Bijlage 2 - Ontwerpbegroting FUMO 2027
Tekst van het document
^
herijking beleidsstukken;
Daarom zet de FUMO in 2027 nadrukkelijk in op leiderschap en
^
vergroten van deskundigheid en professionaliteit;
^
optimalisatie van functionaliteiten in AFAS;
^
structurele begeleiding bij WW en ziektewet instroom (de FUMO is
inspirerend tot controlerend, en is er nog onvoldoende ruimte voor feedback en
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden
cultuurverandering. De organisatie investeert in de professionalisering van leiderschap, met nadruk op rust, eigenaarschap, aanspreekbaarheid en vertrouwen. De rol van P&O wordt hierbij versterkt als partner voor
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
leidinggevenden en als bewaker van organisatie- en personeelsontwikkeling
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
op de lange termijn. De focus ligt op de menskant, omdat het behoud en de ontwikkeling van medewerkers cruciaal is voor de maatschappelijke opgave.
O
19
risicodrager voor wat betreft WW).
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Gelet op de strategische personeelsplanning, die in 2026 wordt opgestart en
5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering
onder andere een vlootschouw omvat, wordt verwacht dat in 2027 additioneel budget nodig zal zijn om effectief in te spelen op:
De afgelopen jaren is er door het team Informatisering en Automatisering
^
het aantrekken van nieuwe collega’s in relatie tot interne doorstroom;
voortkomen uit de invoering van de Omgevingswet, het IBP VTH en de verdere
^
het opvangen van uitstroom en het vervullen van complexe vacatures;
^
de ontwikkeling van medewerkers.
(I&A) hard gewerkt aan een aantal omvangrijke veranderopgaven die professionalisering van de organisatie. In 2025 en 2026 zijn hierin belangrijke stappen gezet, mede door de versterking van de formatie, het inrichten van een datawarehouse en de voorbereiding en selectie van een nieuw zaaksysteem.
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
In 2027 zet het team deze ontwikkeling voort op basis van de Informatievisie
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen
Het kan moeilijk worden om nieuw personeel te vinden voor openstaande
FUMO 2024-2028 en de landelijke programma’s die vanuit ODNL worden
vacatures. De FUMO streeft er daarom naar een aantrekkelijke werkgever te
7.2 7.3 7.4
uitgerold. Dit betreft onder meer het voldoen aan de eisen rondom de
zijn, bijvoorbeeld door het versterken van het werkgeversimago, opzetten van wervingscampagnes en het stimuleren van medewerkers om de FUMO te
uniformering van milieubelastende activiteiten (MBA’s), de invoering van
De financiële begroting 2027
promoten.
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
kernregistratie rMBA.
Voor de uitvoering en eventuele ondersteuning van deze activiteiten wordt een
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
Ook de doorontwikkeling van het Datawarehouse (DWH), harmonisatie van
kostenpost van C 80.000 geraamd voor het hele jaar 2027.
informatiestromen, versterking van portfoliomanagement en de beweging naar
8.5 8.6 8.7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
het nieuwe informatiemodel VTH-milieu en de koppeling met de landelijke
datagedreven werken maken deel uit van deze veranderagenda. Door bovenstaande maatregelen en investeringen kan P&O in 2027 de strategische doelen op het gebied van personeelsmanagement,
De afgelopen jaren kende de FUMO een stevige groei, waarbij het
organisatieontwikkeling en arbeidsmarktpositionering realiseren, terwijl
aantal werkzaamheden voor de deelnemers toenam en tegelijkertijd een
Bijdragen per deelnemer
ze tegelijkertijd werken aan een financieel verantwoorde en duurzame
professionaliseringsslag in de interne processen noodzakelijk was. Deze
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
personeelsinfrastructuur.
9
Bijlagen
ontwikkelingen, gecombineerd met de veranderopgaven uit de Omgevingswet
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
en het IBP VTH, zijn opgenomen in de Informatievisie die op 11 april 2024 door
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
een meer datagedreven werkwijze, onder meer door de ontwikkeling van een
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
BI-strategie.
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
het algemeen bestuur is vastgesteld. De informatievisie vormt de basis voor
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
6
7
complexer en uitgebreider. Dit speelt onder andere op het gebied van
de beginfase van 2027 zal dit naar verwachting leiden tot tijdelijke inefficiëntie, doordat medewerkers moeten wennen aan het nieuwe systeem. Voor deze
privacybescherming, informatiebeveiliging, archivering, transparantie, digitale
overgang is een incidenteel budget van C 300.000 gereserveerd.
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
alleen om implementatie van nieuw beleid, maar ook om structurele borging en
Tegenover deze investering staat dat de jaarlijkse licentie- en servicekosten
uitvoering binnen de informatievoorziening.
naar verwachting aanzienlijk dalen (met circa C 50.000 tot C 100.000 per jaar).
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Daarnaast zullen toekomstige aanpassingen minder kostbaar zijn, doordat
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten
In de afgelopen periode zijn diverse systemen in gebruik genomen of
6.2 6.3
doorontwikkeld die bijdragen aan de verdere professionalisering van de
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
informatievoorziening, waaronder het Risico- en Prioriteitenmodel (RPM), GISapplicaties, SharePoint, Co-pilot, het energiedashboard en Sigmax. Tegelijkertijd heeft een rationalisatie van het applicatielandschap plaatsgevonden, waarbij verouderde systemen zoals Corsa, de A3-jaarplannen zijn uitgefaseerd. Hiermee
De financiële begroting 2027
werkt I&A aan een efficiënter en beheersbaarder applicatielandschap. Daarnaast
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
staat 2026 in het teken van de selectie en implementatie van een nieuw
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Per 1 januari 2027 stapt de FUMO over op een nieuw zaaksysteem. Met name in
dienstverlening en de kern- en basisregistraties. De FUMO heeft hierin de laatste jaren al grote stappen gezet, maar heeft nog veel werk te doen. Dit vraagt niet
7.2 7.3 7.4 8
Het voldoen aan wet- en regelgeving in het digitale domein wordt steeds
Bijlagen
zaaksysteem. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt inmiddels breed binnen de FUMO toegepast, wat zichtbaar bijdraagt aan de kwaliteit van het werk. Deze ontwikkeling vraagt om aanvullende kennis, beheer en sturing. Het organiseren van het beheer van AI, de doorontwikkeling van de AI-toepassingen en de training van de
Bijdragen per deelnemer
medewerkers van de FUMO legt daarbij een extra beslag op het team. Hiervoor
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
is jaarlijks een extra budget van C 85.000 nodig.
