Bijlage 1 - Jaarstukken gemeente Súdwest-Fryslân 2024

39.

De agrarische collectieven blijven we faciliteren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Meerdere stakeholdersoverleggen SWF met landschapspartners, minimaal 4x per jaar. - Een jaarlijks samenwerkingsoverleg met collectief Súdwestkust. Toelichting: - Gebiedspartners/stakeholders. Er is regelmatig overleg. O.a. gekoppeld aan consequenties wegvallen mestderogatie. - Ús PLG. In de Uitvoeringsagenda 2025 is een verdere verkenning/agendering van onderwerpen opgenomen. Ook afgestemd op dynamiek actuele ontwikkelingen. Bijv. inzet bedrijfsgerichte doelsturing.

40.

We geven steun aan het weidevogelbeheer. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete projecten weidevogelbeheer. - Provinciale monitoring van weidevogelbeleid (waar mogelijk doorvertaald naar het SWFgrondgebied. Toelichting: - Aanvalsplan Grutto. Bespreking mogelijkheden en aanpak in gebieden. - GLB-aanvraag verhogen peilen (zie punt 38 gebied Idzegea, maar ook daarbuiten): ontwikkelingen afwachten. Meekoppelmogelijkheid weidevogelbeheer. - Afstemming over o.a. de inzet van het Aanvalsplan Grutto in samenhang met de FPLGaanpak (c.q. het vervolg hierop) biedt mogelijkheden om tot de inzet van concrete projecten te komen. Mogelijkheden worden onderzocht (o.a. in overleg met collectief Súdwestkust). Ook de gewijzigde inzet van middelen binnen de Europese GLB-regeling (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) geeft extra ruimte om stappen te zetten. De

Pagina 63 van 219

O24.003054

beschikbaarheid van langjarige structurele middelen voor vergoedingen is een belangrijk zorgpunt. Zie bij punt 37 de extra ruimte die met meer middelen voor agrarisch natuurbeheer (vanaf 2026) kan ontstaan. Overigens is het broedseizoen 2024 zeer slecht verlopen (hoewel formele rapportages nog moeten verschijnen). Door diverse omstandigheden was de predatiedruk dit jaar zeer fors. De motivatie in gebieden hooghouden is een aandachtspunt.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Faciliteren landbouwsector naar toekomstbestendig ondernemen

271

256

200

200

200

Natuurinclusief pachtbeleid (Lagere pachtinkomst)

20

20

20

20

20

Insectennetwerk

150

150

150

150

150

41.

Sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen. - Integrale ruimtelijke visie voor Sneek. - Integrale aanpak in gebieden samenhangende acties. Toelichting: Aan de verschillende, integrale gebiedsagenda’s wordt gewerkt, met als insteek de diverse opgaven per gebied op een integrale manier op te pakken. Het project voor de nieuwe Ruimtelijke Strategie Sneek 2050 loopt volop. De eerste resultaten (analyses) zijn opgeleverd. Door vertraging van het vervolgproces (hoofdzakelijk veroorzaakt door capaciteitsproblemen zowel intern als extern) is de oplevering uitgesteld. De aanvankelijke geplande vaststelling in 2024 wordt daarom verschoven naar 2025. Tevens wordt, parallel hieraan, gewerkt aan de omgevingsprogramma’s (visies) voor de binnenstad en Spoorzone-Veemarktterrein in Sneek. Deze worden ook in 2025 opgeleverd.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Sterke, aantrekkelijke stads en dorpskernen

250

250

250

250

250

Motie vergroening dorpen/steden

50

50

50

50

50

42.

We zetten in op het gebruik van restwarmte en gebruik maken van geo- en aquathermie waar dit mogelijk is zoals in Bolsward en Heeg. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bronnenstrategie (per kern). Toelichting: Afgelopen half jaar is duidelijker geworden dat een bronnenstrategie nodig is voor de realisatie van de warmtetransitie (warmtenetten). Onderdeel van deze bronnenstrategie is het samenspel tussen diverse bronnen zoals restwarmte, aquathermie, aardgas/groengas, collectieve luchtwarmtepomp etc. Hiermee kan worden gestuurd op leveringszekerheid en betaalbaarheid van de warmtetransitie. Hierdoor kiezen we per kern de optimale bron(nen). De bronnenstrategie is leidend over het speerpunt en kan betekenen dat er andere bronnen in Bolsward en Heeg komen. De eerste stappen zijn inmiddels gezet om tot een goede bronnenstrategie te komen. Verwachting is dat er in Q1 van 2025 een concept bronnenstrategie ligt voor een aantal kernen. De overige kernen volgen later samen met een aantal potentiestudies voor diverse warmtebronnen. In de contourennota energiebronnen (in wording) wordt op hoofdlijnen naar de wenselijkheid van verschillende bronnen gekeken en worden beleidsuitgangspunten geformuleerd.

Pagina 64 van 219

O24.003054

43.

We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaat: Er ligt een onderzoek gemeentelijk energiebedrijf en er wordt een aanvullend onderzoek gedaan (Q2 afgerond). Toelichting: Na het afronden van het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf is een notitie opgesteld voor de oprichting van een gemeentelijk energiebedrijf. Hierin staat dat de gemeente een cruciale rol heeft binnen de lokale energie- en warmtetransitie. Samenwerken met initiatiefnemers uit de mienskip zorgt voor een lokale borging van opwek en levering van energie. Naar aanleiding van de raadsbijeenkomst is een aanvullend onderzoek uitgevraagd over het energiebedrijf. Dit onderzoek is in Q2 afgerond. Na de informerende bijeenkomst van 2 oktober is het raadsvoorstel eind Q3 op route gebracht en op 19 december 2024 vastgesteld door de raad.

44.

We stimuleren zonnepanelen op daken van bedrijven, verenigingen en huizen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitwerking zonnepanelenbeleid vindt plaats. Toelichting: We werken aan toekomstige ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie (en opslag) en bestuurlijke uitgangspunten van de toekomst van het energiesysteem voor SWF. De omvang en impact van de energietransitie tot 2050 wordt op hoofdlijnen beschreven in de contourennota energiebronnen. De contourennota komt in april 2025 in de raad en dient als onderbouwing en context voor alle nodige energiebronnen (inclusief opslag en infra). Zonnepanelenbeleid volgt logischerwijs na de contourennota energiebronnen. Bij zonnedaken van bedrijven is de netcongestieproblematiek nog steeds een knelpunt. Oplossingen worden onderzocht (o.a. in bedrijventerreinen aanpak van de Hemmen). Aandacht voor zon op dak voor woningeigenaren loopt conform planning o.a. via het Duurzaam Bouwloket.

46.

We zetten volop in op energiecoaches en onafhankelijk advies en ondersteuning bij het isoleren van woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Communicatieplan en aanpak vastgesteld. Toelichting: De energiecoach heeft in 2024 structureel een plek gekregen binnen de organisatie. Onderdeel van SWF Tichtby. Alle medewerkers binnen Tichtby worden tevens energiecoach. De opleiding start eind maart 2025. Daarnaast blijft de gemeente samenwerken met initiatieven van onderop via de Lokale Aanpak Isolatie. Er zijn twintig vrijwilligers opgeleid tot energiecoach voor laagdrempelig advies aan huis.

47.

Er komen fysieke punten om inwoners laagdrempeliger kennis te laten maken met duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitvoer van het plan (kerngericht). Toelichting: Naast het Duurzaam Bouwloket kan SWF Tichtby worden ingezet voor vragen van inwoners over de energietransitie en bijbehorende subsidies. Dit is gemeentebreed. Zij beantwoorden bijvoorbeeld vragen over het aanvragen van de NIP gelden.

