Bijlage I - Gebiedsvisie de Potten - versie 26 september 2022
Tekst van het document
vastgoed gedreven logiesontwikkelingen. Er wordt ingespeeld op de trend van
met zogenaamde stijlboeken voor jaarplaatsen. Dit is van belang in het kader van de ruimtelijke kwaliteit. Ook RCN werkt hier al mee.
Een aandachtspunt is het versterken van de conceptuele en landschappelijke
36
De Sneekweekcamping heeft een tijd voor meer overlast dan toegevoegde waarde gezorgd voor De Potten. Dit kwam met name door het tijdelijke
moet in beeld gebracht worden. Ten behoeve van de realisatie kunnen diverse grondbeleid instrumenten worden ingezet.
karakter van de camping en de hoofddoelgroep: feestende jeugd. Op dit moment zijn er plannen om de doelgroep beter te laten aansluiten bij het publiek van De Potten en wordt er, door middel van strenge bewaking, weinig
Diverse horeca De Potten is gebaat bij sterke onderscheidende horecaformules: formules die
overlast ervaren van de camping door ander publiek. Indien de Sneekweekcamping weer voor overlast gaat zorgen of als blijkt dat deze toch onvoldoende toegevoegde waarde heeft voor De Potten wordt gezocht naar
inspelen op verschillende bezoekmotieven en ondergeschikt zijn aan de recreatieve functie waarvoor de horeca wordt geëxploiteerd. Er wordt ruimte geboden aan kwaliteitsontwikkeling van het horeca-aanbod op vijf plekken:
een nieuwe plek dichterbij Sneek. Sowieso zou een locatie dichterbij Sneek meer geschikt zijn om beter aan te sluiten bij de evenementenprogrammering die voornamelijk in de binnenstad van Sneek plaatsvindt.
1. Bij de recreatieplas krijgt de waterskibaan de mogelijkheid om de horecavoorziening te vergroten in combinatie met een activiteitenverhuurfunctie. De horecafunctie is ondergeschikt aan de doe-activiteiten
Het toekomstbestendig doorontwikkelen van de logiesfuncties binnen de kaders van deze gebiedsvisie vergt in bepaalde gevallen medewerking van de gemeente Súdwest-Fryslân. Immers, nieuwe ontwikkelingen waarvoor
(hoofdfunctie) maar geldt als welkome aanvulling waaraan veel behoefte is. 2. Het vakantiepark zet in op kwaliteitsverbetering van haar restaurant- en terrasfunctie op de schitterende locatie op het zuiden. Het vakantiepark is voornemens hier een natuurzwembad, een familiesteiger en een
bestemmingsplanwijziging nodig is, moeten voldoen aan het ontwikkelkader logiesaccommodaties van de gemeente. Dit kader is begin 2022 door de gemeenteraad vastgesteld en bestaat uit principes en criteria waaraan nieuwe
vaarbestemming te ontwikkelen. 3. De Beachclub Sneek (het voormalig paviljoen) brengt een nieuwe sfeer in het gebied. ‘s-Zomers tref je hier heerlijke cocktails op het terras en ‘s-
logiesontwikkelingen moeten voldoen. Dit biedt houvast. Sowieso vergen nieuwe logiesontwikkelingen aanzienlijke investeringen. De risico’s hiervan worden door investeerders afgewogen. De situatie rond grondposities en
winters is er glühwein. De beachclub heeft ook een restaurantfunctie. 4. De horeca op het Starteiland wordt aangepast op de actuele trends en watersportbehoeftes van watersporters. Het Starteiland is een
bestemmingsfuncties vraagt een specifiek traject. De haalbaarheid hiervan
watersporticoon in Fryslân en de horecavoorziening vormt de gastvrije huiskamer hiervan.
37
5. De ‘elk-weer-voorziening’ krijgt de mogelijkheid om specifieke dag- en eventhoreca te verzorgen. De exacte invulling is afhankelijk van nadere
Regenbogen, Valken, 16m2, 30m2 en het Skûtsjesilen. Deze klassen zijn al decennia lang actief op het Sneekermeer en ze zullen dit ook blijven.
conceptontwikkeling, maar de horeca blijft een nevenfunctie. De kwaliteitsontwikkeling van het horeca-aanbod kan ervoor zorgen dat de openingstijden van de horeca verruimen. Dit draagt bij aan de gewenste
Sterke verbondenheid met Sneek Sterke focus verdient de verbondenheid tussen De Potten en Sneek. Daar
seizoensverlenging. Watersporten
liggen kansen. Zoals het aantrekkelijke Waterfront aan het Prinses Margrietkanaal waar inwoners naar hún Sneekermeer komen kijken, elkaar ontmoeten en hun dagelijkse portie frisse lucht inademen. Dit vormt het
De bedrijvigheid wordt ook versterkt door de keuze voor 100% watersport op het Starteiland. Een groot deel van deze watersport bestaat uit wedstrijdzeilen. De organisaties kunnen overwegen om alle faciliteiten op het Starteiland te
sfeervolle hart van het gebied (‘kerktoren met kerkplein’). Maar ook bij het Pottenstrand, waar inwoners afspreken om te sporten en elkaar te ontmoeten. Met het Starteiland biedt De Potten een (top-)sportlocatie voor de Sneeker
verzamelen in één nieuwe gebouw. Het aanbod aan wedstrijdfaciliteiten kan worden versterkt met een verblijfsfunctie voor wedstrijdzeilers (kamers en kamperen). Binnen de wedstrijdzeilsport speelt de behoefte aan kortere en snellere wedstrijden. Dus in plaats van één wedstrijd van een hele middag,
zeilers die hier hun trainingen volgen. Een openbare vervoersverbinding tussen de binnenstad en De Potten over water brengt het Sneekermeer dichterbij Sneek.
bestaat steeds meer behoefte aan sprints van soms maar een half uur. De jeugd wil snel en wendbaar zijn. Daarvoor zijn momenteel tal van kleine (foilende) boten beschikbaar. Voor dit type wedstrijden is het Sneekermeer
Afbeelding 3.8. Wedstrijdzeilen.
uitermate geschikt. Ook kan de watersportvereniging een ‘full-concept’ lidmaatschap aanbieden. Het Sneekermeer is bij uitstek geschikt voor het ontwikkelen van jong toptalent en voor jonge watersporten die via nieuwe concepten (incl. het schoolzeilen) de watersport ontdekken. Natuurlijk blijven ook de traditionele klassen van groot belang voor Sneek. Denk aan de
38
Gebiedsbelang voorop Een gebied met deze ambitie zal een sterkere organisatievorm moeten hebben. De kracht zit immers in de natuurlijke ligging in combinatie met de ‘bedrijvigheid’. Deze combinatie is lastig en moet professioneel georganiseerd en begeleid worden. Een verzameling van individuele gebiedspartners verandert naar een dynamisch ‘ecosysteem’ dat zich actief verhoudt tot zijn omgeving. De gebiedsorganisatie bestaat in ieder geval uit ondernemers, KWS, vertegenwoordigers van inwoners, grondbezitters waaronder de gemeente en natuurorganisaties. Deze gebiedsorganisatie zet in gezamenlijkheid in op: • Continue dialoog met belangengroepen; • Gastvrijheid, positionering en bestemmingsmarketing; • • •
Gebiedsvernieuwing en innovatie; Evenementenprogrammering op land en op water; Gezamenlijk onderhoud dat aanvullend is op de gemeentelijke- en
•
waterschapdiensten en facilitaire diensten . Denk ook aan een gastvrouw/heer functie); Één stem naar gemeente en gebiedspartijen over beheer en ontwikkeling.
Op deze manier wordt De Potten een uniek recreatiegebied dat is ingebed in een fantastische omgeving waar iedereen zich welkom voelt. Dat gevoel gaat verder dan het vriendelijk te woord staan van gasten. Het gaat om een verrassende benadering die door inwoners en ondernemers wordt uitgedragen, informatieverschaffing, het naar elkaar doorverwijzen en inspelen op actualiteiten. Kortom, een gezamenlijke aanpak om de gast op het schild te hijsen en te verwennen. Een gast op De Potten is een gast van iedereen!