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
Het beheer van de groeiende set aan applicaties en informatieketens ligt
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
momenteel bij de bestaande ICT-medewerkers. Dit leidt tot structurele overbelasting en vormt een risico voor de continuïteit en kwaliteit van de
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
dienstverlening. Om de kwaliteit van de informatievoorziening te borgen en
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
de organisatie te ondersteunen bij de veranderopgaven, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. De urgentie ligt hierbij het hoogst op het gebied van informatiebeheer. De uitbreiding van de formatie met 1 fte voor informatiebeheer is noodzakelijk om de duurzame informatiehuishouding te versterken.
21
lagere tarieven gelden voor consultancy en development.
Inhoudsopgave
Programma's
1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
De financiële begroting 2027 Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
BATEN
LASTEN
SALDO
Programma Milieu
15.015
15.115
-100
Totaal programma's
15.015
15.115
-100
100
0
100
Overige algemene dekkingsmiddelen
0
258
-258
Totaal algemene dekkingsmiddelen
100
258
-158
Kosten van de overhead
11.541
11.284
258
Saldo van baten en lasten vóór mutaties reserves
26.656
26.656
0
0
0
0
26.656
26.656
0
Programma's:
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
8.1 8.2 8.3
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Dit hoofdstuk start met een overzicht van baten en lasten. In lijn met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden de algemene dekkingsmiddelen, zoals rente, en het bedrag voor onvoorziene uitgaven, apart opgenomen in het programmaplan.
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
6.1 Overzicht baten en lasten
Algemene dekkingsmiddelen:
FUM© Omgevingsdienst Fryslân
Bijlagen
Saldo van de financieringsfunctie
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Bijdragen per deelnemer
Saldo van baten en lasten na mutaties reserves
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
Tabel 3. overzicht baten en lasten 2026
ffîįĚjğģįĚ&ï '. :
6.2 Programma milieu
Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
Het milieu vormt een belangrijke voorwaarde voor de kwaliteit van leven van
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
mensen, dieren en planten. De FUMO staat voor een schone, veilige en duurzame leefomgeving in Fryslân en beschikt over voldoende kennis voor de uitvoering van het wettelijke takenpakket en, waar nodig, voor het plus-takenpakket. De FUMO
O
22
draagt zorg voor een kwalitatief goede uitvoering van het VTH-beleid in Fryslân en ondersteunt haar opdrachtgevers met oog voor de maatschappelijke effecten
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
6
die zij willen bereiken. De FUMO benadrukt dat een gezonde, veilige en duurzame
ruimtelijke en milieunormen in deze omgevingsplannen mogelijk te maken. Deze
fysieke leefomgeving een verantwoordelijkheid is van iedereen.
werkwijze wordt geadviseerd door de commissie Van Aartsen, is vertaald in het 3.0 (deskundigheidsgebied 23). Verschillen tussen de omgevingsplannen van de
Algemene ontwikkelingen
De financieringssystematiek van de FUMO rust op drie pijlers: begroten, programmeren en verantwoorden. Bij het begroten berekent de FUMO hoeveel
5.1 5.2 5.3
uren beschikbaar zijn en hoeveel controles worden uitgevoerd. Op basis van
van belang dat de onderlinge plannen goed op elkaar worden afgestemd.
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
Bijlagen
Basistaken opgesteld, waarin de milieutaken uitgebreid zijn beschreven.
De Omgevingswet omvat meer dan integrale advisering bij omgevingsplannen.
Toelichting op deze taken is te vinden in het meest recente
technische wijzigingen in het DSO. Dit heeft gevolgen voor VTH-zaaksystemen
Uitvoeringsprogramma VTH Basistaken 2026. Voor 2027 wordt een programma opgesteld dat aansluit bij de (ontwerp)begroting. In het jaarverslag VTH
en regionale samenwerkingsafspraken.
Basistaken wordt verantwoording afgelegd over de uitgevoerde taken ten
De wet stelt doelen zoals snellere besluitvorming, één loket voor initiatiefnemers,
opzichte van het uitvoeringsprogramma.
een integrale benadering in plaats van een sectorale en het centraal stellen van de fysieke leefomgeving. Landelijk gezien wordt nog niet volledig aan deze
In 2027 wordt de aanpak van de FUMO voortgezet om meer resultaatgericht te
doelen voldaan, zoals benoemd in het eerste reflectierapport en vermoedelijk
werken, waarbij maatschappelijke effecten centraal staan. Dit sluit aan bij de
ook in het tweede reflectierapport van de evaluatiecommissie Omgevingswet.
Het betekent ook het bijstellen van werkafspraken en het doorvoeren van
adviezen van het IBP VTH en de commissie van Aartsen. In 2026 is de eerste vertaalslag reeds gemaakt; in 2027 wordt het afgelopen jaar geëvalueerd en wordt waar nodig bijgestuurd. De transitie die de Omgevingswet noodzakelijk maakt
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
De Omgevingswet vormt een ingrijpende herziening van het stelsel van wet en regelgeving met betrekking tot de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Om volledig te kunnen werken volgens deze wet en eraan te voldoen, is een transitieperiode nodig. Tijdens deze periode richt de organisatie zich
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
op drie dimensies: het digitale stelsel, het juridische stelsel en een nieuwe
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
manier van werken. Alle drie dimensies hebben een belangrijke impact op de
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
uitvoeringspraktijk van de FUMO. Op 1 januari 2027 beschikken alle gemeenten over een omgevingsvisie, maar de overgangsfase van de Omgevingswet duurt nog tot 1 januari 2032. Vanaf dat moment moet elke gemeente een
O
23
bevoegde gezagen kunnen leiden tot inefficiëntie in de uitvoering. Het is daarom
dit aantal uren en een risicoanalyse wordt een uitvoeringsprogramma VTH
De financiële begroting 2027
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Interbestuurlijk Programma (IBP) VTH en is vastgelegd in de Kwaliteitscriteria
omgevingsplan hebben dat voor de hele gemeente van toepassing is. De FUMO biedt in opdracht van de deelnemers expertise en middelen om de integratie van
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
7
Op basis van het advies van de stuurgroep Financiën en Flexibiliteit heeft
Het is noodzakelijk dat er wordt geïnvesteerd in de afdeling Bedrijfsvoering,
het VTH-MO de FUMO daarnaast de opdracht gegeven om de overhead
zodat de primaire afdelingen beter kunnen worden ondersteund bij hun
op te splitsten in de onderdelen ‘Overhead bedrijfsvoering’ en ‘Overhead
dagelijkse werkzaamheden. Uit het afgelopen jaar blijkt dat de afdeling
ondersteuning primair proces’.
