Bijlage 1 - Jaarstukken gemeente Súdwest-Fryslân 2024
Tekst van het document
0
Opstartkosten Súdwest Tichtby
350
0
0
0
0
Verhogen energietoeslag tot 140% sociaal minimum
1.200
0
0
0
0
Stipe Tichtby
1.000
0
0
0
0
Verhogen gebruik regelingen van 40 naar 80%
425
500
500
500
500
Investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd
25
50
25
0
0
Indexeren jeugdzorg
500
500
500
500
500
0
88
175
250
250
Voorkomen tekort Jeugdzorg (via amendement)
Pagina 42 van 219
O24.003054
Jeugdzorg Jeugdzorg heeft al ruime tijd de aandacht, niet alleen inhoudelijk, maar ook gezien de toename van het gebruik en de kosten. Het gebruik van jeugdzorg is zowel in onze gemeente als in vergelijkbare gemeenten toegenomen. In Súdwest-Fryslân is het gebruik tussen 2019 en 2023 met 17% toegenomen. In mei heeft de raad een rapportage over de jeugdzorg ontvangen, die voortaan elk jaar wordt opgesteld. Op 12 juni 2024 was er een informerende bijeenkomst voor de raad over het thema Jeugd. Hier zijn de ontwikkelingen in de jeugdzorg toegelicht en is vooruitgekeken naar het opstellen van nieuw jeugdbeleid. Daarnaast heeft onderzoeker Sharon Stellaard een presentatie gegeven over haar onderzoek naar vijftig jaar jeugdbeleid. Zij liet zien hoe weerbarstig het jeugdzorgvraagstuk in Nederland is. Er is in het tweede en derde kwartaal in samenwerking met de VNG een verdiepende analyse gemaakt om beter te begrijpen waardoor de hoge uitgaven ontstaan.
Via ons onderzoek hebben we de volgende oorzaken van de (lokale) kostenstijging jeugdzorg geconstateerd op basis van cijfers over de periode 2019-2023: • Indexatie van tarieven van zorgaanbieders; dit vormt een groter aandeel van de kostenstijging dan tot nu toe gedacht; • Toename gebruik jeugdzorg; • Toename in de intensiteit van de ingezette zorg; • De zorg per jeugdige blijkt omhoog te gaan: de behandelingsduur is langer of een indicatie wordt vaker verlengd; • Meer maatwerkcontracten. Op basis van onze analyse van de gegevens over de periode 2019-2023 zijn extra beheersmaatregelen geformuleerd en in uitvoering genomen. Deze beheersmaatregelen zorgen er voor dat we als gemeente scherp blijven op doelmatige inzet van jeugdhulp en hoe we dit (kwalitatief) organiseren. In het derde kwartaal is de startnotitie voor nieuw jeugdbeleid opgesteld. Het vernieuwen van het jeugdbeleid ondersteunt tevens in doelmatige inzet van jeugdhulp; door met elkaar een visie vast te stellen met bijbehorende keuzes. De op te stellen ambities binnen het jeugdbeleid gaan over inhoudelijke keuzes. De beheersmaatregelen zijn hier aanvullend op. In september heeft de raad via een actieve informatie de startnotitie ontvangen. De raad heeft begin november een actieve informatie ontvangen over de beheersmaatregelen.
In deze actieve informatie zijn ook de actuele ontwikkelingen in gebruik en kosten van de jeugdzorg opgenomen. Over de actuele ontwikkelingen wordt gerapporteerd in de bestuursrapportages. Ontwikkelingen BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk de gebundelde uitkering inkomensvoorziening gemeenten (BUIGbudget). Gemeenten betalen hiermee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 en de loonkostensubsidie. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat onder gemeenten wordt verdeeld. De jaarlijkse aanpassing van het verdeelmodel van de BUIG roept jaarlijks landelijk veel vragen op en een eenduidige verklaring die aansluit bij de praktijk wordt niet gegeven door de makers van het BUIG-model In oktober 2024 is het definitieve budget voor 2024 door het Rijk vastgesteld op € 35,2 miljoen. Het uiteindelijke tekort in 2024 is positiever dan eerder begroot en bedraagt € 1,4 miljoen. Het tekort wordt veroorzaakt door de lagere inkomsten. Ter vergelijking: in 2023 was het definitieve budget € 35,5 miljoen. De uitkeringspopulatie is daarbij redelijk stabiel gebleven. Het voorlopig budget voor 2025 is vastgesteld op € 34,6 miljoen. Dit is € 600.000 lager dan het definitieve budget voor 2024. Ons uitgangspunt is dat de inwoners van onze gemeente zich bij onze gemeente niet melden voor een bijstandsuitkering, maar vragen om duurzaam mee te kunnen doen.
Het uitgangspunt is zelf een inkomen genereren waar dit kan, om toe te kunnen werken naar onafhankelijkheid. We weten dat we dit alles willen blijven doen, terwijl we minder middelen vanuit het Rijk ontvangen. We zetten in op preventie om instroom daar waar kan te voorkomen, zoals het begeleiden van jongeren naar een opleiding en kandidaten sneller koppelen aan passende vacatures. Er zijn acties gepleegd op het vereenvoudigen en verkorten van processen en er wordt actief gestuurd op meedoen en Pagina 43 van 219
O24.003054
uitstroom. We nemen zoveel mogelijk drempels weg om vanuit een uitkering aan het werk te gaan. Een voorbeeld daarvan is automatische inkomstenverrekening, waarmee me een stabiel inkomen kunnen garanderen. Ook hebben wij onderzocht welke mogelijkheden er zijn om meer inwoners met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Het is gebleken dat wij de praktijkroute meer kunnen inzetten, dus daar hebben we een extra impuls aan gegeven. Door deze impuls zijn 5 prakrijkrouters gestart in de afgelopen 6 maanden. We doen dit samen met de andere gemeenten binnen de gemeentelijke regeling en het werkleerbedrijf Empatec. De opgave is behoorlijk, we zien deze ontwikkeling als stimulans om de dienstverlening op orde te houden, instroom te voorkomen en extra in te zetten op meedoen en uitstroom. We werken aan een breed projectplan, waarover de gemeenteraad in 2025 wordt geïnformeerd. Beschermd wonen Beschermd wonen voorziet in de uitvoering van een wettelijke taak binnen de Wmo en gaat om het bieden van onderdak en begeleiding aan mensen met psychische of psychosociale problemen. De inkoop van deze zorg is belegd bij de centrumgemeente, gemeente Leeuwarden. Door een verschuiving in de wetgeving (toevoeging WLZ-GGZ) is er minder gebruikgemaakt van de ingekochte zorg voor beschermd wonen (BW-zorg).
Na de toevoeging van doelgroep-GGZ in de wet WLZ heeft het Rijk geen bijstelling doorgevoerd voor deze zorg. Door de verschuiving in de financiering zijn er als neveneffect minder BW-plekken gekomen, waardoor er ook minder BW-zorg wordt ingezet. Deze was al wel ingekocht tot 2026, waardoor er de afgelopen jaren door centrumgemeente Leeuwarden een overschot is terugbetaald. De behoefte is overigens niet minder groot, we kennen een grote schaarste aan beschikbare BW-plekken. Suïcidepreventie Op 15 mei 2024 is in de informerende raadsbijeenkomst over het Programma Landelijk Gebied kort gesproken over de mentale gezondheid van en suïcidepreventie bij de doelgroep agrariërs. In het ‘Plan van aanpak Suïcidepreventie in Súdwest-Fryslân 2023 – 2026’ zijn agrarisch ondernemers als specifieke risicogroep benoemd. Op 10 september 2024, Wereld Suïcidepreventie Dag, stond de doelgroep agrarisch ondernemers in de gemeente Súdwest-Fryslân centraal. Door Taboer en GGZ Friesland is die dag in Sneek de bijeenkomst ‘Mentale gezondheid in de agrarische sector’ georganiseerd voor betrokkenen rondom agrariërs. Daarnaast wordt (samen met regionale ketenpartners) onderzocht welke verdere preventieve inzet wenselijk en mogelijk is.
