grootste financiële gevolgen van corona in 2021 gaan plaatsvinden. Of de gemeenten dan nog voldoende compensatie van het Rijk ontvangen is de vraag. In het tweede deel van deze paragraaf gaan we daarom in op de risico’s die we als gevolg van corona in de komende jaren lopen. Daarna volgt de eindconclusie.

Pagina 68 van 135

O21.000965

2. Risico’s

Risico’s voor de nabije toekomst Het corona-virus is nog steeds onder ons en heeft daarmee niet alleen impact op het jaar 2020 maar ook op de komende jaren. De gevolgen van het corona-virus zorgen voor risico’s. Niet alleen is er sprake van incidentele (financiële) schade, de structurele schade van corona mag niet onderschat worden. We lopen dan ook een aantal financiële risico’s als gevolg van corona. Hierna schetsen we een beeld van de mogelijke risico’s die we lopen. Deze opsomming is niet volledig en ook de hoogte van de mogelijke financiële schade is, gezien de uitzonderlijke pandemie waarin we verkeren, moeilijk in te schatten. Economische gevolgen De economische langetermijngevolgen van de coronacrisis laten zich moeilijk voorspellen en zijn afhankelijk van veel factoren. Duidelijk is wel dat de gevolgen groot zijn op het terrein van economische groei en de overheidsfinanciën. Daarmee moeten wij als gemeente rekening houden met mogelijke corona-gevolgen binnen alle domeinen waarin wij werkzaam zijn. Debiteurenrisico Het meest directe risico dat wij als gemeente lopen is het debiteurenrisico. Als een debiteur zijn openstaande verplichting aan de gemeente vanwege corona niet meer kan betalen, draait de gemeente op voor de kosten. Het kan hier gaan om huren, pachten, leges en door ons geleverde diensten.

Maar bijvoorbeeld ook om aflossingen van door ons verstrekte leningen en door ons opgelegde belastingen. We hebben de openstaande debiteurenposten geanalyseerd en zijn tot de conclusie gekomen dat er zo goed als geen verschil is met eerdere jaren qua hoogte van bedragen en aantallen debiteuren. We zien dan ook geen aanleiding om een extra bedrag aan de voorziening debiteuren toe te voegen. Sociaal In de bijstand, bijzondere bijstand en de schulddienstverlening was in 2020 nog geen duidelijk effect te zien van corona. Dat is te verklaren, want inwoners die hun baan verliezen, maken over het algemeen eerst gebruik van een WW-uitkering. En ook eventuele schulddienstverlening start vaak later. Bovendien zijn er nu nog veel steunmaatregelen. In de WW is wel een effect te zien. Er is een stijging te zien in de eerste helft van 2020 van het aantal WW gerechtigden. Daarom is de kans groot dat het aantal bijstandsuitkeringen in 2021 zal gaan stijgen. En daarmee de kosten aan uitkeringen, bijzondere bijstand en de schulddienstverlening. Via ons project SudwestWerkt hadden wij juist ingezet op een daling van het aantal uitkeringen. In hoeverre wij in staat zijn om de stijging van het aantal uitkeringen te keren en om te zetten in een daling is mede afhankelijk van de mate waarin we het coronavirus onder controle krijgen.

De voorlopige BUIG-beschikking van het Rijk voor 2021 is hoger dan die over 2020 en daarnaast heeft het Rijk nog een bedrag gereserveerd om de stijgingen aan uitkeringen als gevolg van corona extra te kunnen compenseren als dat nodig is. We lopen dan ook een financieel risico, maar daarvoor zijn enkele waarborgen ingebouwd door het Rijk. Cultuur, sport en leefbaarheid De financiële gevolgen voor organisaties in de cultuur- en sportsector, dorpshuizen, mfc’s en het verenigingsleven zijn groot. Veel activiteiten kunnen niet doorgaan, of alleen in aangepaste vorm. Dat raakt de ‘mienskip’ financieel keihard. Wij helpen maatschappelijke instellingen zonder winstoogmerk financieel als ze echt dreigen om te vallen via ons coronacompensatiefonds. Toch kunnen we niet garanderen dat alle instellingen de corona-crisis zullen overleven. Afhankelijk van het soort instelling zal dat ook financiële gevolgen voor de gemeente kunnen hebben. Veel sportcomplexen worden bijvoorbeeld door verenigingen van de gemeente gehuurd. In welke mate het de gemeente direct en indirect raakt is op dit moment lastig in te schatten. De hoogte van de openstaande facturen is marginaal. We lopen dan ook niet een groot financieel risico.

Mede omdat we ook in 2021 € 1,8 miljoen beschikbaar hebben gesteld via het coronacompensatiefonds voor maatschappelijke instellingen zonder winstoogmerk Verbonden partijen We lopen als gemeente een direct financieel risico op onze gemeenschappelijke regelingen en andere verbonden partijen. De Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is een belangrijke speler bij de bestrijding van de corona-crisis. De door haar accountant goedgekeurde jaarrekening 2020 van de VRF laat een voordelig