Bedrijfsvoering onvoldoende is toegerust voor bepaalde PIOFACH-taken. In
Naast de functies die zich bezighouden met de PIOFACH- en managementtaken,
moet ontwikkelen en welke investeringen hiervoor nodig zijn. Het programma
paragraaf 4.2 wordt beschreven op welke wijze de afdeling Bedrijfsvoering zich zijn er ook functies die zich bezighouden met de ondersteuning van het primair
6.2 6.3
Bedrijfsvoering behandelt de algemene dekkingsmiddelen, de overhead, de
proces. Denk hierbij aan de functie van procesbegeleider en de mid-office. De
vennootschapsbelasting en de post onvoorzien.
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
uren die de deelnemers inbrengen dekken deze functies. Algemene dekkingsmiddelen (rente) Omdat deze taken deels binnen de huidige overhead en deels binnen de vigerende kengetallen worden ingevuld, is voor de formatie in deze begroting
De algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten waarvoor geen specifiek
De financiële begroting 2027
een indicatie weergegeven. In het Uitvoeringsprogramma 2027 zal deze nader
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
bestedingsdoel is bepaald. Voor het jaar 2026 worden renteopbrengsten
worden ingevuld.
geraamd voor een bedrag van C 100.000.
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
6.3 Programma bedrijfsvoering
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten
7.2 7.3 7.4 8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Formatie primair proces
Bijlagen
Afdeling
Directe uren
133,9
Overhead primair proces
13,0
Totaal primair proces
147,0
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
24
Q
FTE
Tabel 4. Specificatie formatie primair proces
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Vennootschapsbelasting (Vpb)
Het BBV schrijft voor dat overheadkosten afzonderlijk begroot moeten worden
Het BBV schrijft voor dat de heffing van vennootschapsbelasting afzonderlijk
en niet onder de inhoudelijke programma’s vallen. Dit geeft de organisatie
dient te worden toegelicht in een aparte post. Deze verplichting is echter niet
beter inzicht in de overheadkosten als geheel. Vanaf 2027 brengt de FUMO de
van toepassing op een GR, zoals de FUMO. Vennootschapsbelasting door
overhead in rekening bij de deelnemers via een vaste dekkingsbijdrage. Op deze
overheidsondernemingen is alleen verschuldigd voor activiteiten die fiscaal
manier ontstaat maximaal inzicht in de kosten van de overhead.
als onderneming worden aangemerkt en waarvoor geen objectvrijstellingen gelden. Het uitgangspunt is dat de activiteiten van de FUMO, die kwalificeren
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Overhead
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
De volgende functies vallen onder de PIOFACH-taken en daarmee onder de
als onderneming, in principe uitsluitend bestaan uit activiteiten waarvoor een
overheadkosten.
objectvrijstelling van toepassing is.
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen
DEELGEBIED
FTE
Personeel (P)
4,2
Informatievoorziening (I)
13,7
Organisatie (O)
6,9
Financiën (F)
2,9
Administratieve organisatie (A)
5,2
Communicatie (C.)
2,6
Huisvesting (H)
1,0
Directeur
1,0
Bijdragen per deelnemer
Afdelingshoofden
3,0
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
Teamleiders
8,0
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
Totaal
48,5
7.2 7.3 7.4 8
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
Bijlagen
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
Tabel 5. formatie bedrijfsvoering in fte
Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
Hiernaast vallen alle kosten, behalve de personeelskosten primair proces en de
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
onvoorziene kosten onder de overheadkosten. In totaal bedragen de begrote overheadkosten C 11.3 mln.
25
Q
Onvoorzien Het BBV schrijft voor dat de post ‘onvoorzien’ eveneens apart moet worden getoond. Er is een bedrag van C 258.000 opgenomen voor onvoorzien. Deze is, conform de uitgangspunten van de kaderbrief, gesteld op
van de begroting.
Inhoudsopgave
Paragrafen
1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Bijlagen
7.1 Paragraaf weerstandsvermogen Deze paragraaf laat zien in welke mate de weerstandscapaciteit toereikend is om eventuele risico’s op te vangen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, op te kunnen vangen. Hiervoor is de algemene reserve en de post onvoorzien beschikbaar. Als blijkt dat deze capaciteit niet voldoende is om de geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s te dekken, is er een extra bijdrage van onze deelnemers nodig.
Bepalingen in de Gemeenschappelijke Regeling FUMO In artikel 29 van de GR FUMO zijn bepalingen opgenomen over de vorming van het weerstandsvermogen. Zo is bepaald dat een batig rekeningsaldo wordt toegevoegd aan het weerstandsvermogen en dat het weerstandsvermogen ten hoogste tien procent van de jaaromzet bedraagt. Voor zover het batig saldo van
Bijdragen per deelnemer
enig jaar leidt tot een weerstandsvermogen van meer dan tien procent van de
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
jaaromzet, wordt het meerdere uitgekeerd naar rato van de bijdragen van de
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
deelnemers.