In juni 2024 is de initiatiefwet integrale suïcidepreventie aangenomen waarmee integrale suïcidepreventie een wettelijke (lokale) overheidstaak wordt en bestaand beleid geborgd wordt. Hiervoor wordt de Wet publieke gezondheid aangepast. De wet treedt naar verwachting in werking op 1 juli 2025. Omdat gemeenten een belangrijke rol krijgen, is door de VNG is een uitvoeringstoets uitgevoerd. Met de Voorjaarsnota van het Rijk wordt nadere informatie verwacht over het beschikbare budget voor uitvoering van deze wet. In de gemeente Súdwest-Fryslân wordt al uitvoering gegeven aan het thema suïcidepreventie door het Plan van aanpak Suïcidepreventie in Súdwest-Fryslân 2023-2026. In 2024 is er uitvoering gegeven aan dit plan op basis van de vier pijlers van de Supranet Community- aanpak: publiekscampagne, gatekeeperstraining, benaderen van risicogroepen en het versterken van de ketenaanpak. Opvang vluchtelingen en ontheemde Oekraïners, huisvesting statushouders Vanuit de Rijksoverheid wordt veelvuldig opgeroepen tot het realiseren van opvangplekken voor asielzoekers en Oekraïense ontheemden en tot het huisvesten van statushouders vanuit de COAopvang. - Súdwest-Fryslân heeft, gelijk aan voorgaande jaren, in 2024 aan de vraag naar asielplekken invulling gegeven met de opvang van 600 asielzoekers in het azc in Sneek en ca.
180 in de noodopvang in Heeg, beide locaties vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Hiermee is de opgave vanuit de Spreidingswet ruim gehaald. Ondertussen wordt gewerkt aan de ruimtelijke procedure om te komen tot een nieuwe opvang in Harinxmaland. Het huidige azc sluit zodra de nieuwe opvang met 450 opvangplekken in gebruik wordt genomen. - In 2024 hebben we onze eerste locatie aangekocht voor de opvang van Oekraïense ontheemden aan de Eeltjebaasweg in Sneek. In de eerste helft van 2025 worden hier de eerste mensen opgevangen. Verder is de locatie Woldenhof in Sneek in gebruik genomen ter vervanging van de opvang in Nij Ylostins in IJlst en is de opvang in het Amicitiahotel in Sneek uitgebreid met 60 Pagina 44 van 219
O24.003054
-
-
-
plekken. In Pingjum is in 2024 gestart met het gereedmaken van een opvanglocatie in recreatieboerderij De Welstand. Deze wordt begin 2025 in gebruik genomen. Súdwest-Fryslân voldoet hiermee ruim aan de opgave conform de Friese verdeelsleutel. In 2024 zijn 154 statushouders gehuisvest in sociale huurwoningen. Deze mensen zijn door Vluchtelingenwerk bijgestaan in hun eerste stappen vanuit het azc. Gemeente Súdwest-Fryslân is met deze nieuwe inwoners gestart met het inburgeringstraject. De taakstelling huisvesting statushouders is in 2024 niet gehaald waardoor de achterstand in de huisvesting van statushouders verder is opgelopen. Er wordt gewerkt aan oplossingen die aansluiten bij landelijke regelingen die in 2024 nog niet door het kabinet bekend zijn gemaakt. Eind 2024 is de eerste kinderwoonvoorziening (KWV) opgeleverd aan Nidos en is er gestart met de werkzaamheden om hier 12 alleenstaande minderjarige vluchtelingen te huisvesten en te begeleiden. De KWV is gevestigd in de pastorie van de Protestantse gemeente Bolsward aan het Groot Kerkhof te Bolsward. In 2024 zijn met gebruik van de HAR-regeling drie grote gezinnen opgevangen aan de Koopmansgracht in Sneek. Voor alle gezinnen is inmiddels een permanente woning gevonden.
In 2024 is gemeente Súdwest-Fryslân met twee andere gemeenten deelnemer geworden aan de landelijke pilot Proeven voor Startbanen, met als doel statushouders snel en goed te laten integreren door begeleiding naar passend betaald werk.
Pagina 45 van 219
O24.003054
3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2024
Voordeel / Nadeel
13.237
13.218
19
V
01 Onderwijs
11.931
02 Sport
7.724
9.440
10.056
-616
N
03 Cultuur
9.654
12.114
12.052
63
V
04 Dichtbij meedoen
11.913
29.604
27.605
1.999
V
05 Gebiedsgericht werken
16.884
12.816
12.976
-160
N
06 Lichte ondersteuning
98.817
105.362
102.614
2.748
V
07 Specialistische ondersteuning
24.391
33.418
32.990
428
V
181.314
215.991
211.511
4.480
V
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2024
Voordeel / Nadeel
Totaal lasten Baten
01 Onderwijs
2.760
3.450
3.206
-244
N
02 Sport
1.660
2.412
3.053
641
V
03 Cultuur
660
1.087
1.092
4
V
04 Dichtbij meedoen
242
16.474
17.859
1.385
V
05 Gebiedsgericht werken
121
777
867
90
V
06 Lichte ondersteuning
37.456
38.943
39.611
668
V
07 Specialistische ondersteuning
1.093
2.070
2.058
-12
N
43.992
65.213
67.747
2.533
V
-137.322
-150.778
-143.764
7.013
V
Toevoegingen (in reserve)
-18
-33.421
-33.646
-225
N
Onttrekkingen (uit reserve)
399
37.494
37.494
-1
N
-136.941
-146.704
-139.917
6.787
V
Totaal baten Saldo baten en lasten Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Pagina 46 van 219
O24.003054
2.2.2.
Programma 2: Ruimte
1. Wat hebben we bereikt? In 2024 zijn hebben we koers gehouden en doorgewerkt aan de grote opgaven die er liggen. Als het gaat om ruimte kunnen we in deze jaarstukken niet om de inwerkingtreding van de Omgevingswet in januari 2024 heen. Het resultaat van een jarenlang en vaak uitgesteld wetstraject waarmee 26 bestaande wetten en honderden regelingen zijn vervangen op het gebied van ruimte, infra, milieu en water. De omgevingswet heeft invloed op vrijwel alle grote opgaven die we vaak in samenhang dienen op te pakken. Voor ons betekende dit een grote herziening van procedures en werkwijzen waar jarenlange voorbereiding aan is vooraf gegaan. De wet heeft brede impact op vrijwel alle beleidsterreinen. We blijven op koers met de zo belangrijke woningbouwopgave. Van de beoogde minimaal te realiseren 1000 woningen hebben we er inmiddels 787 gerealiseerd. We werken in diverse kernen aan nieuwe plannen en er komen nog steeds nieuwe plannen bij. Dat is onder meer een resultaat van de kleine kernen aanpak die we hebben voortgezet en het actieve grondbeleid dat we voeren. In samenwerking met inwoners kwamen we in Gaastmeer, Warns en Kimswerd tot nieuwe mogelijke plannen. We zijn erg tevreden over deze participatieve aanpak omdat het bijdraagt aan betrokkenheid en het draagvlak vanuit de kernen.
