Bijlage - Bestuursrapportage januari , februari, maart 2025

8.

We gaan creatief aan de slag met verpauperde panden en panden die leegkomen en geschikt zijn voor woongroepen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit blijft een actiepunt dat gedurende de gehele coalitieperiode onder de aandacht is. De genoemde locaties worden in 2025 op de markt gebracht voor een woonontwikkeling (bij locatie voormalig kaaspakhuis Osingahuizen in combinatie met horeca). Het actief aankopen van leegstaande en verpauperde panden is vanwege uitdagingen op het vlak van capaciteit slechts beperkt gelukt. Toelichting: Het project voor de herontwikkeling van het kaaspakhuis in Osingahuizen is opgestart. Ook wordt er actief gewerkt aan woningbouwplannen op de plek van verpauperde panden (bijvoorbeeld hoek Parkstraat/Badhuisgracht in Sneek).

9.

Waar mogelijk bieden we ruimte voor creatieve woonvormen waar de woningnood het hoogst is. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 moet de tijdelijke woonwijk op het voormalige manageterrein in Sneek gebouwd worden. Toelichting: De raad heeft een besluit genomen over de ontwikkeling van een ‘tijdelijk wonen concept’ in Sneek. Eind 2024 is de tender hiervoor uitgezet. Inmiddels wordt de aanbieding getoetst en worden eind maart de volgende stappen gezet.

10.

We onderzoeken mogelijkheden voor het bouwen op boerenerven. Indicatoren/te behalen resultaat:

Pagina 38 van 86

•

In 2025 wordt in ieder geval het stedenbouwkundig plan voor Harinxmaland 2A3 vastgesteld.

Toelichting: Er is een marktconsultatie geweest, welke veel input heeft opgeleverd. Hiermee krijgen we meer inzicht over hoe het proces en inhoud vorm te geven. We zijn bezig met het voorbereiden van de planologische procedure. Het participatieproces is opgestart. 11.

We stellen een doelgroepenverordening op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Beleids- of instructieregels eind 2024 Toelichting: Deze is gereed. Op basis van de op 1 januari 2024 ingevoerde Omgevingswet worden de woningcategorieën en instandhoudingstermijnen uit de doelgroepenverordening in een Bopa of aanpassing van het omgevingsplan geborgd

12.

Een huisvestingsverordening en gebiedsgericht verbod op verhuur van woningen tot de NHG-grens (zelfwoonplicht). Indicatoren/te behalen resultaat: • Er wordt voorlopig geen huisvestingsverordening opgesteld voor dit doel. Toelichting: De noodzaak om als gemeente een zelfbewoningsplicht in te stellen voor bestaande woningen tot de NHG-grens is vervallen door een aantal recentelijk ingevoerde landelijke regels en wetten. Hierdoor is het voor beleggers minder aantrekkelijk geworden om woningen op te kopen en voor een hoge prijs te verhuren.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Werken

13.

We versterken de arbeidsmarktaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • Subsidie Sudwest Werkt ter versterking samenwerking 3O’s, Onderwijs, Ondernemers en Overheid: Ontwikkeling projecten. Doorlopende inzet. • We ontwikkelen 3O samenwerking Sudwest werkt door op regionaal niveau onder paraplu van de regiodeal • Meer begeleiding voor werkgevers op de werkvloer. O.a. inzet Harrietrainingen en jobcoach. • Subsidie voor Technolab, On Stage en 3O buro. • Meer aandacht voor Inclusief ondernemen. We organiseren bijeenkomsten over culturele diversiteit en inclusief werkgeverschap (onderdeel van 18 bijeenkomsten Impact Ondernemen per jaar). • Uitbreiding SROI projecten. • Sudwest Werkt pagina in lokale media. 1x per maand ism alle samenwerkingspartners 3O platform. Toelichting: Harrie trainingen worden gecontinueerd. Open Hiring wordt door een aantal grote bedrijven toegepast, Kleinere bedrijven zien vaak geen aanleiding toe in de huidige arbeidsmarkt om Open Hiring in te zetten. We blijven het als tool inzetten in voorkomende gevallen, evenals de jobcoach.

Pagina 39 van 86

Maandelijks wordt in GrootSneek/Bolsward een Impact bijlage en Súdwest Werkt bijlage gevuld met items over Impact Ondernemen en Werk. Activiteiten worden uitgelicht en de agenda mbt bijeenkomsten wordt gepubliceerd. Er zijn in Q4 tenminste 6 bijenkomsten georganiseerd. In het kader van uitbreiding SROI benaderen accountmanagers pro-actiever bedrijven en wordt Empatec betrokken hierbij. Inspiratiekaart SROI is gemaakt voor ondernemers. Een HR-poule wordt gevormd door 6 werkgevers (waaronder SWF) die elke twee maanden bij elkaar komen om HR-gerelateerde onderwerpen te bespreken. Denk aan onboarding, laaggeletterdheid, verzuim, gespreksvoering, veiligheid op de werkvloer en anderstaligen. Volgend jaar wordt deze groep uitgebreid met meer werkgevers. Voorbereiding voor de Regiodeal hebben plaatsgevonden, waarin volop wordt ingezet op het versterken van de arbeidsmarkt. Op vier onderdelen gaan we aan de slag met een gestructureerde aanpak: • Aantrekken en ontwikkelen van talent • Behouden van gekwalificeerd personeel in de regio • Leren en ontwikkelen • Duurzame inzetbaarheid. Er wordt hierbij goed samengewerkt met De Fryske Marren en partijen als Innovatiepact Fryslân en WRK.frl. 14.

We ontwikkelen onze arbeidsmarktaanpak verder door om baankansen te creëren binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Samenwerking met WRK.frl in de regiodeal is voorbereid • Samenwerking met Súdwest Werkt is verder ontwikkeld • Projecten Regiodeal met Fryske Marren zijn verder uitgewerkt Toelichting: We sluiten met bijvoorbeeld de aanpak voor mentoring zowel intern als extern op elkaar aan, beleid wat we extern ontwikkelen volgen we zoveel als nodig ook intern. Het platform Súdwest Werkt ondersteunt daarin door Onderwijs, Ondernemers en Overheid met elkaar te verbinden zodat opleidingstrajecten en projecten goed op de arbeidsmarkt aansluiten. Vanuit het Doorstroompunt worden ondernemers direct gekoppeld aan BBLtrajecten/jongeren. Vanuit de Arbeidsmarktregio is er aansluiting bij Fryslân Werkt om de beschikbare arrangementen in te zetten bij werkgevers. Ook de samenwerking met Firda is hier een voorbeeld van, om samen met ondernemers een RVS cluster te vormen en daarmee gericht onderwijs voor zij instromers en bijstandsgerechtigden te organiseren zodat zij direct kunnen instromen in deze bedrijven.

15.

We zetten in op een mentorprogramma. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het mentorprogramma is gestart. In de eerste fase worden tenminste 15 mentees en mentoren gekoppeld. Toelichting: Er is gestart met het Plan van Aanpak, 2 collega’s vanuit het gebiedsteam zijn coördinator en zijn met de voorbereidingen gestart. De eerste gesprekken met de mentoren zijn geweest en enkele zijn al gekoppeld aan een mentee. In 2025 wordt dit verder uitgebouwd, oa met meer promotie materiaal om mentoren te werven.

16.

We focussen op parelsectoren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Uitvoeren Meerjarenplan Circulaire Economie 2024-2028 > stevige verbinding regiodeal. • Intensiveren samenwerking andere stakeholders en gemeenten in kennisplatforms (oa VCF, Bouwend Nederland, IPF, Yn Business) > Regiodealaanpak. • Vergroten netwerken en kennisdelen door tenminste 18 events/bijeenkomsten Impact Ondernemen in parelsectoren.