Pagina 65 van 219

O24.003054

48.

Samen met de verantwoordelijke netbeheerders maken we het elektriciteitsnet snel toekomstbestendig en zoeken we naar passende oplossingen voor het overschot van duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Versnelling trajecten robuust netwerk (o.a. bouw onderstation). - Concrete lokale oplossingen, o.a. met bedrijven Hemmen. Toelichting: Vertraging realisatie verzwaring elektriciteitsnet – netcongestie duurt langer In juni 2024 zijn we geconfronteerd met een enorme vertraging van het netverzwaring- en uitbreidingsprogramma NuLelie van Liander. Voor een 12-tal locaties in SWF is een vertraging afgekondigd die varieert tussen de 2 en 12 jaar. Ook de realisatie van een nieuw onderstation Sneek is vertraagd. Liander is voor de nieuwe locatie afhankelijk van Tennet, die bezig is met een haalbaarheidsstudie. In Bolsward wordt momenteel door zowel Tennet als Liander gebouwd aan een nieuw 110/20kv station, met een verwachte realisatiedatum van eind 2025/begin 2026. Of de stroom op de plek van bestemming kan komen hangt echter af van de aanwezigheid en aansluiting van het verzwaarde middenspanningsnet. De vertraging NuLelie betekent voor Bolsward dat er naar verwachting per 2028-2030 extra capaciteit beschikbaar is en voor Sneek pas vanaf 2036-2038.

De impact hiervan is in december met college gedeeld en wordt op 26 maart tijdens een informerende bijeenkomst met de raad gedeeld. De woningbouw, bedrijven en nieuwe bedrijventerreinen ervaren de grootste hinder van de vertraging. De noodzaak om intern te coördineren, regie te voeren, samen te werken en af te stemmen op het onderwerp netcongestie is zowel ambtelijk als bestuurlijk onderschreven. In Q1 2025 wordt daarom gewerkt aan een organisatieplan om het onderwerp beter te beleggen in de organisatie en in beeld te brengen met welke extra kosten eventueel rekening moet worden gehouden. Bedrijventerrein aanpak Om ondanks de netcongestie toch te verkennen hoe we op de bedrijventerreinen extra elektriciteit beschikbaar kunnen krijgen zijn we op de Hemmen 1 &2 met de VOS de pilot bedrijventerreinaanpak gestart. De 1e fase, het in beeld brengen van het energiegebruik en de behoefte in de komende 5 jaar, is afgerond. Voor de 2e fase gaan we aan de slag met het ontwerpen van scenario’s voor slimmer elektriciteitsgebruik door samen te werken. Hierbij wordt gekeken naar energieprofielen, opwekmogelijkheden, afname, opslag en slim energiemanagement. We doen dit samen met de VOS, de bedrijven en experts. Deze aanpak is nog urgenter geworden omdat via het elektriciteitsnet er nu veel langer op stroom gewacht moet worden.

Het vestigings- en ondernemersklimaat hebben hier onder te leiden. Deze aanpak wordt hierna verder uitgerold naar andere bedrijventerreinen in Sneek en andere kernen.

Pagina 66 van 219

O24.003054

3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten

21 Wonen

Primitieve Begroting na begroting wijziging

Rekening 2024

Voordeel / Nadeel

6.836

34.213

12.638

21.575

V

22 Werken

7.968

12.315

16.030

-3.714

N

23 Mobiliteit

27.369

30.909

30.385

524

V

24 Leefomgeving

33.928

35.658

35.263

395

V

Totaal lasten

76.101

113.095

94.316

18.779

V

Primitieve Begroting na begroting wijziging

Rekening 2024

Voordeel / Nadeel

Baten

21 Wonen

3.684

32.430

9.932

-22.498

N

22 Werken

6.265

7.071

11.612

4.541

V

23 Mobiliteit

3.426

4.662

4.852

189

V

24 Leefomgeving

22.663

23.274

24.670

1.396

V

Totaal baten

36.038

67.438

51.065

-16.372

N

Saldo baten en lasten

-40.063

-45.657

-43.251

2.407

V

Toevoegingen (in reserve)

-335

-17.981

-18.075

-94

N

Onttrekkingen (uit reserve)

449

21.356

21.224

-133

N

-39.949

-42.282

-40.102

2.179

V

Mutaties reserves

Gerealiseerd resultaat

Pagina 67 van 219

O24.003054

2.2.3.

Programma 3: Bestuur

1. Wat hebben we bereikt? De gemeente Súdwest-Fryslân kenmerkt zich door een groot waterlandschap, veelkernigheid & de Mienskip, niche-ondernemerschap (specialisatie) en heeft veel rijk cultuurhistorisch erfgoed. De gemeente is een aantrekkelijk woon- en leefgebied, door het bijzondere landschap én de sterke sociale samenhang. Een regio met een uitgestrekt landelijk gebied met veel dorpen, wijken en zes van de 11 Steden. Het bestuur is Grutsk op de gemeente Súdwest-Fryslân en wil graag Tichtby de Mienskip zijn. Door dichtbij te zijn, bij de lokale mienskip, kunnen we de kracht die daar schuilt optimaal ondersteunen. Ook in 2024 hebben we daar dan ook volop op ingezet. Continu op zoek naar de beste manieren om onze diensten te verlenen, inwoners, dorpen en wijken te ontmoeten en in gesprek te gaan en te blijven. Daarbij waar nodig zaken lokaal te organiseren en te verbinden, ook digitaal. Met een sterke focus op het behoud van de Brede Welvaart, ook in tijden van grote opgaven en financiële uitdagingen. In 2024 zijn we dan ook gestart met een brede analyse om de financiële gevolgen van de sterk dalende rijksbijdragen te duiden en te komen tot aanpak voor een sluitende meerjarenbegroting.

Samen met de raad hebben we als bestuur verschillende begrotingsscenario’s verkend en zijn er ambtelijk vele voorstellen gemaakt die als kansrijke sporen worden gezien om onze begroting vanaf 2025 om te buigen naar een sluitend meerjarenperspectief. Daarbij is ons externe netwerk ook van groot belang. We hebben doorgewerkt aan het versterken van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk van de gemeente door relaties op te bouwen met relevante spelers. Zowel in brede zin voor de positionering van de gemeente als op dossiers, toewerkend naar een vernieuwde Public Affairs agenda op basis van de strategische doelen van de gemeente. Samenwerken met landelijke en regionale partners zoals de Vereniging van Friese Gemeenten, het Fries Stedelijk Netwerk (F4), Samenwerkingsverband Noord-Nederland en de Regiogemeenten (R8) loont, een belangrijk resultaat is de toekenning van de Regiodeal in 2024. Veiligheid is en blijft een belangrijk thema in onze samenleving en is een essentieel fundament voor een duurzame toekomst en brede welvaart. We zoeken altijd passende combinaties van preventie en repressie binnen de diverse domeinen van veiligheid (sociale en fysieke veiligheid). Het accent ligt op preventie; we willen zoveel mogelijk naar de voorkant, risico’s beheersen. Maar waar nodig handhaven - we zetten tijdig en gericht onze instrumenten in.

