Bijlage I - Gebiedsvisie de Potten - versie 26 september 2022

horecavoorzieningen. Het terras is sowieso een steeds belangrijker onderdeel van horecabedrijven en speelt in op de behoefte aan ruimte en buiten zijn. Zo verschijnen er ook steeds mee strandpaviljoens in recreatiegebieden of langs

Sterk geprivatiseerde verblijfsrecreatie; Eenzijdige dagrecreatie: altijd iets met water; Het gelaagde probleem van de bereikbaarheid; Een kort seizoen en voor hun boterham knokkende ondernemers;

recreatieplassen. Het niveau is net als bij ‘’ echte’ strandpaviljoens zeer divers, van eenvoudige tot uitgebreide menukaarten en van simpele terrasvoorzieningen tot volwaardige locaties voor activiteiten, groepsmarkt en familiefeesten. Ook voor De Potten is dit een kansrijke ontwikkeling.

• Watersporters van vroeger verschillen van de watersporters van nu; • Stroeve overheden, wantrouwende inwoners en niet-samenwerkende ondernemers houden het gebied in een status quo.

Marktruimte voor nieuwe hotels en recreatiewoningen in Zuidwest-Fryslân Vanuit het Friese Vitaliteitsonderzoek Logiesaccommodaties komt naar voren

• • • •

dat er in de regio Zuidwest-Fryslân de nodige marktruimte is voor nieuwe hotelkamers (230 over een periode tot en met 2030) en recreatiewoningen (320 in de periode tot en met 2030). Dit zijn winterharde accommodaties welke ervoor zouden kunnen zorgen dat het verblijfsrecreatieve karakter van de regio minder seizoensgebonden wordt. De verwachte groei van de

68

toeristische vraag naar recreatiewoningen is grotendeels afkomstig uit het buitenland (Duitsland, België). Voor deze doelgroep heeft Zuidwest-Fryslân een

bieden. Maar ook een drijvende camper, en deeltijd- wonen en –werken in recreatiewoningen: wonen-werken en recreëren. Bestaande

ideale propositie van water, weidsheid en schoonheid. Een trend binnen de exploitatie-gebonden recreatiewoningmarkt is flexibel, prefab en circulair bouwen. Daardoor ontstaan korte terugverdienperiodes en deze prefab-

bestemmingsfuncties voorzien vaak niet in deze gebruiksmixen terwijl ze voor een gebied als De Potten erg kansrijk kunnen zijn.

woningen zorgen ervoor dat recreatiebedrijven wendbaar worden om in te spelen op snel veranderende markteisen. Deze circulaire recreatiewoningen zijn gemakkelijk verplaatsbaar, laten geen of nauwelijks footprint achter nadat

Duurzaamheid, kwaliteit en beleving steeds belangrijker Steeds meer mensen realiseren zicht dat maatschappelijk verantwoord ondernemen, duurzaamheid en aandacht voor onze planeet geen wens meer

ze van hun plek zijn en zijn exploitatie-technisch uiterst aantrekkelijk omdat ze ook renderen bij lagere verhuuropbrengsten. Daarmee zijn ze voor iedere portemonnee geschikt. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft recentelijk een

is, maar een voorwaarde. Dit werkt overal in door. De vraag naar groene locaties, duurzame catering en een duidelijk recycling-/afvalbeleid groeit hard. Deze ontwikkeling zal steeds meer impact krijgen. De jongeren van Generatie Z

ontwikkelkader logiesaccommodaties opgesteld waarin beschreven staat waaraan nieuwe ontwikkelingen moeten voldoen. Dit biedt handvaten voor nieuwe ontwikkelingen voor zowel exploitanten/ontwikkelaars als de gemeente.

ontwikkelen een negatieve attitude ten opzichte van een organisatie die binnen haar bedrijfsvoering niet bezig is met groen en duurzaamheid. Om de jongeren echt aan te spreken is het belangrijk om een oprecht duurzaam verhaal te vertellen waar ze zich in herkennen. Hiermee is een organisatie

Creativiteit met functies Ook kansrijk is het inspelen op de trend van blurring van functies. Dat is

onderscheidend en kan deze jongeren aan zich binden. De Potten beschikt al over een groen karakter en zou daarom met een onderscheidend duurzaam verhaal en product nieuwe jonge doelgroepen kunnen trekken.

mogelijk op tal van manieren. Denk bijvoorbeeld aan de verweving tussen hotels en vakantieparken: de hotelisering van vakantieparken waarbij bijvoorbeeld ontbijtservice en handdoekenservice wordt aangeboden in

Gestegen culinair niveau Het culinair niveau van restaurants, events en festivals stijgt en aanbieders

verhuuraccommodaties. Of hotels die familiekamers en schakelbare kamers

gaan in snel tempo mee met nieuwe foodtrends: er is veel aandacht voor nieuwe hapjes en drankjes in een trendy omgeving waar een relaxte sfeer is

69

met prettige muziek. Dat geldt ook voor vegetarisch eten. Waar er in het verleden vaak maar één vegetarische optie op de kaart stond, zijn er

trapondersteuning. Dit vergroot de actieradius van recreatieve fietstochten. Het aanpassen van fietsroutes op elektrische fietsers biedt een kans om meer

tegenwoordig al meer keuzemogelijkheden en ook de keuze voor volledig plantaardig eten neemt toe. Er dienen zich hierdoor nieuwe recreatieve mogelijkheden aan zoals culinaire evenementen in samenhang met sportieve

bezoekers per fiets naar De Potten te trekken.

activiteiten. Deze kleinschalige evenementen passen in de basis goed bij de aard en het karakter van De Potten.