Pagina 40 van 86

• • • •

Verstevigen noordelijke netwerken en netwerk DGA’s door kennisdelen en bijeenkomsten. Gereserveerde bijdrage aan de volgende fase van het project Sliepe yn ‘e takomst. Versterken en profileren van de maritieme sector en concretiseren van de aanpak, o.a. door verdere samenwerking met het Maritime Innovation Platform en project Elektrisch Varen als onderdeel van de Regiodeal. Met de Ondernemersfederatie zijn werkgroepen georganiseerd om de parelsectoren te ondersteunen. Op basis van het economisch actieplan worden projecten ontwikkeld.

Toelichting: Het meerjarenplan CE heeft de focus op Circulair Bouwen en MKB circulair (met name parelsectoren). Voorbereidingen voor een Circulair Ambachtsnetwerk zijn gestart. Verschillende projecten, onder andere tbv meer Circulaire uitvragen in woningbouwprojecten, meer Circulair Inkopen, een pilot voor ontwikkeling circulaire kaders “it nije normaal”, een “Smart Circular Challenge” voor studenten van Firda om ideeën te ontwikkelen voor innovaties in de bouw. Een planning voor beurzen en bijeenkomsten is gereed en wordt uitgevoerd (minimaal 18 bijeenkomsten voor 2025). Samen met de Nederlandse Jachtbouw Industrie, onderdeel van Koninklijke Metaalunie, denken wij mee met de organisatie van Maritime Innovation Platform om Jachtbouw nadrukkelijker op de agenda te zetten. Net als in 2024 organiseren we weer een inspiratiereis voor ondernemers en onderwijs naar het event in april 2025. De eerste werkgroepen met de federatie in 2025 vinden weer plaats rond 1 april. 17.

We gaan verder met de Hemmen III en bieden mogelijkheden in andere kernen voor uitbreiding bedrijventerreinen. Daarvoor maken we afspraken met provincie. Indicatoren/te behalen resultaat: • De Hemmen III is bouwrijp en er kan gebouwd worden. • Er liggen plannen voor andere bedrijventerreinen in SWF (in ieder geval Bolsward en Makkum). Toelichting: • Door de nijpende situatie rondom netcongestie en de daarvoor benodigde NuLelie aanpak, staat zowel uitbreiding op bestaande terreinen als de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen onder druk. In het najaar van 2024 is besloten dat het bouwrijp maken van Hemmen 3 fase 2 met maximaal 3 jaar wordt uitgesteld en er in de tussentijd een haalbaarheidsonderzoek gedaan wordt naar energieoplossingen die eerdere ontwikkeling mogelijk kunnen maken. Er wordt een verkoopprocedure voorbereid voor de uitgifte van restkavels fase 1 onder voorwaarde zelfvoorziening in energie. Ook worden concrete voorstellen gedaan of, waar en hoe de komende jaren elders uitgebreid kan worden, waarbij de in het coalitieakkoord genoemde kernen Bolsward en Makkum als eerst worden uitgewerkt. De uitdaging van netcongestie en het vinden van oplossingen daarvoor heeft hier grote invloed op.

Voor Bolsward geldt dat er meerdere projecten en ambities - naast uitbreiding bedrijventerrein bijvoorbeeld faciliteren van een waterstoffabriek, brenglocatie en energieprojecten – om ruimte vragen. Er wordt een voorstel voor integrale gebiedsontwikkeling voorbereid. Voor uitbreiding in Makkum is een projectleider aangewezen die bezig is met project opstart. Daarnaast worden er voorbereidingen getroffen voor de uitgifte van restkavels in Workum op het bedrijventerrein Burevaart, binnen de kaders van het geactualiseerde bestemmingsplan. Uitbreidingsplannen in andere kernen worden met de ondernemersfederatie besproken in de werkgroep Vitale kernen.

18.

We organiseren kennis- en ontmoetingsmomenten met ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • 18 bijeenkomsten over Ondernemen met Impact in 2025. • Herhaling en Verdieping van onderwerpen om het bereik te vergroten. Toelichting:

Pagina 41 van 86

Een belangrijke rol die ondernemers ons als gemeente hebben gevraagd te blijven vervullen is die van verbinder, en informatie- en kennisdelen mogelijk maken. Dit doen we o.a. door het organiseren van tenminste 18 bijeenkomsten in 2025 met als rode draad Ondernemen met Impact. In Q1 hebben 5 bijeenkomsten plaatsgevonden met verschillende onderwerpen, van klimaatadaptatie tot grip op verzuim. Daarnaast vonden o.a. bijeenkomsten plaats met ondernemers over de kwaliteit van onze dienstverlening en een bijeenkomst over de toekomst van het ziekenhuis in Sneek. 19.

We stellen een visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een uitvoeringsprogramma voor de visie gastvrijheidseconomie 2035 “Súdwest-Fryslân activeert je” (april 2024), geprioriteerd in tijd, menskracht en financiële middelen. Toelichting: Visie Gastvrijheidseconomie 2035 De visie is op 18 april 2024 vastgesteld in de raad. In de begroting 2025 is eenmalig € 200.000 toegekend voor de uitvoering van de visie. Samen met de werkgroep Gastvrijheidseconomie van de Ondernemersfederatie Súdwest-Fryslân is bekeken op welke onderdelen uit het uitvoeringsprogramma deze middelen in te zetten. Het college zal hierover in Q1 2025 besluiten en de raad actief informeren. Voor de uitvoering van de visie zijn beperkt middelen beschikbaar. Dit is onvoldoende om opvolging te kunnen geven aan de ambities zoals deze door de raad in april 2024 zijn vastgesteld. In de programmabegroting 2026 e.v. zal moeten worden nagegaan of er (structurele) middelen voor de uitvoering geborgd kunnen worden. Mochten er geen middelen voor een uitvoeringsprogramma vrijgemaakt kunnen worden, dan voorzien we problemen en zal het ambitieniveau naar beneden bijgesteld moeten worden. Evenementenvisie ‘Aan de slag met evenementen!’ Evenementenvisie ‘Aan de slag met evenementen!’ De visie is op 18 juli 2024 vastgesteld in de raad.

In de begroting 2025 is eenmalig € 200.000 toegekend voor de uitvoering van de visie. Per januari 2025 is formatieplaats georganiseerd om komend jaar aan de slag te gaan met een uitvoeringsprogramma van de evenementenvisie en accounthouderschap Sneekweek. Het college zal hierover in Q2 de raad actief informeren. Omdat voor de uitvoering van de evenementenvisie éénmalig middelen beschikbaar zijn gesteld, is dit onvoldoende om uitvoering te geven aan de ambities zoals de raad deze in juli 2024 heeft vastgesteld. In de programmabegroting 2026 e.v. zal moeten worden nagegaan of er (structurele) middelen voor zowel de capaciteit als de uitvoering geborgd kunnen worden. Mochten er geen middelen vrijgemaakt kunnen worden, dan stopt de uitvoering van de evenementenvisie.

20.

Voldoende en betaalbaar vrijetijdsaanbod betaalbare voor eigen inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een onderzoek naar de jaarplaatsen op verblijfsrecreatieterreinen. Toelichting: Het onderzoek is uitgevoerd en de raad zal hierover worden geïnformeerd.

21.

We ondersteunen ondernemers in de gastvrijheidssector om jaarrond interessant te zijn voor bezoekers en op een duurzame manier hun bedrijfsmodel in te richten. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een door de gemeenteraad vastgesteld ontwikkelkader logies, inclusief de hierbij behorende beleidsregels.

