Bijlage I - Gebiedsvisie de Potten - versie 26 september 2022

DE POTTEN

Concept gebiedsvisie

26-09-2022

Inhoudsopgave Samenvatting

3

1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Doelstelling

8 9

1.3. Proces

10 11

2. Ruwe schets gebiedsconcept 2.1. Analyse en gebiedsopgave 2.2. Streefbeeld, identiteit en doelgroepen

13 14 16

3. Plan DE POTTEN2 3.1. Hoofdlijnen gebiedsvisie 3.2. Draag zorg voor de natuur

20 21

3.3. Ontwikkel zonering 3.4. Creëer openheid 3.5. Stel grenzen en handhaaf 3.6. Ontwikkel een eenduidige en groen-blauwe look & feel 3.7. Werk aan oplossingen voor het bereikbaarheidsvraagstuk 3.8. Versterk de (seizoensverlengende) bedrijvigheid 3.9. Concrete wensen

4. Uitvoering 4.1. Uitvoeringsstrategie

41 42

Bijlagen Bijlage A: Vraagstelling initiële proces

47 48

Bijlage B: Procestoelichting initieel proces Bijlage C: Betrokken partijen initieel proces Bijlage D: Uitwerking bijeenkomsten vervolgproces

49 51 52

Bijlage E: Geschiedenis van De Potten Bijlage F: SWOT-analyse

54 59

22 23 28 29 30 32 34 40

2

Samenvatting Aanleiding, doel en proces De aanleiding om samen met belanghebbenden deze gebiedsvisie op te stellen is de conclusie uit de verkenning naar het recreatiegebied De Potten

de initiële gebiedsvisie in 2020. Dit initiële visiedocument is door de gemeenteraad/commissie DSO niet gereed voor besluitvorming bestempeld omdat het draagvlak onder belanghebbenden nog verbeterd moest worden.

van de gemeente Súdwest-Fryslân uit 2019: De Potten mist kansen terwijl het in potentie een fantastische functie vervult tussen stad Sneek en het Sneekermeer. Het is een belangrijk gebied voor de eigen inwoners (verzorgend) en voor gasten van verder weg (stuwend). Deze gebiedsvisie

Naar aanleiding hiervan vonden drie extra participatiebijeenkomsten plaats in 2022. Door de vele gesprekken tussen belanghebbenden ontstond tijdens deze bijeenkomsten steeds meer wederzijds begrip, gezamenlijkheid en eigenaarschap. Met de opbrengsten van de participatiebijeenkomsten is de

moet uiteindelijk leiden tot een uitvoeringsprogramma (op te stellen door gebiedspartners) om De Potten te vernieuwen en door te ontwikkelen als hét waterrecreatiegebied in midden-Fryslân. Het visiedocument vormt de basis om

gebiedsvisie verbeterd. Alle betrokkenen kregen vervolgens de gelegenheid zogenaamde red flags (feitelijke onjuistheden) op de vernieuwde gebiedsvisie aan te geven. Tot slot zijn tijdens de zomermaanden van 2022 twee

ruimtelijke plannen aan te toetsen, kan als input dienen voor de

bezoekersenquêtes uitgevoerd door de gemeente Súdwest-Fryslân. De

Omgevingsvisie, biedt inspiratie aan gebiedspartners en zorgt voor sturing in de besteding van (gemeenschaps)gelden.

resultaten van de extra participatiebijeenkomsten, red flags en de bezoekersenquêtes zijn verwerkt in deze nieuwe conceptvisie De Potten.

Om tot deze gebiedsvisie te komen is vanaf 2019 een uitgebreide route bewandeld. Allereerst is het gebied door de adviesbureaucombinatie ZKA

De Potten toen Van deftige zeilwedstrijden naar een populair recreatiegebied. Al meer dan twee

Strategy (nu Ginder) en Bleeker Nauta landschapsarchitecten bezocht en geanalyseerd. Er vond een bewonersavond plaats, gevolgd door een groepsgesprek met gebiedspartners. Er vonden elf individuele gesprekken plaats met direct belanghebbende exploitanten-grondeigenaren in het gebied. Op basis hiervan stelde de bureaucombinatie de conceptvisie op. Deze is gedeeld met alle betrokken actoren, verrijkt door feedback en uitgewerkt tot

eeuwen vervullen het Sneekermeer en De Potten een belangrijke watersportfunctie. De sfeer van min of meer deftige zeilwedstrijden is veranderd naar een populair recreatiegebied voor diverse doelgroepen met focus op watersporters. Recreatieprojecten hebben zich op eigen wijze en los van de landschappelijke onderlegger en van elkaar ontwikkeld. Toch bleef het historisch gegroeide watersport-DNA onlosmakelijk aan het gebied verbonden.

3

De Potten nu De Potten nu is een aantrekkelijk en onderscheidend (water)recreatiegebied

De Potten straks DE POTTEN2’ is ontwikkeld tot een meer lommerrijk en biodivers watersport-

omgeven door Europese topnatuur. Gelegen aan het Sneekermeer, te midden van weilanden en vlakbij watersportstad Sneek. Het Starteiland is een nationaal icoon op wedstrijdzeilgebied. Vele duizenden recreanten maken

en recreatiegebied met schitterende zichtlijnen op water en natuur middenin het karakteristieke groen-blauwe Friese landschap nabij Sneek. Als bezoeker ervaar je er een omsloten concentratie aan sfeervol, uitdagend en gastvrij

jaarlijks gebruik van het recreatiecluster. De Potten heeft een natuurlijke en cultuurhistorische voorsprong ten opzichte van veel andere (water)recreatiegebieden. Diverse kansen liggen klaar om verzilverd te worden.

vormgegeven recreatievoorzieningen. Door gerichte kwaliteitsimpulsen ontstaat een beter evenwicht tussen ondernemerschap en rentmeesterschap. Tussen openbaar en privaat. Natuur en recreatie. Stad en Sneekermeer.

Deze voorsprong is echter niet optimaal benut. De Potten is ondergesneeuwd onder niet-exploitatie gerichte verblijfsrecreatie ontwikkelingen. Bovendien

Zo gaan we dit streefbeeld realiseren Dit streefbeeld wordt langs zeven hoofdlijnen gerealiseerd:

vormt de natuurlijke omgeving niet de basis voor planvorming in het gebied. Initiatieven worden hoofdzakelijk afzonderlijk bekeken en afgewogen. Daardoor is een ruimtelijk onsamenhangende en soms rommelig ogende plek ontstaan waarbinnen de natuur niet schittert en de recreatie niet optimaal

1. Draag zorg voor de natuur De Potten ligt op de grens van open weidegebied en een kwetsbaar water- en vogelrijk Natura 2000 gebied. Daarom wordt met alle mogelijke plannen in het

functioneert. Verder speelt het korte seizoen alle exploitanten parten. Het ondernemersrendement is nauwelijks toereikend en de investeringsruimte beperkt. Daardoor is het ondernemersinitiatief verzwakt. Onder inwoners in

gebied rekening gehouden met deze natuur. Natura 2000 gebied wordt met rust gelaten zoals aangegeven in de richtlijnen van het gebiedsplan voor Natura 2000 gebied. Dit is een voorwaarde voor de realisatie van de

het nabijgelegen Offingawier wordt verkeersoverlast ervaren. Al deze ontwikkelingen leiden ertoe dat De Potten haar voorsprong als iconisch waterrecreatiegebied aan het verliezen is. En toch, de mogelijkheden zijn

toekomstplannen. Binnen het Potten-gebied zelf wordt niet ingezet op toevoeging van de functie natuur, maar wel degelijk op het toevoegen van groen en biodiversiteit. Dit is de kip met gouden eieren.

overtuigend aanwezig om de gebiedskwaliteit blijvend te versterken voor inwoners, bezoekers, bedrijven en natuur. De Potten straks ‘