39
3.9. Concrete wensen Gedurende de drie interactieve bijeenkomsten zijn vele concrete wensen aangegeven door de gebiedspartners om het gebied te versterken. Veel wensen zijn verwerkt in de gebiedsvisie. Een aantal hoort gezien het
meeuweneiland varen. Het gekrijs en het innemen van steeds meer ruimte door de groter wordende populatie wordt als hinderlijk ervaren. De meeuwenkolonie kan relatief makkelijk verleid worden zich te verplaatsen naar
detailleringsniveau meer thuis in een uit te werken gebiedsplan. Drie wensen zijn ons inziens dermate constructief en in het algemene belang om ze hier te benoemen. Deze wensen verminderen hinder en dragen eraan bij dat De Potten harmonischer wordt. Het is verder aan de gebiedsorganisatie om deze
hun oude stek op een van de eilandjes in het Sneekermeer, verder weg van de bewoning. Daar worden ze minder verstoord door recreatie en storen recreanten zich niet aan de indringende geluiden van deze groeiende kolonie.
concrete wensen aan te vullen en al dan niet mee te nemen in de uitvoering van de visie.
Koeienoversteekplaats Tijdens het weideseizoen steken koeien de Paviljoenwei over richting de melkstal van de boerenfamilie om gemolken te worden. Het oversteken van de
Losloopgebied voor honden
dieren duurt enkele minuten. Ondanks dat dit tafereel onlosmakelijk
Verken de haalbaarheid van een (eventueel omheind) losloopgebied voor honden. Voor de rest van het gebied geldt dat honden aan de lijn blijven en
verbonden is met het Friese platteland, wordt tijdens deze minuten nogal eens hinder ondervonden door weggebruikers. Regelmatig willen bestuurders van
niet samen met recreanten zwemmen. In ieder geval moet duidelijk aangegeven worden waar honden wel en niet aangelijnd moeten zijn.
auto’s en motoren niet wachten en rijden tussen de dieren door. Deze situatie is gevaarlijk en hinderlijk. Enkele gebiedspartners zien daarom graag een koeienoversteekplaats gerealiseerd worden zodat het voor iedereen duidelijk
Meeuwen verleiden te verplaatsen Verleid de meeuwenkolonie op het meeuweneiland nabij het Galgelân ten zuiden van het RCN-terrein naar een betere locatie. De recreatie ervaart
en veilig wordt.
(geluids)overlast van meeuwen en wellicht vice versa. Bijvoorbeeld de arkbewoners ervaren geluidsoverlast, maar ook zeilers die voorbij het
40
4. Uitvoering
41
4.1. Uitvoeringsstrategie Een nieuwe werkwijze is nodig om ‘DE POTTEN2’ te realiseren. Deze visie is namelijk een streefbeeld en geen realiteit. Voor de uitvoering worden concrete plannen gemaakt en budgetten gealloceerd. De definitieve besluitvorming
Partners bundelen hun kracht De meest enthousiaste en betrokken partners vormen de “coalition of willing”. Het is belangrijk dat zij zich conformeren aan dit gebiedsconcept en de
hierover vindt in een later stadium plaats. Een op ecosystemen gebaseerde samenwerkingsstrategie lijkt nuttig. Want net als in de natuur geldt ook voor De Potten dat samenwerking de som van de afzonderlijke delen vergroot. Voor verdere realisatie van de plannen is tijd, inzet, passie en doorzettingsvermogen
professioneel geleide uitvoering in de vorm van een gebiedsorganisatie. Dat kan bijvoorbeeld door ondertekening van een convenant of oprichting van organisatievorm. Tegelijk houden ze voldoende vrijheid voor het maken van individuele keuzes. Binnen de coalition of willing geldt het bijdragen vs.
noodzakelijk. Niets gaat vanzelf, laat staan dat het van vandaag op morgen is gerealiseerd. Daarom is het van belang in ieder geval te starten en zo snel mogelijk stappen te zetten.
beïnvloeden-principe. Dat wil zeggen dat bijdragen (in de vorm van inzet of middelen) zorgt voor meer invloed op de uitvoering van het plan. Actieve participatie en resultaatgerichtheid zijn cruciaal. Vrijblijvendheid moet voorkomen worden. Mogelijke partners zijn:
Logische volgorde: basis op orde en daarna toevoegen belevingswaarde Om snel te starten worden de maatregelen in logische volgorde gezet. Gestart
• Actieve recreatieondernemers en enthousiaste grondbezitters; • Ambitieuze terreinbeheerders en natuurorganisaties;
wordt met de maatregelen die zorgen voor ‘de basis op orde’. Denk aan de oprichting van een gebiedsorganisatie, versterking van de regulering door een gastheer/vrouw functie te organiseren, effectieve communicatie en
• Positieve inwonersvertegenwoordiging die zorgt voor continue dialoog met inwoners; • Gemeente Súdwest-Fryslân die dit gebiedsconcept als strategisch
afstemming met gebiedspartners, kwaliteitsverbetering van de horeca en eenduidige gebiedsbebording. Daarna wordt ingezet op ‘toevoegen van de iconische belevingswaarde’ door
gebiedsproject omarmt en capaciteit en deskundigheid beschikbaar stelt; • De provincie Fryslân vanwege haar stimulerende/adviserende rol in bestemmingsontwikkeling;
bijvoorbeeld de elk-weer-galerij, evenementen-agenda, versterking van de wandelpadenstructuur en het inrichten van de groen-blauwe zones.
• Proactieve deskundigen. In de toekomst kunnen ook eventuele nieuwe exploitanten die innovatie aanjagen een rol krijgen.
42
Veranderopgaven We onderscheiden zes thema’s die worden opgepakt door de
–kosten van voorzieningen van openbaar nut in balans gebracht. Zo zullen er bijvoorbeeld kosten en opbrengsten zijn ten aanzien van:
gebiedsorganisatie. Dit zijn de veranderopgaven. Bij elke opgave hoort een eigen plan en planning, zijn andere mensen betrokken en hoort zelfs een eigen begroting. Elke opgave kent een eigen netwerk van partners. Deze
• Elk-weer-voorziening; • Mogelijke functieverandering en enige uitbreiding van het vakantiepark; • Erfpachtgronden;
zorgen ervoor dat een veranderopgave wordt gerealiseerd. Op dit moment wordt gedacht aan de volgende zes veranderopgaven, waarbij geldt: eerst de basis op orde, daarna extra belevingswaarde toevoegen.
• Investeringen in waterberging en klimaatadaptatie; • Investeringen in vorming, inrichting en beheer van groen-blauwe zones • Look & feel van het gebied en civieltechnische aanpassingen aan
1. Gebiedsontwikkeling en grondexploitatie Uitvoering van de gebiedsvisie betreft voor een deel een gebiedsontwikkeling.
bijvoorbeeld de allee, andere wegen, parkeerplaatsen en het groen (eenmalige kosten en structurele beheerkosten); • Investeringen in openbaar gebied die voor een impuls, versnelling of
Een gebiedsontwikkeling en grondexploitatie zijn nodig om de beoogde zonering en look & feel te creëren. Een deel van de gebiedsorganisatie gaat zich hiermee bezighouden door een gebiedsplan op te stellen. Deze gebiedsvisie vormt daarvoor het kader. Het gebiedsplan bestaat uit
samenhangende investering in privaat gebied leiden. Door het maken van een grondexploitatiebegroting ontstaat een financiële onderbouwing van het nieuw te ontwikkelen onderliggende bestemmingsplan.
verschillende deelprojecten. Aan de orde komen o.a.: de rollen van de betrokkenen, de procesbeschrijving, de betrokken partners, de inhoudelijke doelen per deelgebied, de benodigde capaciteit en het type deskundigheid dat
Dit wordt uitgewerkt nadat de gebiedsvisie is aangenomen. Er zijn meerdere manieren om in deze situatie een grondexploitatie te krijgen. Bijvoorbeeld door in deelgebieden te werken. Deze zijn dan gekoppeld aan de
nodig is, een financiële paragraaf en een planning. De gebiedsontwikkeling leidt voor diverse actoren in het gebied namelijk tot kostenposten voor verwerving of aanpassing van de grond. Voor anderen leidt het tot
gebiedszones van de gebiedsvisie of aan de eigendomssituatie. Indien er een financieel haalbare grondexploitatie beschikbaar is, zal nader worden onderzocht op welke wijze en onder welke voorwaarden hieraan uitvoering
opbrengsten door grondverkoop en bestemmingsplanwijzigingen. Door middel van een grondexploitatiebegroting worden de grondopbrengsten en
kan worden gegeven. Met de uitvoering van de grondexploitatie gaan immers risico’s gepaard. Deze moeten beheersbaar zijn.