Pagina 42 van 86

Pagina 43 van 86

Toelichting: Het college heeft 10 december 2024 ingestemd met het ontwerp ontwikkelkader- en beleidsregels voor logiesaccommodaties. De raad is over de voortgang actief geïnformeerd. De stukken lagen t/m 20 februari 2025 ter inzage. De ingediende zienswijzen worden nu beoordeeld en verwerkt in een reactienota. Dit resulteert in een voorstel over de vaststelling van zowel het ontwikkelkader als de beleidsregels. Over de uitkomsten wordt de raad in Q2 actief geïnformeerd. 22.

We versterken het organisatorisch vermogen van de gastvrijheidseconomie.. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een vervolg op de herijking van de taken en rollen van de toeristische marketingorganisaties in Súdwest-Fryslân. Toelichting: De uitwerking hiervoor is gaande en wordt opgepakt in gezamenlijkheid met gemeente De Fryske Marren.

23.

We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de gastvrijheidssector, waaronder Súdwest-Fryslân als elektrische vaarregio. Indicatoren/te behalen resultaat: • Afronding 1e fase pilot elektrisch varen (onder paraplu regiodeal ZWF). Toelichting: Elektrisch varen maakt onderdeel uit van de regiodeal Zuidwest-Friesland. In het eerste kwartaal is het uitvoeringsprogramma elektrisch varen vastgesteld. Het plan richt zich op Marketing en informatievoorziening, Een robuust netwerk aan laadpunten (hardware), Uniforme laad- en betaalsystemen (software) en een Aantrekkelijk aanbod boten. Met diverse partners wordt hieraan gewerkt in de komende jaren.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Mobiliteit

24.

We gaan aan de slag met het herinrichten (eventueel autoluw) van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het gaat hier eerst om de binnensteden van Sneek en Bolsward. • Herinrichtingsplannen voor de binnensteden (gedeelten) van Sneek en Bolsward worden voorbereid en mogelijk (al) uitgevoerd. Voor Bolsward en Sneek zijn ook transferpunten in voorbereiding. Toelichting: Het transferpunt Bolsward is in voorbereiding. Eind 2024 is er een inloopbijeenkomst geweest, wat goed bezocht is. De voorbereidingen worden verder getroffen. De uitvoering is rond de zomer bedacht. Het transferpunt Sneek is in onderzoek.

25.

We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: • De proef autoluwe binnenstad Sneek loopt in 2024/2025 af. De uitkomsten van de proef zijn in 2025 bekend. Daarna komen we ook tot een nader voorstel welk proces we voor Bolsward voor ons zien.

Pagina 44 van 86

Toelichting: De maatschappelijke betrokkenheid bij de uitvoering van de proef autoluwe binnenstad Sneek is groot. In oktober vorig jaar is besloten om de geslotenverklaring op de Prins Hendrikkade op te heffen. Besloten is ook om de twee geslotenverklaringen op de Singel en de Harinxmakade ongewijzigd voort te zetten totdat op deze plekke een definitieve situatie is gerealiseerd. Gestart zal worden met een participatief traject om samen met belanghebbenden te komen tot die definitieve situatie. De voorbereidingen zijn gestart voor het project ‘de nieuwe Singel’, waarbij de raad gevraagd zal worden een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 21 december 2023 bij de behandeling van de berap juli-augustus-september een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld voor de proef, te dekken uit de post ‘Werken aan sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen’. Medio oktober is middels actieve info een toelichting gegeven op de aard en omvang van de overschrijding. Bij de jaarrekening 2024 zal een voorstel gedaan worden op welke manier deze overschrijding gedekt kan worden. In de komende periode werken we samen met Bolsward aan een gezamenlijk en breed gedragen document. Dit document brengt duidelijk in kaart welke richting we op willen met de binnenstad van Bolsward en welke stappen we daarvoor kunnen zetten.

Een belangrijk onderdeel van dit proces is het bepalen van de aanpak voor ‘Gastvrij Bolsward’. 26.

Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit is een doorlopend proces en waar mogelijk wordt de combinatie met onderhoud gezocht. Toelichting: Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren. Het plan Oppenhuizerweg is gekoppeld aan de ontwikkeling van het Flexaterrein in Sneek. Inmiddels wordt er volop gebouwd aan de supermarkt en de appartementen. De herinrichting van de Oppenhuizerweg wordt verder voorbereidt. De reconstructie van de kruising Bolsward-West is samen met de provincie volop in voorbereiding. Vorige jaar is het plan gedeeld met Bolsward. De uitvoering staat voor 2026 gepland. Een onderdeel van het plan is de verplaatsing van de carpool. Deze is eind vorig jaar opengesteld. De Toolbox is inmiddels operationeel en wordt ingezet in verschillende wijken en dorpen.

27.

30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: • De herinrichtingen van de Oppenhuizerweg en de Worp Tjaardastraat in Sneek zijn uitgewerkt en (mogelijk) in uitvoering. Toelichting: In de aanpak van onveilige situaties vallen ook de 30 km/u zones.

28.

We vragen dit jaar een specifieke uitkering van het Rijk aan voor het verbeteren van de verkeerveiligheid. Indicatoren/te behalen resultaat: • Eind 2024 wordt de nieuwe aanvraag voor subsidie bij Het Rijk ingediend en begin 2025 is bekend welke bijdrage is toegekend.

Pagina 45 van 86

Toelichting: Op basis van het Strategische Plan Verkeersveiligheid is er Rijkssubsidie aangevraagd. Met deze middelen stellen we een uitvoeringsprogramma samen, waarmee we de komende jaren uitvoering geven aan verkeersveiligheidsprojecten. 29.

We gaan stimuleringsmaatregelingen en acties in zetten om inwoners meer op de fiets, wandelend of met het OV naar het werk of vrijetijdsactiviteiten te laten gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit zijn doorlopende acties. In combinatie met het nieuwe mobiliteitsprogramma welke begin 2025 is vastgesteld, kunnen er nieuwe stimuleringsmaatregelen en acties geformuleerd worden. Toelichting: Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. Het plan begint vorm te krijgen. Er zijn verschillende ophaalsessies geweest. Begin 2025 staat er een consulterende sessie met de raadscommissie gepland. Daarna volgen er inloopbijeenkomsten voor de inwoners en ondernemers. De planning is om het mobiliteitsprogramma voor de zomer vast te stellen.

30.

We realiseren minimaal 2 fietspaden de komende 4 jaar ten behoeve van de verkeersveiligheid woon-werk en school. Indicatoren/te behalen resultaat: • De fietsroute Tjerkwerd- Bolsward, de fietsroute Nijland en de fietsroute Sneek-Joure zijn uitgevoerd. Nieuwe fietsroutes zijn in voorbereiding. Toelichting: Het fietspad Nijland is begin dit jaar feestelijk geopend. De fietsroutes Tjerkwerd-Bolsward en Sneek-Joure zijn dit jaar gereed. Er komt een voorstel voor de aanpak van nieuwe fietsverbindingen.

31.

We onderzoeken of fietsers voorrang kunnen krijgen op rotondes binnen de binnensteden. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het onderzoek is in 2025 afgerond. Toelichting: De uitkomsten van het onderzoek worden voor de zomer bestuurlijk voorgelegd.

32.

We onderzoeken innovatieve OV alternatieven in kleine kernen (opstappers). Indicatoren/te behalen resultaat: • Onderdeel van beoogde regiodeal waarin bereikbaarheid en voorzieningen zijn gekoppeld. Aan de slag met alternatieve vormen van bereikbaarheid, hubs etc. We spannen ons in om de trein tussen Sneek en Stavoren vaker te laten rijden. Toelichting: Qbuzz is vanaf 15 december 2024 het busvervoer in Fryslân gaan verzorgen. De start is niet helemaal vlekkeloos verlopen. Ten opzichte van 2023 worden er meer dienstregelingsuren aangeboden en zijn er aantal busroutes toegevoegd.