Prioritaire thema’s uit het Integraal Pagina 68 van 219

O24.003054

VeiligheidsPlan helpen ons in de wijze waarop we met de beschikbare middelen en capaciteit om kunnen en willen gaan. Hierbij wordt rekening gehouden met onvoorziene gebeurtenissen en de uitkomsten van de in 2024 verschenen Veiligheidsmonitor, maar ook met nieuwe fenomenen zoals anti-institutioneel extremisme en soevereinen. Als gemeente zijn we er voor iedereen; „Minsken kinne ús wol opjaan, mar wy jouwe harren net op”. Door dichtbij te zijn, goed te luisteren, inwoners serieus te nemen én actief te betrekken bij beleid. In een dynamische samenleving is het essentieel dat de gemeente qua organisatie en Mienskip wendbaar en weerbaar is. Kritiek en maatschappelijk ongenoegen horen bij een democratische samenleving, maar we zien dat maatschappelijke onrust steeds sneller kan ontstaan, vooral rondom complexe vraagstukken. Dit maakt het uitdagender om als gemeente besluiten te nemen die niet bij iedereen in goede aarde vallen. Tegelijkertijd vraagt de actualiteit om een versterking van de weerbaarheid van onze samenleving tegen uiteenlopende dreigingen, zoals cyberaanvallen, desinformatiecampagnes en andere verstoringen die de stabiliteit kunnen ondermijnen. De gemeente zet zich in voor een open en constructieve dialoog met inwoners en maatschappelijke partners.

We streven naar een bestuurscultuur waarin ruimte is voor kritiek en debat, maar waarin we ook gezamenlijk werken aan oplossingen en toekomstbestendige keuzes maken. Daarnaast volgen we de oproep van het Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) om als lokale overheid actief te investeren in weerbaarheid en veerkracht. Dit doen we door samen te werken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om zo de kwetsbaarheid voor crises, rampen en andere dreigingen te verminderen. In dat kader onderzoeken we tevens de mogelijkheden om ons aan te sluiten bij een Towndeal, een samenwerkingsverband waarin overheden, bedrijven en de gemeenschap gezamenlijk werken aan het versterken van de weerbaarheid van de lokale samenleving. Met deze aanpak bouwen we aan een bestuursstijl die vertrouwen en betrokkenheid vergroot, terwijl we tegelijkertijd zorgen voor een veilige en stabiele toekomst voor onze inwoners. Het lokaal bestuur speelt een sleutelrol in het faciliteren van samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke organisaties en overheden. Door het bevorderen van transparantie, participatie en het versterken van vertrouwensbanden, kan worden bijgedragen aan een samenleving waarin burgers zich gesteund voelen en actief kunnen bijdragen aan gezamenlijke oplossingen.

Dit vraagt om een proactieve en open houding, waarbij ruimte wordt gecreëerd voor initiatieven die de sociale cohesie en veerkracht van de gemeenschap versterken. De vele ontwikkelingen, ambities en grote complexe opgaven vragen veel van onze ambtelijke organisatie. Wij zijn dan ook grutsk op de inzet die onze medewerkers dagelijks laten zien voor onze Mienskip!

2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Hoofdtaakveld: Bestuur Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Bestuur 1.

We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We creëren overzicht van externe middelen die andere partijen investeren in projecten waaraan ook wij bijdragen. Toelichting: Er wordt actief gezocht naar Europese samenwerking op de thema’s waterstof, circulaire economie en gastvrijheidseconomie. In 2024 hebben we ingezet op een aantal Europese

Pagina 69 van 219

O24.003054

projecten rondom deze thema’s. Parallel zorgen we in Noord-Nederland voor afstemming en waar mogelijk samenwerking op deze dossiers met SNN-partners en andere stakeholders. De Europese commissie heeft onze subsidieaanvraag Frisian Lakes niet toegekend met een subsidie. Er was een minimum aantal punten ingesteld om in aanmerking te komen voor subsidie. Dit minimum aantal punten is gehaald, maar er waren twee andere aanvragen die een hogere score hebben gehaald. We zijn samen met EuropaPact Fryslân aan het onderzoeken of we ons project bij een ander Europees programma in kunnen dienen. In 2025 gaan we verder met dit onderzoek. De Europese Commissie heeft eind 2024 onze aanvraag voor het project ECOBoost definitief goedgekeurd (ECOboost is een project waarbij MKB-ondernemingen ondersteund worden met een Energiecoach). Begin 2025 wordt dit project verder uitgewerkt en worden er afspraken gemaakt met de Europese Commissie. Verder hebben we mogelijke Europese projecten verkend om in 2025 een aanvraag voor te doen. Zo zijn we gaan voorsorteren op een project dat voortbouwt op onze uitwisseling met Denemarken rondom het thema energietransitie. 2.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er wordt een integraal procesaanpak opgesteld voor de realisatie van de waterstofhub, waarin ook de ambities zijn verwoord. Toelichting: In oktober 2024 heeft het college besloten dat de elektriciteitsaansluiting niet wordt voortgezet. De gemeente neemt een faciliterende rol in voor de waterstoffabriek in Bolsward. Dit betekent niet dat er helemaal niets meer met waterstof in SWF wordt gedaan. In tegendeel, er zijn inmiddels zeven marktpartijen geïnteresseerd om een waterstoffabriek in Bolsward te bouwen. Daarnaast hebben we ons netwerk ingezet om de haalbaarheid van het project te vergroten. Dit door o.a. subsidies vanuit Europa en Nederland goed in te zetten. De markt pakt het project verder op en de gemeente blijft communiceren over de haalbaarheid en wenselijkheid van waterstof in Bolsward.

3.

We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nodigen onze partners proactief uit om ons te helpen in het realiseren van onze ambities. We willen een vertrouwde en betrouwbare partner zijn voor externe partijen. Toelichting: We werken aan het versterken van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk van de gemeente door relaties op te bouwen met relevante spelers. Dit is zowel in brede zin voor de positionering van de gemeente als op dossiers. We werken aan een vernieuwde Public Affairs agenda op basis van de strategische doelen van de gemeente. Op Europees gebied zijn er gesprekken geweest tussen het Clean Hydrogen Partnership (om het project Energiestad Bolsward verder te helpen en Europese samenwerkingsmogelijkheden te verkennen) en een aantal Deense regio’s (kennisuitwisseling op het gebied van collectieve warmtenetten door een subsidie van het Deens ministerie van Klimaat). In Q2 heeft de gemeente op verschillende dossiers gewerkt aan stabiele en sterke belangenbehartiging met bondgenoten. Met de F4 steden is de propositie Verstedelijkingsstrategie aangeboden aan demissionair minister Hugo de Jonge. Met de samenwerkende overheden en bedrijven is in Nieuwspoort aan Tweede Kamerleden aandacht gevraagd voor de verruiming van de sluis Kornwerderzand.

Met gemeente Heerenveen en in een landelijke lobbysamenwerking zet de gemeente zich in voor behoud van het ziekenhuis in Sneek. Dit zijn enkele voorbeelden. In Q3 zijn bestuurlijke landelijke en Europese afspraken geweest. Ook in Noordelijk verband verstevigen we de positie. In de lobbysamenwerking met Heerenveen werken we open en eerlijk samen voor het behoud van ziekenhuizen. We hebben diverse afspraken gemaakt, met Tweede Kamerleden en DG’s van ministeries. Een werkbezoek van Tweede Kamerleden aan de Sluis bij

Pagina 70 van 219

O24.003054

Kornwerderzand is geweest om het belang aan te tonen van de sluis voor de gemeente en de partners. In september is een delegatie van de Baltische Staten op bezoek geweest om zich te laten voorlichten over onze ideeën over de Energietransitie. Dit was een vervolg op het bestuurlijke bezoek aan Estland in 2023. We onderzoeken de mogelijkheden om hier aan structurele kennisdeling te doen. In december vonden de volgende werkbezoeken plaats om in gesprek te gaan over de toekomst van (ziekenhuis)zorg in de regio: - werkbezoek van directeur-Generaal Curatieve Zorg van ministerie van VWS, mw. Goezinne, aan Zorgbelang Fryslân. - werkbezoek van Nieuw Sociaal Contract (mw. Jansen en dhr. Soepboer) op uitnodiging van ons en gemeenten Heerenveen. 4.

Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zien een Regiodeal als de unieke kans om een flinke impuls te geven aan de opgaven in de regio. De aanvraag van een Regiodeal wordt in november ingediend. In het voorjaar van 2024 wordt duidelijkheid verwacht over de toekenning. Toelichting: De Regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van 17,5 miljoen euro in onze regio Zuidwest-Friesland. Alle partners hebben ingestemd met het convenant en dit is door de minister ondertekend. Daarmee komen ook de middelen beschikbaar vanuit het Rijk. Op basis van het convenant werken we verder aan een programmaplan en organisatie. We verwachten dat we aan het einde Q1 2025 onder de nieuwe organisatie met de uitvoering aan de slag kunnen.

5.

Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: - We starten met vijf verkenningen, om de Friese IJsselmeerkust te versterken, te verbeteren en te verfraaien. Het Rijk stelt hiervoor ruim 13 miljoen beschikbaar. Toelichting: De vijf verkenningen zijn in april 2024 gestart, los van de financiering vanuit het Rijk. Deze financiering van 13 miljoen is bestemd voor de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ). Naast de Rijksbijdrage draagt de Regio (Provincie en de gemeenten De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân) ongeveer 5 miljoen bij voor het realiseren van de maatregelen VFIJ. Inmiddels is binnen VFIJ gestart met de uitvoering van het project Mokkebank en is de zwemtrap in Laaxum klaar. In augustus 2024 is gestart met de werkzaamheden in de Workumerwaard/ Stoenckherne. De strekdam It Soal is in voorbereiding. Inzet is het versterken, verbeteren en verfraaien van de Friese IJsselmeerkust.

De projecten Versterken Friese IJsselmeerkust, projecten Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), Beleef Kornwerderzand, havens Laaxum en Makkum en de verkenningen maken onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust. Dit is een samenwerking van de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân. De uitkomsten van de verkenningen worden in 2025 gedeeld in de stuurgroep Súdwesthoek en met de betrokken organisaties Wetterskip, provincie en DFM en SWF en krijgen vandaaruit een vervolg binnen het (uitvoerings)programma Friese IJsselmeerkust.

6.

Als 90.000+ gemeente vinden we het belangrijk om samen te werken en ons te positioneren in netwerken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zijn lid van Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) en de R8. Vanuit die positie zitten we direct aan tafel bij het netwerkenoverleg van de VNG en hebben daardoor positie.

Pagina 71 van 219

O24.003054

Toelichting: Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) heeft verschillende evenementen georganiseerd waarop een podium voor Súdwest-Fryslân is gegeven: Europees verkiezingsdebat en Noord in Nieuwspoort bijvoorbeeld. Verder hebben ze zowel Europees als nationaal gesprekken georganiseerd met politici of hoge ambtenaren. Deze gesprekken gaan dan bijvoorbeeld over de thema’s Energie, Mobiliteit, Landbouw en Circulaire Economie. In deze gesprekken heeft de gemeente kunnen laten zien waar het voor staat, én waar het tegenaan loopt. De gemeente is medeoprichter en voorzitter van netwerk R8 voor regiogemeenten van formaat met veel kernen. Vanuit de voorzittersrol van de gemeente voor de R8 zat de gemeente in 2024 aan tafel bij overleg van de VNG met de andere netwerken, te weten G40, M50, P10 en K80. De gemeente is een stabiele partner voor de VNG in de lobby richting de kabinetsformatie, zowel voor de VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord als voor de hoorzitting van de nieuwe bewindslieden. Met de R8 hebben we ook aan tafel gezeten bij de VNG én ministeries over diverse onderwerpen. Elke Regio Telt is hier een goed voorbeeld van. Daarnaast is de gemeente actief in diverse andere netwerken, zoals de VNG groepen voor de lobbyisten op nationaal en Europees niveau. Op dossiers werken we ook samen.

Voor het gezondheidslandschap bijvoorbeeld in de landelijk lobbysamenwerking van gemeenten met een regionaal ziekenhuis. Hier houden we nauw contact en bieden we onze hulp en zijn we als eerste op de hoogte. Het doel is om dit op meer dossiers te ontwikkelen voor de gemeente. De F4 als stedelijk netwerk vervult een cruciale functie in Noord Nederland (Drachten (gemeente Smallingerland), Heerenveen, Leeuwarden en Sneek (gemeente Súdwest-Fryslân)). Samen vormen zij een Fries Stedelijk Netwerk waarin wordt samengewerkt op het gebied van woningbouw en economie en dragen bij aan de nationale woningbouwopgave en bieden (nieuwe) Friezen een thuis in een groene, gezonde stedelijke omgeving. De F4 hoort als stedelijk netwerk in de Nota Ruimte thuis, als vitale, sterke steden. In 2024 boden de F4 wethouders de minister aan om als 'Fries stedelijk netwerk' 25.000 woningen extra te bouwen in Fryslân, boven op de bestaande woningdeal van de provincie voor 20.000 woningen. De F4 samenwerking wordt vaker ingezet, niet alleen economisch maar ook op andere dossiers en de verbinding tussen dossiers, zoals economie en gezondheid. Zo zijn er afspraken geweest over het ziekenhuis. In de VFG werken de 18 Friese gemeenten samen om één geluid naar VNG te organiseren. Vooral op de gemeentefinanciën werd in 2024 gezamenlijk inspanning geleverd.

Vanuit de VFG is er een plek aan tafel in de begeleidingscommissie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en is er een ambtelijk bezoek geweest van de ministeries aan de regio. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) behartigt de belangen en fungeert als kennisplatform voor alle Nederlandse gemeenten. De belangrijkste taken van de VNG zijn het faciliteren en uitvoeren van kennisdeling, belangenbehartiging en dienstverlening. Om ervoor te zorgen dat gemeenten hun vele taken goed kunnen uitvoeren, komt de VNG -samen met gemeentebestuurders- op voor de belangen van gemeenten. Vanuit de VNG wordt een krachtig geluid van gemeenten gegeven op de ministeries en in de Tweede en Eerste Kamer en in het Europees Parlement. Eén van de voorbeelden was de aangenomen motie voor medewerkers van de sociale werkvoorzieningen waarin de regering werd opgeroepen dat ongelijke behandeling moet stoppen. Ook het invoeren van het rijbewijs als geldig legitimatiebewijs voor inwoners die een minimaregeling willen aanvragen is één van de zaken waarvoor Súdwest-Fryslân succesvol agendeerden. Vooral de gemeentefinanciën is een onderwerp waar de VNG actief in is, dit loopt via de VFG/VGG naar VNG.

Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VNG toonden gemeenten zich eensgezind en actiebereid over de resoluties over onder meer taken en middelen in balans en het Integraal Zorgakkoord. Burgemeester De Vries leverde als voorzitter van de R8 een bijdrage aan het podiumgesprek, samen met de voorzitters van de andere netwerken. Pagina 72 van 219

O24.003054

7.