Pagina 69 van 135

O21.000965

saldo zien. Wij lopen dan ook voor 2020 geen risico. Het Rijk heeft aangegeven alle kosten voor de Veiligheidsregio’s te zullen compenseren en lijkt die toezegging in ieder geval voor 2020 waar te maken. Voor de GR Fryslân-West (Empatec) geldt ook een risico. Als de activiteiten van Empatec stil liggen en het Rijk niet voldoende compensatie verstrekt, dan draait de gemeente als deelnemer van de GR op voor een deel van het nadelig resultaat. Ook hier heeft het Rijk meer dan € 1,1 miljoen beschikbaar gesteld voor gederfde inkomsten. Met aanvullend daarop de extra verstrekte bijdrage van de aandeelhouders (de 6 gemeenten) eind december 2020 is daarmee voor het jaar 2020 geen risico meer aanwezig. Het risico op een nadelig coronaeffect bij de overige gemeenschappelijke regelingen FUMO, Marrekrite en Hûs en Hiem schatten wij op dit moment laag in. Andere verbonden partijen waarbij we vanwege corona een (extra) risico lopen zijn onze deelnemingen. Afhankelijk van het soort deelneming lopen we risico op het mislopen van dividenduitkeringen of het moeten betalen van een hogere bijdrage. Dit risico schatten wij in als laag. De grootste dividenduitkering is die van de BNG. De BNG heeft aangegeven een deel van het oorspronkelijk in 2020 te ontvangen dividend (35%), uit te zullen betalen in het eerste kwartaal van 2021.

Het restant zal worden uitgekeerd op het moment dat de Europese Centrale Bank (ECB) uitbetaling goed keurt. Verstrekte leningen Per 31 december 2020 hebben wij voor € 25,3 miljoen aan leningen verstrekt. Waarvan voor € 21,5 miljoen aan woningbouwverenigingen. Wij achten de risico’s op de woningbouwleningen zeer gering. Aan het zwembad in Sneek hebben we een lening verstrekt met een boekwaarde van € 3,2 miljoen. Zwembaden zijn langere tijd gesloten geweest of met een minimum aan bezoekers. Het Rijk compenseert de verliezen van zwembaden als gevolg van corona van zwembaden. Daarnaast kan het zwembad een beroep doen op ons coronacompensatiefonds. We schatten in dat deze beide compensatie mogelijkheden voldoende zullen zijn om de risico’s voorlopig af te kunnen dekken. Op de overige vijf verstrekte geldleningen lopen we een minimaal risico. Waarborgen en Garantstellingen We staan als gemeente borg of garant voor een aantal leningen die door extern partijen zijn afgesloten. Het gaat hier met name om woningbouwverenigingen. We achten het risico vanwege corona bij de borg- en garantstellingen bij woningbouwleningen niet veel groter dan het beperkte risico dat we al liepen. We staan daarnaast garant voor het Sportcomplex de Rolpeal voor een bedrag van € 6,6 miljoen. Hier lopen we een groter risico vanwege corona.

Zoals ook vermeld bij het zwembad in Sneek zijn zwembaden langere tijd gesloten geweest of met een minimum aan bezoekers. Het Rijk compenseert de verliezen van zwembaden als gevolg van corona van zwembaden. Daarnaast kan het zwembad een beroep doen op ons coronacompensatiefonds. Het risico op de overige borgstellingen schatten wij op dit moment als marginaal in. Het betreft kleine bedragen en tot nu heeft men keurig altijd aan alle verplichtingen voldaan. Aantrekken geldleningen i.v.m. corona We verwachten op dit moment niet dat wij ten opzichte van de al begrote leningen, extra langlopende leningen moeten afsluiten vanwege de gevolgen van corona. Het Rijk geeft tot nu toe voldoende compensatie, waardoor er geen extra structurele middelen aangetrokken hoeven te worden. Mocht de compensatie van het Rijk later uitgekeerd worden dan onze uitgaven, dan trekken wij ter overbrugging een kasgeldlening aan. Op de kasgeldleningen krijgen we geld toe. Per saldo verwachten wij geen extra financieringskosten te gaan maken vanwege corona. Eindconclusie corona Hiervoor concludeerden we dat we over 2020 voldoende gecompenseerd zijn door het Rijk. De conclusie over 2021 is dat we op een aantal taakgebieden vanwege corona een groter risico lopen dan in 2020. Een financiële vertaling van de risico’s is in deze uitzonderlijke tijd niet of nauwelijks te geven.

Het Rijk heeft ook voor 2021 steunmaatregelen toegezegd. Het is onduidelijk of gemeenten ook in 2021 voldoende compensatie ontvangen. Op een aantal specifieke taakgebieden stellen wij voor om uit het jaarresultaat 2020 een bedrag te bestemmen voor 2021. Op dit moment zien wij geen reden om aanvullende voorzieningen op de balans op te nemen.

Pagina 70 van 135

O21.000965

3. Jaarrekening 3.1

Vooraf

We geven voor 2020 in de jaarrekening, in aanvulling op het jaarverslag, een verdere financiële toelichting. We leggen financiële verantwoording af. We geven aan: • of er overeenkomstig de begroting is gehandeld • waar er verschillen zijn ontstaan (en waarom) • wat de afwijkingen voor betekenis hebben voor de financiële positie van de gemeente We brengen de volgende zaken in beeld: • Balans • Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling We geven een overzicht van verplichte aspecten op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten • Toelichting balans • Programmarekening met toelichting We geven een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.

Pagina 71 van 135

O21.000965

3.2

Balans Balans per 31 december

ACTIVA

(bedragen x € 1.000)

31-12-2020

31-12-2019

Vaste activa Immateriële vaste activa - Kosten van onderzoek en ontwikkeling - Bijdragen aan activa in eigendom van derden

550 157 393

Materiële vaste activa - In erfpacht uitgegeven gronden - Investeringen met een economisch nut - Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven - Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut Financiële vaste activa - Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen - Leningen aan - Woningbouwcorporaties - Overige verbonden partijen - Overige langlopende leningen u/g