Binnen alle projecten wordt de regionale woondeal aangehouden als één van de kaders voor de programmering. Het bouwen van sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen levert vaak een onrendabele businesscase op. Daarom streven we naar een mix van goedkopere en duurdere woningen. Voor een aantal woonplannen is de WBI-subsidie toegekend om de onrendabele top te compenseren. Het tempo van toevoeging van sociale woningen baart ons wel zorgen. De bouw, blijft mede door geringe investeringsmogelijkheden van corporaties achter bij wat nodig is. In 2024 hebben we een woningmarktonderzoek uitgevoerd om de komende periode goed bij te kunnen sturen op woningbouwplannen. Met onze F4 partners hebben we vanuit gezamenlijke kracht actief gelobbyd voor het stedelijk netwerk F4. De uitdagingen in ons landelijk gebied blijven onverminderd groot. We hebben de handschoen hierin opgepakt door samen met boeren, natuurorganisaties, en andere partners te werken aan Us PLG 2025-2030. Een visie en een uitvoeringsagenda met concrete oplossingen voor natuur, water en Pagina 47 van 219
O24.003054
klimaat in het landelijke gebied. We blijven samen met onze partners in onze gemeente en de provincie aan de slag om gebiedsgericht tot oplossingen te komen. Ook nu vanuit het Rijk de onzekerheid groot blijft over hoe ze willen omgaan met onder meer stikstofproblematiek en de middelen die men daar beschikbaar voor wil stellen. Ook in 2024 zijn we doorgegaan op een pad van energietransitie dat ons steeds dichter bij de doelstellingen moet brengen. We zetten hierin goede stappen, zowel in de visie die we met elkaar ontwikkelen over wat te doen als richting de uitvoering. Zo leren we van onze samenwerking met Deense partners. We onderzoeken hoe we haalbare en betaalbare warmtenetten kunnen ontwikkelen en waar we het meest kansrijk kunnen zijn om uiteindelijk zoveel mogelijk woningen van het gas te krijgen. Naast het aspect van duurzaamheid blijft betaalbaarheid van energie zorgen baren. In de eerste helft van 2024 zijn mensen met een laag inkomen nog geholpen met energietoeslag. De energieprijzen zijn sindsdien gedaald maar laten nu toch weer een snelle stijging zien. De conclusie is dus wel dat de energiemarkt nog steeds niet stabiel is en daarmee voor veel onzekerheid zorgt. De economie vormt de bestaansbasis voor onze inwoners. We werken er aan om zowel de fysieke randvoorwaarden als de sociaal economische randvoorwaarden goed op orde te hebben.
Zodat onze ondernemers goed kunnen ondernemen. De Hemmen III hebben we in 2024 bouwrijp gemaakt. Met andere plannen, o.a. in Bolsward zijn we gestart. Ook in andere kernen als Workum en Makkum werken we naar mogelijke uitbreiding. Tegelijkertijd zijn we met onze bedrijven aan de slag met toekomstbestendigheid, circulariteit en om de randvoorwaarden te bieden voor een goed vestigingsklimaat en arbeidsmarkt. In april 2024 hebben we het meerjarenplan circulaire economie vastgesteld in aansluiting op het economische actieplan. Dit plan richt zich op een transitie naar de circulaire economie. Ook in de voor ons zo belangrijke gastvrijheidseconomie hebben we belangrijke stappen gezet met de vaststelling door de raad van de visies “Súdwest-Fryslân activeert je” en de evenementenvisie “Aan de slag met evenementen”. Op basis van deze visies gaan we met de sector aan de slag met de toekomstbestendigheid en kwaliteit van onze gastvrijheidseconomie. Het college heeft 10 december 2024 ook ingestemd met het ontwerp ontwikkelkader- en beleidsregels voor logiesaccommodaties. Hier leggen we de focus op kwaliteitsverbetering en het stimuleren van jaarrond toerisme met focus op verblijfsopties voor de winter. Goede en veilige verbindingen en prettige verblijfsgebieden zijn essentieel voor onze inwoners en bedrijven. Ook in 2024 hebben we hier aan gewerkt.
Met de proef autoluwe binnenstad Sneek werkten we aan een aantrekkelijker, veiliger en leefbaarder binnenstad. Door minder autoverkeer ontstaat er meer ruimte en veiligheid voor voetgangers, fietsers en bezoekers. Ondernemers kunnen profiteren van een gastvrije binnenstad waarin bezoekers graag en langer verblijven, We hebben een Toolbox voor dorpsbelangen en wijkverenigingen ontwikkeld die ze in hun buurt kunnen inzetten om het gedrag rondom verkeersveiligheid te versterken. Naast de realisatie van het fietspad Nijland is ook de fietsverbinding Sneek naar Joure voorzien van een doorfietsroute. We hebben te maken met aanzienlijke uitdagingen als het gaat om netcongestie. In 2024 heeft zich dit verscherpt. Het stroomnet zit op veel plekken vol. De beoogde versterking van het net (NuLelie) door Tennet loopt forse vertraging op. Met name in Bolsward en Sneek wordt de meeste hinder verwacht. Oplossingen zijn nodig om de negatieve effecten zoveel als mogelijk te bestrijden. Enerzijds hebben we dat gedaan door meer regie, onder meer op bedrijventerreinen. We werken aan coöperatieve oplossingen die inspelen op energievraag en de beperkingen van het energienetwerk. Maar we werken ook aan nieuwe infra zoals het 110 Kv station. Dat zijn belangrijke stappen om de netcongestie te verminderen. We blijven vol gaan voor een leefomgeving van hoge kwaliteit.
In het landelijk gebied zien we daar onverminderd grote transitieopgaven die ons ook kansen kunnen bieden. Ondanks de onzekerheid vanuit Den Haag over koers en middelen hebben we ook in 2024 met de partners doorgewerkt aan ons eigen perspectief voor het landelijk gebied. In december 2024 heeft de raad het visiedocument Us Plg Súdwest-Fryslân opgesteld. Door het college is de Uitvoeringsagenda 2025 vastgesteld (november 2024). Hiermee ligt er een mooie basis om verder met elkaar aan de slag te gaan met de landbouw transitie, natuur en wateropgaven. Binnen het Veenweideprogramma wordt vanaf begin 2024 gewerkt aan een Gebiedsplan Idzegea. Pagina 48 van 219
O24.003054
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Wonen 1.
We gaan in deze coalitieperiode minimaal 1000 woningen bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Minimaal 1000 woningen in 2026 gerealiseerd. - Woondeal Rijk: 1980 woningen tot 2030, waarvan 30% sociale huur en 30% betaalbare koop. - Lagere vraagdruk sociale huur (monitor sociale huur). Kortere wachtlijst in tijd en meer mutaties (meer woningen die naar een nieuwe huurder gaan) en inschrijfduur naar beneden. Toelichting: Zie actuele factsheet woningbouw 2023 https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/factsheetwoningbouw-2023/. Het woononderzoek, de woningbouwprogrammering 2022-2031 is met de raad gedeeld. Zie ook: https://sudwestfryslan.nl/publicatie/ruimte-voor-3-200-woningen-voor2031/ Locatieontwikkeling Er zijn diverse woningbouwplannen, in diverse stadia, in voorbereiding en uitvoering, zoals Sneek-Harinxmaland, Boazum, Folsgare, Scharnegoutum, Woudsend, Heeg, Bolsward-Oost, Hindeloopen, die ter besluitvorming worden voorgelegd. Er zijn voldoende plannen in voorbereiding om de bouw van minimaal 1000 woningen mogelijk te maken. De planningen zijn altijd onzeker. Er kan vertraging of uitval optreden door bijvoorbeeld bezwaarprocedures, hoge bouwkosten, vertraging bij de aansluiting van nutsvoorzieningen. Voor de daadwerkelijke realisatie is de gemeente uiteindelijk ook afhankelijk van marktpartijen.
In het actieplan SWF bouwt zijn, naast locatieontwikkeling, een aantal andere sporen opgezet, zoals de kleine kernenaanpak wonen. Binnen dit proces wordt samen met een kern naar geschikte woningbouwlocaties gezocht. Dit levert ook nieuwe woningbouwprojecten op. In 2024 zijn we in de kernen Gaastmeer, Warns en Kimswerd op zoek gegaan naar nieuwe woningbouwlocaties. De verwachting is dat de aanpak voor deze kernen deels in 2025 door zal lopen om de aanpak in deze kernen af te kunnen maken. De raad heeft in 2023 besloten over het vestigen van voorkeursrecht op een aantal locaties. Ook de ontwikkeling van deze locaties wordt (gefaseerd) opgepakt. Op een aantal van deze locaties is de verwerving van de gronden een aandachtspunt. Vanwege capaciteitsproblemen is er onzekerheid over de termijn waarbinnen de gebiedsontwikkeling van deze (en andere nieuwe) locaties opgestart kan worden. Dit heeft geen effect op de realisatie van 1000 woningen, maar is wel een aandachtspunt voor de realisatie van de woondeal en de ontwikkeling van de plannen die binnen de WBI-afspraken vallen. Binnen alle projecten wordt de woondeal aangehouden als één van de kaders voor de programmering. Het bouwen van sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen levert vaak een onrendabele businesscase op. Daarom wordt vaak gestreefd naar een mix van goedkopere en duurdere woningen.