We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 8. Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. De eerste ronde heeft hiervan in 2024 plaatsgevonden. Zie ook punt 4: regiodeal. In 2025 volgen diverse voorstellen richting raad over kaders en inzet van het ontwikkelfonds, ook in samenhang met proces begroting. Ook hier zal de mogelijkheid van cofinanciering (bijvoorbeeld uit de regiodeal/ bijdrage Rijk) een belangrijk afwegingskader zijn.

8.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: - We investeren in trajecten en projecten, samen met partners. Waarbij één van de doelen is om subsidies te laten toevloeien naar (Súdwest)Fryslân en ons bedrijfsleven. Toelichting: De regiodeal is ingediend en goedgekeurd, zie ook actiepunt 4. In 2024 hebben we ingezet op een aantal trajecten om een Europese subsidieaanvraag te doen. Deze projecten gaan onder andere over de thema’s gastvrijheidseconomie, energietransitie en waterstof. Voor het project ECOboost hebben we in 2024 goedkeuring gekregen (zie ook actiepunt 1). Nationaal houden we de mogelijkheden in het ophanden zijnde regeerakkoord in de gaten. Via onze contacten bij de VNG zijn we al eerste op de hoogte. Daarnaast vindt op dossiers verkenning plaats van bestaande regelingen, zoals de subsidie voor snelfietsroutes. We analyseren het regeerprogramma om te komen tot lobbykansen en mogelijke financieringskansen.

9.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bij de programmabegroting zetten we in op het smarter formuleren van doelstellingen, zo veel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren en een ruime behandeltijd in de raad voor de programma-begroting. Toelichting: In de begroting 2024 zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus).

10.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities welke zijn weergegeven in het coalitieakkoord.

Pagina 73 van 219

O24.003054

Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf in collegevoorstellen wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud. Elke wethouder heeft zijn eigen taakgebied of portefeuille, bijvoorbeeld onderwijs, openbare werken, financiën, huisvesting, sport en cultuur. Tegelijkertijd is het gemeentebeleid een zaak van het college als geheel. Dat noemen we collegiaal bestuur. Burgemeester en wethouders beslissen bij meerderheid van stemmen. 11.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur. Toelichting: De Ontwikkelgroep Inwonerparticipatie, een breed samengestelde ambtelijke werkgroep is in 2024 gestart en ondersteunt de Beleidsmedewerker Inwonerparticipatie. Deze adviseur werkt samen met een breed samengestelde ambtelijke werkgroep en spreekt met inwoners over inwonersparticipatie. In 2024 is een processchets gemaakt waarin staat welke stappen er gezet moeten worden om tot een gedragen participatieverordening te komen. Verder sluit de adviseur aan bij de raadswerkgroep ‘versterken lokale democratie’ en houdt hen actief op de hoogte van ontwikkelingen. Met alle informatie die is opgehaald, wordt er in 2025 aan een visiedocument gewerkt die samen met de participatieverordening zal worden vastgesteld vóór 1 januari 2027. In de tussentijd worden er dagelijks stappen gezet om de kwaliteit van inwonersparticipatie te verbeteren, door o.a. het adviseren en ondersteunen van de ambtelijke organisatie bij (grote) participatietrajecten.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

50

50

50

50

50

Lokale democratie

Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Dienstverlening 12.

Inwoners en ondernemers in nood weten de regelingen en mogelijkheden te vinden door een actieve rol vanuit de gemeente. Niet met ingewikkelde formulieren, maar een direct telefoonnummer en een Whatsapp service. Indicatoren/te behalen resultaat: - De werkwijze van SWF Tichtby zetten we voort en bouwen we verder uit, onder meer op gebied van de brede ondersteuning en de inclusieve energietransitie. Het bereik van de verschillende minimaregelingen (bv. bijdrageregeling en het Kindpakket) willen we vergroten naar minimaal 80% van onze inwoners die hiervoor in aanmerking komen. Toelichting: Zie voor nadere toelichting actiepunt 43, onderdeel Sociaal

Pagina 74 van 219

O24.003054

13.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - We bieden alle interne collega’s via het Leerhuis de training ‘sterk schrijfwerk – begrijpelijk schrijven B1’ aan. Duidelijke, vriendelijke brieven passen bij wat wij als gemeente willen uitstralen. Medewerkers kunnen gebruik maken van een digitale tool om hun tekst te laten controleren op het juiste niveau. Toelichting: Begrijpelijk schrijven (3 korte online bijeenkomsten + e-learning) is door het Leerhuis meerdere keren in 2024 aangeboden. Daarnaast hebben we in het project “B1 Begrijpelijk schrijven” onderzocht of we een digitale tool kunnen aanbieden waarmee collega’s hun teksten kunnen controleren op B1. In 2025 verwachten we deze tool aan te kunnen bieden. In 2024 zijn we gestart met het project de Brievenwasserette. Hiermee laten we medewerkers ervaren hoe het is om moeite te hebben met lezen, rekenen en werken op de computer. Dit helpt om laaggeletterdheid niet alleen als abstract begrip te zien, maar als een realiteit die veel mensen raakt. Medewerkers krijgen verhalen en ervaringen te horen van inwoners die tegen deze drempels aanlopen. Zo groeit het besef dat duidelijke communicatie écht het verschil kan maken.

Om ervoor te zorgen dat inwoners onze brieven begrijpen, krijgt Begrijpelijk Schrijven in 2025 meer aandacht in de organisatie. Dit heeft de afgelopen jaren niet de aandacht gekregen die het verdient. We merken dat inwoners regelmatig vragen hebben over brieven van de gemeente en dat sommigen daardoor niet weten wat er van hen wordt verwacht. Dit kan leiden tot onzekerheid of zelfs onbedoelde fouten. Het is tijd voor verandering. Dit doen we als volgt: 1. Verbeteren van standaardbrieven, samen met inwoners, zodat we zeker weten dat onze boodschap helder overkomt. 2. Intern draagvlak creëren met een ambassadeursgroep Begrijpelijk Schrijven, zodat er collega’s zijn die anderen kunnen ondersteunen. 3. Een interne campagne om medewerkers bewust te maken van begrijpelijk schrijven en hen te laten zien hoe zij zelf het verschil kunnen maken voor onze inwoners.

14.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken hoe wij communicatie kunnen inzetten om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken. Toelichting: Bij het Sociaal Domein werken twee collega’s aan (het tegengaan of omgaan met) laaggeletterdheid. Er is een aantal keer een bijeenkomst georganiseerd voor werkgevers. Ine van Straten, taalambassadeur bij Stichting ABC, gaf een presentatie aan werkgevers. Deze presentie is ook aan een aantal teams in onze organisatie gegeven, zoals de gebiedsteams. Voor de zomer is het project ‘de Brievenwasserette’ gestart. De eerste fase is gericht op de interne organisatie. Collega’s leverden brieven in, die met hulp van laaggeletterden zijn doorgenomen en verbeterd. In 2025 gaat de Brievenwasserette ook extern. Met een campagne informeren we onze inwoners over de Brievenwasserette en de mogelijkheid om brieven te laten wassen. Brieven worden door ons aangepast in begrijpelijke taal.

15.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of een burgerpanel het beste instrument is om onze brieven te testen op begrijpelijkheid of dat andere instrumenten geschikter zijn.

Pagina 75 van 219

O24.003054

Toelichting: We zien de toegevoegde waarde van een burgerpanel. Het burgerpanel is onderdeel van het project Begrijpelijk Schrijven (zie ook actiepunt 13). Dit panel zetten we in 2025 op om te testen of inwoners onze brieven begrijpen. Tot op heden is hier vanwege prioritering en beschikbare capaciteit nog geen uitvoer aan gegeven. Daarnaast startte in 2024 de brievenwasserette waarmee we al waardevolle inzichten kregen over de begrijpelijkheid van de brieven die de gemeente stuurt naar inwoners (zie ook actiepunten 13 en 14). Hierbij werkten we samen met taalambassadeurs van Stichting ABC (dit zijn laaggeletterde inwoners). Zij analyseerden onze brieven en op basis van hun feedback zijn brieven herschreven in begrijpelijke taal op taalniveau B1. 16.