43
Daarbij geldt dat de voorbereiding en uitvoering van de gebiedsvisie een lange periode in beslag neemt. Er moet daarom voldoende aandacht zijn voor
en krijgen gratis advies van elkaar. Ook ontstaat hierdoor wellicht een basis voor gezamenlijke productontwikkeling, natuur-inclusieve, biodiversiteit-bevorderende
flexibiliteit, prioritering en korte en lange termijn maatregelen. Betrokken partijen zullen zich te zijner tijd financieel tot het maximale in moeten spannen om de uitvoerbaarheid kansrijk te maken.
projecten en collectieve bevordering van gastvrijheid.
2. Events op land & water Op De Potten ontstaat in de toekomst ruimte voor kleinschalige events. De
4. Bereikbaarheid De bereikbaarheid van De Potten en de verkeerssituatie is als separate opgave opgepakt. Hierin worden verschillende opties gezamenlijk door betrokken partners benoemd. Uiteindelijke keuzes, op basis van deze opties met SWOT-
principes en afgeleid daarvan de gebruiksregels worden door de partners met de gemeente uitgewerkt. Het gemeentelijk evenementenbeleid is uiteraard leidend. De reguleringsvoorwaarden waarop gehandhaafd wordt zijn dan ook
analyse, worden gemaakt door respectievelijk het college of de gemeenteraad.
helder. Een gezamenlijke evenementenagenda wordt opgesteld door de partners. In ieder geval zijn hierbij betrokken: de KWS, de horecaondernemers, de exploitant van de ‘elk-weer-voorziening’, natuurorganisaties en afvaardiging van de grondeigenaren/bewoners. Het aantrekken van een terugkerend en
5. Fysieke look & feel De look & feel van het gebied verdient forse aandacht. Afspraken worden gemaakt over beheerniveaus waar publieke partners voor aan de lat staan. Hierbij gaat het over onderhoud van openbare ruimte, voorzieningen, schoonmaak, afval,
vernieuwend internationaal (water)sportevent dat ideaal op het Sneekermeer past, kan een impuls aan de reputatie van De Potten geven.
beveiliging en de aanspreekbaarheid hierop. Afspraken worden tevens gemaakt over ruimtelijke kwaliteitsniveaus die de betrokken partners zelf kunnen beïnvloeden. Denk aan landschappelijke inpassing van het stacaravanterrein, het
3. Innovatie & productontwikkeling Recreatieondernemers en terreinbeheerders/natuurorganisaties gaan elkaar versterken in hun idee- en planvorming. Regelmatig komen ze bij elkaar in
villapark en andere landschappelijke impulsen in het gebied. Afspraken worden ook gemaakt over beheerniveaus en een gastheer/vrouw functie die betrokken partners bovenop de gemeentelijke kwaliteitsniveaus plaatsen. Vervolgens wordt
zogenaamde atelier-sessies die professioneel worden begeleid. Dan pitchen ze hun nieuwe ideeën en producten aan elkaar. Ze houden elkaar zo scherp
de uitvoering ter hand genomen. Elkaar kunnen aanspreken op gemaakt afspraken is een basisvoorwaarde voor succes.
4444
6. Regie op communicatie Communicatie tussen de gebiedsorganisatie en de bredere groep
Blijvende aandacht De partners hebben een cruciale functie. Ze:
gebiedspartners is van belang om draagvlak te houden en succes te boeken. Een communicatieplan van de uitvoering hiervan is een basisvoorwaarde. Dit plan moet worden opgesteld.
• brengen de beweging in deze gebiedsvisie in praktijk; • realiseren veranderopgaven en projecten met ruimte voor experimenten, leren en bijstellen. De samenleving en markt is uiterst veranderlijk en dat stelt hoge
Teamvorming Vanuit de gebiedspartners worden de teams opgesteld. Zij gaan aan het werk
eisen aan de veranderingsbereidheid van iedereen; • blijven alle belanghebbenden inspireren en betrekken; • sturen op evenwicht tussen inwoners (maatschappij), de omgeving (ecologie)
met de verdere realisatie van de veranderopgaven voor ‘DE POTTEN2’. Niet elke partner is betrokken bij elke opgave. Zo ontstaan er verschillende groepen die zich met verschillende veranderingen bezig houden. Op korte termijn is het
en bezoekers en bedrijven (economie). Dat kan door het actief betrekken van deze belangen bij de uitvoering van de gebiedsvisie.
belangrijk dat er een teamgevoel met voorwaartse drive ontstaat. Dat kan door te werken aan teambuilding. Een gezamenlijke vaartocht, heisessie of bezoek aan referentiegebieden in Nederland/buitenland kan bijdragen aan inspiratie en een vertrouwensbasis. Als een partner wegvalt, wordt een nieuwe gezocht.
De gemeente faciliteert het proces. De rol van afstemming, continuïteit (in proces), deskundigheid, communicatie-ondersteuning en eventuele bijsturing is namelijk nodig. Hiervoor stelt de gemeente middelen beschikbaar. Bovenal zorgt zij voor blijvend enthousiasme, overheidsactie en realisatiekracht.
Partners werken flexibel als team, met korte slagen, door afwisselend te ‘denken’ en te ‘doen’. De samenwerking is niet vrijblijvend. Vooraf wordt voor iedere veranderopgave vastgelegd welke bijdrage (in manuren, beleidsruimte
Gevraagd wordt of de provincie aanvullend wil stimuleren/adviseren.
of in middelen) elke partner levert en men wordt aan de afspraak gehouden.
45
Aan de slag met de basis op orde maatregelen Nu is het tijd voor actie. Maar tegelijk dient een gemeentelijk traject doorlopen te worden. Voorkomen moet worden dat de energie weglekt door stroperig overleg. Daarom is het slim snel te starten waar het kan met de basis op orde maatregelen. En daar zijn genoeg mogelijkheden voor: • Start het team op door de partners bijeen te brengen; • Werk iedere veranderopgave uit in (deel)projecten en pak op wat nu en snel kan en geen politieke lading heeft; • Wees flexibel en creatief (agile) door afwisselend te denken en te doen. Werkt iets niet? Dan proberen we iets anders! Zo hou je de gang in het proces; • Reserveer capaciteit van ondernemers, overheden en andere betrokkenen; • Zorg voor regelmaat, vertrouwen en inspiratie door gestructureerd overleg, bezoek aan elkaars locaties en ‘gewoon even bijkletsen’ (maak het gezellig); • Hou vol! Een traject als dit is ingewikkeld, langdurig en soms uitputtend. Van belang is het streefbeeld voor ogen te blijven houden. Dat vergt een actieve ‘aanjaag functie’ en sterke proces- en projectcoördinatie.
46
Bijlagen
47
Bijlage A: Vraagstelling initiële proces Hoofdvraag De hoofdvraag die beantwoord werd tijdens het initiële proces is “wat is de gebiedsvisie van recreatiegebied De Potten bekeken vanuit een samenhangende landschappelijke en marktdeskundige visie”.
3. Aan de hand van welke uitvoeringsstrategie kan het gewenste beeld worden bereikt? a) Welke inhoudelijke- en processtappen zijn nodig om tot de gebiedsontwikkeling te komen? b) Hoe ontstaat eenduidig gebiedsbeheer?
Sub-vragen Vanuit de hoofdvraag kwamen volgende sub-vragen aan de orde: 1. Hoe sterk is het samengestelde toeristisch-recreatief product nu? a) Wat zijn de huidige en oorspronkelijke gebiedskwaliteiten? b) Hoe vitaal zijn de logiesaccommodaties? c) Hoe functioneert het dagrecreatieve product? d) Hoe is de bereikbaarheid en hoe is de organisatiegraad in het gebied? e) Waar ligt de toekomstige marktbehoefte voor dit gebied? 2. Welk toeristisch-recreatief gebiedsconcept is het meest passend? a) Hoe kan het samengestelde product een toekomstbestendige invulling krijgen als hotspot met internationale allure waar bezoekers en bewoners graag zijn? b) Welk toeristisch-recreatief programma (voorzieningen, verblijfsvormen, watersport, horeca, retail etc.) past binnen dit concept en sluit aan bij de marktbehoefte? Dit wordt gerelateerd aan wat er al is in de omgeving / context van het gebied. .
48
Bijlage B: Procestoelichting initieel proces Tijdens de totstandkoming van het gebiedsconcept voor De Potten is in eerste instantie gesproken met tal van actoren om goed inzicht te krijgen in de
met de inwoners de analyse van het gebied gedeeld. Vervolgens is met hen gezocht naar de belangrijkste kenmerken, bedreigingen, kansen, krachten en
situatie. Ook is door het projectteam van ZKA Strategy en Bleeker en Nauta intensief gebrainstormd over de uit te werken ideeën. Tijdens al deze gesprekken is veel naar voren gekomen en is flink gediscussieerd. Uiteindelijk is wel veel maar niet iedere opmerking of suggestie opgenomen in de visie. Op
zwaktes van het gebied. Daarbij voerde één aspect de boventoon: de verkeerssituatie in Offingawier waar het recreatief verkeer onderdeel van is.
hoofdlijnen zijn de volgende processtappen doorlopen om tot het gebiedsconcept voor De Potten te komen.