4 4

2. Ontwikkel zonering Het gebied kent een aantal zones met eigen landschappelijke en functionele

3. Creëer openheid Een zekere mate van ‘openheid’ biedt zowel letterlijk als figuurlijk kansen voor

kenmerken. Deze zones worden in samenhang met elkaar doorontwikkeld: • Het natuurgebied: het unieke Natura 2000 gebied waar De Potten in ligt; • Diverse groen-blauwe zones waarbinnen water en groen centraal staan en

het gebied. Openheid zorgt ervoor dat de (natuurlijke) omgeving meer in het gebied wordt betrokken. Openheid betekent ook dat bezoekers letterlijk meer kanten op kunnen. Daarom worden de kwaliteit, belevingswaarde en de

recreatief medegebruik wordt gestimuleerd; • De hoofdontsluiting is de Paviljoenwei. Deze inrichten als een lommerrijke allee/boulevard die uitmondt in het sfeervolle hart van het gebied nabij de

verbindingen (rondjes vormen) van de routes verbeterd. Idealiter betekent openheid ook de zorg voor zichtlijnen (op het water) en de openbare toegankelijkheid van (niet private delen van) de waterkant. Het aantal

pont over het Prinses Margrietkanaal. Aan de Paviljoenwei zijn parkeervoorzieningen gelegen. Deze groen inpassen; • Het Pottenstrand met een volwaardige en openbaar toegankelijke

privéterreinen breidt niet verder uit om een verder afgesloten beeld te voorkomen. Samen met de huidige eigenaren van privéterreinen op De Potten wordt ingezet op het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en toevoeging van

strandfunctie; • De recreatie-activiteitenzone aan de (zuid)westkant van het Pottenstrand waar jaarronde faciliteiten voor de actieve recreant worden aangelegd; • Het naaktstrand waaraan een verplaatsbare sanitaire voorziening wordt

groen en biodiversiteit op hun terrein(en).

toegevoegd die op natuurlijke wijze wordt ingepast. Deze voorziening wordt slim afgeschermd van geklede recreanten; • De familiezone met ‘elk-weer-voorziening’ ontwikkelen tot een beschut en

gebied. Hier wordt op gehandhaafd. Om de recreatieve diversiteit te behouden heeft het aantal uitgeponde tweede woningen zijn grens bereikt. Uitbreiding van exploitatie-gebonden verblijfsconcepten (glamping, lodges,

landschappelijk ingepast gebied met tal van faciliteiten. Deze is haaks op de Paviljoenwei gelegen; • Het Starteiland als dé plek voor watersporters en hun publiek in Fryslân;

kamperen) wordt beperkt binnen een demarcatiegrens (aan de noordwestzijde begrensd door de groen-blauwe buffer enerzijds en anderzijds door de grens van het Natura 2000 gebied). Een derde grens wordt getrokken langs het

• De centrale verhuurzone waar bezoekers vaarmiddelen kunnen huren waarmee ze het Sneekermeer op kunnen.

water. Waterfronten zijn gegarandeerd optimaal openbaar op niet privé

4. Stel grenzen en handhaaf Er zijn heldere grenzen tussen het recreatieve gebied en het Natura 2000

5 5

terreinen. Er wordt intensiever gehandhaafd en gereguleerd en er wordt een uitvoeringsplan voor deze handhaving opgesteld door gebiedspartners met de

6. Werk aan oplossingen voor het bereikbaarheidsvraagstuk Er wordt ingezet op het vergroten van de kwaliteit en belevingswaarde van de

bevoegde (handhaving)instanties. Een onderdeel van dit plan is het aanstellen van een gastheer/gastvrouw (of team) voor De Potten.

aanrijdroute vanaf de rondweg Sneek naar De Potten en het beter bereikbaar maken van De Potten via het water. Dit maakt het recreatiegebied toekomstbestendiger en laat zien dat het gebied als vanzelfsprekend bij

5. Ontwikkel een eenduidige en groen-blauwe look & feel Er wordt ingezet op een eenduidige lommerrijke groen-blauwe beeldkwaliteit die het gebied een hogere reputatie geeft. De Paviljoenwei wordt een

Sneek hoort. Het oplossen van dit bereikbaarheidsvraagstuk heeft aandacht van de gemeente. Het wordt dan ook als een separate opgave beschouwd en opgepakt.

belangrijke drager van het gebiedsbeeldmerk: een groene allee, stijlvol, traditioneel en clean. Het straatmeubilair, wegprofiel en de beplanting komen in een samenhangende sfeer. De uitvoering van een op te stellen

7. Versterk de (seizoensverlengende) bedrijvigheid Rendabele exploitatie van ondernemende aanbieders in het gebied in

verlichtingsplan zorgt voor meer allure en veiligheidservaring in het gebied. In dit verlichtingsplan wordt ingezet op minimalisering van lichtuitstraling voor nachtdieren en vogels en de noodzakelijke verlichting in het kader van gebruiksvriendelijkheid en sociale veiligheid. Ook komt er een eenduidige

combinatie met openbare toegankelijkheid zijn voorwaarden voor verdere ontwikkeling. De volgende impulsen zorgen hiervoor: • Groei van openbare en commerciële dagrecreatie binnen de draagkracht van het gebied;

bewegwijzering en gebiedsbebording en een groen-blauwe opwaardering van het waterfront langs het Prinses Margrietkanaal. Dit waterfront wordt een nieuw hoogtepunt in de beleving van bezoekers (‘de kerktoren met sfeervol

• Benutten van de oorspronkelijke evenementen-/activiteitenfunctie; • Het toevoegen van een seizoensverlengende ‘elk-weer-voorziening’; • Het creëren van toekomstbestendige logiesfuncties;

kerkplein’).

• Idealiter een nieuwe locatie zoeken voor de Sneekweekcamping dichterbij Sneek;

6 6

• Ruimte bieden voor kwaliteitsverbetering van de horeca op vijf locaties: bij de waterskibaan, op het vakantiepark, Beachclub Sneek, op het Starteiland

samenstelling zorgen de partners ervoor dat de veranderopgaven worden gerealiseerd. De partners starten met maatregelen die zorgen voor ‘de basis

en bij de ‘elk-weer-voorziening’; • Inzetten op 100% waterrecreatie (met een focus op wedstrijdzeilen) op het Starteiland;

op orde’, zoals: eenduidige look & feel, gebiedsorganisatie, gastheer/vrouw functie en effectieve communicatie. Daarna wordt ingezet op het toevoegen van de iconische belevingsaarde. Denk aan de elk-weer-galerij, het inrichten

• Een sterkere verbondenheid met Sneek creëren; • Een krachtige gebiedsorganisatie oprichten.

van de groen-blauwe zones met wandelpadenstructuur en het opwaarderen van de Paviljoenwei tot lommerrijke allee/boulevard die uitmondt in het sfeervolle gebiedshart bij het waterfront van het Prinses Margrietkanaal.

Uitvoering De uitvoering wordt gestart door de meest betrokken partners die de “coalition

of willing” vormen. Leden van deze gebiedsorganisatie conformeren zich aan dit gebiedsconcept en de professioneel geleide uitvoering. In wisselende

7

1. Inleiding

8

1.1. Aanleiding Waarom dit document? De Potten is hét zeil- en waterrecreatiegebied van watersportstad Sneek. Het is een bekend en iconisch gebied, omgeven door agrarische grond en topnatuur. In de regio vervult De Potten op dit moment drie (seizoensgebonden) functies: dagrecreatie voor inwoners/bezoekers uit de regio, watersport voor wedstrijden recreatiezeilers en vakantie voor verblijfsrecreanten. De uitstraling en kwaliteit van het gebied hebben een impuls nodig. Tot op heden zijn toeristischrecreatieve initiatieven vooral afzonderlijk bekeken. Een gezamenlijk streefbeeld ontbreekt. Tot nu toe bestond de ontwikkeling vooral uit ‘postzegels plakken’. Het gebied oogt daardoor onsamenhangend en op onderdelen gedateerd. Hierdoor worden kansen gemist omdat De Potten in potentie een fantastische functie vervult tussen stad Sneek en het Sneekermeer (NB: aangezien het gebruikelijk is in Fryslân te spreken van het Sneekermeer, wordt deze benaming in de gebiedsvisie gehanteerd. De officiële benaming is de Snitser Mar).