Minifestivals zijn al geruime tijd een belangrijke vorm van vrijetijdsbeleving. Zij bieden een breed aanbod van voorzieningen, variërend van muziek, horeca tot een bepaalde thematische invulling. De minifestival-trend is gebaseerd op de

Kans voor nieuwe sporten Durfsporten aan het strand: kitesurfen, kitebuggyen, strandzeilen/blow(w)karten, stand-up-paddling, flyboarden, vliegeren en

ontwikkeling dat vrijetijdsbesteding wat losser mag, wat minder formeel en meer gebaseerd is op persoonlijke lifestyles. De laatste jaren is er een kentering gaande van grootschalige evenementen voor de massa (die minder

golfsurfen manifesteren zich in steeds sterkere mate aan/bij de kust en in binnenwateren. Deze groei van nieuwe vormen van (water)sport zoals kitesurfen maar ook jetskiën en wakeboarden, brengt knelpunten met zich mee in de zonering tussen watersporters en waterrecreanten vanwege

goed bij de aard en het karakter van De Potten passen) naar meerdere kleinschalige niche-festivals waar mensen rondom een specifiek high-interest thema bijeenkomen (wat wel goed bij de aard en het karakter van De Potten past). De coronacrisis lijkt deze trend te hebben versterkt. Ook sluit de trend

veiligheid. Echter, ze bieden ook kansen om het toeristisch product van De Potten aantrekkelijker te maken.

aan bij de huidige tijdsgeest waar de zoektocht naar meer collectieve, saamhorige ervaringen van bezoekers van belang is. Evenementen trekken doorgaans een wat jonger publiek en bieden een combinatie van ontspanning

We fietsen elektrisch E-bikes zijn nu al de meest verkochte fietsen in zowel Nederland als België, met marktaandelen van respectievelijk 40 en 50 procent. En het zijn zeker niet

en verdieping.

meer alleen vijftig- of zestigplussers. Jonge moeders, schoolgaande kinderen, maar ook forenzen en sportieve fietsers maken de overstap naar een fiets met

Events en minifestivals

Kansen voor kleine watersport Uit onderzoek blijkt dat 17% van de volwassen Nederlanders watersport aantrekkelijk vindt, terwijl 3-4% daadwerkelijk vaart. Er is dus nog voldoende

70

interesse en potentie, zeker voor de kleine watersport. Dit blijkt ook uit de eerste cijfers van tijdens de coronacrisis. De bootverkoop is enorm gestegen.

voor een groter regionaal bereik voor De Potten. Stel bijvoorbeeld dat ‘het beste terras van Nederland’ op De Potten is, dan zal dat bezoek van verder

De Potten kan daar de komende jaren van profiteren. Ook is er de landelijke trend dat steeds meer 50-plussers de kanosport beoefenen. Maar sterker is de groei van het (electro)sloepvaren als meest vitale watersport-segment. De

weg aantrekken. Met Sneek in de buurt ligt er tevens een groot onbenut lokaal marktpotentieel voor dagrecreatie: ruim 30.000 bezoekers. Door goede verbindingen aan te leggen tussen Sneek en De Potten kan op dit

sloep is met name populair onder ouderen. Velen stappen over van een zeilboot naar een sloep. De sloep wordt overigens voornamelijk in de eigen woonomgeving gebruikt maar ook langere tochten met de kano of sloep

marktpotentieel worden ingespeeld.

worden steeds populairder. Dit biedt kansen voor ondernemers langs kano en sloeproutes en om meer bezoekers naar De Potten te trekken met goede kano- en vaarroutes. In het kader van het Friese Merenproject is het

Kansen liggen op het vlak van productontwikkeling. Ook bieden herstructurering van verblijfsrecreatie en vergroting van het verzorgingsgebied kansen voor het gebied.

vaarnetwerk hiervoor al aanzienlijk uitgebreid. Kansen voor natuureducatie De Potten is een gebied met hoogwaardige natuur en bijzondere flora en

• Inspelen op openbare ‘strandontwikkeling’ en dagrecreatief aanbod; • Marktruimte voor hotelcapaciteit en verhuuraccommodaties in de regio. Een verkenning hiernaar kan worden gedaan; • Creativiteit met functies door blurring;

fauna. Een duidelijke trend in de vrijetijdsbesteding is dat het gewenst is dat men ook iets opsteekt in de vrije tijd. Ouders vinden dit met name belangrijk voor hun kinderen. Met de natuur die De Potten tot haar beschikking heeft

• Duurzaamheid, kwaliteit en ‘experience’ steeds belangrijker; • Gestegen culinair niveau en nieuwe water- en landsporten bieden kansen voor nieuwe recreatieve activiteiten;

kan worden ingespeeld op deze trend door vormen van natuureducatie aan te bieden.