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
Een nadelig rekeningsaldo in enig jaar komt (naar rato van de bijdrage) ten laste
Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
O
26
van de deelnemers. Dit gebeurt alleen voor zover het niet geheel of gedeeltelijk ten laste van het weerstandsvermogen valt.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Bijlagen
Nota weerstandsvermogen
Robuustheidscriteria
Begin 2018 heeft de FUMO een Nota Weerstandsvermogen en
Vanuit het IBP-VTH is zijn criteria opgesteld aan de hand waarvan de
Risicomanagement met een geactualiseerde risico-inventarisatie opgesteld
robuustheid van een Omgevingsdienst getoetst kan worden. Een aantal van
met daarin de uitgangspunten voor het bepalen van de noodzakelijke omvang
deze criteria is financieel van aard en toetsbaar aan de hand van deze begroting.
van het weerstandsvermogen. In de bestuursconferentie van 25 januari 2018 is ingestemd met het vormen van een weerstandsvermogen door dit in drie
Deze zijn hieronder in tabelvorm opgenomen.
jaar tijd op te bouwen. Uit de risico-inventarisatie (bijlage 5) blijkt dat de
KPI
FUMO een weerstandsvermogen nodig heeft van C 652.500. Het beoordeelde risico is hiermee fors gedaald ten opzichte van het vorige toets moment in de begroting van 2026. Dit komt doordat het risico van het niet behalen van de
Voldoet ja/ nee
Minimaal 16,5 miljoen omzet voor BTP en milieugerelateerde plustaken
ja
Vrijwel de volledige begroting van de FUMO(C 26,7 mln) bestaat uit de uitvoering van basistaken en milieugerelateerde plustaken
Minimaal 2C^ van de forma tie is in vaste dienst
ja
In de begroting wordt gerekend met een norm van 15%. Op 1 januari 2026 wordt hieraan voldaan.
productiviteitsnorm lager is geworden. Dit komt enerzijds doordat deze norm in de begroting van 2027 is verlaagd en anderzijds doordat de overhead middels een vaste bijdrage wordt gefinancierd en geen onderdeel meer uitmaakt van het uurtarief.
^ van de begroting beste den aan innovatie
De begroting 2027 bevat een ontwikkelbudget van C 658.000. Dit is 2,5% van de begroting. Dit budget is niet op voorhand volledig ingevuld en kan gebruikt worden voor het uitvoeren van de innovatieagenda.
Het weerstandsvermogen is op het moment van het opstellen van de begroting 2027 (februari 2026) voldoende om de risico’s op te kunnen vangen.
Toelichting
Weerstandsratio van ten minste 0,8.
ja
Op basis van de meest recente risico-analyse en op basis van de algemene reserve in de JR 2024 en de post onvoorzien bedraagt de weerstandsratio 2,13.
Opleidingsbudget is ten minste 3% van loonsom
ja
Vanaf de begroting 2026 bedraag het opleidings budget 3% van de loonsom.
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
Tabel 6. Robuustheidscriteria
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
7.2 Paragraaf financiering
De verslaggevingsvoorschriften (het Besluit Begroting en Verantwoording)
Als Gemeenschappelijke Regeling verplicht de Wet FIDO de FUMO om in de
verplichten de FUMO tot opname van enkele kengetallen in de begroting en de
begroting en de jaarrekening een paragraaf over financiering op te nemen. Deze paragraaf beschrijft de ontwikkelingen rondom het kasgeldlimiet, de rente-
jaarstukken.
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
risiconorm, de verwachte af- of toename van geldleningen of uitzettingen en het treasurybeleid.
2027
2028
2029
2030
Netto schuld quote
0%
0%
0%
0%
Netto schuld quote gecorrigeerd voor alle versterkte leningen
0%
0%
0%
0%
Solvabiliteitsratio
m
m
14X
14X
nadat deze ook in 2020 al is gecontinueerd. De hoofdsom is echter verlaagd van
Structurele exploitatieruimte
0%
0%
0%
0%
C 3 miljoen naar C 1 miljoen. De lening betreft een zogenaamde roll-over lening
ontwikkeling EMU saldo
200
125
125
200
met een looptijd van drie jaar (tot eind november 2026). Van het bedrag van C 1,0
Financiering komt grotendeels vanuit de deelnemers, die hun bijdragen per kwartaal vooruitbetalen. Bij eventuele investeringen trekt de FUMO een lening aan. Eind november 2023 is de in 2017 aangetrokken lening gecontinueerd,
De financiële begroting 2027
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Kengetallen
miljoen is gedurende deze looptijd een bedrag van C 200.000 niet-aflosbaar. De Tabel 7. kengetallen
FUMO is voornemens deze lening te continueren.
De netto schuldquote betreft de omvang van de schulden ten opzichte van
Het kasgeldlimiet is het bedrag dat we kortlopend mogen financieren voor het
de totale baten in de begroting. Het feit dat hier sprake is van een negatieve
doen van investeringen. Volgens de Uitvoeringsregeling van de Wet Fido is dit
netto schuldquote geeft aan dat de FUMO per saldo geen schuldpositie heeft.
een percentage van 8,5 procent van de begroting. Dit komt overeen met circa C
De solvabiliteitsratio geeft het aandeel eigen vermogen ten opzichte van het
2.2 miljoen. Deze ruimte is tot nog toe niet gebruikt.
totaal vermogen aan. Het EMU (Europese Monetaire Unie) saldo, ook wel het begrotingssaldo van de rijksoverheid en de decentrale overheden genoemd, is de optelsom van alle inkomsten en uitgaven.
In de financiële verordening is aangegeven op welke wijze we omgaan met het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit beleid betekent onder andere dat we geldleningen alleen aangaan voor de taken van de FUMO en voor zover er geen andere financieringsbronnen (bijvoorbeeld reserves) aanwezig zijn.
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
Bij het uitzetten van (eventuele) overtollige middelen gelden strikte
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
voorwaarden, waarbij het gebruik van derivaten niet is toegestaan. Overigens
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
is de mogelijkheid hiertoe al flink beperkt doordat wij als FUMO onder het schatkistbankieren vallen. Dit betekent dat er een verplichting is om alle overtollige middelen boven de C 250.000 aan de schatkist af te dragen.
O
28
De FUMO rekent geen rente toe aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
8
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
O
index en Wooverheid, en door deel te nemen aan landelijke ontwikkelingen zoals het Handmatig Aanleverloket (HAL) van Logius/KOOP. Hiermee werkt de FUMO
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
7.3 Paragraaf bedrijfsvoering
29
De paragraaf Bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de
aan toegankelijke en vindbare overheidsinformatie voor inwoners en partners.
beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 Organisatorische
Verbetering informatiehuishouding en omgang met Woo-verzoeken
ontwikkelingen. De FUMO werkt structureel aan verbetering van de informatiehuishouding, met
7.4 Paragraaf openbaarheid
als doel betere vindbaarheid, transparantie en naleving van wet- en regelgeving.