Vrije inloop voor inwoners in het gemeentehuis voor het maken van afspraken. Indicatoren/te behalen resultaat: - In het Súdwesthûs kan men reeds zonder afspraak altijd terecht bij de balies van de snelservice. Toelichting: In het Súdwesthûs kan men altijd zonder afspraak terecht bij de balies van de snelservice en inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby).

17.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: - Driejaarlijks resulteert een onafhankelijke audit in een toegankelijkheidsverklaring. Deze verklaring laat zien of de website voldoet aan toegankelijkheidseisen, welke maatregelen worden genomen om de toegankelijkheid te verbeteren en op welke termijn die worden genomen. Daarnaast wordt er een project opgestart om de website te verbeteren. Toelichting: De toegankelijkheidsonderzoeken (in totaal van 15 websites) zijn in mei 2024 afgerond door de externe partij. De aanbevelingen uit deze onderzoeken zijn vervolgens doorgevoerd en op veel punten opgelost. Overige aanbevelingen uit het onderzoek vereisen aanvullend aanpassingen door leveranciers. In 2024 zijn 15 toegankelijkheidsverklaringen opgesteld waarmee we voldoen aan de eisen van de wet- en regelgeving (wcag2.1, niveau AA). In de eerste helft van 2025 werken we aan een ambitieniveau voor de digitale toegankelijkheid waarmee we in de toekomst de kwaliteit beter kunnen waarborgen.

18.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in de lokale media maandelijks de mogelijkheid om vier gemeentepagina’s de vullen. Daarnaast worden persberichten standaard verstuurd naar de lokale media. Toelichting: De vaste gemeentepagina’s in Groot Sneek zijn elke editie goed gevuld. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verloopt positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis. Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedssfeer. Aan het einde van 2024 is de inzet van de gemeentepagina’s samen met Groot Media geëvalueerd, en zijn er voor 2025 nieuwe afspraken gemaakt. De belangrijkste wijziging is dat beide partijen strikter gaan toezien op de deadlines. Daarnaast is afgesproken dat de teksten die wij schrijven voor de krant, ook geplaatst zullen worden op de websites van Groot Media onder de kop ‘Gemeentenieuws’. Dit biedt ons de mogelijkheid om de verhalen uit de krant ook via de website en socialmediakanalen van Groot Media opnieuw onder de aandacht te brengen, wat ons lokale bereik vergroot.

Pagina 76 van 219

O24.003054

De experimentele samenwerking tussen Groot Media en Omroep Sudwest is in volle gang. Omroep Sudwest kan ons nog geen kijkcijfers of data overhandigen. Wel zien we een toename in aanbod en programmering, bijvoorbeeld over cultuur, toerisme en evenementen zoals de Solar Challenge. Er zijn plannen voor een groen programma in de gemeente. Waar mogelijk tippen we de redactie of nodigen we hen uit. Zo zijn ze op 18 juni aanwezig geweest voor een live verslag bij de opening van het Hindelooper Museum door de Koningin. Ons bestuur, lokale ondernemers en inwoners nemen actief deel aan de Joe show, waardoor de bekendheid van het programma en het bereik groeien. In het laatste kwartaal van 2024 hebben we voor het derde jaar op rij een traineeprogramma over gemeentepolitiek georganiseerd in samenwerking met de regionale media (Friesch Dagblad, LC en Omrop Fryslân). In het verlengde hiervan is er dit jaar ook een bezoek gebracht aan Omrop Fryslân, waar vruchtbare afspraken over onderlinge samenwerking zijn gemaakt. 19.

Het beschikbare bedrag voor de versterking van de dienstverlening wordt breed ingezet gericht op het vergroten van de menselijke maat in, ontwikkeling van professionals en systematisch leren, om daarmee de nodige structurele verbeteringen door te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Ervaringsdeskundige medewerkers van SWF Tichtby helpen inwoners dichtbij, met inloopmomenten verspreid over de hele gemeente en huisbezoeken. Het bereik van de minimaregelingen neemt verder toe naar minimaal 80 procent. Inwoners ervaren hierdoor meer bestaanszekerheid. - Er wordt middels een integraal plan ingezet op het versterken van de dienstverlening en de inzet van POK-middelen. Toelichting: Na een inhoudelijke behandeling in de commissie Bestjoer & Finânsjes, is in de gemeenteraad van 14 maart 2024 ingestemd met de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij”. Vanuit de POK-middelen (tot en met 2027 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 2.712.000) zetten we in op twee belangrijke dienstverleningssporen: SWF Tichtby en Sociale Raadslieden. De bestuurlijke inzet is op een structurele verbetering en versterking van onze dienstverlening dichtbij. Hiervoor hebben we een bestedingsplan tot en met 2027 ter hoogte van een bedrag van € 1.997.688.

Met een datagerichte aanpak en de inzet van terugkerende gerichte campagnes wil SWF Tichtby het bereik van de minimaregelingen verder vergroten. De kenmerkende en succesvolle werkwijze met persoonlijk contact in de eigen omgeving van de inwoner zetten we voort. Voor het bereik: zie actiepunt 43 Sociaal en voor doorontwikkeling van de dienst: zie actiepunt 40 Sociaal. De inzet van de sociale raadsvrouw zetten we eveneens door. De sociale raadsvrouw is laagdrempelig, toegankelijk, vertrouwd, gekoppeld aan de Stipepunten. De sociale raadsvrouw is goed bekend, en inwoners maken vooral gebruik van de informatie en adviesfunctie. In beide gevallen is er verbinding met het gebiedsteam. Zie ook actiepunt 34 Sociaal. Het resterende bedrag wordt evenwichtig ingezet, met als doel een structurele verbetering van de dienstverlening. Daarvoor wordt bijvoorbeeld een pilottraining ‘Werken vanuit het gedachtengoed Positieve Gezondheid’ gefinancierd, om te leren hoe we ook breed en integraal onze dienstverlening met deze aandacht kunnen verrijken. In december is gestart met het opstellen van het integrale plan; dit is gereed in Q2 2025.

20.

Digitale dienstverlening moet mensen echt verder helpen, persoonlijk en dichtbij. Geen paarse krokodillen of met een kluitje in het riet. Er moet te allen tijde een telefoonnummer en mailadres beschikbaar zijn om ergens in geval van spoed contact over op te nemen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De gemeente Súdwest-Fryslân is op werkdagen bereikbaar. Het mailadres van de gemeente is 24/7 te bereiken. Meldingen betreffende de openbare ruimte kunnen 24/7 digitaal worden doorgegeven via de website of via een speciale app. Gevaarlijke situaties worden prioriterend opgepakt.

Pagina 77 van 219

O24.003054

-

Bij de bestaande ‘Informatiepunten Digitale Overheid’ (gevestigd in zes bibliotheken) kunnen inwoners terecht met vragen over digitale dienstverlening van de overheid en overheidsregelingen.