• Inzetten op de elektrische fiets is kansrijk; • Events en festivalisering om het seizoen te verlengen; • Natuureducatie is steeds gewilder;

Kansen om het verzorgingsgebied te vergroten Sterke recreatieve ontwikkelingen en goed ondernemerschap kunnen zorgen

• Het verzorgingsgebied van De Potten kan worden vergroot.

Conclusie

71

Bedreigingen voor De Potten Bedreigingen hebben betrekking op ontwikkelingen buiten De Potten die een negatieve invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van het gebied. Maar het is goed om te realiseren dat ze met de nodige bijsturing afgezwakt kunnen worden of zelfs omgezet kunnen worden naar een kans.

Meer versnipperd vrijetijdsgedrag Voorheen zaten doorgewinterde watersporters altijd op de boot: ‘s-winters lakken en onderhouden, ‘s-zomers van vrijdag tot zondagavond aan het varen. Maar deze cultuur is aan het verdwijnen. De weekenden zijn gevuld met een diversiteit aan (familie)activiteiten en de behoefteconcurrentie is toegenomen.

Ontsluiting Voor veel drukke, toeristische gebieden zijn bereikbaarheid en ontsluiting in

Van varen naar verblijven De boot wordt steeds meer een verblijfsplaats. Bootvakanties worden korter

het hoogseizoen een cruciaal onderwerp van debat tussen ondernemers, inwoners en overheid. Parkeren, bewegwijzering, openbaar vervoer, fietsenstallingen, verschillende vervoersstromen en doorstroming worden

en onder watersporters is er een toenemende behoefte aan luxe en gemak. Dit vraagt meer van onderhoud en faciliteiten in watersportgebieden.

extra belangrijke politieke agendapunten. Het gevoel van onveiligheid en overlast door verkeer bij inwoners van Offingawier leidt tot een kritische en wantrouwende houding ten opzichte van elke verdere ontwikkeling op De Potten die een groei van het verkeersaanbod impliceert. Dit kan er voor

Domeinisering Door tweede woningen in privébezit (die de laatste tijd door de lage rentestand erg aantrekkelijk waren) en uitgeponde plaatsen ontstaan er steeds meer en verder gesloten gebieden. De mogelijkheden om recreatieve

zorgen dat benodigde doorontwikkelingen om het gebied toeristisch-recreatief aantrekkelijker te maken minder makkelijk of zelfs niet doorgevoerd kunnen worden.

bedrijfsmatige activiteiten te ondernemen nemen daardoor af, want de bijbehorende ‘reuring’ en activiteit druist vaak in tegen het belang van particuliere eigenaren. Domeinisering en behoud van rust en status quo belemmeren recreatief ondernemerschap gericht op innovatie.

Vervuiling en blauwalg binnenwater Zwemmers mijden recreatieplassen steeds meer omdat deze door stijgende temperaturen vaker met blauwalg besmet zijn. De recreatieplassen van De Potten zijn een van dé trekkers van het gebied.

Concurrentie Er is sprake van toegenomen concurrentie met andere waterhotspots en met recreatieve bestemmingen die meer faciliteiten en attractiewaarde bieden die

72

het hele jaar door in een meer behaaglijke omgeving liggen. Bijvoorbeeld bosen heide, steden, vakantie hotspots en attractieresorts. Maar ook opkomende

Afbeelding B.10. Domeinisering.

watersportgebieden als het Limburgse Maasplassengebied (nabij het Duitse Ruhrgebied) waar nieuwe concepten en impulsen in snel tempo worden gerealiseerd. Conclusie Naast concurrentie van andere toeristisch-recreatieve (water)bestemmingen vormt het veranderend consumentengedrag van de watersporter een bedreiging. Tevens bedreigt de forse domeinisering in het gebied de innovatieve mogelijkheden. Zeker buiten het seizoen kent De Potten concurrentie van meer behaaglijk gelegen recreatiegebieden. • Ontsluiting is een aandachtspunt en kan ervoor zorgen dat ontwikkeling wordt vertraagd; • Vervuiling en blauwalg binnenwater vormt een bedreiging voor de

Afbeelding B.11. Blauwalg.

recreatieve kwaliteit van De Potten; • Watersport verandert en vraagt meer op het gebied van luxe en onderhoud; • Meer versnipperd vrijetijdsgedrag zorgt ervoor dat doorgewinterde watersporters nu steeds meer kiezen voor andere activiteiten dan varen; • Domeinisering door de vraag naar tweede woningen zorgt ervoor dat de innovatieve potentie van De Potten verkleind is; • Veel concurrentie van bestemmingen met behaaglijkere omgeving in de winter.

73

Opdrachtgever Gemeente Súdwest-Fryslân en informeel de stakeholders van het Potten gebied Projectteam ZKA Strategy: Merlijn Pietersma, Wouter de Waal, Han Verheijden, Sasja Vermeulen Landschapsarchitecten BNT: Ank Bleeker en Anneke Nauta Datum: 26-09-2022

DE POTTEN

2