De Wet open overheid (Woo) verplicht bestuursorganen om in de begroting
verzoeken die betrekking hebben op bevoegdheden van deelnemers worden
In 2027 ligt de focus op verdere professionalisering van informatiebeheer. Woo-
aandacht te besteden aan beleidsvoornemens gericht op transparantie en
door hen afgehandeld; de FUMO ondersteunt door relevante documenten
verbetering van de informatiehuishouding. De FUMO geeft hier invulling aan door
waarover de deelnemers niet beschikken aan te leveren en blijft verantwoordelijk
actief informatie openbaar te maken via landelijke voorzieningen zoals de Woo-
voor verzoeken over de eigen bedrijfsvoering
Inhoudsopgave
De financiële begroting 2027
1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Voor de financiële begroting volgen wij voor de loon- en prijsindexatie de verwachting van het Centraal Plan Bureau (CPB). SALDO
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
Jaar
2027
Indexering personeelskosten
4,20^i
De financiële begroting 2027
Periodieken
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
Subtotaal personeelskosten
5,20^i
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
Index materiële kosten
2,2^i
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Indexering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
8.1 Uitgangspunten
1^i (3^i in ca. 30^i van de gevallen)
Tabel 8. Indexering
Kostennormering
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
In de begroting gaan we uit van het volgende: ^
Een productiviteitsnorm van 1.330 uur: een percentage van 71,0 procent
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
van de totale beschikbare uren per fte (1.872). Dit zijn de ‘declarabele’ uren, oftewel de directe uren waarvoor in de begroting dekking is opgenomen.
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
Deze norm wordt gehanteerd in afwachting van het door het AB gevraagde
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
onderzoek naar een passende productiviteitsnorm.
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
30
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
8
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Overige basistaken
^ Voor meldingen sloop/asbest en bodem maken we in samen spraak met de deelnemers per product een inschatting van het aantal te verwachten ingediende meldingen. Het aantal verwachte producten x het kengetal x het uurtarief = deelne mersbijdrage. ^ Voor het toezicht op sloop/asbest: het aantal meldingen x kenge tal x frequentie = aantal toezichtsuren bodem en asbest/sloop. Dit maal het integrale uurtarief = deelnemersbijdrage. ^ Voor het vrije veld toezicht bodem is 2.100 uur begroot. ^ Voor handhaving gaan we uit van dezelfde berekeningwijze als in de begroting van 2026. ^ Voor de bodemtaken geldt dat in samenspraak met de deelne mers afspraken zijn gemaakt over de wijze waarop deze in de begroting worden opgenomen. Als gevolg van de Omgevingswet zijn de bodemtaken dusdanig gewijzigd dat de oude systematiek niet meer voldeed. Op basis van de eerste ervaringscijfers met de Omgevingswet, is een systematiek voor 2026 ontwikkeld. Deze is ook toegepast in de begroting van 2027. Deze systematiek kwam in samenspraak met de deelnemers tot stand. ^ Voor de taken in het kader van energiebesparing hanteerden we de toezichtfrequentie conform het besluit van het algemeen bestuur (eens per 16 jaar).
BOA-coördinatie
^ Conform besluitvorming in het bestuurlijke VTH-overleg is 700 uur opgenomen in voorliggende begroting. ^ De uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basistaken verdeeld over de deelnemers.
Ketentoezicht
^ Voor ketentoezicht zijn 6 fte opgenomen. ^ De uren zijn naar rato van de verhouding reguliere toezicht uren verdeeld over de deelnemers.
Collectieve taken
^ Voor collectieve taken is 11.280 uur opgenomen. ^ Deze uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basista ken verdeeld over de deelnemers.
Plustaken
^ De omvang en samenstelling van de plustaken kwam in samen spraak met de deelnemers tot stand. ^ Per plustaak is vervolgens de tariefgroep bepaald. Het aantal uren per type plustaak vermenigvuldigd met het geldende tarief, leidt tot de deelnemersbijdrage voor de plustaken.
Rapportageverplichting werkgebonden personen
^ Het aantal inrichtingen x kengetal = aantal basistaakuren. ^ Het totaal aantal uren x het uurtarief = deelnemersbijdrage.
medewerkers (op basis van fte). De norm was in 2023 en 2024 tijdelijk hoger (namelijk twintig procent) als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Overeenkomstig het besluit van het algemeen bestuur is deze norm vanaf 2025 weer verlaagd naar vijftien procent. Wijze van financieren
TAAKGEBIED
^ In samenspraak met de deelnemers maken we per product uit de PDC een inschatting van het aantal te verwachten producten. ^ Het aantal verwachte producten x het kengetal = aantal begrote uren. ^ In samenspraak met de deelnemers nemen we uren op voor informatieverstrekking, maatwerk en onvoorzien. ^ Het totaal aantal uren x het uurtarief = deelnemersbijdrage.
Inrichting gebonden basistaken - Toezicht
^ Het aantal inrichtingen x kengetal x frequentie = aantal basistaak uren. ^ In samenspraak met de deelnemers nemen we uren op voor onvoorzien, maatwerk en indien gewenst een hoger ambitieni veau. ^ Aantal basistaakuren x uurtarief = deelnemersbijdrage voor inrichtinggebonden basistaken.