4. Gesprek met een verkeersdeskundige In een gesprek met een verkeerskundige van bureau Goudappel Coffeng is inhoudelijk ingegaan op de verkeerssituatie: oorzaken en mogelijke oplossingen.
1. Startgesprek en gebiedsschouw Onder begeleiding van de gemeente Súdwest-Fryslân en als onderdeel van het startgesprek is het gebied per boot bezocht en is kennis gemaakt met de vele
5. Groepssessie met gebiedspartners Tijdens een groepsgesprek met SBB, HISWA RECRON, de provincie Fryslân, de gemeente Súdwest-Fryslân, Stichting Sneek Promotion en Marrekrite kwam veel
aspecten van De Potten.
aan de orde zoals: bescherming van de hoogwaardige natuur op en rondom De Potten, afspraken over het beheer, de verbinding met Sneek, de bedrijfsmatige formules die in het gebied aanwezig zijn, de marktsituatie en de invulling van
2. Gebiedsanalyse door projectteam De bureaus hebben op locatie geanalyseerd wat de kenmerken van het gebied zijn. Via deskresearch is inzicht verkregen in trends, ontwikkelingen, kansen, bedreigingen en het bedrijfsmatig functioneren van ondernemingen in het gebied. De resultaten vormen de basis voor de SWOT-analyse van het gebied. 3. Bewonersavond
voorzieningen enz.
6. Elf Interviews met stakeholders: ondernemers en bewonersvertegenwoordiging Behalve met de actieve recreatieondernemers op De Potten inclusief KWS is gesproken met bewonersvertegenwoordiging van Offingawier en een aantal (4)
Tijdens een goed bezochte bijeenkomst (15 januari 2020) bij RCN De Potten is
49
agrarische ondernemers die op De Potten en in de omgeving actief zijn. Met recreatieondernemers waren hun individuele plannen, visie op het gebied,
konden alle actoren schriftelijk reageren op het concept visiedocument. Dit is veelvuldig gebeurd.
kansen en bedreigingen aan de orde. Met de bewonersvereniging is vooral gesproken over de ervaren verkeersoverlast in Offingawier en de persoonlijke visie op het gebied van de bewonersvertegenwoordigers vanuit hun rol als
10. Verwerken feedback in visiedocument De feedback die uit de mondelinge en schriftelijke terugkoppeling volgde is
bezoeker en medegebruiker. Met de agrarische ondernemers is vooral ingegaan op de verkeerssituatie en de opties die zij zien omtrent de ontsluiting.
door de deskundigen van ZKA Strategy en Bleeker en Nauta gewogen en verwerkt. Door hen is expliciet aangegeven welke input zij wel en niet hebben verwerkt in het gebiedsconcept voor De Potten. Door hen is eveneens op
7. Brainstorm door projectteam over het gebiedsconcept Tijdens deze brainstorm is intensief gesproken over het meest passende
hoofdlijnen een uitvoeringstrategie opgesteld. Deze geeft richting en houvast aan alle betrokkenen. Tot slot vond een eindgesprek plaats tussen de bureaus en de opdrachtgever, de gemeente Súdwest-Fryslân.
gebiedsconcept voor De Potten en de implicaties. Dit is in een startdocument vastgelegd.
8. Startdocument bespreken met gemeente Het eerste concept startdocument is (online) besproken met de betrokken ambtenaren van de gemeente Súdwest-Fryslân. Hun feedback is verwerkt. 9. Terugkoppeling aan en feedback van ondernemers, gebiedspartijen en inwoners Het concept visiedocument is uitvoerig gedeeld en besproken met alle actoren die ook in de eerste slag zijn geconsulteerd, zowel fysiek als online. Zo waren er twee fysieke bijeenkomsten met bewoners bij RCN De Potten. Aansluitend
50
Bijlage C: Betrokken partijen initieel proces Tijdens de totstandkoming van de visie tal van actoren betrokken: • Er is individueel gesproken en teruggekoppeld met 11 stakeholders: • Waterskibaan Sneek; • • • •
Restaurant It Foarûnder; Sail-a-way Sneekermeer; RCN De Potten; Beachclub;
• Tijdens de eerste bewonersbijeenkomst op 15 januari 2020 waren ongeveer 50 bewoners en agrariërs uit voornamelijk Offingawier aanwezig. Ook waren enkele villabewoners en woonarkbewoners van De Potten aanwezig. Tijdens de tweede en derde bewonersbijeenkomst op 16 juni waren dorpsbewoners en agrariërs van Offingawier aanwezig en verder: • Vertegenwoordiging namens VvE Villapark De Potten; • Vereniging van Pottenbewoners (de woonarkbewoners).
• Waterrijck Sneekermeer; • Stichting Skarsweagen en Koninklijke Watersportvereniging Sneek (KWS); • Dorpsbelangen Offingawier (verkeerscommissie); • Vier agrarische ondernemers al dan niet met grondbezit op De Potten. • De volgende actoren namen deel aan de groepssessie(s) met de gebiedspartners: • Provincie Fryslân; • HISWA-RECRON • Wetterskip Fryslân; • Recreatieschap Marrekrite; • Stichting Sneek Promotion; • Gemeente Súdwest-Fryslân.
51
Bijlage D: Uitwerking bijeenkomsten vervolgproces Bijeenkomst 1 Tijdens de eerste bijeenkomst op 16 februari 2022 waren 46 personen aanwezig. De verschillende groepen zijn begeleid door werknemers van de
Bijeenkomst 2 Tijdens de tweede bijeenkomst op 23 maart 2022 waren 42 personen aanwezig. Daarnaast waren er drie raadsleden aanwezig. In onderstaande
gemeente Súdwest-Fryslân. Tabel B.1. toont de verdeling onder de aanwezigen:
tabel wordt de verdeling onder de aanwezigen getoond:
Tabel B.1. Verdeling aanwezige gebiedspartners bijeenkomst 1.
Tabel B.2. Verdeling aanwezige gebiedspartners bijeenkomst 2.
GEBIEDSPARTNERS
AANTAL PARTIJEN
AANTAL DEELNEMERS
GEBIEDSPARTNERS
AANTAL PARTIJEN
AANTAL DEELNEMERS
OMWONENDEN
8
13
OMWONENDEN
7
7
RECREANTEN
9
11
RECREANTEN
11
11
ONDERNEMERS
3
6
ONDERNEMERS
4
4
MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS
6
9
MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS
7
8
WONINGEIGENAREN/VERHUURDERS
3
4
WONINGEIGENAREN/VERHUURDERS
5
5
OVERIG
3
3
OVERIG
5
7
De maatschappelijke partners betreffen belangenverenigingen van bijvoorbeeld ondernemers en natuur. Daarnaast dient opgemerkt te worden dat sommige woningeigenaar zich als ondernemer hebben aangemeld en een aantal als recreant.
Voor de tweede bijeenkomst was een individuele aanmelding noodzakelijk. Daarnaast had een aantal personen zich niet aangemeld maar was wel aanwezig.
52
Bijeenkomst 3 Tijdens de derde bijeenkomst op 20 april 2022 waren er 46 personen aanwezig. Daarnaast waren er vier raadsleden aanwezig. Zie de onderstaande tabel voor de verdeling.
Tabel B.4. Belangen van gebiedspartners. GEBIEDSPARTNER
BELANG
OMWONENDEN
Omwonenden komen voornamelijk uit omliggende gebieden. Van belang voor hen zijn vooral de dagrecreatie en de verkeersstromen.
RECREANTEN
Recreanten kunnen onderverdeeld worden in (tijdelijke) ‘bewoners’ (bv. chalets) die langer dan een dag verblijven en dagrecreanten. Voor hen is het verblijfs- en dagrecreatief aanbod belangrijk, veiligheid, evenals extensieve recreatiemogelijkheden en algemene gebiedsinrichting.
ONDERNEMERS
Ondernemers hebben een financieel belang. Zij willen graag de kwaliteit van het gebied verbeteren en streven naar seizoensverlenging.
MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS
Binnen deze groep zitten voornamelijk natuurbelangorganisaties (stichtingen en verenigingen). Zij komen op voor de flora en fauna van het gebied. Andere maatschappelijke partners richten zich vooral op de verblijfskwaliteit met het oog op de watersport.