Pagina 46 van 86

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Leefomgeving

33.

We faciliteren de landbouwsector in de omslag naar een toekomstbestendige wijze van ondernemen. Het gesprek met de landschapspartners zetten we voort. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er is helderheid over de wijze waarop een gezamenlijke integrale en gebiedsgerichte Friese aanpak gestalte krijgt, in samenhang met landelijke kaders die in de plaats komen van de NPLG-aanpak. Voor de Friese aanpak is aansluiting gezocht bij de eerdere werkwijze binnen het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG). • Ús PLG 2025 is in afstemming met onze landbouw, natuur/milieu en recreatie stakeholders opgesteld en vastgesteld door de raad. In Ús PLG staat welke bijdrage SWF levert aan het behalen van de landelijke en provinciale doelen op het gebied van natuur, water en klimaat met een volhoudbaar functiegebruik en met sociaaleconomisch perspectief. • Wij hebben een belangrijke stap gezet als experimenteergemeente: de gemeente is op weg om koplopergebied (coalition of the willing) te worden. • We hebben meerdere stakeholdersoverleggen landelijk gebied SWF met diverse gebiedspartners, minimaal 4x per jaar. We benutten de specifieke gebiedskennis vanuit de landbouw om tot een werkbaar perspectief te komen. Met de stakeholders werken we aan onderdelen uit Ús PLG 2025. • Enkele concrete projecten uit het Ús PLG 2025 zijn opgestart.

Toelichting: • Met provincie en Wetterskip en Friese gemeente is de betekenis voor de Friese aanpak en samenwerking begin 2025 verder opgepakt. Vanuit de Friese gemeente is er kritiek op het “opknippen van opgaven”, waardoor het lastiger worden om te behalen doelen voor natuur, water en klimaat in samenhang en integraal te realiseren. Hierover wordt afgestemd met o.a. provincie en Wetterskip. • Regiobijeenkomsten FPLG. De beoogde bijeenkomsten in 2024 zijn nog niet verder opgepakt (zie vorige punt). Súdwest-Fryslân dringt aan op een vervolg. De aanpak in het veen (op basis van het Veenweideprogramma) is wel doorgezet en concentreert zich nu op de invulling van het Friese maatregelpakket Klimaat/veenweide (zie hierna). • Maatregelpakketten NPLG. Voor Fryslân is € 180 miljoen toegekend voor vier maatregelenpakketten (medio 2024). O.a. wordt de inzet van deze bedragen binnen de Veenweide verkend (€ 46 miljoen), o.a. binnen gebiedsproces Idzegea (zie ook punt 35). • Ús PLG Súdwest-Fryslân. Na vaststelling in de raad (december 2024) zijn zaken opgepakt. Dit in lijn met de Ús PLG Uitvoeringsagenda 2025. Opgenomen uitgangspunten (leidende principes) worden meegenomen in de overleggen met overheden en gebiedspartners. • Uitwerking met stakeholders van een onderdeel van de Ús PLG Uitvoeringsagenda: Gebiedsderogatie.

Omdat in Súdwest-Fryslân de landbouw grotendeels grondgebonden is (hoge graad van mestbenutting), wordt Súdwest-Fryslân sociaaleconomisch verhoudingsgewijs hard getroffen door het wegvallen mestderogatie. Met stakeholders vanuit de landbouw verkent Súdwest-Fryslân of een eventuele gebiedsderogatie kansrijk is. O.a. de goede grondwaterkwaliteit in Súdwest-Fryslân kan hiervoor ruimte geven. • Diverse onderwerpen. Nieuwe uitspraken over stikstof vragen versneld om actie. Voor een deel is vergunningverlening hierdoor stilgevallen. Er is een ministeriele commissie in het leven geroepen die in april met verdere maatregelen komt. Verdere punten: o.a. legalisatie PAS-melders en -interimmers, problematiek bodem/water, CO2-vastlegging in veenbodem. Mogelijkheden worden besproken met de partners binnen het SWF-stakeholdersoverleg en andere betrokkenen.

34.

We ondersteunen onze boeren om te experimenteren met nieuwe vormen van natuurinclusieve landbouw. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het veenweide – en kleiweidegebied is een toename zichtbaar van het aantal projecten dat bijdraagt aan natuurinclusieve landbouw, o.a. op basis van experimenten rond het verhogen van peilen in het agrarische gebied.

Pagina 47 van 86

•

•

Op basis van de Friese indeling van regio’s naar grondsoort is binnen resp. het veenweidegebied (Veenweideprogramma) en het kleiweidegebied (Greidhoeke Plus) meer duidelijkheid ontstaan over de te kiezen aanpak, wijze van samenwerking en rollen en verantwoordelijkheden van de Friese overheden. Er is een overzicht van de initiatieven die we in 2025 verder gebracht hebben. Dit zijn onder meer initiatieven op het gebied van natuurinclusieve landbouw, korte keten, bioregio en blauw-groene dooradering. De initiatieven zijn zichtbaar een stap verder gekomen of gerealiseerd.

Toelichting: • Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland. Formeel liep de Regio Deal door t/m 2024. De overgebleven middelen worden deels binnen het kleiweidegebied (Greidhoeke Plus) benut. Het gaat dan om projecten zoals: Mei it ferline foarút op de klaai, Korte ketens, Project Wetter+, Programma Bioregio, waarvoor in 2024 stappen zijn gezet en vervolgstappen worden voorbereid. O.a. zoals toegelicht in de Uitvoeringsagenda Ús PLG. Een deel van het Regio Deal geld wordt ingezet binnen het veenweideprogramma. • Agrarisch natuurbeheer. Het Rijk heeft voor 2026 € 500 miljoen extra middelen voor agrarisch natuurbeheer beschikbaar (structureel). Kansen die voor Súdwest-Fryslân kunnen worden benut zijn in voorbereiding. O.a. de agrarische collectieven spelen hier een belangrijke rol. 35.

Integrale gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor alle ontwikkelingen in het landelijk gebied. We gaan dit ook financieel mogelijk maken door o.a. in te zetten op transitiefondsen (zowel EU als landelijk): Green Deal, Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het veenweidegebied is het gebiedsplan voor gebied Idzegea opgesteld. • De geleerde lessen uit het gebiedsproces Idzegea zijn vertaald naar concrete en haalbare stappen en worden benut in andere gebieden. Toelichting: • Gebiedscommissie Idzegea. Binnen het Veenweideprogramma wordt vanaf begin 2024 gewerkt aan een Gebiedsplan (op te stellen in 2024-2025). O.a. speelt hier de inzet vanuit het Maatregelpakket Klimaat/veenweide (zie punt 33). Van belang is de mogelijke inzet van Compensatiesystematiek Veenweide (CSV); deze ligt als concept nu voor een staatsteuntoets bij de EU. Er is een grondtafel ingericht. Er is een studiegroep jonge boeren in het gebied. Begin 2025 zijn meerdere analyses voor het gebied afgerond. Er zijn twee aanvragen GLB-subsidie ingediend. Een is gericht op extensiveren, de andere is gericht op het verhogen van het waterpeil. Beide subsidies zijn eind januari 2025 toegekend. De extensiveerders stappen of per 1 januari of per 1 maart in. Het peil wordt vanaf 1 april verhoogd.

36.