Bovenstaande is de conclusie uit de verkenning naar recreatiegebied De Potten van de gemeente Súdwest-Fryslân uit 2019. Dit vormt de aanleiding om samen met belanghebbenden een gebiedsvisie op te stellen. Deze gebiedsvisie moet leiden tot een uitvoeringsprogramma om De Potten te vernieuwen en door te ontwikkelen als hét waterrecreatiegebied in midden-Fryslân. Om zo zowel de verzorgende functie van dit belangrijke gebied voor de eigen inwoners én de stuwende functie voor gasten van verder weg te versterken. 9

1.2. Doelstelling Doelstellingen voor dit document Deze gebiedsvisie moet uiteindelijk leiden tot een uitvoeringsprogramma (opgesteld door gebiedspartners om De Potten te vernieuwen en door te ontwikkelen als hét waterrecreatiegebied in midden-Fryslân. Dus, De Potten als een duurzame (internationale) toeristische hotspot met allure die bezoekers en eigen inwoners in de verleiding brengt om in het natuurlijke gebied te verblijven en te recreëren met een uitstekende weg- en vaarverbinding naar Sneek. Gebruik van het visiedocument Dit document wordt op de volgende manieren benut: 1. Het vormt de basis om ruimtelijke plannen aan te toetsen; 2. Het kan als input dienen voor de Omgevingsvisie; 3. Het is een inspiratiedocument voor gebiedspartners om het gebied, met focus, toekomstbestendiger te maken en is de basis om maatregelen te initiëren; 4. Het zorgt voor sturing in de besteding van (gemeenschaps)gelden.

10

1.3. Proces Eerste proces Om tot de gebiedsvisie te komen en daarbij zoveel mogelijk inzichten te betrekken zodat de vraagpunten als genoteerd in Bijlage A beantwoord

Het college van B&W heeft hierop het document teruggenomen en de opdracht van de Raad, het opnieuw betrekken van alle partners in een interactief traject, belegd in de ambtelijke organisatie. Naar aanleiding hiervan

kunnen worden, is in 2019-2020 een uitgebreide route bewandeld. Allereerst is het gebied door de adviesbureaucombinatie ZKA Strategy en Bleeker Nauta landschapsarchitecten met de gemeente bezocht. Vervolgens bezochten en analyseerden de bureaus het gebied samen. Er vond een bewonersavond

is een vervolgproces uitgevoerd. In februari 2022 is dit van start gegaan. Fysieke bijeenkomsten hadden de voorkeur. Daarom was het, als gevolg van de maatregelen omtrent het coronavirus, niet mogelijk om eerder te starten. In het initiële traject is door de gebiedspartners al veel tijd en kennis benut. Het

plaats, gevolgd door een groepsgesprek met de gebiedspartners. Er vonden elf individuele gesprekken plaats met direct belanghebbende exploitantenondernemers in het gebied. Op basis hiervan stelde de bureaucombinatie de

volledig loslaten van die input is daarom onwenselijk geacht. Het vervolgproces is dan ook ontwikkeld met inachtneming van het visiedocument van het initiële traject. Om het vervolgtraject kenbaar te maken is in november 2021 in twee

conceptvisie op. Deze is gedeeld met alle bovengenoemde actoren, verrijkt

online sessies het proces toegelicht aan de gebiedspartners. De partners

door feedback en uitgewerkt tot de initiële gebiedsvisie. In Bijlage B is een uitgebreidere procestoelichting van dit initiële proces opgenomen. Bijlage C

waren toen in de gelegenheid om vragen te stellen over het vervolgproces.

toont de betrokkenen tijdens het initiële proces.

In totaal zijn er drie fysieke participatiebijeenkomsten georganiseerd (februari, maart en april 2022). De eerste bijeenkomst stond in het teken van het analyseren van het initiële visiedocument aan de hand van drie vragen: 1) wat

Vervolgproces Het visiedocument dat n.a.v. de werkzaamheden in het initiële proces is opgesteld is door de gemeenteraad/commissie DSO niet gereed voor besluitvorming bestempeld. De commissie zag graag een intensiever participatieproces waarin ieders belang nog beter wordt meegenomen.

vond u sterk?, 2) wat ontbrak? en 3) wat is onwenselijk? De tweede bijeenkomst stond in het teken van de verdieping van de input. Vanuit de opbrengsten van de eerste bijeenkomst ontstond een aantal dilemma’s. Deze vormden de basis voor de gesprekken gedurende de tweede bijeenkomst.

11

Tijdens de derde bijeenkomst is de concept gebiedsvisie (het nieuwe document) op hoofdlijnen gepresenteerd en is gevraagd wat 1) aangevuld moet worden, 2) gewijzigd moet worden, 3) verwijderd moet worden. In Bijlage D wordt een verdere uitwerking van de bijeenkomsten gepresenteerd.

Twee bezoekersenquêtes in zomer 2022 Nadat de gebiedsvisie opgesteld was, zijn bijna 600 bezoekers van De Potten geënquêteerd. Ca. 1/3 van de respondenten is inwoner van de gemeente Súdwest-Fryslân, ca. 2/3 van de respondenten woont buiten de gemeente. In de steekproef zit een oververtegenwoordiging van bezoekers van de Waterskibaan en van bezoekers in de leeftijdscategorie 40-49 jaar. In augustus 2022 is door de gemeente Súdwest-Fryslân dan ook een tweede enquête uitgevoerd onder ruim 2.100 respondenten. Circa 90% van deze respondenten is inwoner van de gemeente Súdwest-Fryslân en ruim 60% woont in Sneek. In deze enquête lag de focus op de redenen om De Potten wel/niet te bezoeken en het benoemen van eventuele verbeterpunten. Een belangrijke uitkomst van de beide enquêtes is dat bezoekers De Potten zien als een natuurlijk recreatiegebied. Men komt hier met name om te wandelen, het strand te bezoeken, te zwemmen, van de natuur te genieten, de horeca te bezoeken, te zeilen/varen en actief te zijn op en rond de Waterskibaan. Verreweg de meeste gasten van De Potten zijn tevreden en komen graag nog eens terug. Toch zien bezoekers ook graag verbetering van voorzieningen, meer aandacht voor natuur/duurzaamheid, aandacht voor het gebruik en positie van het naaktstrand en een striktere aanpak van (loslopende) honden.

Bijna de helft van de Sneeker bezoekers komt met de auto naar het gebied. De andere helft komt met de fiets of op een andere manier (wandelend, varend). Onderzoek naar alternatieven voor de auto (denk aan fiets of vervoer over water) is gewenst. Al met al is hierdoor een scherper beeld ontstaan van de wensen van de bezoekers. Deze resultaten vormen een aansporing om vanuit deze gebiedsvisie het gebied nog aantrekkelijker te maken voor bezoekers van dichtbij en verder weg! De enquêteresultaten zijn gebruikt ter verificatie/nuancering van de uitkomsten uit de bijeenkomsten met gebiedspartners. 12

2. Ruwe schets gebiedsconcept

13

2.1. Analyse en gebiedsopgave Kwaliteit in het kwadraat Het gebiedsconcept geeft de toekomstige situatie van het gebied weer zoals deze rond 2030 idealiter zal zijn gerealiseerd. We noemen het concept ‘DE POTTEN2’ . Deze naam impliceert dat het gebied daadwerkelijk aangepakt wordt met een ambitie ‘in het kwadraat’. Het ‘kwadraat’ heeft vooral betrekking op versterking van de kwaliteit van het gebied, de vitaliteit van de (recreatie)bedrijven en de (natuurlijke) beleving voor de bezoeker. Conclusies van de analyse Een uitgebreide analyse vond plaats om de gebiedsvisie te kunnen schrijven. Deze analyse geeft antwoord op de eerste subvraag “Hoe sterk is het samengesteld toeristisch product nu?” en biedt zodoende input voor de gebiedsvisie. De analyse is te vinden in Bijlagen E (geschiedenis van De Potten) en F (SWOT-analyse). Hierna volgt de conclusie van deze analyses. De Potten heeft zich in de afgelopen decennia gestaag doorontwikkeld als aantrekkelijk recreatiegebied. De doorontwikkeling heeft echter niet persé tot kwaliteitsverbetering geleid. Wel liet de ontwikkeling de potentie van het gebied zien. De ontwikkeling vond veelal ongestructureerd en onsamenhangend plaats. Een gezamenlijke gebiedsvisie ontbrak, waardoor de potentie en exploiteerbaarheid negatief zijn beïnvloed. Privatisering van de

ruimte heeft sporen nagelaten en de exploitatiemogelijkheden verkleind. Dit heeft ook de openbaarheid van het gebied onder druk gezet. Zo dreigt een scenario dat De Potten, ondanks de potentie als uniek recreatie- en natuurgebied, nimmer de rol zal vervullen die zij vanuit haar ligging tussen Sneek en het Sneekermeer verdient. Langzaam zal het gebiedsbeheer verder afnemen en toekomstbestendig toeristisch-recreatief ondernemerschap verdwijnen. Een geprivatiseerd gebied blijft dan over. De kans is er dan dat het gebied in de toekomst voornamelijk door tweede woning-eigenaren, hun onderhuurders en voor huisvesting gebruikt zal worden. Er zijn veel voorbeelden in Nederland van “Toppers van Toen” die zijn afgezakt tot schrale en soms zelfs verpauperde, onveilige oorden van vergane glorie. Centrale gebiedsopgave: ondernemerschap en rentmeesterschap Dit scenario kan gelukkig zeker nog voorkomen worden! Het is dan wel nodig om fors in te grijpen. De Potten kán een toekomstbestendige toplocatie zijn voor inwoners en bezoekers op het gebied van watersport, dag- en verblijfsrecreatie te midden van een schitterende natuurlijke omgeving. Daarvoor is sturing nodig op het evenwicht tussen ondernemerschap en rentmeesterschap. Sterk ondernemerschap is noodzakelijk omdat ondernemingen zorgen voor vernieuwingen en activiteiten. Het is geen automatisme dat dit gebeurt.