Toelichting: Verbeteren van onze telefonische bereikbaarheid is onze eerste prioriteit. Om de bereikbaarheid structureel te verbeteren en goed te monitoren, nemen we telefonische bereikbaarheid op in de managementrapportages. Op basis van de rapportages worden verbeterplannen opgesteld. De primaire dienstverleningskanalen zijn onderzocht op digitale toegankelijkheid. Een groot gedeelte van de uitkomsten is opgelost. Een aantal punten vereisen aanvullend beleid. We hebben een nieuwe toegankelijkheidsverklaring opgesteld, waarmee we voldoen aan de minimale eisen van de wet- en regelgeving. In december is gestart met de implementatie van de eerste 4 E-diensten Burgerzaken. In januari 2025 zijn de eerste testen en vlot daarna gaan deze live. Uiteindelijk worden er in 2025 11 E-diensten aangesloten. De live-gang van beeldbellen start in januari 2025. De newsroom blijven we actief inzetten voor het signaleren van verbeteringen in onze dienstverlening. Het stelt ons in staat om snel te reageren op feedback van onze gebruikers en voortdurend te streven naar een verhoogde kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van onze diensten. Door deze open communicatie en proactieve benadering streven we ernaar om een optimale digitale ervaring te bieden aan alle gebruikers van onze diensten.

Wekelijks worden omgevingsanalyses gemaakt ter verbetering van onze proactieve communicatie en dienstverlening. Met ingang van 24 juni is ons nieuwe dienstverleningskanaal Live chat ‘in de lucht’. Inwoners kunnen via onze website contact opnemen/chatten met de medewerkers van team KCC. Daarnaast zijn we in 2024 gestart met de inventarisatie om whatsapp hierop aan te sluiten. Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Verbeteren digitale dienstverlening

Pagina 78 van 219

O24.003054

2023

2024

2025

2026

2027

540

260

260

260

260

Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Veiligheid 21.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Eind 2023 wordt het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de jaren 2024 - 2027 vastgesteld. Via de Veiligheidsmonitor meten we eens per twee jaar waar we als gemeente staan. Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vormt de basis van het gemeentelijk veiligheidsbeleid en is op 21 december 2023 vastgesteld. In samenwerking met onder andere Politie, OM, RIEC en het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân zijn de veiligheidsdoelstellingen afgestemd op de behoeften van de mienskip. In 2024 is gestart met de uitvoering van de prioritaire thema’s, waarbij beschikbare middelen en capaciteit optimaal worden ingezet. Daarbij wordt rekening gehouden met onvoorziene ontwikkelingen en de recente Veiligheidsmonitor. M.b.t. een aantal strategische thema’s: 1. Nieuwe dreigingen: Een handelingskader voor anti-institutioneel extremisme en soevereinen helpt medewerkers signalen vroegtijdig te herkennen en snel te handelen. Gesprekken met BZK, NCTV, CJIB en de Belastingdienst lopen nog, en er wordt gewerkt aan weerbaar bestuur in Friesland m.b.t. anti-institutioneel gedachtengoed en gedragingen. 2. Ondermijning: De samenwerking binnen de Friese Norm loopt nu twee jaar en wordt doorontwikkeld naar versie 2.0. 3.

Crisisbeheersing: Een interne leerlijn versterkt de crisisorganisatie en de samenwerking met brandweer, politie en GHOR. Het aantal oefeningen is uitgebreid. 4. Jeugdoverlast: Preventie en ondersteuning vanuit het Sociaal Domein blijven prioriteit, naast bestuurlijke maatregelen. 5. Evenementenveiligheid: De risicoanalyse-tool wordt herzien en de kwaliteitsmeter veilig uitgaan wordt geïmplementeerd. 6. Online veiligheid: Samen met De Fryske Marren is Hackshield opnieuw gestart en een subsidie van het CCV maakt trainingen mogelijk tegen online ordeverstoringen. 7. Noorderhoek: Door intensieve samenwerking met onder andere politie, jongerenwerk en woningcorporaties zijn maatregelen genomen tegen overlast gevende jongeren, waaronder gebiedsverboden en huisbezoeken. Een ‘informatietruck’ bood inwoners ondersteuning. 8. Jaarwisseling 2024-2025: Dankzij een operationeel draaiboek en nauwe samenwerking met de hulpdiensten is de jaarwisseling beheersbaar verlopen. De groeiende complexiteit van veiligheidstaken vraagt continue prioritering binnen het beschikbare uitvoeringsbudget. Urgente kwesties kunnen niet zonder gevolgen worden geschrapt, wat de druk op de capaciteit hoog houdt.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ondermijning

Pagina 79 van 219

O24.003054

2023

2024

2025

2026

2027

60

0

0

0

0

3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten

31 Bestuur

Primitieve Begroting na begroting wijziging 4.757

5.026

Rekening 2024

Voordeel/ Nadeel

5.993

-967

N

32 Burgerzaken

2.725

2.847

3.121

-274

N

33 Veiligheid

10.384

10.495

10.393

102

V

Totaal lasten

17.865

18.368

19.507

-1.139

N

Primitieve Begroting na begroting wijziging

Rekening 2024

Voordeel/ Nadeel

Baten

31 Bestuur

0

0

0

0

V

32 Burgerzaken

1.462

1.476

1.994

518

V

33 Veiligheid

113

114

98

-16

N

Totaal baten

1.575

1.590

2.092

502

V

-16.291

-16.779

-17.415

-637

N

Toevoegingen (in reserve)

-1.663

-1.693

-1.715

-22

N

Onttrekkingen (uit reserve)

0

30

30

-0

N

-17.954

-18.442

-19.100

-659

N

Saldo baten en lasten Mutaties reserves

Gerealiseerd resultaat

Pagina 80 van 219

O24.003054

2.2.4.

Overzichten

1. Wat hebben we daarvoor gedaan? Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen 1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - De inkomsten van Nij Hiddum Houw (gemiddeld € 400.000) zijn als algemene dekking opgenomen in de begroting. Daarmee komen de inkomsten ten goede aan de gehele gemeente. Het werkelijke bedrag is afhankelijk van het gerealiseerde resultaat. Toelichting: Na het opstellen van de jaarrekening 2023 van Nij Hiddum Houw is besloten dat er € 400.000 aan dividend wordt uitgekeerd. Hierover is in principe dividendbelasting verschuldigd. Begin 2024 hebben wij echter een kwalificatiebeschikking aangevraagd, hierdoor hoeft er geen dividendbelasting meer ingehouden te worden door onder andere Nij Hiddum Houw en hoeven wij deze ingehouden dividendbelasting niet meer apart terug te vragen.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: - In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de belastingen. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing streven we naar een kostendekkendheid van 100%. Toelichting: Vastgesteld tijdens behandeling begroting 2024. Waarbij systematiek inflatiecorrectie is toegepast plus stap gemaakt richting kostendekkendheid richting de 100 % van de afvalstoffenheffing en rioolheffing.

3.

Onderzocht wordt of we bij het verwerken van de algemene uitkering de (eigen) aantallen jaarlijks kunnen laten muteren en hoe dat eventueel kan worden verwerkt in de begroting. Ook wordt nagegaan of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn en wenselijk is om in te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Onderzocht is of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn. Dit punt is onderzocht, we houden in de berekening van de algemene uitkering inmiddels rekening met de eigen aantallen. Toelichting: Geen aanvulling nodig.

4.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Door de onzekerheid van de financiële compensatie vanaf boekjaar 2026 (ravijnjaar) zijn wij in 2024 gestart met scenario’s om ons voor te bereiden op lagere uitkomsten plus het creëren van voldoende middelen voor uitvoering van onze ambities. De eerste kansen zijn in 2024 al

Pagina 81 van 219

O24.003054

daadwerkelijk geïmplementeerd. Middels begrotingswijziging is een deel van de reserve Oekraïne, Energie transitiemiddelen (CDOK) en de transformatiemiddelen toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Overhead 5.