De agrarische collectieven blijven we faciliteren. Indicatoren/te behalen resultaat: • De collectieven zijn aangehaakt bij het stakeholdersoverleg landelijk gebied SWF, meer specifiek via collectief Súdwestkust. Waar gewenst vindt ook afzonderlijk afstemming met de collectieven plaats. Gelet op hun belangrijke rol binnen het agrarisch natuurbeheer; vanaf 2026 komen hiervoor extra middelen beschikbaar. Ook vindt een doorontwikkeling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) plaats met een aanvullende inzet op duurzaamheid. Toelichting: • Gebiedspartners/stakeholders. Er is regelmatig overleg. O.a. gekoppeld aan consequenties wegvallen mestderogatie. Zie punt 33. • Ús PLG. In de Uitvoeringsagenda 2025 is een verdere uitwerking van thema’s van de stakeholders opgenomen. Ook afgestemd op dynamiek actuele ontwikkelingen. Bijv. inzet bedrijfsgerichte doelsturing. Zie ook punt 33.

Pagina 48 van 86

•

37.

De collectieven ondersteunen de deelnemers van de peilverhoging en/of extensivering in het kader van de GLB-subsidie (met name binnen gebiedsproces Idzegea). Zie ook punt 35.

We geven steun aan het weidevogelbeheer. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben enkele projecten voor weidevogelbeheer gefaciliteerd. • Provinciale monitoring van weidevogelbeleid is waar mogelijk doorvertaald naar het SWFgrondgebied met specifieke aandacht voor predatiebeleid. Toelichting: • Aanvalsplan Grutto. Bespreking mogelijkheden en aanpak in gebieden. • GLB-aanvraag verhogen peilen (zie punt 35 gebied Idzegea, maar ook daarbuiten): ontwikkelingen afwachten. Meekoppelmogelijkheid weidevogelbeheer. • De mogelijkheden voor het starten van de pilot ‘Kruidenrijk grasland’ is in onderzoek.

38.

Sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen. • (Integrale) strategisch ruimtelijke visie voor Sneek. o Visie binnenstad Sneek o Spoorzone Veemarktterrein • Integrale aanpak in gebieden samenhangende acties zoals integrale wijkaanpak Sperkhem. Toelichting: Aan de verschillende, integrale gebiedsagenda’s wordt gewerkt, met als insteek de diverse opgaven per gebied op een integrale manier op te pakken. Het project voor de nieuwe Ruimtelijke Strategie Sneek 2050 loopt volop. De eerste resultaten (analyses) zijn opgeleverd. Door vertraging van het vervolgproces (hoofdzakelijk veroorzaakt door capaciteitsproblemen zowel intern als extern) is de oplevering uitgesteld. De aanvankelijke geplande vaststelling in 2024 wordt daarom verschoven naar 2025. Tevens wordt, parallel hieraan, gewerkt aan de omgevingsprogramma’s (visies) voor de binnenstad en Spoorzone-Veemarktterrein in Sneek. Deze worden ook in 2025 opgeleverd.

39.

We zetten in op het gebruik van restwarmte en gebruik maken van geo- en aquathermie waar dit mogelijk is zoals in Bolsward en Heeg. Indicatoren/te behalen resultaat: • Aan het eind van 2025 ligt er een project voorstelvoor de meeste kansrijke kern. Onderdelen van deze project voorstel zijn o.a.: • Business case • Bronnenmix (aquathermie, geothermie, restwarmte, biogas etc.) • Plan voor het warmtenet • Tarief voor de gehele warmteoplossing (stad of dorp) • Actieve betrokkenheid van de inwoners. Toelichting: Afgelopen half jaar is duidelijker geworden dat een bronnenstrategie nodig is voor de realisatie van de warmtetransitie (warmtenetten). Onderdeel van deze bronnenstrategie is het samenspel tussen diverse bronnen zoals restwarmte, aquathermie, aardgas/groengas, collectieve luchtwarmtepomp etc. Hiermee kan worden gestuurd op leveringszekerheid en betaalbaarheid van de warmtetransitie. Hierdoor kiezen we per kern de optimale bron(nen). De bronnenstrategie is leidend over het speerpunt en kan betekenen dat er andere bronnen in Bolsward en Heeg komen. De eerste stappen zijn inmiddels gezet om tot een goede bronnenstrategie te komen. Verwachting is dat er in Q1 van 2025 een concept bronnenstrategie ligt voor een aantal kernen.

Pagina 49 van 86

De overige kernen volgen later samen met een aantal potentiestudies voor diverse warmtebronnen. In de contourennota energiebronnen (in wording) wordt op hoofdlijnen naar de wenselijkheid van verschillende bronnen gekeken en worden beleidsuitgangspunten geformuleerd. 40.

We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf is afgerond. In 2025 vindt verdere uitwerking van het gemeentelijke energiebedrijf (bij akkoord raad) plaats. • Het masterplan voor de gemeente Súdwest-Fryslân, bestaande uit het warmteplan en de bronnenstrategie, wordt verder uitgewerkt. Medio 2025 verwachten wij het eerste concept klaar te hebben. Het masterplan is input voor het nieuwe Warmteprogramma (vervolg TVW) welke eind 2025 klaar moet zijn. Toelichting: Na het afronden van het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf is een notitie opgesteld voor de oprichting van een gemeentelijk energiebedrijf. Hierin staat dat de gemeente een cruciale rol heeft binnen de lokale energie- en warmtetransitie. Samenwerken met initiatiefnemers uit de mienskip zorgt voor een lokale borging van opwek en levering van energie. Naar aanleiding van de raadsbijeenkomst is een aanvullend onderzoek uitgevraagd over het energiebedrijf. Dit onderzoek is in Q2 afgerond. Na de informerende bijeenkomst van 2 oktober is het raadsvoorstel eind Q3 op route gebracht en op 19 december 2024 vastgesteld door de raad.

41.

We stimuleren zonnepanelen op daken van bedrijven, verenigingen en huizen. Indicatoren/te behalen resultaat: • In kwartaal drie van 2024 wordt de nota zonnepanelenbeleid, in samenhang met de contourennota energiebronnen vastgesteld. Toelichting: We werken aan toekomstige ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie (en opslag) en bestuurlijke uitgangspunten van de toekomst van het energiesysteem voor SWF. De omvang en impact van de energietransitie tot 2050 wordt op hoofdlijnen beschreven in de contourennota energiebronnen. Deze komt, in april 2025, tegelijkertijd met het herijkte zonnepanelenbeleid, en dient als onderbouwing en context. Bij zonnedaken van bedrijven is de netcongestieproblematiek nog steeds een knelpunt. Oplossingen worden onderzocht (o.a. in bedrijventerreinen aanpak van de Hemmen). Aandacht voor zon op dak voor woningeigenaren loopt conform planning o.a. via het Duurzaam Bouwloket.

42.

We hebben de ambitie om in de toekomst een circulair ambachts-centrum te realiseren. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 zijn de eerste stappen gezet richting een circulair ambachtscentrum/-netwerk. Toelichting: De ambitie voor een circulair ambachtscentrum is opgenomen in het grondstoffenbeleidsplan en is nader uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma van onze milieustraten. Door een kwartiermaker in te zetten, kan de komende jaren een netwerk van verschillende partijen en activiteiten worden opgebouwd. Naast de gemeentelijke milieustraten kunnen dit kringloopwinkels, marktpartijen, sociale werkvoorzieningsschappen en het onderwijs zijn.

Pagina 50 van 86

43.

We zetten volop in op energiecoaches en onafhankelijk advies en ondersteuning bij het isoleren van woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Inzet van energiecoaches • Coaching op de werkvloer • Inzet Duurzaam Bouwloket • Ondersteuning bij aanvragen NIP-subsidie Toelichting: De energiecoach krijgt in 2024 structureel een plek binnen de organisatie. Er is momenteel 1 energiecoach in dienst bij SWF. Via initiatieven van onderop werken we via het energiebespaarplan met opgeleide energieadviseurs voor laagdrempelig advies aan huis. Op dit moment zijn er 20 vrijwillige energieadviseurs actief binnen SWF.

44.