De financiële begroting 2027 Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
OMSCHRIJVING FINANCIERINGSWIJZE
Inrichting gebonden basistaken - regulering
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
8.1 8.2 8.3
8.5 8.6 8.7 9
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
Een flexibele schil voor het primair proces van vijftien procent. Dit betreft de verhouding externe medewerkers ten opzichte van het totaal aantal
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
^
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
mobiliteit
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
Tabel 9. gehanteerde berekeningswijzen
31
Voor alle taken behalve de BOA-uren geldt dat we deze jaarlijks achteraf middels een nacalculatie afrekenen op basis van de werkelijk bestede uren.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
7
8
OMSCHRIJVING (C X1.000)
De totale omvang van de begroting neemt in 2027 toe met C 3,2 mln. (13.8%) 2027 BEGROTING
Totale baten
23.424
26.656
3.232
13^
Deelnemersbijdragen
21.541
24.927
3.386
15^
^
Indexeringen op basis van CPB
Gemeenten
14.382
16.730
2.347
16,3^i
^
4 Omgevingsadviseurs
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten
Provincie
7.112
8.151
1.039
H.6%
^
Versterken Ketentoezicht
Wetterskip
47
47
0
0^
6.2 6.3
^
Verlagen productiviteitsnorm (in afwachting van onderzoek)
Specifieke uitkeringen
614
614
0
0^
^
Robuuste Bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen
Financiële baten
150
100
-50
-33^
^
Implementatie zaaksysteem
7.2 7.3 7.4
Overige baten
1.119
1.015
-104
-9^
^
Arbeidsmarktcampagne
Totale lasten
23.424
26.656
3.232
13^
^
Kosten Vakoverleg
De financiële begroting 2027
Personeelskosten
19.160
21.493
2.333
tt.2%
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
Primair proces
13.518
15.115
1.597
H.8%
^
Post onvoorzien naar ^ van de begroting
Overhead
4.813
5.562
749
15,6^i
^
Verlagen verwachte renteopbrengst
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
828
816
-12
-1,5^i
^
Bedrijfsvoeringskosten (wagenpark, huisvesting, ICT)
Overige personeelskosten
1.383
1.525
142
W.3%
Kapitaallasten
240
274
34
M.2%
2.189
2.448
259
H.8%
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
DVO's
Bedrijfsvoeringskosten
Bijlagen
MUTATIE
Hierbij is rekening gehouden met de volgende ontwikkelingen.
2026 BEGROTING
8.5 8.6 8.7 9
8.2 Overzicht van baten en lasten
Baten
Bijdragen per deelnemer
ICT-kosten
824
927
103
12,5^i
De deelnemersbijdrage stijgt als gevolg van de hiervoor genoemde
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
Huisvestingskosten
732
834
102
M.0%
ontwikkelingen met C 3,4 mln. (15,7%) ten opzichte van 2026.
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
Overige bedrijfsvoeringskosten
633
687
54
8,5^i
Onvoorzien
105
258
152
144^
Ontwikkelkosten
272
658
386
141^
75
0
-75
-100^
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden
Implementatie omgevingswet
elke individuele deelnemer worden in samenspraak de begrote uren bepaald op basis van ervaringscijfers van voorgaande jaren. Dit kan leiden tot een verhoging
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
De mutatie van de deelnemersbijdrage is niet voor elke deelnemer gelijk. Voor
Tabel 10. exploitatiebegroting
of een verlaging van de begrote uren. De Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) is bedoeld om voor meerdere jaren extra capaciteit voor
O
32
toezicht en handhaving te realiseren, zodat de organisatie op dit vlak een professionaliseringsslag kan maken. Deze baten zijn, in afwachting van de
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
DE PERSONEELSKOSTEN VAN DE OVERHEAD STIJGEN ALS GEVOLG VAN: De financiële baten zijn met C 50.000 verlaagd als gevolg van een lagere Euriborrente, waardoor de renteopbrengsten dalen.
Indexeringen Robuuste bedrijfsvoering, die bestaat uit de volgende
Lasten
functies
Personeelskosten
^ ^ ^ ^ ^ ^ ^
Directiesecretaris (1 fte) Bedrijfsjurist (1 fte) Strategische communicatie (1 fte) Medewerker facilitair & huisvesting (1 fte) Strategisch accountmanagement (1 fte) Informatiebeheerder (1 fte) Medewerker kwaliteit en processen (1 fte)
De personeelskosten stijgen met C 2,3 mln. (12,ľ^). We zien hierbij een verschil Tabel 12. Stijging overhead
in de stijging tussen de personeelskosten in het primaire proces en de overhead. Overige personeelskosten
Primair proces
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Overhead
verwachte baten van 2026.
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
concrete uitwerking van de SPUK-The (Energie) gelijk gehouden aan de
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
De personeelskosten primair proces stijgen als gevolg van:
met de personeelskosten, te weten de opleidingskosten (3 procent van de loonsom) en het budget voor secundaire arbeidsvoorwaarden (1.2 procent).
PERSONEELSKOSTEN STIJGEN ALS GEVOLG VAN:
Ook is hieronder budget voor werving & selectie, budget voor outplacement
Indexeringen
en budget voor reiskosten conform de Regeling vergoeding reiskosten FUMO
Verlaging productiviteitsnorm
opgenomen.
Hoger aantal begrote uren, waardoor ook de formatie en dus de kosten toenemen. De toename van begrote uren komt vooral door:
^ 4 fte Omgevingsadviseurs (Zie paragraaf 5.1.3 voor een toelichting) ^ 2 fte ketentoezicht (Zie paragraaf 5.1.4 voor een toelichting) ^ 3.000 uren ZZS. (Zie paragraaf 5.1.3 voor een toelichting)
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
De overige personeelskosten bestaan voor een deel uit kosten die meebewegen
Naast indexeringen in het budget voor overige personeelskosten verhoogd met C 40.000 voor de noordelijke arbeidsmarktcampagne. Kapitaallasten
Tabel 11. Stijging personeelskosten
De kapitaallasten stijgen als gevolg van verwachte investeringen in hardware zoals telefoons en laptops en een investering geluidsapparatuur voor het verrichten van geluidsmetingen voor onze deelnemers.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
Bedrijfsvoeringskosten
Ontwikkelkosten
De bedrijfsvoeringskosten stijgen met C 259.000 (11,8%).
Het budget voor ontwikkelkosten wordt verhoogd met twee incidentele posten.
De ICT-kosten stijgen door hogere licentiekosten, onder meer door een
^
Implementatie zaaksysteem. Per 1 januari 2027 gaat de FUMO naar
toenemend gebruik van AI (Artificial Intelligence).
verwachting over op een nieuw zaaksysteem. Dit zal, vooral in de
De huisvestingskosten stijgen door hogere onderhoudskosten voor installaties,
raken met het nieuwe systeem. Hiervoor is een incidenteel budget
waar in de begroting geen ruimte voor was, maar die gezien de staat van
opgenomen van C 300.000.
beginperiode van 2027, leiden tot inefficiënties als gevolg van het vertrouwd
bijvoorbeeld het klimaatsysteem wel noodzakelijk zijn. In voorgaande jaren leidde dit tot een overschrijding van de begroting, die hiermee wordt voorkomen.