WONINGEIGENAREN/ VERHUURDERS
Woningeigenaren zijn deels ondernemer (investeerder) en deels recreant. Deze groep richt zich op het respecteren van het eigendomsrecht en ziet een kwalitatieve verbeterslag zeker zitten. Wel opteren zij voor conservering van ondernemerschap. Ook vrezen diversen voor reuring die niet bij het gebied past.
OVERIG
Een gemêleerde groep gebiedspartners die niet direct onder een bepaalde categorie (met specifiek belang) kan worden geschaard.
Tabel B.3. Verdeling aanwezige gebiedspartners bijeenkomst 3. GEBIEDSPARTNERS
AANTAL PARTIJEN
AANTAL DEELNEMERS
OMWONENDEN
5
9
RECREANTEN
12
12
ONDERNEMERS
5
6
MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS
6
8
WONINGEIGENAREN/VERHUURDERS
6
8
OVERIG
3
3
Belangen De gebiedspartners hebben allemaal hun eigen (soms tegenstrijdige) belangen. Deze belangen kwamen naar voren tijdens de bijeenkomsten. In Tabel B.4. (hiernaast) wordt een overzicht getoond van de belangen van de gebiedspartners.
53
Bijlage E: Geschiedenis van De Potten De geschiedenis biedt soms waardevolle aanknopingspunten voor een unieke gebiedseigen identiteit. Daarom is gekeken naar de ontwikkeling van De Potten aan het Sneekermeer over de jaren heen. Daarbij zijn de belangrijkste kenmerken eruit gelicht waarmee in de toekomst verder gebouwd kan worden aan een eigen identiteit.
• Het tweede ontginningsblok ligt rond het voormalige veenriviertje Het Ges met een verkavelingsrichting dwars op het Ges. Rond de Griene Dyk raken deze verkavelingsrichtingen elkaar. Afbeelding B.1. hieronder toont de twee verkavelingsrichtingen. Afbeelding B.1. De twee verkavelingsrichtingen in het gebied.
Het gebied dankt zijn naam aan de aanduiding ‘pot’ die verwijst naar door vervening ontstane wateren. Het Sneekermeer en zijn oevers maken deel uit van het veengebied Súd-Fryslân. Sneek zelf ligt op de klei, richting het Sneekermeer wordt die kleilaag op het veen steeds dunner en halverwege De Potten resteert slechts veenmosveen: een natte, weinig draagkrachtige bodem. Veenweiden Het gebied dat we nu kennen als recreatiegebied is bijna 1.000 jaar met name in agrarisch gebruik geweest. Vanaf de late 10e eeuw is het in een tijdsbestek van 150-200 jaar ontgonnen. In het plangebied is sprake van twee ontginningsblokken met elk een kenmerkend verkavelingspatroon en –richting: • De opstrekkende veenontginning Goënga vanuit het dorp Goënga met een langgerekt verkavelingspatroon noordwest-zuidoost gericht, dat over het Sneekermeer doorloopt tot aan Goëngarijp. Het Sneekermeer ontstond pas later, vandaar dat de verkavelingsrichting aan beide kanten gelijk is.
54
In de opschuivende ontginning vanuit Goënga ontstonden steeds nieuwe nederzettingen. Vermoedelijk heeft één van deze nederzettingen
Afbeelding B.2. Sneeker Hardzeildag 1913 (Bron: www.ssrp.nl).
“Goingazwaag” ongeveer op de plek van de aanlegsteiger van de pont op De Potten gelegen. Bij archeologisch onderzoek zijn hier namelijk resten van een oud kerkhof gevonden. Bovengronds is er niets meer van te zien. Vanaf het eind van de 12e eeuw was er wateroverlast in het veengebied door maaivelddaling en veenoxidatie. Om het aan te pakken begon men met de aanleg van afvoersloten. Ook werden er kanalen gegraven omdat al het vervoer over water ging. Daarnaast werden dijken aangelegd rond binnenpolders, de zogenomende hemdijken. De Griene Dyk is er één van. Door ontvening en door het uitwaaien van sloten en kanalen ontstonden meren en meertjes en uiteindelijk het Sneekermeer. Offingawier had, zoals vele dorpen in het veen, een opvaart vanuit de Lytse Potten met een schutsluis ter hoogte van de Griene Dyk. Die vaart liep door het dorp en naar het noorden om uit te komen op de Sneker Oude Vaart.
Ruim twee eeuwen watersport Er wordt al meer dan 2 eeuwen voor het plezier op het Sneekermeer gezeild. Vanaf 1814 is er een Sneeker Hardzeildag met platbodems (zie Afbeelding B.2.). Eerst vanaf een startpunt op de Roekoepolle, een nu verdwenen eilandje dat even ten noorden van het Starteiland lag. Later vanaf het Kolmeersland, het huidige Starteiland. In 1934 was er voor het eerst een hele zeilweek.
55
Rond 1932 is een uitzichttoren en een Paviljoen gebouwd aan de oever van het Pottengebied. Er was een restaurant met hotelkamers op de plek waar nu
Afbeelding B.3. Paviljoen Sneekermeer (omstreeks 1935).
de beachclub is. De uitspanning lag aan het eind van een half-verhard pad vanaf de Griene Dyk, (min of meer) op de plek waar de Paviljoenwei nog steeds ligt. Wellicht was dit de plek van waar men overstak naar de Roekoepolle. Deze situatie is decennia lang vrijwel onveranderd gebleven: een paviljoen aan het eind van een lang pad. Ook op de topografische kaart uit 1960 is de situatie zo. Daarop is te zien dat de Paviljoenwei inmiddels verhard is en is doorgetrokken richting Offingawier. In de loop der jaren zijn er verschillende paviljoens geweest met diverse uitzichttorens. In 1967 waren de nieuwbouwplannen gereed om op deze plaats een aantrekkelijk Hotel-paviljoen te realiseren.
Afbeelding B.4. Hotel Sneekermeer.
Vanaf 1970 ontwikkelt de (water)recreatie zich snel verder omdat de middenklasse meer vrije tijd en economische voorspoed kreeg. Het gebied ontwikkelt qua sfeer van min of meer deftige zeilevents en –wedstrijden naar populair (water)recreatiegebied. Dan wordt de recreatieplas aan de noordzijde gegraven en komt er een camping met een aantal vakantiehuisjes aan de Groote Potten. De Paviljoenwei wordt doorgetrokken naar het veer richting het Starteiland. Dat eiland, het Kolmeersland, heeft de functie van de Roekoepolle overgenomen toen het Prinses Margrietkanaal werd verbreed.
56
Vakantie verlangt verblijf Halverwege de jaren 80 breiden de recreatievoorzieningen zich verder uit rond
nieuwe haven voor grotere schepen en het wedstrijd- en trainingscentrum wordt uitgebreid. In 2019 is een nieuwe elektrische pont in bedrijf genomen.
het paviljoen. Er komen een jachthaven en nieuwe campings. Deze projecten ontwikkelen zich elk op eigen wijze los van de landschappelijke onderlegger. Zo lijkt de recreatieplas precies op andere gegraven recreatieplassen in
Rond de recreatieplas De recreatieplas met zijn oevers is altijd openbaar toegankelijk gebleven. Het is
Nederland uit die periode, zowel in vorm(loosheid) als in de inrichting van de overs. Vanaf 2010 is sprake van een verdere ontwikkeling van recreatiewoningen aan de Groote Potten. Ook wordt dan meer water gegraven tussen de Houkesloot en de Griene Dyk. Dit als uitvloeisel van het Structuurplan Houkepoort-De
een geliefde rondwandeling voor bezoekers. De komst van de waterskibaan een paar jaar geleden heeft de belevingswaarde van de plas versterkt met mogelijkheid om een ijsje te kopen. Conclusie Anno 2020 is De Potten één van de belangrijkste watersportcentra van Fryslân,
Potten. Ook deze recreatiewoning-complexen ontwikkelen zich los van de landschappelijke onderlegger; een serie vlekken met elk een eigen vorm en uitstraling.
in het hart van de provincie. Het gebied- en vooral het starteiland, is een landelijk icoon op wedstrijdzeil gebied. De Potten heeft een natuurlijke en cultuurhistorische voorsprong ten opzichte van veel andere (water)recreatiegebieden. Deze voorsprong lijkt de afgelopen decennia niet
Anno 2020 is De Potten één van de belangrijkste watersportcentra van Fryslân, in het hart van de provincie middenin het merengebied en omgeven door natuur en weilanden. Ruimtelijk gezien hebben de ongebreidelde
altijd slim benut en is wellicht wat ondergesneeuwd onder de populariseringstendens en ontwikkelingskracht van de verblijfsrecreatie (recreatief vastgoed) en veranderende vaarcultuur. Bovendien hebben
ontwikkelingen er een wat ongestructureerde plek van gemaakt.
ruimtelijk onsamenhangende ontwikkelingen er een ietwat rommelig ogende plek van gemaakt.