Voor een aantal woonplannen is de WBI-subsidie toegekend om de onrendabele top te compenseren. Sociale huur Toevoeging van sociale huur is zorgelijk. De investeringsmogelijkheden van de corporaties zijn laag. Ondertussen verkopen de corporaties beperkt sociale huurwoningen (op basis van huurwoningen die vrijkomen). Ook om het aantal huurwoningen zoveel mogelijk in stand te houden. Corporaties kijken in hun portefeuillestrategie naar het toevoegen van sociale huurwoningen daar waar de vraag groot is. De tendens hierbij is dat woningcorporaties liever bouwen in grotere plaatsen in plaats van kleine kernen. Er worden bruto voldoende sociale huurwoningen toegevoegd om (op papier) te kunnen voldoen aan de woondeal. Er worden echter de komende jaren te weinig sociale huurwoningen toegevoegd om aan de behoefte te
Pagina 49 van 219
O24.003054
kunnen voldoen. In de periode 2022-2031 is er behoefte aan ongeveer 650 extra sociale huurwoningen (gebaseerd op het woningmarktonderzoek 2024 en de meest recente demografische prognoses). In 2023 en 2024 zijn 108 sociale huurwoningen gerealiseerd. De corporaties hebben momenteel1 in totaal een netto toevoeging van 314 in de planning staan. In de Meerjarenprestatieafspraken Sociale huur 2025-2029 hebben woningcorporaties, huurdersorganisaties en gemeente afgesproken dat gezamenlijk gezocht wordt naar mogelijkheden voor de bouw van circa 230 extra sociale huurwoningen. Ondertussen zijn de corporaties terughoudend met de verkoop van sociale huurwoningen. De sociale huur die we als gemeente zelf in woonplannen hebben opgenomen, waar corporaties niet in gaan participeren, gaan we via tenders op de markt brengen. Hierdoor worden er, buiten corporatiewoningen om, wel goedkope (huur)woningen op de markt gebracht. Uit de rapportage ‘vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân’ (september 2024) www.planbureaufryslan.nl/wp-content/uploads/2024/09/Rapportage-vraagdrukwoningbouwcorporaties-Fryslan-2024.pdf, blijkt dat de vraagdruk in alle regio’s is toegenomen. Voor SWF geldt dat zowel de inschrijfduur als de reactiegraad is gestegen. De slaagkans is gedaald, net als de mutatiegraad. Dat geeft aan dat er minder mutaties zijn geweest en de vraagdruk het afgelopen jaar is gestegen.
Omdat er te weinig sociale huurwoningen worden toegevoegd, is de verwachting dat de cijfers de komende jaren geen verbeterd beeld zullen gaan opleveren.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
In 2026 minimaal 1000 woningen gerealiseerd
80
80
40
40
0
Onderzoeken t.b.v. realiseren van minimaal 1000 woningen
160
0
0
0
0
Opstellen omgevingsprogramma ‘Wonen en Zorg’
20
0
0
0
0
2.
Er komt een gemeentelijke taskforce die met een integrale aanpak regie neemt op de woningmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Taskforce is actief (2023). - Het college wordt geadviseerd over de manier waarop woningbouwprocedures kunnen worden versneld, zodat er eerder gebouwd kan worden op een gemeentelijke locatie of locaties van derden. - Voorstellen om regelgeving te verruimen of er gemotiveerd van af te kunnen wijken om (meer) woningen te kunnen realiseren op particuliere erven, boerenerven en op het water. De taskforce krijgt daarbij de opdracht om voorstellen voor aanpassingen van regelgeving, procesvoorstellen met aanpakken en concrete pilots voor te leggen aan het college. Toelichting: De opdracht van de taskforce voorziet in creatieve woonvormen: boerenerven, wonen op het water en wonen op particulier erf. De taskforce heeft de opdracht om concrete voorstellen te doen om meer mogelijkheden te creëren hiervoor. Onderdelen worden gefaseerd opgepakt. Opdracht loopt over de jaren 2023 en 2024. Begin maart 2024 is een eerste rapportage met het college gedeeld over de bevindingen, kansen en vervolgacties op de genoemde thema’s. Een actieve sturing van de gemeente op het thema wonen op water wordt binnen dit proces weinig kansrijk gezien. Voor de andere thema’s starten pilots of worden concrete beleidsvoorstellen gedaan. Deze volgen begin 2025.
3.
We versnellen procedures. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een snellere, gemiddelde doorlooptijd van procedures.
1 Er vinden nog gesprekken plaats over mogelijkheden van corporaties om in te stappen in lopende projecten
Pagina 50 van 219
O24.003054
Toelichting: Zie proces woningbouw (infographic). Dit blijft onder de aandacht binnen gebiedsontwikkelingen. Er wordt altijd gezocht naar de mogelijkheid om processen parallel te laten verlopen. Waar mogelijk wordt versneld. Momenteel lopen er veel projecten en loopt de organisatie tegen capaciteitsproblemen aan. Dit kan ervoor zorgen dat sommige projecten in bepaalde fases vertragen. Ook het opstarten van nieuwe plannen, om de productie op peil te kunnen houden, vertraagt (zie ook in toelichting onder 1).
4.
We zetten in op erfpacht en lagere grondprijzen om projecten van de grond te krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Per project advies over de wijze van exploitatie. Daarbinnen komt de afweging ten aanzien van erfpacht terug. Ook met de doelgroepenverordening wordt indirect gestuurd op lagere (grond)prijzen. Toelichting: Er is een woningbouwimpuls subsidie (WBI) binnengehaald die verwerkt wordt in de grexen van de plannen waar extra betaalbare woningen worden toegevoegd. De raad is hierover geïnformeerd en heeft een besluit genomen over de uitgangspunten. Volgens de nieuwe Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan, worden de verschillende soorten woningen en de termijnen voor in stand houden voor een bepaalde doelgroep vastgelegd in een Bopa (een besluit omgevingsplanactiviteiten) of een aanpassing van het omgevingsplan.
5.
Bij nieuwbouwprojecten en sociale huur geven we inwoners met een sociaaleconomische binding waar mogelijk voorrang. Indicatoren/te behalen resultaat: - We komen tot pilots waarbinnen we afspraken maken met corporaties en ontwikkelaars. Daarnaast bereidt de minister een wijziging van de huisvestingswet voor. Zodra hier meer over bekend is, wordt een voorstel over dit onderwerp door ons voorbereid.
Pagina 51 van 219
O24.003054
Toelichting: Er loopt een tweejarige pilot van Elkien. De raad is daar in december 2023 over geïnformeerd. In anterieure overeenkomsten worden (waar mogelijk) afspraken gemaakt over het eerst lokaal bekend maken van aanmeldingsmogelijkheid voor woningen. 6.