^
Doorontwikkeling P&O. Voor de doorontwikkeling van P&O is een incidenteel budget opgenomen van C 80.000. Onderwerpen die hierbij aan de orde
De overige bedrijfsvoeringskosten bestaan onder meer uit kosten voor het
komen zijn procesoptimalisatie, herijking beleidsstukken, vergroten van
wagenpark, administratiekosten, verzekeringen en abonnementen. Deze kosten
deskundigheid en professionaliteit, optimalisatie van functionaliteiten in
stijgen vooral als gevolg van indexeringen.
AFAS en structurele begeleiding bij WW en ziektewet instroom (FUMO is eigen risicodrager voor wat betreft WW).
Onvoorzien 8.3 Collectieve taken Het budget voor onvoorzien wordt gesteld op ^ van de begroting. In de begroting 2027 zijn 14.280 uren opgenomen voor de uitvoering van Sinds jaren is de post onvoorzien (C 100.000) niet aangepast en bedroeg in
collectieve taken. Dit is 7.080 meer dan in 2026. Dit wordt veroorzaakt door het
voorgaande jaren circa 0,4% van de begroting. De post onvoorzien telt mee voor
opnemen van 4 fte Omgevingsadviseurs en 3.000 uren ZZS. Daarnaast is zijn de
de bepaling van het weerstandsvermogen en zorgt hiermee voor meer financiële
uren bedrijvenlijst uit de collectieve taken gehaald en is de functionaris die deze
stabiliteit. Daarom wordt voorgesteld de post onvoorzien met ingang van 2027
taak vervult onder afdeling bedrijfsvoering opgenomen, zoals in werkelijkheid ook
standaard op ^ van de begroting te stellen.
het geval is.
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
De nadere uitwerking van de collectieve taken is onderdeel van ons
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
jaarprogramma uitvoering VTH-taken.
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
34
Q
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven
8.5 Investeringen
Op advies van de strategische stuurgroep Financiën en Flexibiliteit heeft het VTH-MO de FUMO de opdracht gegeven om in de begroting 2027 de
We verwachten in 2027 voor C 100.000 aan investeringen te doen in ICTgerelateerde zaken, zoals vervangingsinvesteringen in laptops en telefoons,
overhead als vaste begrotingspost op te nemen. Deze werkwijze sluit aan bij
maar ook investeringen in het netwerk.
de door OD-NL geadviseerde, toekomstbestendige financieringssystematiek voor omgevingsdiensten. Door de overhead los te koppelen van de productie
Ook verwachten we in 2027 voor C 250.000 aan investeringen te doen in een
(declarabele uren) verkleinen we het financiële risico bij onderproductie. Deze keuze past binnen de kaders van de Gemeenschappelijke Regeling en de
nieuw te betrekken huurpand. De besluitvorming hierover is nog niet definitief,
huidige financieringssystematiek van de FUMO. Op begrotingsbasis heeft dit geen invloed op de deelnemersbijdrage.
In onderstaande tabel zijn de tarieven voor 2027 opgenomen.
De financiële begroting 2027
TARIEFGROEP
UURTARIEF ZONDER OVERHEAD
INTEGRAAL UURTARIEF
Basistaken
nvt
e 73,06
e 136,27
Collectieve taken
nvt
O 73,06
e 136,27
Tariefgroep 1
e 45,00
e 108,00
Tariefgroep 2
e 59,00
e 122,00
Bijdragen per deelnemer
Tariefgroep 3
e 78,00
e 141,00
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
Tariefgroep 4
e 92,50
e 155,50
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
maar vooruitlopend op besluitvorming wordt hiervoor op deze wijze wel alvast investeringskrediet aangevraagd.
OMSCHRIJVING
Aanvullende en incidentele taken
Bijlagen
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
Tabel 13. tarieven 2027
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden
De basistaken, collectieve taken en aanvullende taken worden bij de deelnemers vooraf in rekening gebracht en afgerekend op basis van het uurtarief zonder
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
overhead. Voor incidentele taken en opdracht van niet-deelnemers wordt het integrale uurtarief gehanteerd.
O
35
r
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
7
BEDRAGEN (G X1.000)
2026
2027
2028
2029
2030
2031
BEGROTING
BEGROTING
BEGROTING
BEGROTING
BEGROTING
BEGROTING
Totale baten
23.424
26.656
27.904
29.210
30.577
32.008
Deelnemersbijdragen
21.541
24.927
26.175
27.481
28.848
30.279
6.2 6.3
Specifieke uitkeringen
614
614
614
614
614
614
Financiële baten
150
100
100
100
100
100
Overige baten
1.119
1.015
1.015
1.015
1.015
1.015
Totale lasten
23.425
26.656
27.904
29.210
30.577
32.008
Personeelskosten
19.161
21.493
21.493
21.493
21.493
21.493
Primair proces
13.518
15.115
15.115
15.115
15.115
15.115
Overhead
4.813
5.562
5.562
5.562
5.562
5.562
828
816
816
816
816
816
Overige personeelskosten
1.383
1.525
1.525
1.525
1.525
1.525
Kapitaallasten
240
274
274
274
274
274
2.189
2.448
2.448
2.448
2.448
2.448
ICT-kosten
824
927
927
927
927
927
Huisvestingskosten
732
834
834
834
834
834
Overige bedrijfsvoeringskosten
633
687
687
687
687
687
Onvoorzien
105
258
258
258
258
258
Ontwikkelkosten
272
658
658
658
658
658
Implementatie omgevingswet
75
0
0
0
0
0
Indexering
0
0
1.248
2.553
3.920
5.351
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Hieronder is het financieel meerjarenperspectief van de begroting opgenomen.