Investering in het starteiland Als uitwerking van de beleidsnota’s “Zicht op De Meer” wordt er vanaf 2006 op en rond het Starteiland geïnvesteerd in de wedstrijdsport. Er komt een derde
Meer informatie over de ontwikkelingsgeschiedenis is te vinden op: https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/landschapsbiografie-sudwesthoeke/
57
Topografische kaart 1850 (Bron: Topografische Dienst Kadaster)
Topografische kaart 1960 (Bron: Topografische Dienst Kadaster)
Topografische kaart 1900 (Bron: Topografische Dienst Kadaster)
Topografische kaart 1982 (Bron: Topografische Dienst Kadaster)
58 Topografische kaart 2019 (Bron: Topografische Dienst Kadaster)
Bodemkaart (Bron: Stiboka)
Bijlage F: SWOT-analyse De toeristisch-recreatieve situatie van De Potten is beschreven aan de hand van een SWOT-analyse: sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen. De input hiervan is
Afbeelding B.5. SWOT analyse.
opgehaald tijdens gesprekken, groepsdiscussies, expertobservaties en analyses. Aan de hand van de SWOT-analyse worden conclusies getrokken.
Sterkte van De Potten Op De Potten heeft de waterrecreatie een rijke traditie van meer dan 200 jaar. Het is de vraag welke kwaliteiten daarvoor van belang zijn. Wat is de Kracht van De Potten? Van welke gebiedskenmerken worden we (gebiedspartners) blij? De Potten vormt een aantrekkelijk recreatief cluster met een gedifferentieerd aanbod aan verblijfsrecreatie en een variëteit aan dagrecreatie- en horecafuncties in de nabijheid van de historische watersportstad Sneek. Het ligt middenin een waardevol Natura 2000 gebied en weidse weilanden. Dit is vanaf het water en het land fantastisch beleefbaar. De Potten is van drie kanten ontsloten vanaf het Sneekermeer, dat in feite al sinds 1840 een hotspot voor wedstrijdzeilers is. Aan de kop bevindt zich het – voor zeilers iconische – Starteiland. Het gebied is ook voor fietsers en wandelaars goed ontsloten. En in het gebied is nog de nodige ontwikkelruimte. De recreatieplas is een besloten wereld op zich. Het is lommerrijker dan de rest van het gebied en mede daardoor wordt dit deel het hele jaar door bezocht door voornamelijk lokale inwoners. Het heeft de beschutting en behaaglijkheid die je in de rest van het gebied mist. De uitkijktoren aan de meerzijde is een aardig recent toegevoegd wandeldoel.
59
Mooi gebied voor inwoners Op De Potten woont slecht een handvol mensen. Offingawier vormt de meest
‘s Zomers is er een Poiesz-supermarkt of dependance van Bakker Bart bij de receptie van het vakantiepark. De vernieuwing van Het Paviljoen naar een
nabij gelegen kern. Voor inwoners uit dit dorp is het gebied onderdeel van een aantrekkelijke woonomgeving met meestal rust, ruimte en natuur van topniveau. Het gebied vormt dan ook een motief om er even op uit te trekken.
Beachclub geeft naar verwachting een impuls aan het gebied. Dit geldt ook voor de dagrecreatieve ontwikkelingen en de sloepenverhuur. De waterskibaan biedt een, in Fryslân, unieke attractie waarvoor gasten van buiten
Diverse bezoekers De Potten is een gebied voor diverse doelgroepen: gasten van het
de gemeente Súdwest-Frysân naar De Potten komen. In en rondom deze recreatieplas is ruimte voor recreatieve doorontwikkeling. Alle aanbod is evenwel openlucht- en water-gerelateerd.
verblijfsrecreatief aanbod, ondernemers, Sneekers en inwoners uit Offingawier als dagdeelbezoekers, verschillende typen watersporters, wedstrijdzeilers en de groepenmarkt. Voor de lokale bevolking vervult het gebied een functie als
Watersport zorgt voor de grote bekendheid De Potten staat vooral bekend om de ‘Watersport’. Langs het water wordt de
(stedelijk) uitloopgebied voor het ommetje, het uitlaten van de hond, zwemmen en samen met anderen ‘s-zomers van de zon en het water genieten. Het gebied is via de lommerrijke Griene Dyk goed ontsloten vanaf Sneek voor wandelaars en fietsers.
bezoeker beloond met een fantastische blik over het Prinses Margrietkanaal en het Sneekermeer. De lichtval is steeds weer anders en er is veel te beleven aan de activiteiten op het water. Het Starteiland is een hotspot voor watersporters. Het is dé plek waar je wil zijn: niet alleen qua naam en imago,
Gevarieerd water-gerelateerd cluster Een (potentieel) recreatief cluster is altijd sterker dan solitaire
maar ook omdat de watersportvoorzieningen goed verzorgd zijn. Horeca is aanwezig. Het Starteiland beschikt over veel ligplaatsen en diverse beschutte plekjes. Het gebied bevindt zich vlakbij watersport-technisch interessante
recreatieontwikkelingen. Op De Potten wordt een breed scala aan logiesaccommodaties aangeboden met gezamenlijk een behoorlijke capaciteit: tenthutten, kamperen, campers, (drijvende) chalets, jaarplaatsen,
zaken als watersportwinkels en watersport bedrijven. Bezoekers kunnen op De Potten niet alleen zeilen, maar ook kanoën, sloepvaren, suppen, waterskiën en snel-varen. Voor ‘bootjes-mensen’ biedt het een scala aan ligplaatsen in goed
appartementen, recreatiewoningen en villa’s.
verzorgde havens, zowel afgezonderd en rustig als in de buurt van terrassen en horecavoorzieningen.
60
Het gebied is daarmee geschikt voor de lokale bevolking die van het water wil genieten en voor varende recreanten van verder weg die even aan willen
waarop de Sneeker bevolking de pleinen en straten op gaat. De Sneekweek eindigt met een cultureel slotweekend, met twee dagen lang festivals en
leggen. Voor de fanatieke wedstrijdzeilers biedt de landelijk bekende watersportvereniging KWS hoogwaardige voorzieningen, goed materiaal, een regionaal opleidingscentrum, een rijke traditie met de organisatie van klassieke
concerten. Recentelijk is besloten de evenementen tijdens de Sneekweek in te korten van 10 naar 7 dagen.
zeilwedstrijden en goede trailervoorzieningen (hijsen en stalling).
Afbeelding B.6. Sneekweek 2019.
Sneekweek: veel meer dan wedstrijdzeilen alleen Het Starteiland is het episch centrum van de Sneekweek, het grootste binnenwaterevenement van Europa. Sinds 1934 is de Sneekweek verlengd tot een week met de Hardzeildag op de woensdag. Vanaf 1970 wordt na Hemelvaart ook de Kleine Sneekweek georganiseerd. Het Starteiland is tijdens de Sneekweek druk en feestelijk. De Sneekweek begint traditiegetrouw op de eerste zaterdag in augustus. Op de vrijdag eraan voorafgaand wordt de zeilweek officieel geopend met een showprogramma voor de Waterpoort, een benoeming van de Boot van het Jaar en een vlootschouw. Direct na het vuurwerk gaat de kermis van start. Op zaterdagmorgen starten de zeilwedstrijden en die duren tot en met donderdag. Er is een groot verschil tussen funzoekers en wedstrijdzeilers tijdens de Sneekweek. Op het Starteiland is de gehele week een grote feesttent te vinden. In de avonduren is er feest voor de deelnemers aan de zeilwedstrijden. Hier vindt ook de prijsuitreiking op donderdagavond plaats. In het centrum van Sneek vinden veel muziekevenementen plaats met de traditionele Sneeker Stappersavond,
61
Top-natuur Het Pottengebied is niet alleen een recreatiegebied. Minstens zo belangrijk zijn de hoogwaardige natuurwaarden van oevers, water en natte graslanden. De Potten wordt omringd door belangrijke Natura 2000 natuurgebieden (o.a. het Galgelan). De terreinen zijn in bezit van Staatsbosbeheer (SBB). Even ten noorden van De Potten heeft SBB een eendenkooi met educatieve functie. De fraaie natuur is intens beleefbaar vanaf het water en het land. De meest kwetsbare natuurgebieden zijn deels afgesloten, maar er liggen ook een paar struinpaden. In de winter overwinteren hier vele watervogels. Natuurbezoekers die door de natuur worden aangetrokken zijn over het algemeen in te delen in vier groepen (zie Afbeelding B.7.): 1. Natuurvorser: onderzoeker van de natuur; 2. Natuurliefhebber: heeft kijk op en verstand van de natuur; 3. Natuurgebruiker: sporten, zeilen, lopen hard, wandelen (met of zonder hond), bezoekt de Sneekweek (en andere kleinschalige evenementen) en gebruikt de natuur hiervoor als middel; 4. Natuurgenieter: keuvelt gezellig, wandelt op het strand op en neer. Gebruikt de natuur als aangenaam decor voor de eigen sociale bezigheid. Elk sub-gebied op De Potten heeft aantrekkingskracht op eigen doelgroepen. Zodoende komen alle typen natuurbezoekers voor op De Potten, maar niet in alle sub-gebieden.