Er komen fysieke punten om inwoners laagdrempeliger kennis te laten maken met duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Communicatieplan en aanpak vastgesteld. • Uitvoer van het plan (kerngericht). Toelichting: Naast het Duurzaam Bouwloket kan SWF Tichtby worden ingezet voor vragen van inwoners over de energietransitie en bijbehorende subsidies. Dit is gemeentebreed. Zij beantwoorden bijvoorbeeld vragen over het aanvragen van de NIP gelden.

45.

Samen met de verantwoordelijke netbeheerders maken we het elektriciteitsnet snel toekomstbestendig en zoeken we naar passende oplossingen voor het overschot van duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verfijnen de aanbevelingen uit de regioanalyse en prioriteren onze acties. • We halen op meer bedrijventerreinen de energiedata op en verkennen alternatieve mogelijkheden om samen over meer elektriciteit te beschikken. • We hebben inzicht in de impact van de vertraging en voeren de adviezen die eind 2024 komen op. • We houden driewekelijks gesprekken met Liander en betrekken hun vroegtijdig bij onze plannen. Toelichting: Vertraging realisatie verzwaring elektriciteitsnet – netcongestie duurt langer In juni van afgelopen jaar zijn we geconfronteerd met een enorme vertraging van het netverzwaring- en uitbreidingsprogramma NuLelie van Liander. Voor een 12-tal locaties in SWF is een vertraging afgekondigd die varieert tussen de 2 en 12 jaar. Ook onderstation Sneek is vertraagd. Liander is voor de nieuwe locatie afhankelijk van Tennet. Onderstation Bolsward wordt wel volgens planning verzwaard. Of de stoom op de plek van bestemming kan komen hangt af van de aanwezigheid en aansluiting van het verzwaarde middenspanningsnet. De vertraging betekent voor Bolsward dat er medio 2028-2030 extra capaciteit beschikbaar is en voor Sneek medio 2036-2038.

De impactanalyse is besproken tijdens de bestuurlijke verkenning op 3 december 2024. De belangrijkste gevolgen zijn in beeld gebracht. De woningbouw, bedrijven en nieuwe bedrijventerreinen ervaren de grootste hinder van de vertraging. Er ligt nu een opdracht aan de directie om het onderwerp netcongestie organisatorisch goed in te bedden in de organisatie en in beeld te brengen met welke extra kosten rekening moet worden gehouden. De noodzaak om intern te coördineren, regie te voeren, samen te werken en af te

Pagina 51 van 86

stemmen is onderschreven. Het vertrekpunt is waar mogelijk een vorm van energiemanagement toe te passen en te voorkomen dat de netcongestie verergert. Bedrijventerrein aanpak Om ondanks de netcongestie toch te verkennen hoe we op de bedrijventerreinen extra elektriciteit beschikbaar kunnen krijgen zijn we op de Hemmen 1 &2 met de VOS de pilot bedrijventerreinaanpak gestart. De 1e fase, het in beeld brengen van het energiegebruik en de behoefte in de komende 5 jaar, is afgerond. Voor de 2 e fase gaan we aan de slag met het ontwerpen van scenario’s voor slimmer elektriciteitsgebruik door samen te werken. Hierbij wordt gekeken naar energieprofielen, opwekmogelijkheden , afname, opslag en slim energiemanagement. We doen het samen met de VOS, de bedrijven en experts. Deze aanpak is nog urgenter geworden omdat via het elektriciteitsnet er nu veel langer op stroom gewacht moet worden. Het vestigings- en ondernemersklimaat hebben hier onder te leiden.

Overige zaken (going concern) Verplaatsing recreatieve voorzieningen naar havenkantoor Op het Flexaterrein in Sneek vinden momenteel diverse ontwikkelingen plaats. Er wordt een nieuw appartementencomplex met een supermarkt gerealiseerd en daarnaast wordt de steiger gerenoveerd. Op de steiger bevond zich een nachttoilet en een afwasvoorziening voor recreanten. Aangezien deze voorzieningen bijna het einde van hun levensduur hadden bereikt, was dit een geschikt moment om ze te verwijderen en te verplaatsen. Als alternatief worden nieuwe voorzieningen geïntegreerd in het havenkantoor van Sneek (Oppenhuizerweg 52). Deze verplaatsing was vooraf niet begroot, maar draagt bij aan een verbeterde beeldkwaliteit van de omgeving. Naar verwachting zullen de kosten uitkomen op € 74.000. Deze kosten worden gedekt uit de bestemmingsreserve groot onderhoud gebouwen. Bij het opmaken van de jaarrekening 2025 zal deze verrekening plaatsvinden. Groot onderhoud bibliotheek Sneek In 2024 is gestart met groot onderhoud aan de bibliotheek Sneek (kozijnen, beglazing en schilderwerk). Tijdens de uitvoering blijken bijna alle ramen, deuren en kozijnen te zijn aangetast door houtrot. Vervanging is noodzakelijk omdat reparatie niet meer mogelijk is. Dit leidt tot extra kosten. Deze kosten worden gedekt uit de bestemmingsreserve groot onderhoud gebouwen.

Bij het opmaken van de jaarrekening zal deze verrekening plaatsvinden. Op dit moment zijn de exacte bedragen nog niet bekend.

Pagina 52 van 86

4. Programma 3: Bestuur Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Bestuur

1.

Als 90.000+ gemeente vinden we het belangrijk om samen te werken en ons te positioneren in netwerken. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken de inzet van onze deelname aan netwerken, zoals SNN en R8. Daarnaast onderzoeken we of het mogelijk is om aan te sluiten bij Europese netwerken op bepaalde thema’s. Toelichting: Er zijn verschillende samenwerkingsverbanden waar we als gemeente in samenwerken. In Q1 is hard gewerkt aan een nieuwe SOK (Samenwerkingsovereenkomst) van SNN (Samenwerkingsverband Noord Nederland). In de nieuwe SOK wordt de aansturing van de PublicAffairs medewerkers van SNN geregeld. Deze vallen in de nieuwe SOK namelijk niet meer onder de gemeenschappelijke regeling SNN. De verwachting is dat de nieuwe SOK in Q2 ondertekend gaat worden. Als nieuwste lid van dit samenwerkingsverband weten we elkaar steeds beter te vinden. Ons lidmaatschap aan SNN levert momenten op voor belangenbehartiging: te denken valt aan het Noord-Nederland event op 25 maart in Brussel waarbij we aandacht vragen voor thema’s als circulaire economie, landbouw, energietransitie en mobiliteit (zie ook actiepunt 2). In januari is een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst ondertekend van de R8. Hierbij is ook geregeld dat het voorzitterschap overgedragen is aan de gemeente Land van Cuijk. De gemeente Súdwest-Fryslân ondersteunt Land van Cuijk en zorgt daarmee voor een warme overdracht.

In 2025 is begonnen met een onderzoek naar Europese netwerken waar we als gemeente bij aan kunnen sluiten. De verwachting is dat er in Q2 een besluit genomen wordt over welk Europees netwerk.

2.

We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 nodigen we Kamerleden en Europarlementariërs uit om aan te geven wat SWF te bieden heeft en wat we nodig hebben om meer te bereiken. Hiervoor zijn we zichtbaar aanwezig in Den Haag en Brussel. Toelichting: In maart 2025 vonden twee events in Brussel plaats: De provincie Fryslân organiseerde de Fryslândei met als thema ‘Water’. Tijdens dit event is gesproken met Europarlementariërs om het belang van Noord-Nederland te benadrukken. Daarnaast organiseerde SNN het event ‘Ticket to connect’. Thema van het event was het Meerjarig Financieel Kader van de Europese commissie. Dit is hét moment om aan te geven wat Noord-Nederland op de thema’s circulaire economie, landbouw, mobiliteit en energietransitie kan betekenen. Rondom het event zijn ook gesprekken gevoerd met hoge ambtenaren van de commissie en met Europarlementariërs op bovenstaande thema’s. Er zijn geen werkbezoeken geweest van Kamerleden in Q1.