We bevorderen dat de doelgroep ‘jonge ouderen’ (55- tot 70-jarigen) eenvoudiger kunnen verhuizen naar levensloopbestendige woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie beoogde resultaten Actieplan SWF bouwt. Doelgroep is onderdeel van afwegingskader wonen. - Uitvoering actieplan SWF bouwt waarin dit een belangrijke doelgroep is. In de planvorming van zowel gemeente als markt worden woningen voor deze doelgroep opgenomen. Toelichting: Ter uitvoering van het omgevingsprogramma Wonen & Zorg zijn dit jaar 2 trajecten doorlopen: A. Het maken van samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en Zorginstellingen bij ontmoetingsplaatsen; B. Voor drie grote kernen gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s Wonen & Zorg voorbereiden. Deze kernen zijn Sneek Sperkhem/Tuindorp, Heeg en Wommels. Uitgangspunt is dat de levensloopbestendige woningen beschikbaar komen voor 70-plussers met een relatief zware zorgvraag, omdat deze groep inwoners, anders dan voorheen, langer zelfstandig moeten blijven wonen. Door deze inwoners meer te concentreren kan er betere zorg en ondersteuning worden geleverd op een meer efficiënte wijze. Uit onderzoek blijkt dat men pas dan naar een generatiebestendige of geschikte woning gaat verhuizen, indien de huidige woningen niet of minder geschikt is. Zolang men fit is, wordt er in de categorie 55-70 jaar weinig verhuisd naar een generatiebestendige woning.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Bevorderen verhuizen naar levensloopbestendige woningen
15
15
15
15
15
7.
We zetten in op een afspraak dat alle sociale huurwoningen in 2050 energieneutraal zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: - Prestatieafspraken met de woningcorporaties, waarin dit wordt meegenomen. De sociale huurwoningen zijn onderdeel van de huidige en toekomstige wijkuitvoeringsplannen. Toelichting: Corporaties zijn wettelijk verplicht om alle sociale huurwoningen in 2050 CO2-neutraal te hebben. In de Meerjarenprestatieafspraken Sociale huur 2025-2029 is afgesproken welke stappen corporaties de komende jaren zetten om toe te werken naar CO2-neutraal in 2050 en welke investeringen zij doen. In de meerjarenprestatieafspraken is vastgelegd dat corporaties en gemeente verder samenwerken in de verduurzamingstrajecten. Corporaties isoleren woningen en voorzien woningen van PV-installaties met extra focus op woningen met EFGlabels. De gemeente stelt een warmteplan op met kansrijke locaties voor warmtenetten. Op basis daarvan en de complexanalyses van de woningcorporaties stelt de gemeente in afstemming met woningcorporaties uiterlijk 2026 het Warmteprogramma (TVW 2.0) op.
8.
We gaan creatief aan de slag met verpauperde panden en panden die leegkomen en geschikt zijn voor woongroepen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: In 2024 hebben zich geen ontwikkelingen voorgedaan.
Pagina 52 van 219
O24.003054
9.
Waar mogelijk bieden we ruimte voor creatieve woonvormen waar de woningnood het hoogst is. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogde resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: De raad heeft een besluit genomen over de ontwikkeling van een ‘tijdelijk wonen concept’ in Sneek. Eind 2024 is de tender hiervoor uitgezet.
10.
We onderzoeken mogelijkheden voor het bouwen op boerenerven. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Zie taskforce Dit onderzoek maakt deel uit van de opdracht van de taskforce. In Q1 van 2025 wordt de raad over dit onderwerp geïnformeerd.
11.
We experimenteren om inwoners, bij aangewezen projecten, welstandsvrij te laten bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogde resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Een van de aangewezen projecten valt binnen Sneek De Wending.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ruimte creatieve woonvormen
12.
2023
2024
2025
2026
2027
130
0
0
0
0
We stellen een doelgroepenverordening op. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doelgroepenverordening gereed in kwartaal 2 2024. Toelichting: Deze is gereed. Op basis van de op 1 januari 2024 ingevoerde Omgevingswet worden de woningcategorieën en instandhoudingstermijnen uit de doelgroepenverordening in een Bopa of aanpassing van het omgevingsplan geborgd.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Opstellen doelgroepenverordening
13.
2023
2024
2025
2026
2027
20
0
0
0
0
Een huisvestingsverordening en gebiedsgericht verbod op verhuur van woningen tot de NHG-grens (zelfwoonplicht). Indicatoren/te behalen resultaat: - Voorstel voorrangscriteria zodra wijziging huisvestingswet er is. Toelichting: De noodzaak om als gemeente een zelfbewoningsplicht in te stellen voor woningen tot de NHGgrens is vervallen door een aantal recentelijk ingevoerde landelijke regels en wetten. Hierdoor
Pagina 53 van 219
O24.003054
is het voor beleggers minder aantrekkelijk geworden om woningen op te kopen en voor een hoge prijs te verhuren. De inzet van dit instrument komt terug bij de begroting 2025.
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Werken 14.
We versterken de arbeidsmarktaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: - Campagne Open Hiring waarin werkgevers worden getriggerd op deze manier van medewerkers werven. Meerdere artikelen en story telling in de lokale kranten. - We stellen een jobcoach aan voor werkgevers op de werkvloer, zodat kans op uitval wordt beperkt. - Een campagne en Harrie trainingen, waardoor werkgevers en collega’s worden ondersteund en getraind in het begeleiden en versterken van werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt. - We organiseren bijeenkomsten over o.a. culturele diversiteit en inclusief werkgeverschap. Er zijn op de vakantieperiodes na 2 bijeenkomsten per maand over diverse thema’s die relevant zijn voor ondernemers en werkgevers. De arbeidsmarkt is daar een belangrijk onderdeel van. - Uitbreiding SROI (Social return on investment) projecten. Toelichting: Harrie trainingen worden gecontinueerd. Open Hiring wordt door een aantal grote bedrijven toegepast, Kleinere bedrijven zien vaak geen aanleiding toe in de huidige arbeidsmarkt om Open Hiring in te zetten. We blijven het als tool inzetten in voorkomende gevallen, evenals de jobcoach. Maandelijks wordt in GrootSneek/Bolsward een Impact bijlage en Súdwest Werkt bijlage gevuld met items over Impact Ondernemen en Werk. Activiteiten worden uitgelicht en de agenda m.b.t. bijeenkomsten wordt gepubliceerd.
Er zijn in 2024 ongeveer 20 bijeenkomsten georganiseerd. In het kader van uitbreiding SROI hebben accountmanagers pro-actiever bedrijven benaderd en Empatec hierbij betrokken. Inspiratiekaart SROI is gemaakt voor ondernemers. Een HR-poule wordt gevormd door 6 werkgevers (waaronder SWF) die elke twee maanden bij elkaar komen om HR-gerelateerde onderwerpen te bespreken. Denk aan onboarding, laaggeletterdheid, verzuim, gespreksvoering, veiligheid op de werkvloer en anderstaligen. Volgend jaar wordt deze groep uitgebreid met meer werkgevers. Voorbereidingen voor de Regiodeal hebben plaatsgevonden, waarin volop wordt ingezet op het versterken van de arbeidsmarkt. Op vier onderdelen gaan we aan de slag met een gestructureerde aanpak: Aantrekken en ontwikkelen van talent Behouden van gekwalificeerd personeel in de regio Leren en ontwikkelen Duurzame inzetbaarheid. Er wordt hierbij goed samengewerkt met De Fryske Marren en partijen als Innovatiepact Fryslân en WRK.frl.
15.
We blijven investeren in het platform onderwijs en arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Technolab, On Stage en 3O buro.
Pagina 54 van 219
O24.003054
Toelichting: De 3O samenwerking in de Arbeidsmarkt wordt aangejaagd en georganiseerd via het Súdwest Werkt platform (Convenant en stichting Súdwest Werkt), wij subsidiëren dit, tezamen met Technolab en Onstage/3O buro. De projectleider van Sudwest Werkt heeft verschillende projecten opgestart die we ondersteunen: inspiratietours ISK leerlingen, aansluiting Kom aan Boord, voorbereiding project in de Zorg. Samenwerking Technolab, On Stage en 3O buro geïntensiveerd, o.a. door een gecombineerde SWW bijlage in GrootSneek/Bolsward. 16.