Aan de randen van het gebied vinden we veel Natuurliefhebbers en Natuurvorsers. In het centrum vinden we de
Afbeelding B.7. Typen natuurbezoekers van De Potten.
Natuur als middel
Natuurgenieters
Toegankelijke natuur
Natuurgebruikers Natuur doelgroepen
Natuurliefhebbers
Reputatie van de natuur
Natuurvorsers Natuur als doel
Natuurgenieters en het Starteiland is populair onder de Natuurgebruikers.
62
Conclusie De sterkte van De Potten ligt in haar historisch gegroeide DNA van watersport
accommodatie is hetzelfde en alle onderdelen zijn op zich ontwikkeld met grote onderlinge verschillen in sfeer, uitvoering en kleurstelling. Op een aantal
en –events, aangevuld met een veelzijdig verblijfs- en dagrecreatief aanbod. Het gebied ligt uniek, aan het bekende Sneekermeer, omgeven door waardevolle natuur, te midden van eilanden en in de nabijheid van watersportstad Sneek: • Potentieel sterk recreatief cluster met gedifferentieerd aanbod nabij Sneek;
plekken staan de vakantiehuizen zeer dicht op elkaar. De inrichting van de publieke ruimte en het beheer van de aangelegde openbare voorzieningen laat te wensen over. Zo zijn prullenbakken vaak vol, ligt er veel hondenpoep in het gebied en zijn speeltoestellen gedateerd. Slagbomen en hekken zijn overal
• Aantrekkelijk (dagrecreatief) gebied voor inwoners van Sneek, Offingawier en de rest van de regio; • Diverse doelgroepen (van inwoners tot wedstrijdzeilers);
in het zicht, en er zijn afgesloten ‘binnenwerelden’ waar je je niet direct welkom voelt. De bebording is onsamenhangend. Onduidelijkheid overheerst met borden en vlaggen die schetteren tegen elkaar om hun weinig heldere
• Gevarieerd verblijfsrecreatief aanbod; • Watersport met wedstrijdzeil-hotspot; • Landelijk event: de Sneekweek
boodschappen over te brengen. De grote parkeerstrook langs de Paviljoenwei oogt slordig
• Top-natuur en –landschap als decor.
Afbeelding B.8. Rommelige bewegwijzering op De Potten.
Zwakte van De Potten De zwakte van De Potten gaat over de gebiedskenmerken waar we minder trots op zijn. De zaken die aangepakt moeten worden om het bezoek plezieriger te maken en gebied toekomstbestendiger. Gedateerde uitstraling, niet uitnodigend De Potten heeft een ietwat ongestructureerde en weinig uitnodigende uitstraling. De voorzieningen ogen chaotisch en er mist samenhang, mede door de ‘hokjesmatige’ indeling. Nagenoeg geen recreatiewoning of verhuur-
63
De bijzondere zichtplek aan de kop van De Potten, waar de pont naar het Starteiland vertrekt, heeft de uitstraling van een kille Kiss & Ride voorziening
Afbeelding B.9. Uitstraling van een Kiss & Ride bij de pont en verkaveling volgens hokjesgeest.
van een afgelegen treinstation door ‘biggenruggen’ en geparkeerde auto’s. Dit rommelige beeld wordt versterkt door het slecht ingepaste stacaravanterrein: een wirwar van witte kunststof en aluminium stacaravans, hekjes en windschermen. Het Starteiland is van De Potten gescheiden door het druk bevaren Prinses Margrietkanaal maar het keert zich ook gevoelsmatig van De Potten af. De sfeer op De Potten is afstandelijk en niet-lommerrijk. Er mist behaaglijkheid, gevarieerdheid in deelgebieden en beschutting. Deze afstandelijke sfeer is in de wintermaanden nog duidelijker. De pont naar het Starteiland vaart dan niet. Het eiland is daarom delen van het jaar onbereikbaar. Feitelijk ontbreekt een hart, een focuspunt, een ‘kerktoren met kerkplein’ die als het ware logica, sfeer en samenhang uitstralen.
bijvoorbeeld voor het villapark, de waterkant langs de appartementenblokken en de parkeerplaatsen bij de Houseboats.
Matig verblijfsrecreatief product Het rendabel exploiteren van de verblijfsrecreatie op De Potten blijkt geen
Opvallend zijn de ‘piramides’ met appartementen en penthouses. Deze zijn recentelijk gerenoveerd door een projectontwikkelaar en uitgepond aan particuliere eigenaren. Een groot deel (ca. 70%) van de woningen wordt
automatisch succes. Het ontbreken van de verhuurverplichting op veel aan particulieren verkochte logiesaccommodaties is debet aan een beperkte exploitatie-basis. Door het geprivatiseerde karakter van veel ‘plukjes’
gebruikt voor de verhuur en een deel ook als tweede woning. Écht recreatief ondernemerschap ontbreekt maar er is een consistente look & feel bewerkstelligd.
logiesaccommodaties wordt de ‘hokjesgeest’ verder versterkt en verliezen plekken langs het water hun toegankelijke karakter. Dat geldt
64
Jaarlijks wordt de zogenaamde ‘Sneekweekcamping’ gerealiseerd. Dit is een tijdelijke evenementencamping. De camping trekt vooral feestende
Het dagrecreatief aanbod is beperkt. Het laagseizoen en de regendagen zijn bedrijfsmatig niet te compenseren. Door een gebrek aan het juiste
jongeren die georiënteerd zijn op de festiviteiten in Sneek en niet of veel minder voor het wedstrijdzeilen komen. Wel is de ambitie uitgesproken om de komende jaren ook andere doelgroepen (families) aan te trekken, die genieten
ondernemerschap en marktvolume is het horeca-aanbod tot op dit moment schraal en van matige kwaliteit. Het mist karakter en reputatie. Wel is de beachclub ambitieus en vernieuwend. Er ontbreekt een passende
van het hele spectrum van de Sneekweek. Het exploitatie-gebonden verblijfsaanbod op De Potten wordt gedomineerd
dagrecreatieve elkweer-voorziening die de seizoensafhankelijkheid voor bezoekers en ondernemers verkleint en die voor een extra bezoekmotief zorgt. Dit wordt in mindere mate als gebiedszwakte ervaren door de lokale
door één vakantieparkexploitant (RCN) met een uitgesproken doelgroep: kampeer- en vakantiepark bezoekers die behoren tot specifieke leisure leefstijlen. Dat is vanuit de positionering van de exploitant enerzijds een
inwoners en tweede woningeigenaren die het gebied voornamelijk gebruiken als stilte- en uitloopgebied. Ze lijken weinig behoefte te hebben aan een extra weersonafhankelijke voorziening. Overigens is voor nagenoeg alle gebruikers
enorme pré en RCN richt zich bovendien vanuit haar maatschappelijke overtuiging op mensen voor wie een vakantie minder vanzelfsprekend is door eenzaamheid, gebrek aan geld of fysieke omstandigheid. Deze uitgesproken vakantiepark-doelgroep zorgt er anderzijds voor dat het verblijfsaanbod op De
van het gebied het maken van ‘rondjes’ van belang. Dit is afwisselender dan dezelfde route heen en terug volgen. Er missen in dit gebied logische en intuïtief aangelegde rondjes voor de bezoekers. De neveneffecten van het naaktstrand vormen voor sommige gasten een smet op het gebied.
Potten voor ‘niet-vakantiepark bezoekers’ minder aantrekkingskracht heeft.
