Bijlage 1 - Bestuursrapportage oktober, november, december 2024

8.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: - We investeren in trajecten en projecten, samen met partners. Waarbij één van de doelen is om subsidies te laten toevloeien naar (Súdwest)Fryslân en ons bedrijfsleven. Toelichting: De regiodeal is ingediend en goedgekeurd, zie ook punt 4. Op dit moment zitten we in een aantal trajecten om een Europese subsidieaanvraag te doen. Deze projecten gaan onder andere over de thema’s gastvrijheidseconomie, energietransitie en waterstof. Voor het project ECOboost hebben we nu goedkeuring gekregen (zie ook punt 1). Nationaal houden we de mogelijkheden in het ophanden zijnde regeerakkoord in de gaten. Via onze contacten bij de VNG zijn we al eerste op de hoogte. Daarnaast vindt op dossiers verkenning plaats van bestaande regelingen, zoals de subsidie voor snelfietsroutes. We analyseren het regeerprogramma en komen daarna met een memo met de lobbykansen en mogelijke financieringskansen.

Pagina 56 van 89

9.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bij de programmabegroting zetten we in op het smarter formuleren van doelstellingen, zo veel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren en een ruime behandeltijd in de raad voor de programma-begroting. Toelichting: In de begroting 2024 zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus) .

10.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities welke zijn weergegeven in het coalitieakkoord. Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf in collegevoorstellen wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud. Elke wethouder heeft zijn eigen taakgebied of portefeuille, bijvoorbeeld onderwijs, openbare werken, financiën, huisvesting, sport en cultuur. Tegelijkertijd is het gemeentebeleid een zaak van het college als geheel. Dat noemen we collegiaal bestuur. Burgemeester en wethouders beslissen bij meerderheid van stemmen.

11.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur. Toelichting: De Ontwikkelgroep Inwonerparticipatie, een breed samengestelde ambtelijke werkgroep is gestart en ondersteunt de Beleidsmedewerker Inwonerparticipatie. Deze adviseur werkt samen met een breed samengestelde ambtelijke werkgroep en spreekt met inwoners over inwonersparticipatie. Er is een processchets gemaakt waarin staat welke stappen er gezet moeten worden om tot een gedragen participatieverordening te komen. Verder sluit de adviseur aan bij de raadswerkgroep ‘versterken lokale democratie’ en houdt hen actief op de hoogte van ontwikkelingen. Met alle informatie die is opgehaald, wordt er in 2025 aan een visiedocument gewerkt die samen met de participatieverordening zal worden vastgesteld vóór 1 januari 2027. In de tussentijd worden er dagelijks stappen gezet om de kwaliteit van inwonersparticipatie te verbeteren, door o.a. het adviseren en ondersteunen van de ambtelijke organisatie bij (grote) participatietrajecten.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Lokale democratie

Pagina 57 van 89

2023

2024

2025

2026

2027

50

50

50

50

50

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dienstverlening

12.

Inwoners en ondernemers in nood weten de regelingen en mogelijkheden te vinden door een actieve rol vanuit de gemeente. Niet met ingewikkelde formulieren, maar een direct telefoonnummer en een Whatsapp service. Indicatoren/te behalen resultaat: - De werkwijze van SWF Tichtby zetten we voort en bouwen we verder uit, onder meer op gebied van de brede ondersteuning en de inclusieve energietransitie. Het bereik van de verschillende minimaregelingen (bv. bijdrageregeling en het Kindpakket) willen we vergroten naar minimaal 80% van onze inwoners die hiervoor in aanmerking komen. Toelichting: Zie voor nadere toelichting actiepunt 43, onderdeel Sociaal

13.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - We bieden alle interne collega’s via het Leerhuis de training ‘sterk schrijfwerk – begrijpelijk schrijven B1’ aan. Duidelijke, vriendelijke brieven passen bij wat wij als gemeente willen uitstralen. Medewerkers kunnen gebruik maken van een digitale tool om hun tekst te laten controleren op het juiste niveau. Toelichting: Begrijpelijk schrijven (3 korte online bijeenkomsten + e-learning) is door het Leerhuis meerdere keren per jaar aangeboden. Daarnaast hebben we in het project “B1 Begrijpelijk schrijven” onderzocht of we een digitale tool kunnen aanbieden waarmee collega’s hun teksten kunnen controleren op B1. In 2025 verwachten we deze tool aan te kunnen bieden. In 2024 zijn we gestart met het project ‘de Brievenwasserette’. Hiermee laten we medewerkers ervaren hoe het is om moeite te hebben met lezen, rekenen en werken op de computer. Dit helpt om laaggeletterdheid niet alleen als abstract begrip te zien, maar als een realiteit die veel mensen raakt. Medewerkers krijgen verhalen en ervaringen te horen van inwoners die tegen deze drempels aanlopen. Zo groeit het besef dat duidelijke communicatie écht het verschil kan maken.