We ontwikkelen onze arbeidsmarktaanpak verder door om baankansen te creëren binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 14. Toelichting: We sluiten met bijvoorbeeld de aanpak voor mentoring zowel intern als extern op elkaar aan, beleid wat we extern ontwikkelen volgen we zoveel als nodig ook intern. Het platform Súdwest Werkt ondersteunt daarin door Onderwijs, Ondernemers en Overheid met elkaar te verbinden zodat opleidingstrajecten en projecten goed op de arbeidsmarkt aansluiten. Vanuit het Doorstroompunt worden ondernemers direct gekoppeld aan BBLtrajecten/jongeren. Vanuit de Arbeidsmarktregio is er aansluiting bij Fryslân Werkt om de beschikbare arrangementen in te zetten bij werkgevers. Ook de samenwerking met Firda is hier een voorbeeld van, om samen met ondernemers een RVS cluster te vormen en daarmee gericht onderwijs voor zij instromers en bijstandsgerechtigden te organiseren zodat zij direct kunnen instromen in deze bedrijven.
17.
We zetten in op een mentorprogramma. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een mentorprogramma uit voor werknemers en werkgevers. Toelichting: Er is gestart met het Plan van Aanpak, 2 collega’s vanuit het gebiedsteam zijn coördinator en zijn met de voorbereidingen gestart. De eerste gesprekken met de mentoren zijn geweest en enkele zijn al gekoppeld aan een mentor. In 2025 wordt dit verder uitgebouwd, o.a. met meer promotie materiaal om mentoren te werven.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Subsidies o.a. Technolab) Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Arbeidsmarktaanpak o.a. Súdwest Werkt) Mentorprogramma
18.
2023
2024
2025
2026
2027
70
70
70
70
0
20
10
10
10
0
50
50
50
50
50
We focussen op parelsectoren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete uitvoeringsplannen en capaciteit wordt georganiseerd om focus en actie voor de parelsectoren te realiseren Maritieme (maakindustrie), Gastvrijheid en Agro, o.a. samenwerking met andere gemeenten in kennisplatforms, beurzen en kennissessies, uitvoeringsaanpak Circulaire Economie, ondernemersbijeenkomsten en steun ondernemersprojecten en ideeën. - Noordelijke agroagenda. Versterking Agrofood in noordelijk verband met Innovatie pact Fryslân (IPF). Focus voor SWF op gezonde bodem.
Pagina 55 van 219
O24.003054
Toelichting: Onder andere het congres Frisian Foodture (2024) in Bolsward is gesubsidieerd, met als doel ook jongeren en jonge ondernemers te betrekken, kennis delen en zicht geven op de toekomst van de agro- foodsector. Het meerjarenplan CE heeft de focus op Circulair Bouwen en MKB circulair (met name parelsectoren). Voorbereidingen voor een Circulair Ambachtsnetwerk zijn gestart. Verschillende projecten, onder andere t.b.v. meer Circulaire uitvragen in woningbouwprojecten, meer Circulair Inkopen, een pilot voor ontwikkeling circulaire kaders “it nije normaal”, een “Smart Circular Challenge” voor studenten van Firda om ideeën te ontwikkelen voor innovaties in de bouw. Een planning voor beurzen en bijeenkomsten is gereed en wordt uitgevoerd (minimaal 18 bijeenkomsten voor 2025). Samen met de Nederlandse Jachtbouw Industrie, onderdeel van Koninklijke Metaalunie, denken wij mee met de organisatie van Maritime Innovation Platform om Jachtbouw nadrukkelijker op de agenda te zetten.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Extra activiteiten parelsectoren)
19.
2023
2024
2025
2026
2027
100
125
125
145
145
We gaan verder met de Hemmen III en bieden mogelijkheden in andere kernen voor uitbreiding bedrijventerreinen. Daarvoor maken we afspraken met provincie. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Hemmen III is in 2024 bouwrijp. - Er liggen plannen voor andere bedrijventerreinen in SWF (in ieder geval Bolsward en Makkum). Samen met lokale ondernemersverenigingen kijken we naar behoefte en werken we waar mogelijk samen aan uitvoering. Toelichting: - Door de nijpende situatie rondom netcongestie en de daarvoor benodigde NuLelie aanpak, staat zowel uitbreiding op bestaande terreinen als de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen onder druk. In het najaar van 2024 is een besluit genomen over de ontwikkeling en uitgifte(beleid) van Hemmen 3 fase 2. - Bouwrijp maken Hemmen III conform planning -
Voorbereidingen voor uitbreidingen in Bolsward en Makkum zijn gestart. De uitdaging van netcongestie speelt hierbij ook een belangrijke rol. Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Makkum is een projectleider gestart en zijn de eerste gesprekken met de omgeving gevoerd. Voor Bolsward geldt dat de start van het project vertraging heeft opgelopen, onder meer vanwege de samenhang met de plannen voor mogelijke locatie waterstoffabriek en klimaatstad Bolsward. Er is gestart met visie voor gebied.
20.
We organiseren kennis- en ontmoetingsmomenten met ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 organiseren we tenminste 2x per maand een bijeenkomst met onderwerpen die belangrijk zijn voor ondernemers. (i.v.m. vakantieperiodes is dit 18 per jaar) Toelichting: Een belangrijke rol die ondernemers ons als gemeente hebben gevraagd te blijven vervullen is die van verbinder, en informatie- en kennisdelen mogelijk maken. Dit doen we o.a. door het organiseren van bijeenkomsten. Er hebben in Q1 5 bijeenkomsten plaatsgevonden. Er hebben in Q2 weer meerdere bijeenkomsten plaatsgevonden, onder andere op het gebied van circulair inkopen en innovatie. In Q3 zijn vanwege de vakantieperiode de minste bijeenkomsten. In
Pagina 56 van 219
O24.003054
september 2024 is er een bijeenkomst over klimaatadaptatie in binnensteden gehouden en een grote bijeenkomst in het theater over het project Sliepe yn a takomst. 21.
We stellen een visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen in 2023 een lange termijn visie (2035) voor de gastvrijheidseconomie op met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Deze in navolging van het startdocument dat in 2023 is vastgesteld. We doen dit in nauwe samenwerking met stakeholders betrokken bij de gastvrijheidseconomie. Toelichting: De visie is op 18 april 2024 vastgesteld in de raad. In de begroting 2025 is eenmalig € 200.000 toegekend voor de uitvoering van de visie. Samen met de werkgroep Gastvrijheidseconomie van de Ondernemersfederatie Súdwest-Fryslân bekijken wij op welke onderdelen uit het uitvoeringsprogramma wij de middelen inzetten. Het college zal hierover in Q1 2025 besluiten en de raad actief informeren.
22.
Voldoende en betaalbaar vrijetijdsaanbod betaalbare voor eigen inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: - Samen met het Cluster Participatie en Toerisme Alliantie Friesland (TAF) kijken we naar de realisatie van vier Buurtcampings in 2024 in onze gemeente. Daarnaast kijken we naar de mogelijkheid om in 2024 vijfentwintig gezinnen een vakantie te bezorgen via het initiatief De Vakantiebank. Toelichting: Als onderdeel van het programma Simmer yn Súdwest zijn er in 2024 10 buurtcampings georganiseerd: een viertal in Sneek, twee in Bolsward en daarnaast in Koudum, Witmarsum, Wommels en Workum. Een impressie ziet u hier: Buurtcamping op Instagram Met Toerisme Alliantie Fryslân (TAF) zijn we er niet in geslaagd mogelijkheden te vinden om gezinnen een vakantie te bezorgen via het initiatief De Vakantiebank.
23.
We ondersteunen ondernemers in de gastvrijheidssector om jaarrond interessant te zijn voor bezoekers en op een duurzame manier hun bedrijfsmodel in te richten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Dit speerpunt is opgenomen in de visie gastvrijheidseconomie, die op 18 april is vastgesteld in de raad.
24.
We versterken het organisatorisch vermogen van de gastvrijheidseconomie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We herijken het Ontwikkelkader om de planvoorraad logiesaccommodaties beter (ruimtelijk) te kunnen beoordelen. We starten samen met de gemeente De Fryske Marren en in samenwerking met IPF met het opstellen van een regionale kansenkaart voor logiesaccommodaties. We onderzoeken in samenwerking met Circulair Friesland en meerdere Friese gemeenten een eventuele deelname aan Green Destinations. Toelichting: - Aanleiding voor herijking van het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties is drieledig: 1) de nieuwe visie Gastvrijheidseconomie 2035, 2) Provinciale Omgevingsverordening die op
Pagina 57 van 219
O24.003054
-
25.