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten
7.2 7.3 7.4 8
8.6 Financieel meerjarenperspectief
Bijlagen
DVO's
Bedrijfsvoeringskosten
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
O
36
Tabel 14. meerjarenperspectief
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
2026
2027 BEGROTING
2028 BEGROTING
2029 BEGROTING
2030 BEGROTING
BEGROTING
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
VASTE ACTIVA
Financiële vast activa
15
15
15
15
15
Materiele vaste activa
850
650
525
400
200
865
665
540
415
215
VLOTTENDE ACTIVA
Overige vorderingen en overlopende activa
1.100
1.100
1.100
1.100
1.100
Liquide middelen
3.590
3.790
3.915
4.040
4.240
4.690
4.890
5.015
5.140
5.340
5.555
5.555
5.555
5.555
5.555
TOTAAL ACTIVA VASTE PASSIVA
De financiële begroting 2027
Eigen vermogen
800
800
800
800
800
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
Voorzieningen
55
55
55
55
55
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
BEDRAGEN (G X1.000)
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting
Lening (langlopende deel)
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan eén jaar
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
200
200
200
200
1.055
1.055
1.055
1.055
4.000
4.000
4.000
4.000
4.000
VLOTTENDE PASSIVA
Overlopende passiva
Bijlagen
200 1.055
TOTAAL PASSIVA
Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
500
500
500
500
500
4.500
4.500
4.500
4.500
4.500
5.555
5.555
5.555
5.555
5.555
Tabel 15. geprognosticeerde balans en toelichting
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden
In de geprognosticeerde balans is rekening gehouden met de volgende punten:
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
O
37
^
Afschrijvingen conform begroting en investeringen in de periode 2026 - 2030;
^
Van de lening van C 1 miljoen is C 0,8 miljoen direct aflosbaar en daarmee onder de vlottende passiva verantwoord.
Inhoudsopgave
Bijlagen
1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
Algemene ontwikkelingen 5.1 5.2 5.3
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
9
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7
Bijlagen
Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
O
In bijlage 1 zijn vier overzichten opgenomen met specificaties van de deelnemersbijdrages. ^
38
In tabel 16 is een totaalspecificatie opgenomen van de deelnemersbijdrage voor 2027.
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
Bijdragen per deelnemer
^
In tabel 17 is een specificatie opgenomen van de ontwikkeling van de deelnemersbijdrage 2027 ten opzichte van 2026.
^
In tabel 18 is het overzicht opgenomen van het aantal basistaakbedrijven per categorie.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
5
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
De financiële begroting 2027 8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Bijlagen
BASISTAKEN
PLUSTAKEN
Achtkarspelen
774.555
306.820
40.382
-
69.876
357.477
Ameland
148.805
51.379
19.731
-
9.058
68.637
Dantumadiel
540.329
165.901
87.039
-
34.434
252.955
De Fryske Marren
1.536.193
612.507
81.593
-
130.212
711.881
Harlingen
664.596
212.076
96.458
-
47.777
308.285
Heerenveen
1.020.179
413.199
52.614
-
83.152
471.213
135.970
844.216
Leeuwarden
1.829.001
727.123
121.693
-
Noard-East Fryslân
1.513.640
555.758
129.313
-
131.944
696.626
Ooststellingwerf
795.079
330.290
25.712
-
71.210
367.868
Opsterland
703.488
302.517
13.746
-
61.451
325.774
Schiermonnikoog
55.561
18.833
7.198
-
3.811
25.719
Smallingerland
980.396
361.842
93.662
-
73.026
451.866
Súdwest-Fryslân
2.779.594
1.212.226
23.088
-
255.585
1.288.695
Terschelling
261.699
83.097
42.330
-
16.210
120.061
Tytsjerksteradiel
790.538
294.990
72.476
-
59.753
363.319
Vlieland
99.022
26.055
22.572
-
4.896
45.500
1.504.308
556.026
123.516
-
130.304
694.463
732.779
317.767
9.037
-
66.558
339.417
Subtotaal
16.729.763
6.548.404
1.062.160
-
1.385.227
7.733.971
Provincie Fryslân
8.150.885
1.708.652
2.342.561
-
292.228
3.807.443
46.753
-
46.753
-
-
-
Waadhoeke Weststellingwerf
Bijdragen per deelnemer
OVERHEAD
TOTALE BIJDRAGE
DEELNEMER
5.1 5.2 5.3
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
COLLECTIEVE OPDRACHTEN INCL KETENTOEZICHT
OVERIGE OPBRENGSTEN
Algemene ontwikkelingen
6.2 6.3 7
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer
Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân
Wetterskip
Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer
Specifieke uitkeringen
613.916
-
-
613.916
-
-
Rente opbrengsten
100.000
-
-
100.000
-
-
Bijlage 4: Overzicht taakvelden
Overige opdrachten incidenteel
1.014.961
-
-
1.014.961
-
-
Bijlage 5: Risicoanalyse 2027
Eindtotaal
26.656.278
8.257.056
3.451.475
1.728.877
1.677.455
11.541.414
Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead
Tabel 16. specificatie bijdrage per deelnemer
O
39
Inhoudsopgave
Ontwikkeling deelnemersbijdrage
1
Inleiding
2
In één oogopslag
3
Managementsamenvatting
4
De bestuurlijke behandeling
DEELNEMER
5
Algemene ontwikkelingen
Achtkarspelen
632.779
774.555
141.776
22,4^i
5.1 5.2 5.3
Ameland
128.958
148.805
19.848
15,4^i
6
Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 6.3
7
Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid
b
c s b -/- a
TOTALE BIJDRAGE BEGROTING 2026
TOTALE BIJDRAGE BEGROTING 2027
MUTATIE
Dantumadiel
502.440
540.329
37.889
7,5^i
De Fryske Marren
1.251.754
1.536.193
284.439
22,7^i
Harlingen
596.314
664.596
68.281
H.5%
Heerenveen
882.000
1.020.179
138.179
15,7^i
Leeuwarden
1.551.933
1.829.001
277.068
17,9^i 13,3^i
Noard-East Fryslân
1.335.654
1.513.640
177.986
Ooststellingwerf
791.515
795.079
3.564
0,5^i
Opsterland
601.309
703.488
102.179
17,0^i
Schiermonnikoog
50.121
55.561
5.440
10,9^i
De financiële begroting 2027
Smallingerland
846.960
980.396
133.436
15,8^i
8.1 8.2 8.3
Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken
Súdwest-Fryslân
2.317.679
2.779.594
461.915
19,9^i
8.4
Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting
8.5 8.6 8.7 9
Programma milieu Programma bedrijfsvoering
Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 7.3 7.4
8
Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering
a
Bijlagen
Terschelling
207.407
261.699
54.292
26,2^i
Tytsjerksteradiel
687.278
790.538