Pagina 53 van 86

3.

We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben nauw contact met de Rijksoverheid en Europa op de thema’s waterstof, circulaire economie en de recreatiesector. Ook met andere Europese regio’s verkennen we mogelijkheden om samen te werken in Europese projecten. Toelichting: In Q1 is een gesprek geweest met het Clean Hydrogen Partnership in Brussel om aan te geven dat wij mogelijk tegen Europese wetgeving aan gaan lopen rondom ‘groene waterstof’. In het gesprek is ook gesproken over een Europese subsidie om meer kennis in te huren rondom waterstof. Dit past bij de faciliterende rol die we als gemeente bepaald hebben. Het event ‘Ticket to connect’ in maart (zie actiepunt 2 voor meer informatie) heeft ook kansen geboden om het gesprek aan te gaan over de thema’s energietransitie en circulaire economie. In maart is ambtelijk ook gesproken over een vervolg op de Deens-Friese samenwerking rondom warmtenetten. We onderzoeken of er een nieuw Europees project opgezet kan worden (zie actiepunt 10 voor meer informatie). Het Europese project ECOBoost is opgestart in maart. De raad heeft hier een Actieve informatie over ontvangen en wordt via de BERAP hiervan op de hoogte gehouden.

4.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: • We creëren duidelijkheid over beoogde opbrengsten en effecten en vervolgens de gewenste rol die de gemeente in wil nemen irt waterstof.

Toelichting: In oktober 2024 heeft het college besloten dat de elektriciteitsaansluiting niet wordt voortgezet. De gemeente neemt een faciliterende rol in voor de waterstoffabriek in Bolsward. Dit betekent niet dat er helemaal niets meer met waterstof in SWF wordt gedaan. In tegendeel, er zijn inmiddels zeven marktpartijen geïnteresseerd om een waterstoffabriek in Bolsward te bouwen. Inmiddels heeft Essent aangegeven de kartrekker wil zijn van dit project en start gesprekken op met de afnemers. Daarnaast zet de gemeente haar netwerk in om de haalbaarheid van het project te vergroten. Dit door o.a. subsidies vanuit Europa en Nederland goed in te zetten. De markt pakt het project verder op en de gemeente blijft communiceren over de haalbaarheid en wenselijkheid van waterstof in Bolsward. 5.

Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: • Organisatie regiodeal staat. • Aanvraag regiodeal is uitgewerkt in diverse concrete projecten. • Er is in 2025 gestart met de uitvoering van diverse projecten. Toelichting: De regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van € 17,5 miljoen in onze regio Zuidwest-Friesland. De regiodeal is nu ook formeel een feit. Alle partners hebben ingestemd met het convenant en dit is door de minister ondertekend. Daarmee komen ook de middelen beschikbaar vanuit het Rijk. Op basis van het

Pagina 54 van 86

6.

convenant hebben we verder gewerkt aan een programmaplan dat in maart 2025 is vastgesteld. Vervolgens zijn we in maart onder de nieuwe organisatie met de uitvoering aan de slag gegaan. Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: Algemeen • Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen • Bezoeken aan de binnenstad duren langer en er wordt meer besteedt • Binnensteden worden dynamischer en (economisch) aantrekkelijker Stedelijke zone Sneek-Bolsward • (Integrale) strategisch ruimtelijke visie voor Sneek • Visie binnenstad Sneek • Visie Spoorzone Veemarktterrein • Integrale wijkaanpak Sperkhem in Sneek • Aanpak Flexaterrein/Oppenhuizerweg • Integrale aanpak binnenstad Bolsward • Ontwikkeling Sporthart Bolsward • Ontwikkeling van een bedrijventerrein (opstarten voorbereidende processen) IJsselmeerkust inclusief Afsluitdijk • Versterken Friese IJsselmeerkust – Mokkebank Laaksum, It Soal Workum (strekdam), Stoenckherne, Strand Hindeloopen • Buitenhaven Makkum • Toekomstbestendige stranden • Langzaam verkeerverbinding Kornwerderzand-Lemmer • Verhaallijnen cultuurhistorie

Greidhoeke en Lege Geaën • Diverse (woningbouw) ontwikkelingen in verschillende kernen Toelichting: De ruimtelijke strategie Sneek is in voorbereiding en zal voor de zomervakantie aan de raad worden aangeboden voordat het de zienswijze procedure ingaat. De definitieve vaststelling is in september van dit jaar voorzien. Aandacht wordt hierbij besteed de ruimtelijke strategie tot 2050 en het blauwe DNA van Sneek. Verder worden perspectieven geschetst ten aanzien van toekomst bestendige water- en bodemsystemen en ordelijke stedelijke netwerken. En het perspectief van een leefbare woon, werk en winkelstad. Parallel hieraan wordt gewerkt aan uitvoeringsprogramma’s van twee sleutelgebieden te weten Binnenstad en Spoorzone-veemarkt. Voor de andere sleutelgebieden komen de uitvoeringsprogramma’s op een later moment waarbij wij na vaststelling van de eerste twee prioriteit geven aan het gebied Harinxmaland. Dit jaar wordt gestart met de voorbereidingen van een integrale aanpak voor de wijk Sperkhem. Deze aanpak is ook onderdeel van de regiodeal. Op korte termijn wordt ingezet op fysiek onderhoud en het aanpakken van maatschappelijke opgaven, op middellange termijn op de sociale en fysieke inrichting van de wijk. Op lange termijn wordt gewerkt aan antwoorden op klimaatverandering en de energietransitie.

Bij fysieke ingrepen kan gedacht worden aan het bevorderen van veilige routes: door bijvoorbeeld plekken te verbinden met veilige en toegankelijke routes wordt het gemakkelijker om op pad te gaan voor senioren en mensen die slecht ter been zijn. Bij sociale interventies gaat het onder andere om het verbinden van bestaande initiatieven (organisaties, groepen of individuen), het creëren van ontmoetingsplekken en het bieden van preventieve zorg en ondersteuning.

Pagina 55 van 86

Voor Bolsward werken we op dit moment aan een samenhangende aanpak voor de binnenstad. In samenspraak met de in de stad aanwezige werkgroepen maken we helder waar we de komende tijd met elkaar op in willen zetten. Daarnaast wordt in deze periode ook duidelijk hoe we met de verschillende ontwikkelingen binnen Bolsward West waaronder het faciliteren van een waterstoffabriek en de mogelijke aanleg van een bedrijventerrein om willen gaan. Voor de IJsselmeerkust zitten de meeste projecten uit het programma Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ) in de uitvoeringsfase. De aanbesteding voor de strekdam It Soal Workum is gestart. Het project Makkumer Noordwaard vanuit de Programmatische Aanpak Grote Wateren is in uitvoering en wordt dit jaar afgerond. Het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust met de uitkomsten van de verkenningen krijgt dit jaar een vervolg. De komende periode zullen we dit nader invullen en concretiseren. 7.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. • We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur. Toelichting: De startnotitie inwonersparticipatie zal op 17 april in de commissie BF worden besproken en vervolgens op 8 mei door de gehele raad. In deze startnotitie omschrijven we de stappen die we nemen om tot een participatieverordening te komen door middel van participatieve aanpak. Nadat de startnotitie is vastgesteld wordt er een start gemaakt met een bondig visiedocument en de uiteindelijke, breed gedragen verordening. Die verordening moet vóór 1 januari 2027 gepubliceerd worden. In de tussentijd worden er dagelijks stappen gezet om de kwaliteit van inwonersparticipatie te verbeteren.