1 januari jl. in werking is getreden en 3) opnemen van aspecten van ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit in het Ontwikkelkader. Het college heeft 10 december 2024 ingestemd met het ontwerp ontwikkelkader- en beleidsregels voor logiesaccommodaties. De stukken liggen t/m 20 februari 2025 ter inzage en eenieder kan een inspraakreactie indienen. De raad is in december 2024 over de voortgang actief geïnformeerd O24.003068. Na de inspraaktermijn verzamelen we de zienswijzen in een reactienota en in april 2025 volgt een voorstel aan het college over de vaststelling van het ontwikkelkader en beleidsregels. Over de uitkomsten zal het college de raad wederom informeren via een actieve info. Onderzoek naar een eventuele deelname aan Green Destinations is gaande. Provincie Fryslân heeft eind 2024 het initiatief genomen om te bezien of er een groepstraject opgezet kan worden voor gemeenten in Fryslân die aan de slag willen met het certificeringstraject. Voor gemeente Súdwest-Fryslân is deelname alleen zinvol in gezamenlijkheid met de gemeente De Fryske Marren. Dit omdat beide gemeenten als regio Zuidwest één bestemming vormen. Afstemming hierover met de gemeente De Fryske Marren loopt.
We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de gastvrijheidssector, waaronder Súdwest-Fryslân als elektrische vaarregio. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken samen met diverse partners aan de uitwerking en pilot elektrische vaarregio Zuidwest-Friesland. In de pilot onderzoeken we de mogelijkheden bij onder meer jachthavens om duurzame opwek en opslag te combineren met laden. En dit idealiter ook te koppelen aan andere maatschappelijk gebruik van duurzame energie. We maken dit ook onderdeel van de beoogde regiodeal ZWF. Toelichting: De pilot elektrisch varen loopt. Met een groot recreatiebedrijf in de gemeente onderzoeken we de mogelijkheden duurzame opwek en opslag. Ten behoeve van de eigen bedrijfsvoering en elektrisch laden van boten. Inmiddels is dit ook een Europese aanvraag om subsidie geworden in het kader van duurzaam toerisme. Hierin zitten diverse projecten in Europa. Onze regiodeal kan het middel zijn voor het verder uitrollen van elektrisch varen op basis van wat we leren in de pilot.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Begroting Gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visitor monitor) Pilot elektrisch varen
50
50
50
50
50
80
30
30
30
30
40
40
40
40
40
20
0
0
0
0
Pagina 58 van 219
O24.003054
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Mobiliteit 26.
We gaan aan de slag met het herinrichten (eventueel autoluw) van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We realiseren transferpunten in Sneek en Bolsward Toelichting: Het transferpunt Bolsward is in voorbereiding. Eind 2024 is er een inloopbijeenkomst geweest, welke goed bezocht is. De voorbereidingen worden verder getroffen. De uitvoering is rond de zomer bedacht. Het transferpunt Sneek is in onderzoek.
27.
We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen verslechtering van bezoekers aan de binnenstad. - Minder doorgaand verkeer, circa 25% op de doorgaande routes in de binnenstad. - Geen verschuiving van het probleem naar andere straten die hiervoor ongeschikt zijn. - Het verbeteren van de algehele beleving van de binnenstad. Toelichting: Met de proef autoluwe binnenstad Sneek werkten we aan een aantrekkelijker, veiliger en leefbaarder binnenstad als verblijfsgebied voor bewoners en gasten, voor jong en oud. Een gebied met economisch sterk perspectief. Uit alle reacties op de proef, positief en negatief blijkt de grote betrokkenheid bij de uitvoering van de proef autoluwe binnenstad Sneek. Die betrokkenheid is ook van groot belang voor het slagen. Dat is ook de reden van het intensieve participatieproces dat met de binnenstad voor en gedurende de proef is gevoerd. Vanuit die participatie zijn we ook met veranderingen gekomen. Het is immers ook een leertraject dat we met elkaar doorlopen. Zo is in oktober besloten om de geslotenverklaring op de Prins Hendrikkade op te heffen. Besloten is ook om de twee geslotenverklaringen op de Singel en de Harinxmakade ongewijzigd voort te zetten totdat op deze plek een definitieve situatie is gerealiseerd.
Gestart zal worden met een participatief traject om samen met belanghebbenden te komen tot die definitieve situatie. De voorbereidingen zijn gestart voor het project ‘de nieuwe Singel’, waarbij de raad gevraagd zal worden een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 21 december 2023 bij de behandeling van de berap juli-augustus-september een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld voor de proef, te dekken uit de post ‘Werken aan sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen’. Medio oktober 2024 is middels actieve info een toelichting gegeven op de aard en omvang van de overschrijding. In de komende periode werken we samen met Bolsward aan een gezamenlijk en breed gedragen document. Dit document brengt duidelijk in kaart welke richting we op willen met de binnenstad van Bolsward en welke stappen we daarvoor kunnen zetten. Een belangrijk onderdeel van dit proces is het bepalen van de aanpak voor ‘Gastvrij Bolsward’.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Sneek (Oppenhuizerweg)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Bolsward (Oordje)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Wegbewijzering Sneek)
Pagina 59 van 219
O24.003054
2023
2024
2025
2026
2027
0
1
28
55
55
700
0
0
0
0
300
0
0
0
0
Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Sneek) Herinrichting binnenstad Bolsward (herstel) Herinrichting binnenstad Bolsward (nieuw)
28.
25
25
25
25
25
365
0
0
0
0
1.650
0
0
0
0
Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We pakken verkeerssituaties aan. - We herinrichten de Oppenhuizerweg en de kruising Bolsward-West. - In 2024 hebben we een toolbox verkeersgedrag. Toelichting: Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren. Het plan Oppenhuizerweg is gekoppeld aan de ontwikkeling van het Flexaterrein in Sneek. Inmiddels wordt er volop gebouwd aan de supermarkt en de appartementen. De herinrichting van de Oppenhuizerweg wordt verder voorbereidt. De reconstructie van de kruising Bolsward-West is samen met de provincie volop in voorbereiding. Vorig jaar is het plan gedeeld met Bolsward. De uitvoering staat voor 2026 gepland. Een onderdeel van het plan is de verplaatsing van de carpool. Deze is eind vorig jaar opengesteld. De Toolbox is inmiddels operationeel en wordt ingezet in verschillende wijken en dorpen. Alle dorpen en wijken hebben de Toolbox gekregen. Een aantal dorpen/wijken hebben extra acties aangevraagd (denk hierbij aan: Makkum, Gaast, Jutrijp, Hommerts, IJsbrechtum, Easterwierum, Kimswerd, Burgwerd, Tjerkwerd, de wijken Houkepoort, Noorderhoek en de Stadsfenne).
29.
30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: In de aanpak van onveilige situaties vallen ook de 30 km/u zones. Meerdere herinrichtingen zijn in voorbereiding (denk hierbij aan: De nieuwe Singel, Oppenhuizerweg, Van Eysingaleane, Johan Willem Frisostraat, Bargefenne).
30.
We vragen dit jaar een specifieke uitkering van het Rijk aan voor het verbeteren van de verkeerveiligheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Op basis van het Strategische Plan Verkeersveiligheid is er Rijkssubsidie aangevraagd. Met deze middelen stellen we een uitvoeringsprogramma samen, waarmee we de komende jaren uitvoering geven aan verkeersveiligheidsprojecten. De projecten (zie ook eerdergenoemde wegen onder punt 29) die hieronder vallen zijn in voorbereiding en een aantal zijn afhankelijk van de onderhoudsplanning.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Oppakken onveilige verkeerssituaties (Investering € 1 miljoen/jaar) Oppakken onveilige verkeerssituaties (Verkeer Oppenhuizerweg)
0
81
161
242
322
0
4
44
44
44
Oppakken onveilige verkeerssituaties
0
6
46
87
87
Pagina 60 van 219
O24.003054
Campagne verkeersgedrag (toolbox) Verbeteren verkeersveiligheid (via amendement)
31.