Om ervoor te zorgen dat inwoners onze brieven begrijpen, krijgt Begrijpelijk Schrijven in 2025 meer aandacht in de organisatie. Dit heeft de afgelopen jaren niet de aandacht gekregen die het verdient. We merken dat inwoners regelmatig vragen hebben over brieven van de gemeente en dat sommigen daardoor niet weten wat er van hen wordt verwacht. Dit kan leiden tot onzekerheid of zelfs onbedoelde fouten. Het is tijd voor verandering. Dit doen we als volgt: 1. Verbeteren van standaardbrieven, samen met inwoners, zodat we zeker weten dat onze boodschap helder overkomt. 2. Intern draagvlak creëren met een ambassadeursgroep Begrijpelijk Schrijven, zodat er collega’s zijn die anderen kunnen ondersteunen. 3. Een interne campagne om medewerkers bewust te maken van begrijpelijk schrijven en hen te laten zien hoe zij zelf het verschil kunnen maken voor onze inwoners.

14.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken hoe wij communicatie kunnen inzetten om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken.

Pagina 58 van 89

Toelichting: Bij het Sociaal Domein werken twee collega’s aan (het tegengaan of omgaan met) laaggeletterdheid. Er is een aantal keer een bijeenkomst georganiseerd voor werkgevers. Ine van Straten, taalambassadeur bij Stichting ABC, gaf een presentatie aan werkgevers. Deze presentie is ook aan een aantal teams in onze organisatie gegeven, zoals de gebiedsteams. Voor de zomer is het project ‘de Brievenwasserette’ gestart. De eerste fase is gericht op de interne organisatie. Collega’s leverden brieven in, die met hulp van laaggeletterden zijn doorgenomen en verbeterd. In 2025 gaat de Brievenwasserette ook extern. Met een campagne informeren we onze inwoners over de Brievenwasserette en de mogelijkheid om brieven te laten wassen. Brieven worden door ons aangepast in begrijpelijke taal. 15.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of een burgerpanel het beste instrument is om onze brieven te testen op begrijpelijkheid of dat andere instrumenten geschikter zijn. Toelichting: We zien de toegevoegde waarde van een burgerpanel. Het burgerpanel is onderdeel van het project Begrijpelijk Schrijven (zie ook actiepunt 13). Dit panel zetten we in 2025 op om te testen of inwoners onze brieven begrijpen. Tot op heden is hier vanwege prioritering en beschikbare capaciteit nog geen uitvoer aan gegeven. Daarnaast startte in 2024 de brievenwasserette waarmee we al waardevolle inzichten kregen over de begrijpelijkheid van de brieven die de gemeente stuurt naar inwoners (zie ook actiepunten 13 en 14). Hierbij werkten we samen met taalambassadeurs van Stichting ABC (dit zijn laaggeletterde inwoners). Zij analyseerden onze brieven en op basis van hun feedback zijn brieven herschreven in begrijpelijke taal op taalniveau B1.

16.

Vrije inloop voor inwoners in het gemeentehuis voor het maken van afspraken. Indicatoren/te behalen resultaat: - In het Súdwesthûs kan men reeds zonder afspraak altijd terecht bij de balies van de snelservice. Toelichting: In het Súdwesthûs kan men altijd zonder afspraak terecht bij de balies van de snelservice en inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby).

17.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: - Driejaarlijks resulteert een onafhankelijke audit in een toegankelijkheidsverklaring. Deze verklaring laat zien of de website voldoet aan toegankelijkheidseisen, welke maatregelen worden genomen om de toegankelijkheid te verbeteren en op welke termijn die worden genomen. Daarnaast wordt er een project opgestart om de website te verbeteren. Toelichting: De toegankelijkheidsonderzoeken (in totaal van 15 websites) zijn in mei afgerond door de externe partij. De aanbevelingen uit deze onderzoeken zijn in juli doorgevoerd en op veel punten opgelost. Overige aanbevelingen uit het onderzoek vereisen aanvullend aanpassingen door leveranciers. Eind oktober zijn 15 toegankelijkheidsverklaringen opgesteld waarmee we voldoen aan de eisen van de wet- en regelgeving (wcag2.1, niveau AA). In de eerste helft van 2025 werken we aaneen ambitieniveau voor de digitale toegankelijkheid waarmee we in de toekomst de kwaliteit beter kunnen waarborgen.