De gemeente stelt een voorbeeld als goede en inclusieve werkgever met voldoende stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden. Ook is er ruimte voor trainees, zijinstroom en zet het in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: - Hierover wordt gerapporteerd in het sociaal jaarverslag. Toelichting: In 2024 is gewerkt aan de invulling van goed en inclusief werkgeverschap. Dit heeft geresulteerd in een intensivering van de samenwerking tussen de teams Communicatie en HRM op het gebied van arbeidscommunicatie. De aangetrokken adviseur arbeidsmarkt en recruitment is eind 2024 gestart. Het stagebeleid is intern vastgesteld en er is contact gelegd met het HBO-onderwijs om te komen tot intensievere samenwerking. De intenties van deze samenwerking zijn in een conceptconvenant vastgelegd. Stages, zijinstroom en leerwerkplekken zijn in 2024 op aanvraag gefaciliteerd. Om een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers te borgen, is sinds 2017 het Leerhuis actief. Ook in 2024 is hier weer ruimschoots gebruik van gemaakt.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Arbeidsmarktpositionering

6.

2023

2024

2025

2026

2027

100

0

0

0

0

Verdere inzet van data om daarmee innovatieve antwoorden te bieden op complexe vraagstukken in de samenleving. Indicatoren/te behalen resultaat: - We willen de datakwaliteit verbeteren, de informatiehuishouding op orde hebben en processen verbeteren. Toelichting: Dit actiepunt hangt nauw samen met één van de benoemde kansrijke sporen en is in dat kader dan ook met prioriteit bekeken. In 2024 zijn er diverse projecten opgestart waarbij de kwaliteit van data ingezet is voor innovatieve ontwikkelingen of als middel om vanuit inzicht te sturen. Enkele voorbeelden zijn de energiearmoede, gebiedsgericht werken of een dashboard ten behoeve van financiën.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Inzetten van data voor complexe vraagstukken

Pagina 82 van 219

O24.003054

2023

2024

2025

2026

2027

100

0

0

0

0

7.

Huisvesting buitendienst. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het realiseren van een centrale hoofdvestiging voor onze buitendienst in Bolsward. Vanuit deze nieuwe uitvalsbasis kan de dienstverlening in de openbare ruimte naar alle huishoudens en bedrijven efficiënt en toekomstbestendig doorontwikkeld worden. Het is tevens een voorbeeldproject voor circulair en duurzaam bouwen in Súdwest-Fryslân. - In bouwteamvorm wordt tot en met eind van het jaar gewerkt aan het definitief- en technisch ontwerp. In januari – februari 2025 volgt de prijs- en contractvorming voor daadwerkelijke realisatie. Start bouw is gepland in het voorjaar van 2025 met oplevering eind 2026. Het noodzakelijke demontage- saneringswerk en bouwrijp maken van het terrein is inmiddels gestart. Toelichting: We hanteren als opdrachtgever, op basis van de eerder gemaakte bouwkostenramingen van het voorlopig ontwerp, plafondbudgetten. Daarnaast hebben we vanuit de raad ambities meegekregen op gebied van duurzame- en circulaire maatregelen. Aandachtspunt is de vertraging van de netuitbreiding middenspanning door Liander (NuLelieproject Fryslân). Ons nieuwbouwproject staat op de wachtlijst voor extra transportvermogen voor de elektriciteitsaansluiting. Samen met Liander en ons bouwteam onderzoeken we technische oplossingen om de bedrijfsvoering bij oplevering van het gebouw van voldoende energie te voorzien.

De best passende invulling verwachten we begin 2025 in beeld te hebben.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Huisvesting Buitendienst

Pagina 83 van 219

O24.003054

2023

2024

2025

2026

2027

0

0

0

498

498

2. Wat heeft het gekost? Lasten

91 Algemene dekkingsmiddelen 92 Overhead

Primitieve begroting Begroting na wijziging 6.700

7.871

7.808

63

V

44.607

47.643

46.041

1.602

V

30

30

32

-2

N

3.188

-835

11.147

-11.982

N

54.525

54.709

65.028

-10.319

N

93 Heffing VPB 98 Bedrag onvoorzien Totaal lasten Baten

91 Algemene dekkingsmiddelen 92 Overhead

Rekening Voordeel/ 2024 Nadeel

Primitieve begroting Begroting na wijziging

Rekening Voordeel/ 2024 Nadeel

248.171

258.761

259.796

1.035

V

1.227

2.674

3.097

422

V

0

0

174

174

V

Totaal baten

249.398

261.436

263.067

1.631

V

Saldo baten en lasten

194.874

206.727

198.040

-8.688

N

-205

-4.033

-4.033

0

V

175

4.733

4.605

-128

N

194.844

207.427

198.612

-8.816

N

98 Bedrag onvoorzien

Mutaties reserves Toevoegingen (in reserve) Onttrekkingen (uit reserve) Gerealiseerd resultaat

De Algemene dekkingsmiddelen bestaan uit Treasury, verschillende belastingen en de algemene uitkering en overige uitkeringen. Overhead bestaat uit baten en lasten van personeel, huisvesting, ICT en tractie. De volgende inhoudelijke toelichtingen zijn beschikbaar: • over het onderdeel Treasury zie de paragraaf Financiering. • over de diverse belastingsoorten zie de paragraaf Lokale heffingen. • over de Overhead zie de paragraaf Bedrijfsvoering. Een verklaring van de financiële afwijkingen kunt u vinden in de Jaarrekening, paragraaf 3.5 en verder.

Pagina 84 van 219

O24.003054

2.3.

Verantwoording paragrafen

In deze jaarstukken zijn de volgende paragrafen opgenomen: Paragraaf 1: Lokale heffingen Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4: Financiering Paragraaf 5: Bedrijfsvoering Paragraaf 6: Verbonden partijen Paragraaf 7: Grondbeleid Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid Op de volgende pagina’s gaan we nader op de verschillende paragrafen in.

Pagina 85 van 219

O24.003054

2.3.1.

Paragraaf 1: Lokale heffingen

Inleiding Deze paragraaf biedt informatie over de lokale heffingen. Hier wordt ingegaan op de verschillende belastingen en heffingen, evenals de uitvoering van de Wet WOZ en het kwijtscheldingsbeleid. Lokale heffingen: belastingen en rechten Heffingen met gecombineerde aanslag Het grootste deel van de lokale heffingen is eind februari 2024 opgelegd via de gecombineerde aanslag. Het combineren van belastingaanslagen heeft voor de burgers als voordeel dat daardoor het lokale belastinggebied transparanter is. Daarnaast is voor al deze aanslagen een betalingsregeling te treffen (betalen in acht termijnen via automatische incasso). De combinatie van aanslagen zorgt voor lagere perceptiekosten. Bijzonderheden Aanslag digitaal Bij de aanslagoplegging in 2024 waren er ongeveer 21.870 belastingplichtigen (41,9%) aangesloten op MijnOverheid. Dit is een stijging van 1,7% ten opzichte van vorig jaar. Degenen die aangesloten zijn bij MijnOverheid ontvangen de aanslag niet langer op papier maar alleen nog in hun digitale berichtenbox. Voor de belastingplichtigen overzichtelijk en veilig. Het versturen van de aanslagen via MijnOverheid zorgt voor lagere kosten. Onderstaand staan de prijs per aanslag op papier vergeleken met de prijs per aanslag op MijnOverheid. Op papier € 0,99