Recreatieondernemers moeten er hard voor werken om rendabel te zijn op deze locatie.

14

Door rentmeesterschap ontstaat gezamenlijke verantwoordelijkheid voor langdurige kwaliteitsverbetering en natuurbeheer gericht op de lange termijn in plaats van kortstondige projectontwikkeling en privatisering (het zogenaamde postzegelplakken). Dat betekent dat gebiedspartners (waarbij ondernemers een initiërende rol vervullen) die zich conformeren aan deze gebiedsvisie het gebied kunnen ontwikkelen. Want deze visie dient het gezamenlijke gebiedsbelang. Ontwikkelingen moeten passen bij De Potten en de natuurlijke omgeving. Ondernemers moeten bereid zijn om onderling en met de overige gebiedspartners samen te werken. Samen kunnen zij veel meer waarde toevoegen dan alleen. Samen maken zij het gebied tot wat het kan en moet worden. Het is aan de overheid om de juiste ontwikkelingen mogelijk te maken. Dit zijn ontwikkelingen waarmee ondernemers aan inwoners en bezoekers een waardevol verblijf bieden. En waarmee het gebied in evenwicht blijft met zijn omgeving van agrarische grond en topnatuur. In de toekomst zou het gebied visueel gezien samenhang en kwaliteit moeten uitstralen. Ook zouden ondernemers en overheid meer als netwerk moeten opereren, rekening houdend met de soms tegenstrijdige belangen. Tegelijkertijd vormt de ontsluiting van het gebied door Offingawier een belemmering voor ontwikkeling.

Structurele maatregelen zijn daarom nodig om de kwaliteit en belevingswaarde van de aanrijdroute te verbeteren, ten gunste van inwoners, bedrijven en bezoekers.

15

2.2. Streefbeeld, identiteit en doelgroepen Streefbeeld 2030 De centrale gebiedsopgave is vertaald in hét streefbeeld van De Potten 2030: ‘DE POTTEN2’ is ontwikkeld tot een meer lommerrijk en biodivers watersport- en recreatiegebied met schitterende zichtlijnen op water en natuur middenin het karakteristieke groen-blauwe Friese landschap nabij Sneek. Als bezoeker ervaar je er een omsloten concentratie aan sfeervol, uitdagend en gastvrij vormgegeven recreatievoorzieningen. Uitgangspunt identiteit: de spelende mens in de natuur De ‘Homo Ludens’ (in de natuur) vormt een wezenlijk uitgangspunt voor ‘DE POTTEN2’. De ‘Homo Ludens’ is door historicus en filosoof Johan Huizinga (1872-1945) in 1938 beschreven. Voor Huizinga stond vast dat de mens in het meest ultieme geval een spelende mens is. Alles wat wij mensen ‘cultuur’ noemen komt voort uit spel, en ontwikkelt zich verder als spel. Als de mogelijkheid tot spelen onder druk komt te staan, is de hele cultuur in het geding. Daarom wordt ‘DE POTTEN2’ de plek om op tal van manieren buiten te spelen in de natuur. Al wandelend met de hond, suppend met de buurjongen, flanerend over het stadsstrand of zeilend met de Top-coach van KWS. Maar ook tijdens bijzondere kleinschalige events en jaarrond in een overdekte voorziening en andere landgerichte dagrecreatieve mogelijkheden. Al spelend

genieten inwoners en bezoekers van de topnatuur, het water, de frisse lucht en van elkaar. En bovendien leren ze spelenderwijs van de natuur en het gebied. Kernwaarden DE POTTEN2 kent een aantal kernwaarden die gekoesterd en versterkt worden: • Groen en natuurlijk: De Potten is gelegen in Europese topnatuur. De groene en natuurlijke omgeving is dan ook één van de belangrijkste redenen voor bezoekers om het gebied te bezoeken. Aansluiting bij de kostbare en kwetsbare natuur staat daarom centraal bij de maatregelen in het gebied om zo de natuurbeleving van gasten nog verder te versterken. • Gastvrij en uitnodigend: elke bezoeker heeft het gevoel welkom te zijn. Er wordt rekening gehouden met elkaar en de verschillende gebruikersgroepen op verschillende locaties en in verschillende periodes. Het gebied is zoveel mogelijk openbaar toegankelijk (m.u.v. grenzen van privéterreinen) en dooraderd met kwalitatief hoogstaande recreatieve routes met een intense belevingswaarde door o.a. het pontje, informatiepunten, vogelkijkhut(ten) en natuureducatie. Routes worden zoveel mogelijk in lussen aangelegd. De routes versterken de verbinding met Sneek en vergroten de rol als gastvrije toegangspoort voor het Sneekermeer.

16

• Waterfront Sneek’: De Potten is hét zeil- en watersport gebied in middenFryslân tussen Sneek en het Sneekermeer. Het waterfront is een belangrijke

Belofte van DE POTTEN2 ‘DE POTTEN2 belooft haar gasten: ‘De herinnering aan een bijzondere ervaring in de

sociaaleconomische factor voor Sneek en omgeving. Sterke verbindingen verhogen deze kracht. Het is bekend en gewild bij elke bewoner van Sneek en omstreken. Inwoners wandelen er (met hun hond), fietsen er een rondje,

natuur. Een herinnering waarbij gasten ‘samen buiten speelden in een natuurlijke en waterrijke omgeving’. Deze herinnering draagt bij aan het geluk en de (mentale) gezondheid van inwoners en bezoekers.

spotten vogels of drinken er een goed glas. Anderen sporten er fanatiek of genieten samen van de watersportwedstrijden op het Starteiland en van karaktervolle, kleinschalige evenementen.

Doelgroepen 2030 De bezoekers van ‘DE POTTEN2 die zich aangetrokken voelen door het gebied

• Actief water: initiatieven hebben een link met de waterrijke natuurlijke omgeving, zowel fysiek als gevoelsmatig. Daarom zijn ze vaak gerelateerd aan het water. Zeker gedurende het zomerseizoen. Luieren mag, maar de

verschillen in hoofdzaak weinig van de huidige type gasten. Het zijn gevarieerde gebruikersgroepen die verspreid over het gebied ideaal samengaan. Doelgroepen passen bij het gebied omdat “het gebied passende gebruikers aantrekt” vanwege

nadruk ligt op actief ‘doen’; • Modern en lommerrijk: de vormgeving, inrichting en het aanbod zijn van nú. Er is een sfeer van kwaliteit en geborgenheid. Door de introverte gebiedsinrichting en diversiteit in het groen ligt de nadruk op de groen-

de activiteiten en natuur-beleefmotieven. Het gebied is qua demografische en sociaaleconomische kenmerken van bezoekers volledig inclusief. Voor iedereen is er wat te doen. Voor jong en oud en voor mensen met een grote en kleine portemonnee:

blauwe natuur en het agrarische landschap waar het gebied deel van uitmaakt; • Ondernemend: er heerst een ondernemende sfeer met gezonde reuring

1. Inwoners uit Sneek en Offingawier. • Inwoners uit Sneek en Offingawier gebruiken het openbaar toegankelijke

passend bij de aard en schaal van het gebied. Dit wordt aangewakkerd door ambitieuze ondernemers die hun bezoekers kwaliteit bieden. Betrokkenheid van de overheid is hierbij een cruciale randvoorwaarde.

gebied voor het dagelijkse/wekelijkse ommetje per fiets of wandelend en met de hond. Een frisse neus halen, buiten zijn in het groen, een ijsje halen, vertoeven aan het strand en bootjes kijken.