100
0
0
0
0
0
87
175
275
275
We gaan stimuleringsmaatregelingen en acties in zetten om inwoners meer op de fiets, wandelend of met het OV naar het werk of vrijetijdsactiviteiten te laten gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2025 is de mobiliteitsvisie gereed. Toelichting: Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. Het plan begint vorm te krijgen. Er zijn in 2024 verschillende ophaalsessies geweest. Begin 2025 staat er een consulterende sessie met de raadscommissie gepland. Daarna volgen er inloopbijeenkomsten voor de inwoners en ondernemers. De planning is om het mobiliteitsprogramma voor de zomer vast te stellen.
32.
We realiseren minimaal 2 fietspaden de komende 4 jaar ten behoeve van de verkeersveiligheid woon-werk en school. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verbeteren minimaal twee fietsverbindingen. Toelichting: Het fietspad Nijland is in 2024 aangelegd en wordt begin 2025 feestelijk geopend.
33.
We onderzoeken of fietsers voorrang kunnen krijgen op rotondes binnen de binnensteden. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 hebben we onderzoek gedaan naar voorrang fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom. Toelichting: De uitkomsten van het onderzoek worden voor de zomer bestuurlijk voorgelegd.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Realiseren fietspaden (Investering € 1 miljoen/jaar)
0
81
161
242
322
Realiseren fietspaden (Fietsverbinding Exmorra)
0
0
48
48
48
Onderzoeken voorrang fietsers op rotonde
50
0
0
0
0
Stimuleren fiets, wandelend of OV (Campagne en mobiliteitsvisie)
150
0
0
0
0
34.
We onderzoeken innovatieve OV alternatieven in kleine kernen (opstappers). Indicatoren/te behalen resultaat: - Op de agenda van de beslissers brengen (lobby). - Het OV ligt bij de provincie. We gaan daarom in 2024 met het nieuwe provinciale bestuur om tafel. Toelichting: Qbuzz is vanaf 15 december 2024 het busvervoer in Fryslân gaan verzorgen. Ten opzichte van 2023 worden er meer dienstregelingsuren aangeboden en is er een aantal busroutes toegevoegd.
35.
We spannen ons in om de trein tussen Sneek en Stavoren vaker te laten rijden. Indicatoren/te behalen resultaat:
Pagina 61 van 219
O24.003054
-
Onderdeel van beoogde regiodeal waarin bereikbaarheid en voorzieningen zijn gekoppeld.
Toelichting: We trekken de inspanningen voor bereikbaarheid van onze regio en kernen breder. Onder meer in de regiodeal is bereikbaarheid van voorzieningen een belangrijk onderdeel. Daar kan een meer frequente treinverbinding ook deel vanuit maken.
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Leefomgeving 36.
We faciliteren de landbouwsector in de omslag naar een toekomstbestendige wijze van ondernemen. Het gesprek met de landschapspartners zetten we voort. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doorvertaling Friese opgaven voor natuur, water en klimaat naar Súdwest-Fryslân (in samenhang met de FPLG-aanpak) en daarbij aansluiten bij concrete initiatieven. - Het vormgeven van de intergemeentelijke afstemming binnen het FPLG (o.a. governanceaanpak); - In samenspraak met de FPLG-aanpak komen tot een goede monitoringsystematiek. Toelichting: - Ús PLG Súdwest-Fryslân. Het Ús PLG visiedocument voor het landelijk gebied in de gemeente is in december 2024 door de raad vastgesteld. Door het college is de Uitvoeringsagenda 2025 vastgesteld (november 2024). - NPLG/FPLG. De verwachte gang van zaken rond het vervolg op het ontwerp Fries Gebiedsprogramma FPLG (juli 2023) is anders gelopen dan verwacht. De NPLG-aanpak is gestopt; eind november 2024 is in een Kamerbrief eerste informatie gegeven over nieuwe aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur (RLN), als vervolg op de NPLG. Met provincie en Wetterskip en Friese gemeente wordt de betekenis voor de Friese aanpak en samenwerking begin 2025 verder opgepakt. - Regiobijeenkomsten FPLG. De bijeenkomsten zijn in 2024 voorbereid (in klei-, veen- en zandgebieden), maar het vervolg ‘on hold’ gezet.
De aanpak in het veen (op basis van het Veenweideprogramma) wordt wel doorgezet. - Voortgangsrapportage Friese samenwerking. De rapportage is in oktober 2024 door GS toegestuurd aan het Rijk. - Maatregelpakketten NPLG. Voor Fryslân is € 180 miljoen toegekend voor vier maatregelenpakketten (medio 2024). O.a. wordt de inzet van deze bedragen binnen de Veenweide verkend (€ 46 miljoen), o.a. in Idzegea. - Wegvallen mestderogatie. De consequenties van het stapsgewijs wegvallen van mogelijkheden voor mestplaatsing wordt met vertegenwoordigers vanuit de landbouw voor Súdwest-Fryslân verkend. - Diverse (legalisatie PAS-melders en -interimmers, problematiek bodem/water, CO2vastlegging in veenbodem). Mogelijkheden worden besproken met betrokkenen.
37.
We ondersteunen onze boeren om te experimenteren met nieuwe vormen van natuurinclusieve landbouw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: - Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland. De Regio Deal loopt door t/m 2024. Daarna worden nog resterende middelen binnen het kleiweidegebied (Greidhoeke Plus) benut. Het gaat dan om projecten waarvoor in 2024 stappen zijn gezet en vervolgstappen worden voorbereid. O.a. zoals toegelicht in de Uitvoeringsagenda Ús PLG: • Project Mei it ferline foarút op ‘e klaai. In dit project verkennen we hoe de blauwgroene dooradering in de Greidhoeke kan worden versterkt.
Pagina 62 van 219
O24.003054
• • •
38.
Project Korte ketens. De inzet is om in 2025 een pilot te draaien met het inrichten van een logistieke hub. Project Wetter+. Een pilot waarbij we in twee polders nabij Wommels bekijken wat een andere bedrijfsvoering bij landbouwers doet met de waterkwaliteit. Wetterskip Fryslân is hiervan de trekker. Programma Bioregio. We laten een verkenning uitvoeren naar de mogelijkheden om in de Greidhoeke een programma Bioregio uit te rollen. De bureaus Weusthuis & Partners (Kroes) en Avalon (Lankester) stellen hiervoor een programmaplan op (incl. financieringsstromen). In de ontwikkeling van de Bioregio wordt samen met de landbouw, natuur, gezondheidszorg, voeding en onderwijs gewerkt naar een houdbaar systeem waarin deze facetten elkaar bevorderen en versterken.
Integrale gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor alle ontwikkelingen in het landelijk gebied. We gaan dit ook financieel mogelijk maken door o.a. in te zetten op transitiefondsen (zowel EU als landelijk): Green Deal, Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Gebiedsgerichte Aanpak voortvarend oppakken, waarbij binnen Gebiedsproces Idzegea vanaf 2024 stapsgewijs wordt toegewerkt naar een Gebiedsplan. Toelichting: - Gebiedscommissie Idzegea. Binnen het Veenweideprogramma wordt vanaf begin 2024 gewerkt aan een Gebiedsplan (op te stellen in 2024-2025). O.a. speelt hier de inzet vanuit het Maatregelpakket Veenweide (zie punt 36). In 2024 is gewerkt aan een concept Compensatiesystematiek Veenweide (CSV); deze ligt nu voor een staatsteuntoets bij de EU. Er is een grondtafel ingericht. Er is een studiegroep jonge boeren in het gebied. Er is een gezamenlijke aanvraag GLB-subsidie (Europees landbouwgeld) ingediend om te experimenteren met verhogen waterpeilen (bericht over toekenning: begin 2025).