8.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities.

9.

Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf in collegevoorstellen wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud. We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: • We werken in 2025 aan de uitvoering van de regiodeal. Hiermee koppelen we middelen vanuit de regio aan middelen en inzet vanuit het Rijk. • Er is een start gemaakt met diverse projecten binnen de regiodeal Zuidwest-Friesland waarmee we rijksmiddelen koppelen aan onze eigen middelen. • Er worden onder de vlag van Leader diverse projecten uitgevoerd waarmee we gemeentelijke middelen koppelen aan Europese en provinciale middelen.

Pagina 56 van 86

Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt nu en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. De eerste ronde heeft hiervan inmiddels plaatsgevonden. De raad wordt actief geïnformeerd over de projecten die vanuit Leader zijn gefinancierd. Zie ook punt 5: regiodeal. De raad heeft in februari 2025 ingestemd met herijkte kaders voor het ontwikkelfonds. 10.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: • We blijven in goed contact met het Rijk en andere Europese regio’s om kansen en mogelijkheden te identificeren en te benutten. Daarnaast verkennen we deelname aan een Europees netwerk met onder meer als doel subsidiemogelijkheden te krijgen door deel te nemen aan een project dat de ambities van SWF helpt realiseren. Toelichting: De raad heeft een Actieve informatie ontvangen over het goedgekeurde Europese project ECOboost. De organisatie is druk bezig met de voorbereidingen en wordt bijgepraat over de voorwaarden en de werkwijze van het Europese subsidieprogramma. De gemeente onderzoekt een vervolg op de Fries-Deense samenwerking in het project Confidence. Kern van het Europese project zou dan het ontwikkelen van kennis over betaalbare warmtenetten zijn. Voorwaarde van de mogelijke subsidie is dat het een samenwerking betreft tussen vier regio’s uit verschillende landen. Deze aanvraag krijgt in de loop van 2025 meer vorm. Zoals te lezen is in actiepunt 1, verwachten we in Q2 een besluit te kunnen nemen voor een mogelijk Europees netwerk.

11.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: We geven raadsleden meer grip geven op de programmabegroting door: • het smarter formuleren van doelstellingen; • het zoveel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren/te behalen resultaat. We ondersteunen de raadsleden bij de behandeling van de programmabegroting door: • een snellere beantwoording van technische vragen; • een technische uitleg over de programmabegroting (via een kennissessie). Toelichting: Er zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus) . De recente ontwikkeling is het transparant presenteren van de kansrijke sporen.

Pagina 57 van 86

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dienstverlening

12.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • Nulmeting – waar staan we in 2025? Toelichting: De gemeente Súdwest-Fryslân wil dat inwoners onze brieven gemakkelijk begrijpen. Daarom schrijven we zoveel mogelijk op B1-niveau. Dit taalniveau begrijpt 80% van de inwoners. Begrijpelijke communicatie zorgt voor meer vertrouwen in de overheid, verlaagt drempels en maakt onze dienstverlening toegankelijk. Als inwoners onze informatie in één keer begrijpen, besparen we tijd, werk en dus geld. Er ligt een plan van aanpak voor begrijpelijk schrijven opgedeeld in 3 fases: • Fase 1 (Q1-Q2 2025) - Kick-off en bewustwording • Fase 2 (Q3-Q4 2025) - Activering en implementatie • Fase 3 (2026) - Borging en optimalisatie Het doel van dit project is dat de hele organisatie schrijft op taalniveau B1. Om dit te bereiken gaan we aan de slag met: • Interne bewustwording en training (via het Leerhuis). • Taalambassadeurs in elk team. • De Klinkende Taal-tool (van Loo van Eck). • Inventariseren en verbeteren van standaardbrieven. • Een testpanel dat onze brieven toetst op begrijpelijkheid (taalniveau B1) en toegankelijkheid. (zie ook actiepunt 14).

13.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten communicatie in om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken. Toelichting: Bij het Sociaal Domein werken twee collega’s aan het thema Laaggeletterdheid. Regelmatig organiseren we bijeenkomsten met Taalambassadeurs van Stichting ABC. Ook geven we presentaties aan verschillende teams, zodat ze ervaren wat het betekent als je moeite hebt met lezen, schrijven of rekenen. Vorig jaar was er een interne campagne van het project de Brievenwasserette. In 2025 starten we met de externe campagne. Inwoners kunnen brieven inleveren die lastig te begrijpen zijn, en wij herschrijven ze. De brievenwasserette gaat een tour maken door de gemeente, langs bibliotheken en andere locaties. Ook kunnen inwoners hun brief inleveren bij de inloopmomenten van SWF Tichtby. Hier kunnen inwoners ook terecht als de ze brief niet begrijpen.

14.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken of een burgerpanel een aanvullend instrument kan zijn om onze brieven te testen op begrijpelijkheid.

Pagina 58 van 86

Toelichting: We zien de toegevoegde waarde van een burgerpanel of testpanel. Het testpanel is onderdeel van het project Begrijpelijk Schrijven (zie ook actiepunt 12). Dit panel zetten we in Q2 2025 op om te testen of inwoners onze brieven begrijpen. Daarnaast startte in 2024 de brievenwasserette waarmee we al waardevolle inzichten kregen over de begrijpelijkheid van de brieven die de gemeente stuurt naar inwoners. Hierbij werkten we samen met taalambassadeurs van Stichting ABC (dit zijn laaggeletterde inwoners). Zij analyseerden onze brieven en op basis van hun feedback zijn brieven herschreven in begrijpelijke taal op taalniveau B1. 15.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een gemeentelijke hoofdwebsite die voldoet aan de normen van het besluit digitale toegankelijkheid (wcag 2.1, niveau AA). • Vaststellen en uitdragen van beleid met betrekking tot het publiceren van digitaal toegankelijke online content/inhoud. Toelichting: In de eerste helft van 2025 werken we aan ons ambitieniveau voor digitale toegankelijkheid. Zo zorgen we ervoor dat onze website in de toekomst nog toegankelijker en begrijpelijker wordt. Livechat en beeldbellen zijn inmiddels aan onze website toegevoegd, maar daarmee zijn onze ambities op het gebied van toegankelijkheid nog niet afgerond. Voor het vervolg is in het eerste kwartaal van 2025 een plan van aanpak gemaakt. Hierin staat welke webpagina’s we gaan verbeteren (zeg maar de drukstbezochte pagina's) en hoe we deze laten aansluiten bij onze doelen voor toegankelijkheid en duidelijk taalgebruik. Dit biedt kansen om de website gebruiksvriendelijker te maken.

16.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten de gemeentekatern in de Groot Sneek en Groot Bolsward-IJsselmeerkust door. Dat betekent dat we ook komend jaar maandelijks ten minste vier pagina’s vullen met nieuws vanuit de gemeente. Daarnaast worden nog twee pagina’s gevuld specifiek met nieuws voor ondernemers. • We plannen tenminste één keer in het jaar een onderhoudsgesprek met lokale media om te horen hoe het gaat, wat beter kan en hoe we elkaar kunnen helpen. • We schrijven persberichten die media indien gewenst kunnen overnemen om zo ook ondanks de inkrimping lokale en regionale media van informatie en nieuws te blijven voorzien. • We voorzien persberichten waar mogelijk met ten minste één bruikbare foto. Toelichting: De vaste gemeentepagina’s in Groot Media zijn elke editie goed gevuld. We gaan hier in 2025 mee door en hierover zijn nieuwe afspraken gemaakt. De teksten die wij schrijven voor de krant worden ook online gepubliceerd onder de kop ‘Gemeentenieuws’. Dit vergroot ons lokale bereik. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verloopt positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis. Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedsfeer. We zijn hierover met Mediahuis in gesprek.