17

• Inwoners uit Sneek en Offingawier worden getrokken door de reuring van kleinschalige evenementen op De Potten en het

• Drie-generatie gasten. Kinderen en kleinkinderen worden verwend en geïntroduceerd in de watersport tijdens drie-generatie vakanties.

Sneekermeer. Ze genieten van een lokaal food-event, van watersportwedstrijden, jazz aan het water en ‘s winters in de overdekte ‘elk-weer voorziening’ die functioneert als (sportief)

Beschrijvende rondleiding over De Potten in 2030 ‘DE POTTEN2’ is een lommerrijk gebied waar veel te doen is, middenin het

trefpunt. 2. Steeds wat te doen voor actievelingen uit de regio. Actieve dagrecreanten uit de regio genieten samen van het water, de

karakteristieke Friese landschap van water, topnatuur, weilanden en onbegrensde vergezichten. Al bij binnenkomst in het gebied valt het waterrijke en groene landschap op. Als bezoeker ervaar je een omsloten concentratie aan

omgeving en de activiteiten in een waardevolle ambiance. Ze eisen gemak en voeren allerlei recreatieve water-gerelateerde activiteiten uit. Ze komen vanaf hun woonadres of vanaf het water.

subtiel vormgegeven en landschappelijk ingepaste recreatievoorzieningen. Elk met een eigen karakter en functie, maar altijd passend bij de aard en schaal van het gebied. Watersport-gerelateerde recreatievoorzieningen nemen een

3. Wedstrijdzeilers en hun families. Wedstrijdzeilers komen uit het hele land. Ze trainen of varen wedstrijden op het Sneekermeer. Door de goede faciliteiten voor publiek kunnen vrienden/familie hen bewonderen.

prominente plaats in het gebied in. Het is duidelijk dat de natuur de basis vormt bij de ontwikkeling van deze voorzieningen.

4. De Potten is aantrekkelijk voor veel typen verblijfsrecreanten. Deze zijn er nu ook al. Kansen voor doelgroepenverbreding liggen bij: • De familiemarkt in watervakanties. Van instap tot geoefende watersporter die ontzorgd wil worden tijdens de vakantie aan het water. Actieve families die samen genieten van het varen, eten, spelen op, in en rond het Sneekermeer. • Sportieve jongeren die graag actief bezig zijn. Jongeren genieten en leren gezamenlijk van de activiteiten op het water.

Vanaf de groene en breed opgezette Paviljoenwei is het gebied te overzien. Langs deze allee zijn parkeervoorzieningen en de weinig zichtbare bebouwing is landschappelijk fraai ingepast. Reuring lonkt verderop, maar eerst wordt je aandacht getrokken door spelende, luierende en vooral genietende bezoekers op het strand. Zij zijn op hun beurt actief betrokken bij de waterskiënde, wakeboardende, varende, kanoënde en suppende mensen op het water. In de familiezone bevindt zich de ‘elk-weer-voorziening’. In het subtiel vormgegeven gebouw is eigenlijk altijd wel iets nieuws te zien of te ervaren.

18

Of het nu zomer is of hartje winter. Je gaat altijd even kijken wat er te doen is.

Tenslotte kom je verderop in de verstillende rust van de waterrijke natuur en

Vanaf de ‘elk-weer-voorziening’ loop je door naar de centrale verhuurzone gelegen aan de andere kant van de Paviljoenwei. Je denkt erover om later op

maak je je wandelronde terug naar je vakantie-lodge. Een heerlijke wandeling want ondertussen raak je in vervoering door de bijzondere planten en dieren. Wat is de biodiversiteit hier groot. Op een boomtak zie je een uil en

de dag een bootje of kano te huren waarmee je zelf het Sneekermeer kunt verkennen. Ondertussen word je aangetrokken door heerlijke loungebanken in de luwte van de wind bij de beachclub. Hier is het ook mogelijk om iets te eten en te drinken.

bij zonsondergang twee reeën in het open veld. Die zie je niet elke dag!

Verderop word je aandacht gegrepen door het aantrekkelijke waterfront langs het Prinses Margrietkanaal. Hier kun je in alle rust even zitten en genieten in een groen-blauwe omgeving. Het pontje brengt bezoekers naar het Starteiland: hét icoon van De Potten dat een toppositie in de nationale watersport vervult. Tijdens het seizoen is het hier een komen en gaan van recreanten en fanatieke watersporters.

19

2 3. Plan DE POTTEN

20

3.1. Hoofdlijnen gebiedsvisie De vraag is nu hoe het nieuwe gebiedsconcept vorm krijgt. Want om ‘DE POTTEN2’ te realiseren is een aantal fundamentele keuzes van belang. Keuzes die richting geven aan de realisatie. Het gaat om keuzes langs zeven hoofdlijnen: 1. Draag zorg voor de natuur 2. Ontwikkel zonering 3. Creëer openheid 4. Stel grenzen en handhaaf 5. Ontwikkel een eenduidige en groen-blauwe look en feel 6. Werk aan oplossingen voor het bereikbaarheidsvraagstuk 7. Versterk de (seizoensverlengende) bedrijvigheid Deze hoofdlijnen van de gebiedsvisie worden hierna toegelicht.

21

3.2. Draag zorg voor de natuur De Potten ligt middenin een typisch Fries open weidegebied en een kwetsbaar en vogelrijk Natura 2000 gebied. Dit is Europese topnatuur. Het vormt de kip met de gouden eieren. Het Potten gebied zelf betreft geen Natura 2000

Naast de groen-blauwe zones wordt er mede daarom in het gehele gebied ingezet op vergroening. Er wordt ingezet op behoud en vergroting van de (inheemse) flora en fauna in het gebied door groen aan te leggen. Meer groen

natuur, maar ligt er direct naast. Daarom is het cruciaal dat bij mogelijke plannen rekening gehouden wordt met de effecten op natuur en de wettelijke richtlijnen van het gebiedsplan voor het Natura 2000 gebied.

in het gebied zorgt voor een vergroting van de biodiversiteit en zorgt ervoor dat het gebied meer hittebestendig is doordat groen een afkoelend effect heeft.

Om de Natura 2000 gebieden te accentueren worden groen-blauwe bufferzones op De Potten aangelegd. Deze buffers in het Potten gebied vormen de overgang tussen reuring (recreatie) en de Natura 2000. Voor een

Binnen het Potten gebied wordt dus niet ingezet op uitbreiding van de functie natuur, maar wel op het toevoegen van groen en biodiversiteit.

verdere invulling van de groen-blauwe zones: zie de volgende paragraaf.

In het De Potten gebied wordt de karakteristieke rust, ruimte en openheid van het groen-blauwe Friese landschap door de bezoekers gewaardeerd. Wanneer gasten gevraagd wordt De Potten te karakteriseren wordt allereerst De Potten als gebied voor sportieve buitenactiviteiten genoemd en daarna De Potten als natuurgebied. De natuur is dus een hoog aangeschreven bezoekmotief voor gasten van De Potten.

22

3.3. Ontwikkel zonering De Potten kent een aantal zones. Dit zijn gebieden met een eigen doelgroep(motief), landschappelijke kenmerken en min of meer onderscheidende functies. De zones bieden de bezoekers duidelijkheid en oriëntatie. In iedere zone vindt

zelf, maar ook omdat een groene en natuurlijke uitstraling een belangrijk bezoekmotief is voor de bezoekers van De Potten. Door het toevoegen van groen-blauwe bufferzones in het Pottengebied ontstaan natuurlijke en intuïtieve

vernieuwing plaats. De eigendomsstructuur in het gebied wordt zo veel mogelijk gerespecteerd. Wel zal het ruilen/opkopen van grond van agrariërs nodig blijken om tot deze logische herverkaveling en gebiedsindeling te komen. De zones worden hierna tekstueel en visueel in kaartbeelden toegelicht.

overgangen tussen de reuring van recreatie en rust die de natuur nodig heeft. Op deze manier wordt de natuur letterlijk onderdeel van het recreatiegebied en ontstaan buffers naar Natura 2000 gebieden. De groen-blauwe buffers zijn door recreatief medegebruik beleefbaar voor mensen. Zo zijn er struin- en