Dagrecreatie met eenzijdige exploitatiebasis Hét motief om een vakantie of korte break door te brengen op De Potten is het water. Tijdens de zomermaanden en met lekker weer vormt dit dé aantrekkingskracht van het gebied. Dan worden bootjes verhuurd, zijn de kampeerplaatsen goed gevuld en wordt het strand goed gebruikt. Tegelijk is het eenzijdige water-motief kwetsbaar vanuit exploitatie-oogpunt omdat het watersportseizoen kort is en lekker-weer garantie in Nederland niet bestaat.
Beperkingen van het zeilwater Het Sneekermeer heeft zijn beperkingen doordat het lastig is bij elke windrichting goede wedstrijdbanen uit te leggen. Ook is het Sneekermeer betrekkelijk klein voor het uitleggen van verschillende banen voor grote wedstrijdzeilklassen, zeker in vergelijking met Medemblik en Workum.
65
Het gelaagde probleem van de bereikbaarheid De afstand tussen De Potten en Sneek wordt als groot ervaren, zowel fysiek als
analyses van ZKA Strategy. Door het korte seizoen en weersafhankelijke aanbod ontstaat een lage bezetting met lage omzetten. Dat heeft
gevoelsmatig. Er ontbreekt een goede ontsluiting via openbaar vervoer. Voor de inwoners van Offingawier overheerst al lange tijd het probleem van de verkeersoverlast (woon-werk verkeer, agrarisch verkeer, vrachtverkeer en ook
consequenties voor de bedrijfsmatige mogelijkheden. Het ontbreken van elkweer-voorzieningen beperkt de exploiteerbaarheid. Zeker in de wintermaanden wordt het gebied vrijwel alleen benut door lokale inwoners en
recreatieverkeer van en naar De Potten). Zij ervaren vooral de lasten en weinig lusten van De Potten. Hoewel recreatieverkeer niet de enige veroorzaker is, leeft het sentiment dat de doorgaande weg door Offingawier onvoldoende
eigenaren van recreatiewoningen voor een wandelingetje, al dan niet met hond. De helft van de recreatieverblijven is zonder verhuurverplichting gerealiseerd. Dit heeft een grote impact op de exploiteerbaarheid van het
capaciteit biedt. De bevolking ervaart een gevoel van onveiligheid en geluidsoverlast. Voor lokale landbouwbedrijven vormt het verkeer een probleem bij het verplaatsen van de veestapel naar andere landerijen over de
vakantiepark. Verblijfsaanbieders op De Potten zijn in capaciteit dan ook kleiner dan ze fysiek lijken door het gebrek aan verhuurplicht. Kampeerplaatsen zijn sterk seizoensgebonden en daardoor een lastig product
weg. Op de weg door Offingawier moeten ‘caravan-combinaties’, ‘zeilboottrailers’, volle melkwagens en landbouwvoertuigen elkaar passeren terwijl er ook nog recreatie- en racefietsers tussendoor zoeven. Aangekomen op de Potten zijn de parkeervoorzieningen mager ingericht, soms onhandig
in heel Fryslân, zo blijkt uit het provinciale Vitaliteitsonderzoek. Al lijkt kamperen de laatste jaren wel weer in opkomst te zijn. Problematisch is het vrij dun bevolkte achterland van De Potten. Daar waar andere regio’s in het midden en zuiden van Nederland veelal aansluiten op grotere
gelokaliseerd en veelal mono-inzetbaar.
bevolkingsaantallen, geldt dat voor De Potten niet.
Voor hun boterham knokkende ondernemers, beperkt bezoekerspotentieel en een kort seizoen In tegenstelling tot het idee dat bij velen leeft, is de winstgevendheid van de ondernemingen op De Potten niet vanzelfsprekend. De toekomstbestendigheid van bedrijven staat zelfs onder druk, zo blijkt uit
Watersporters van vroeger (en van nu…) Het watersportaanbod richt zich in feite vooral op de zeilers van vroeger, die nu nog varen. Er wordt minder actief ingezet op nieuwe en jeugdige zeilers, behalve op de trainingsfaciliteiten van KWS. Er worden ‘valkjes’ en sloepen verhuurd en er wordt zeilles gegeven, maar dat is niet anders dan elders in Fryslân.
66
Inzet op vernieuwde watersporten (kort, snel en spectaculair) met bijvoorbeeld foilende wakeboards of surfers, elektrische wakeboards, is er niet. Al is de
Ondernemers ervaren tegenwerking van de gemeente, wat de drang om meer van het gebied te maken heeft doen afnemen. Ook het toezicht en beheer
waterskibaan natuurlijk een – voor Fryslân – vernieuwend onderdeel. De ‘Sneekweekcamping’ past niet bij het westrijdzeil klimaat en trekt vooral ‘platte’ feestgangers. Het aantal watersporters dat op doortocht op De Potten blijft
laten te wensen over. Diverse voorzieningen zijn aangelegd maar het beheer ervan is niet goed georganiseerd, waardoor de kwaliteit snel afneemt. Denk aan onderhoud aan wandelpaden, kanoroute, et cetera. Dit geldt in zekere zin
overnachten is vooral beperkt tot echte rustzoekers. Zij vinden gemoedelijke plekjes langs het Starteiland, aan de mooring of aan de nieuwe eilandjes. De meeste boten op doortocht kiezen eerder voor een overnachtingsplek in
ook voor het naaktstrand. Er is geen actief toezicht, waardoor storende activiteiten kunnen plaatsvinden. Ook is de landschappelijke inpassing van de villa’s niet sterk ondanks dat hierover afspraken waren gemaakt. Het gevoel
Sneek. De Potten is voor de meeste watersporters op doortocht dus minder interessant. Het gebied wordt dan ook vooral benut door inwoners van Sneek, dagrecreanten die een stukje gaan varen of verblijfsgasten van het
heerst dat hierop niet voldoende is toegezien. Ze vormen een sterk overheersend element in het landschap.
vakantiepark of de Houseboats. Er zijn geen aantrekkelijke ‘Marrekrite plekken’ op de vaste wal van De Potten.
Inwoners van Offingawier zijn wantrouwend naar de overheid en voelen weinig erkenning voor de door hen ervaren verkeersoverlast. Ook zijn ze wantrouwend naar de ondernemers op De Potten. Verder loopt de relatie tussen de eigenaren van recreatiewoningen en RCN om meerdere redenen
Stroeve verhoudingen tussen overheid, ondernemers en inwoners Het heeft De Potten in het verleden niet ontbroken aan plannen en initiatieven door overheden, ondernemers en ontwikkelaars. Maar veel ideeën zijn blijven hangen in de uitvoering of ze zijn niet afgemaakt. Hierdoor leeft het idee breed dat de basis niet is afgemaakt en ‘dat het nooit wat zal worden’. Het is onduidelijk in hoeverre afspraken tussen ondernemers en gemeente worden nagekomen.
stroef. Tevens is er weinig structurele samenwerking tussen ondernemers op De Potten. De samenwerking die er is, is vooral incidenteel en niet formeel georganiseerd. Dit alles zorgt ervoor dat de ondernemers, inwoners en overheid niet als een publiek-privaat cluster of ecosysteem fungeren. Iedereen knokt voor zijn eigen belang en boterham en er wordt tot nu toe nauwelijks gewerkt aan versterking van het geheel.
67
Conclusie De minder positieve kant van De Potten ligt in de sfeerloze en onsamenhangende uitstraling van het gebied. Mede door het korte seizoen, een sterk geprivatiseerd logiesproduct en de beperkte omvang van bedrijfsmatige exploitaties is het lastig om hier een goed renderende
Kansen voor De Potten Kansen zijn ontwikkelingen die buiten De Potten spelen en die ook van positieve invloed kunnen zijn op de toekomstige ontwikkeling van het gebied. Inspelen op ‘strandontwikkeling’
bedrijfsvoering te realiseren. Dit resulteert in een matig verblijfsproduct. Het dorp Offingawier ervaart verkeersdruk en dit is deels te wijten aan recreatief verkeer van en naar De Potten. De aanrijroute naar De Potten mist op zijn
Strandbeleving langs aangelegde stranden in veelal zoet water is een grote hit in de Nederlandse en buitenlandse vrijetijdssector. Overal, zelfs midden in grote steden, worden stadsstranden gecreëerd, vaak in combinatie met trendy
beurt grandeur. Het gebied kent een beperkt intrinsiek bezoekmotief: eigenlijk wil je er alleen in de zomermaanden naar toe als je iets met water hebt. • Gedateerde en niet uitnodigende uitstraling;