Zone 1. De hoofdontsluiting De hoofdontsluiting is de Paviljoenwei. Deze is ingericht als een lommerrijke

kanoroutes, zitplekken aan de waterfronten om het Sneekermeer te beleven, en wandelroutes. Daarbij ligt de focus op het maken van rondjes want dat is nu eenmaal leuker dan heen en terug dezelfde weg afleggen. Langs de

allee/boulevard. Aan de Paviljoenwei zijn parkeervoorzieningen gelegen met een

wandelroutes worden enkele informatiepunten aangelegd met informatie over

groene inpassing. Omliggende bebouwing wordt waar mogelijk landschappelijk ingepast. Het einde van de Paviljoenwei (vanaf de tweede parkeerplaats) wordt

het gebied en de flora en fauna. Zo wordt er ingezet op natuureducatie. Over de precieze invulling van de groen-blauwe zones wordt in een later stadium

bestemmingsverkeer zodat gasten in alle rust kunnen genieten van het aantrekkelijk in te richten waterfront bij het Prinses Margrietkanaal. Dit vormt het sfeervolle en logische hart van het gebied; ‘de kerktoren met kerkplein’.

besloten, maar er leven ideeën als vlonderpaden, een rijkdom aan veldbloemen, een vlindertuin, een blotevoetenpad, een half-open vogelkijkhut, natuureilandjes zonder aanlegsteigers, een libellenreservaat, waterbuffer, looppad over het

Zone 2. Groen-blauwe zones De Potten ligt middenin Natura 2000 gebied. Deze ligging is een absolute kracht

water, een klim-klauter natuurpadparcours en (winter)voedselveldjes. De zone aan de rechterzijde bij binnenkomst in het gebied kan ingericht worden als kruidenrijk weiland met veldbloemen en weidevogelbeheer.

die gekoesterd en verder uitgebouwd wordt door meer natuurlijke groen-blauwe elementen toe te voegen in het gebied zelf. Natuurlijk omwille van de natuur

23

Zone 3. Het Pottenstrand

Zone 6. De centrale verhuurzone

‘Het Pottenstrand’ heeft een volwaardige en openbaar toegankelijke functie. Bezoekers uit de regio en van het vakantiepark kunnen hier samenzijn en genieten van een stranddag met ondersteunende strandhoreca.

Ten noordoosten van de Paviljoenwei (tegenover het tweede parkeerterrein) is een centrale verhuurzone gelegen. Hier kunnen bezoekers vaarmiddelen huren waarmee ze het Sneekermeer op kunnen. Hier is ook de Beachclub

Zone 4. Naaktstrand Het naaktstrand wordt een aantrekkelijk en afgeschermd strand voor

Sneek gelegen. Er zijn ook andere plaatsen in het gebied waar verhuur aangeboden wordt. Het past in deze visie om ook verhuur elders aan te bieden. Een centrale verhuurzone is echter nuttig voor een duidelijke zonering

naaktrecreanten. Het is gelegen ten noorden van de recreatieplas. Aan dit strand wordt een verplaatsbare sanitaire voorziening toegevoegd.

Zone 5. Het Starteiland Het Starteiland is dé plek voor zowel watersporters in Fryslân en hun publiek. Het eiland wordt voorzien van een centraal gebouw met het trainingscentrum, de starttoren, sanitair en gastvrije event-horeca annex huiskamer voor watersporters. Er wordt een plan ontwikkeld om als publiek de wedstrijden intenser te beleven. Denkbaar is het volgen van de wedstrijden via beeldschermen en/of vanaf een verplaatsbare en drijvende watertribune met podium of klein amfitheater. Daarmee wordt het accent van het daadwerkelijk beleven van (sport)events kracht bijgezet. De tribune kan ook voor kleinschalige ondersteunende culturele, muziek-, theater- of filmevenementen worden ingezet. Zo ontstaat er een focus op de watersporten met ondersteunende events daar omheen. Van belang is de opties vooraf te toetsen aan de evenementenregulering, de Natura 2000 wetgeving en eventuele effecten op de wind voor zeilers.

en routing voor bezoekers van het gebied. Zone 7. De Recreatie-activiteitenzone Aan de zuidwestkant van het Pottenstrand is een zone in gebruik voor de actieve recreant. Hier wordt een specifieke activiteitenzone ingericht waar steeds meer jaarrond activiteiten gericht op sport en bewegen worden aangelegd. Het thema? Actie! Zone 8. De ‘familiezone met ‘elk-weer-voorziening’’ Een beschut en landschappelijk (introvert) ingepast gebied met tal van faciliteiten, haaks op de Paviljoenwei met een ‘elk-weer-voorziening’. Deze familiezone ligt ten zuidwesten van de Paviljoenwei. Zone 9. De natuurzone Het Natura 2000 gebied (eigenlijk gelegen buiten De Potten) is de natuurzone. Natura 2000 gebieden beschikken over duidelijke grenzen en normen omtrent het gebruik, beheer en verstoring (zie gebiedsplan Natura 2000 gebied).

24

Afbeelding 3.1. Huidige gebiedskaart – eigendom en bebouwing De Potten.

Afbeelding 3.2. Toekomstige gebiedskaart – ontsluiting De Potten.

25

Afbeelding 3.3. Toekomstige gebiedskaart – logies en activiteiten De Potten.

Afbeelding 3.4. Toekomstige gebiedskaart – Natuur en groen-blauwe buffers.

26

Afbeelding 3.5. Toekomstige gebiedskaart – totaalbeeld De Potten.

27

3.4. Creëer openheid Een zekere mate van ‘openheid, zowel letterlijk als figuurlijk, biedt kansen voor het gebied. Fysieke openheid zorgt ervoor dat de (natuurlijke) omgeving meer in het gebied wordt betrokken omdat deze beter zichtbaar is langs zichtlijnen. Openheid betekent ook dat bezoekers letterlijk meer kanten op kunnen. Idealiter betekent openheid ook de zorg voor zichtlijnen (op het water) en de toegankelijkheid van de waterkant. Dit om de natuur nog intenser te kunnen beleven. Het aantal privéterreinen breidt niet verder uit om een verder gesloten beeld te voorkomen.

Daarom worden de kwaliteit, belevingswaarde en de verbinding (rondjes vormen) van de (wandel)paden verbeterd binnen het gebied. Tevens wordt de kanoroute robuuster gemaakt door grond af te graven in de huidige vaarroute. Wel wordt terughoudend omgegaan met het creëren van nieuwe padenstructuur, zeker rondom privéterreinen en door de groen-blauwe zones. Deze kunnen namelijk ook voor overlast en een rommelig beeld zorgen. Samen met de eigenaren van privéterreinen op De Potten wordt gewerkt aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en bevordering van biodiversiteit van hun terrein(en) volgens een kwaliteitsstandaard waarin ingezet wordt op groen en openheid.

3 28

3.5. Stel grenzen en handhaaf De doorontwikkeling van De Potten kent grenzen door de beperkte draagkracht. Er worden duidelijke grenzen gesteld aan het recreatieve gebied. Recreatief medegebruik mag de natuur tijdens het seizoen niet dusdanig

Er wordt intensiever gehandhaafd en gereguleerd er wordt een uitvoeringsplan voor deze handhaving en regulering opgesteld. Alle afbakeningen en gestelde normen worden gehandhaafd door de bevoegde

verstoren dat herstel in de winter nodig is. Niet alle flora en fauna heeft namelijk deze mogelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan vogels die elders overwinteren. Indien een toegenomen aantal bezoekers zorgt voor verstoring van de natuur, moeten er grenzen worden gesteld door zonering of het aantal

instanties. Er wordt een functie van gastheer/gastvrouw (of team) ingesteld die toezicht houdt, aanspreekpunt is voor bezoekers en die dagelijks actief is met het beheer van de openbare ruimte. Bijvoorbeeld om te zorgen dat er minder hondenpoep in het gebied ligt, handhaving op loslopende honden en dat de

bezoekers op bepaalde plekken op De Potten.

prullenbakken voldoende vaak (juist ook op piekdagen) geleegd worden. De op te richten gebiedsorganisatie kan hiervan de opdrachtgever zijn. Ook heeft de gebiedsorganisatie een signalerende en mogelijk operationeel handhavende

Om de recreatieve diversiteit te behouden heeft het aantal uitgeponde tweede woningen zijn grens bereikt en uitbreiding van exploitatie-gebonden verblijfsconcepten (glamping, lodges, kamperen) wordt beperkt binnen een heldere demarcatiegrens. Aan de noordwestzijde begrensd door de groenblauwe buffer enerzijds en anderzijds door de grens van het Natura 2000 gebied. Deze grens gaat gepaard met het verhogen van de bezettingsgraad en omzet van het bestaande verblijfsproduct, door een verbeterde verblijfskwaliteit en versterkte bedrijvigheid. Een volgende grens wordt getrokken langs het water. Het gebied vlak langs het water is de meest waardevolle zone van het gebied. De waterkant is buitenom bestaande private grondposities gegarandeerd maximaal openbaar. Afscherming en privatisering van waterfonten, hoe verleidelijk ook, wordt daardoor niet verder mogelijk.

functie. Dit uiteraard in nauwe afstemming met bevoegde instanties.

Afbeelding 3.6. Luxe watervilla’s.

29

3.6. Ontwikkel een eenduidige en groen-blauwe look en feel Het huidige karakter van De Potten is ongestructureerd door een scala aan verschillende (bouw-)stijlen. Van gedateerd en landschappelijk nauwelijks ingepast stacaravan-aanbod en slordige gebiedsinrichting tot de

De look & feel die wordt gecreëerd is waterrijk en groen. Allereerst worden de groen-blauwe zones aangelegd in het gebied. Deze zones zijn niet bebouwd en bestaan uit natuurlijke paden, water, kruidenrijk grasland, veldbloemen,

overheersende uitstraling van recreatiewoningen die geen eenheid vormen met hun omgeving. Samen tasten zij de look & feel van De Potten aan. Daarom wordt in deze gebiedsvisie ingezet op een eenduidige lommerrijke groenblauwe beeldkwaliteit die het gebied een betere reputatie geeft. Modern en

waterbuffers en passende bosschages/struweel. Ten tweede wordt binnen alle andere zones groen toegevoegd. Stijlvolle en diverse beplanting, bloemen en struweel bepaalt de sfeer in de verschillende zones. Ten derde wordt gezorgd voor meer zichtlijnen op het water. Direct bij binnenkomst in het gebied wordt

met een natuurlijk-stijlvolle uitstraling, introvert en ondergeschikt aan kenmerkende natuur- en landschapswaarden.

het water aan weerszijden uitgebreid. Er wordt nader verkend hoe de waterbeleving in het gebied nog intenser wordt. Denk aan het toevoegen van waterbuffers, het aanbieden van een watertaxi tussen Sneek en De Potten, het

Bestaande functies en voorzieningen worden beter passend gemaakt qua

verzilveren van koppelkansen met klimaatopgaven en het opwaarderen van

beeldkwaliteit. De Paviljoenwei wordt als hoofdontsluitingsweg een belangrijke drager van het gebied: een boomrijke allee, stijlvol, traditioneel en clean. Het

het waterfront bij het Prinses Margrietkanaal tot het sfeervolle hart van het gebied. De opwaardering van het waterfront is compleet in lijn met de groen-

straatmeubilair, wegprofiel, vogelvriendelijke verlichting en de beplanting vertoont een sfeervolle eenheid. Hier en daar worden vormen van storytelling gebruikt (bijv. in nieuwe multifunctionele voorzieningen) met eigentijds gebruik

blauwe look en feel. Gedacht wordt aan het toevoegen van verlaagde trappen naar het water, kunstzinnige elementen waarbij water centraal staat en welke ook een speelfunctie voor kinderen hebben, voldoende bomen en plekken om

van rustieke beelden. Om de herkenbaarheid van het gebied en trots van inwoners en ondernemers te versterken wordt overwogen om de plek van de stalen uitkijktoren aan het water op een sfeervolle manier door te ontwikkelen

te relaxen of te picknicken. Het toevoegen van detailhandel en horecazaken aan het waterfront past niet in deze visie. Een goede referentie is te vinden in de vernieuwde plannen voor de Waalkade in Nijmegen welke ook vergroend

tot een kunstzinnig landmark. Hier wil je even landen, verpozen en opladen.

wordt. Voor het waterfront bij het Prinses-Margrietkanaal geldt echter dat dit op kleinere schaal gebeurt.

30

De uitvoering van een op te stellen verlichtingsplan zorgt voor meer stijl en veiligheid(servaring) in het gebied. Hierin worden keuzes gemaakt op basis van minimalisering van lichtuitstraling (vogelvriendelijk) en de vereiste verlichting in het kader van gebruiksvriendelijkheid en sociale veiligheid. Door de verlichting vogelvriendelijk te laten zijn, wordt de natuurverstoring (o.a. in Natura 2000 gebied) geminimaliseerd. Er komt geen verlichting langs de Griene Dyk. Zo blijft de oorspronkelijke en kwetsbare natuurlijke uitstraling van de Griene Dyk behouden; hier zie je uilen, reeën en vossen. Tot slot wordt er eenduidige bewegwijzering en andere gebiedsbebording ontwikkeld passend bij de uitstraling en reputatie van het gebied.

31

3.7. Werk aan oplossingen voor het bereikbaarheidsvraagstuk An sich is De Potten redelijk goed bereikbaar met de auto en te fiets. Dit is echter niet het geval met het openbaar vervoer, de caravan- en trailercombinaties en over het water met vaartuigen met diepgang. Specifiek rondom Offingawier is sprake van verkeersdruk doordat relatief veel bezoekers met de auto komen. Veel inwoners hebben hier last van, en willen inzetten op een betere bereikbaarheid van het gebied. De verkeersproblematiek in en rond Offingawier heeft volgens veel inwoners een directe relatie met bezoekersdruk van De Potten. Uit de verkeerscijfers van de separaat opgestelde notitie ‘Bereikbaarheid De Potten’ van Goudappel Coffeng (2020) blijkt dat de verkeersoverlast met name komt van de dagelijkse stroom niet aan De Potten gerelateerd verkeer. Tegelijk blijkt dat enkele weken per jaar, tijdens de piekperioden in de zomer, het Potten verkeer bepalend is voor de verkeersdruk. De inwoners van Offingawier vrezen dat een kwaliteitsimpuls van De Potten (n.a.v. deze gebiedsvisie) leidt tot een aanzuigende werking op de verkeersbewegingen. Deze gebiedsvisie zet in op de ambitie om meer kwaliteit, allure en een stijlvolle openbare ruimte te creëren. Dat vormt een extra reden om de bereikbaarheid van De Potten vanaf de rondweg Sneek een structurele impuls

te geven omdat dit de gebiedswaarde verhoogt, het aangeeft dat het gebied als vanzelfsprekend bij Sneek hoort, en het gebied toekomstbestendiger maakt. De verkeersopgave door Offingawier wordt als een separate opgave beschouwd en als zodanig opgepakt. Door de gemeente Súdwest-Fryslân is reeds een verkenning gestart naar het vergroten van de kwaliteit en belevingswaarde van de aanrijdroute vanaf de rondweg Sneek naar De Potten. Het bereikbaar maken van De Potten via het water is een kans om de verbinding Sneek-De Potten sterker te maken.

Bereikbaarheid per fiets De Griene Dyk is dé fietsroute vanuit Sneek naar De Potten (en wordt gebruikt als bestemmingsverkeerroute voor de woonarken). Het is een aantrekkelijke recreatieve ontsluiting (voor fietsers en wandelaars) dwars door de natuur van en naar Sneek en aan de andere kant richting Jirnsum. Vanwege het natuurlijke karakter is de Griene Dyk ‘s nachts donker en dit zal zo blijven. Voor een veilige nachtelijke bereikbaarheid per fiets zal het fietspad door Offingawier daarom verder moeten worden doorgetrokken en goed worden verlicht. Oplaadpunten voor elektrische fietsen bij de pleisterplaatsen in het gebied stimuleren fietsgebruik.

32

Parkeren Parkeren is een belangrijk aspect van de bereikbaarheid van De Potten, dat aanpassing vergt. De huidige parkeerplaats tegenover het stacaravanterrein in het weiland bevindt zich op een van de meest waardevolle locaties bij de waterkant nabij de kop van het gebied. Deze locatie is bovendien schraal vormgegeven. Langs de Paviljoenwei worden de parkeermogelijkheden op twee locaties beter ingepast. Parkeerproblematiek doet zich met name tijdens pieken zoals de Sneekweek voor. De aan te passen parkeervoorzieningen zullen deze problematiek niet oplossen. Een ‘noodparkeerterrein’ ten tijde van de Sneekweek blijft noodzakelijk. Inzet wordt om te ontmoedigen dat mensen met de auto naar het gebied komen door alternatieven te stimuleren. Denk aan een watertaxi vanaf Sneek en bezoek per fiets. Deze verkenning gaat nog plaatsvinden en het plan wordt nader uitgewerkt.

33

3.8. Versterk de (seizoensverlengende) bedrijvigheid De Potten is geen A-locatie voor recreatiebedrijven. Het rendabel laten functioneren van een recreatieonderneming is lastiger dan door velen wordt gedacht. Dit komt door (onsamenhangende) keuzes uit het verleden en het

bekend is geworden (zeilevenementen) benut. Kleinschalige evenementen vormen het bindmiddel tussen de functies in het gebied en spelen in op een trend in de samenleving. Evenementen kunnen heel variabel van aard zijn.

korte (waterrecreatie) seizoen. Het versterken van de bedrijvigheid in het gebied is dan ook voorwaarde voor verdere ontwikkeling. Seizoensverlenging biedt kansen voor de perioden maart, april, september, oktober en met kerst. Jaarrondexploitatie is daarentegen minder realistisch door de beperkte opties:

Op het water, om aan te blijven sluiten bij de oorspronkelijke identiteit van het gebied. Of juist op het land, om bezoekers te verpozen buiten het waterrecreatie-seizoen. Kleine evenementen zorgen voor een gezonde reuring, daar waar het past. Er wordt dan ook ingezet op kleinschaligheid

weinig potentiële bezoekers en een koud en winderig gebied. Wat betreft de programmering van activiteiten en voorzieningen zal dan ook ingezet worden op het huidige seizoen en activiteiten in de kansrijke perioden voor

passend bij de natuurlijke aard van het gebied met een strikte regulering. Er wordt rekening gehouden met de natuur (o.a. het broedseizoen) door het hanteren van normen voor licht, geluid, bezoekomvang, locatie en tijd. De

seizoensverlenging. Ook wordt gevraagd van de ondernemers om gasten vaker

regulering moet ten minste passen binnen het geldende evenementenbeleid

te ‘verrassen’. Denk aan het plaatsen van een foodtruck of live muziek bij de horecalocaties. Sowieso zal het huidige (waterrecreatie) seizoen veruit het

van de gemeente Súdwest-Fryslân, maar kan ook strikter uitvallen.

belangrijkste seizoen blijven voor De Potten. Daarom wordt, zelfs als er geïnvesteerd wordt in seizoensverlenging, alleen geïnvesteerd in zaken die het gebied ook gedurende het waterrecreatie-seizoen aantrekkelijker maken.

Afbeelding 3.7. Inspiratie benutten evenementenfunctie (Bron. It Flinkeboskje).

Er wordt ingezet op het versterken van de volgende bedrijvigheid.

Benutten van de oorspronkelijke evenementenfunctie Als eerste wordt de activiteiten- of evenementenfunctie waarmee De Potten

34

Inspiratie kan gevonden worden in de programmering van It Flinkeboskje in Hemelum met streekmarkten, lifestyle en buitenleven events als Home &

Om zich verder te ontwikkelen tot een breed en seizoensbestendige dagrecreatieve plek waar sport- en spelactiviteiten centraal staan. Aan de

Garden en een klein culinair festival. Maar ook ander typen evenementen hebben een passende aantrekkingskracht. Het gaat om evenementen met kernwaarden die passen in het gebied, voldoen aan de regels rondom Natura

(zuid)westkant van de recreatieplas wordt ruimte geboden voor activiteiten voor ‘de actieveling’. Denk bijvoorbeeld aan een klimpark. Deze ontwikkeling moet plaatsvinden binnen een afgebakend gebied zodat er

2000 en de regulering, aansluiten bij de doelgroepen van het gebied en die bijpassende gebruiksbepalingen volgen.

voldoende publieke ruimte voor zwemmers en ligweide overblijft. Sowieso moet rekening gehouden worden met de wens tot sociaaleconomische diversiteit. Indien er dus nieuwe commerciële activiteiten toegevoegd worden,

Openbare en commerciële dagrecreatie Ten tweede wordt de dagrecreatieve functie van De Potten versterkt. Ingezet wordt op een combinatie van openbare- en commercieel toegankelijke

moet er ook plaats geboden worden voor niet-commerciële activiteiten.

dagrecreatie. De toegankelijkheid wordt gestimuleerd door het creëren van een verbeterd, schoon en volwaardig strand met de bijbehorende wandelpaden, ligweides, speel- en fitnesstoestellen, (natuurwater)speeltuin en openbare oevers. Er wordt meer aandacht besteed aan de water- en strandkwaliteit.

ontvangst van gasten, bijpassende horeca en het benutten van de mogelijkheden die het Pottenstrand biedt. De horeca blijft ondergeschikt aan de waterskibaan. Het naaktstrand blijft voorlopig op de huidige locatie. Op dit moment treden de verschillende doelgroepen soms te sterk in elkaars fysieke

De commerciële dagrecreatie-functies worden vooral bij de al bestaande activiteitenlocatie in het gebied geconcentreerd. Er wordt naar een

nabijheid. Daarom is een slimme inpassing met één duidelijke toegangsweg naar het naaktstand van belang. Ook worden er een verplaatsbare sanitaire voorziening toegevoegd aan het naaktstrand. Hier wordt een duidelijke

seizoensbrede exploitatie gestreefd, mits het de kwetsbare natuurwaarden niet onevenredig schaadt. Een belangrijke drager in het gebied is de recreatieplas waar de combinatie van openbaar (strand-ligweides) en commerciële

De doorontwikkeling van de waterskibaan vergt betere ruimte voor de

begrenzing gesteld en wordt op zo veel mogelijk natuurlijke wijze gezorgd dat gekleed recreatiepubliek geen zicht op het naaktstrand heeft.

dagrecreatie plaatsvindt. De locatie van het Pottenstrand krijgt de gelegenheid

35

Elk-weer-voorziening Het dagrecreatieve seizoen wordt verbreed door de realisatie van een ‘elk-

meer winterharde bedden (lodges, cabins e.d.). Niet alleen gedurende het seizoen zijn deze accommodaties populair, maar ze zorgen er ook voor dat de

weer-voorziening’. In het kader van seizoensverlenging wordt dit een multiinzetbare ruimte. Het gebouw past bij de aard en schaal van het landschap door de kenmerkende introverte architectuur. Deze dagrecreatieve functie is

bezoekerspieken in de zomermaanden afvlakken doordat gasten ook graag buiten het seizoen in deze accommodaties overnachten. Deze nieuwe winterharde accommodaties zijn circulair en verfraaien qua landschappelijke

openbaar toegankelijk en ligt ten zuiden van de Paviljoenwei nabij de ingang van RCN De Potten. Gezien de bezoekstromen in het gebied is het logisch dat de ‘elk-weer-voorziening’ gekoppeld wordt aan de entreevoorzieningen van het

inpassing en look & feel het omgevingsbeeld. Ze richten zich op ‘iedere portemonnee’. Kamperen is weer in opkomst. Gedurende de coronacrisis vonden recordverkopen van campers en caravans plaats. Het is dan ook van

vakantiepark. Van belang is de exploitatie en het gebruik te borgen bij actieve ondernemers die hiervoor (eventueel een gezamenlijke) uitwerking maken. Succes ontstaat door een krachtige, conceptuele uitwerking en regionaal-

belang dat voldoende toeristisch kamperen behouden blijft in het gebied.

maatschappelijke verankering. Zo kan de ‘elk-weer-voorziening’ worden verbonden met lokale sportverenigingen en kan ze inzetten op een maatschappelijk doel om bijvoorbeeld mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een rol te geven in het beheer.

eenheid van het vakantiepark. Het park kan beter worden ingepast en voorkomen moet worden dat verrommeling plaatsvindt. In dat kader is er in de noordwesthoek van het vakantiepark ruimte om de buitenrand langs de ontsluitingsweg van de watervilla’s minder hard en natuurlijker te laten

Toekomstbestendige verblijfsfuncties Ten vierde wordt de bedrijvigheid vergroot en toekomstbestendiger door

verlopen door landschapsontwikkeling met zo mogelijk (om dit te bekostigen) enkele extensief gesitueerde en verplaatsbare glamping-accommodaties. Zo wordt er een afronding, afscherming en groene buitenrand van het

kwaliteitsverbetering en eventuele herstructurering van verblijfsfuncties. Van belang zijn een verbetering van de uitstraling van verblijfsrecreatieve terreinen, meer samenhang in de overall logiesformule en het voorkomen van meer

vakantieparkterrein gevormd. Dit vergroot de landschapskwaliteit vanaf de Griene Dyk en gebiedsentree. Het stacaravanterrein bij de kop van De Potten wordt opgewaardeerd. Steeds meer recreatieondernemers werken (succesvol)