Pagina 59 van 89

18.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in de lokale media maandelijks de mogelijkheid om vier gemeentepagina’s de vullen. Daarnaast worden persberichten standaard verstuurd naar de lokale media. Toelichting: De vaste gemeentepagina’s in Groot Sneek zijn elke editie goed gevuld. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verloopt positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis. Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedssfeer. Aan het einde van 2024 is de inzet van de gemeentepagina’s samen met Groot Media geëvalueerd, en zijn er voor 2025 nieuwe afspraken gemaakt. De belangrijkste wijziging is dat beide partijen strikter gaan toezien op de deadlines. Daarnaast is afgesproken dat de teksten die wij schrijven voor de krant, ook geplaatst zullen worden op de websites van Groot Media onder de kop ‘Gemeentenieuws’. Dit biedt ons de mogelijkheid om de verhalen uit de krant ook via de website en socialmediakanalen van Groot Media opnieuw onder de aandacht te brengen, wat ons lokale bereik vergroot. De experimentele samenwerking tussen Groot Media en Omroep Sudwest is in volle gang. Omroep Sudwest kan ons nog geen kijkcijfers of data overhandigen. Wel zien we een toename in aanbod en programmering, bijvoorbeeld over cultuur, toerisme en evenementen zoals de Solar Challenge.

Er zijn plannen voor een groen programma in de gemeente. Waar mogelijk tippen we de redactie of nodigen we hen uit. Zo zijn ze op 18 juni aanwezig geweest voor een live verslag bij de opening van het Hindelooper Museum door de Koningin. Ons bestuur, lokale ondernemers en inwoners nemen actief deel aan de Joe show, waardoor de bekendheid van het programma en het bereik groeien. In het laatste kwartaal van 2024 hebben we voor het derde jaar op rij een traineeprogramma over gemeentepolitiek georganiseerd in samenwerking met de regionale media (Friesch Dagblad, LC en Omrop Fryslân). In het verlengde hiervan is er dit jaar ook een bezoek gebracht aan Omrop Fryslân, waar vruchtbare afspraken over onderlinge samenwerking zijn gemaakt.

19.

Het beschikbare bedrag voor de versterking van de dienstverlening wordt breed ingezet gericht op het vergroten van de menselijke maat in, ontwikkeling van professionals en systematisch leren, om daarmee de nodige structurele verbeteringen door te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Ervaringsdeskundige medewerkers van SWF Tichtby helpen inwoners dichtbij, met inloopmomenten verspreid over de hele gemeente en huisbezoeken. Het bereik van de minimaregelingen neemt verder toe naar minimaal 80 procent. Inwoners ervaren hierdoor meer bestaanszekerheid. - Er wordt middels een integraal plan ingezet op het versterken van de dienstverlening en de inzet van POK-middelen. Toelichting: Na een inhoudelijke behandeling in de commissie Bestjoer & Finânsjes, is in de gemeenteraad van 14 maart 2024 ingestemd met de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij”. Vanuit de POK-middelen (tot en met 2027 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 2.712.000) zetten we in op twee belangrijke dienstverleningssporen: SWF Tichtby en Sociale Raadslieden. De bestuurlijke inzet is op een structurele verbetering en versterking van onze dienstverlening dichtbij. Hiervoor hebben we een bestedingsplan tot en met 2027 ter hoogte van een bedrag van € 1.997.688.

Met een datagerichte aanpak en de inzet van terugkerende gerichte campagnes wil SWF Tichtby het bereik van de minimaregelingen verder vergroten. De kenmerkende en succesvolle werkwijze met persoonlijk contact in de eigen omgeving van de inwoner zetten we voort. Voor het bereik: zie actiepunt 43 Sociaal en voor doorontwikkeling van de dienst: zie actiepunt 40 Sociaal.

Pagina 60 van 89

De inzet van de sociale raadsvrouw zetten we eveneens door. De sociale raadsvrouw is laagdrempelig, toegankelijk, vertrouwd, gekoppeld aan de Stipepunten. De sociale raadsvrouw is goed bekend, en inwoners maken vooral gebruik van de informatie en adviesfunctie. In beide gevallen is er verbinding met het gebiedsteam. Zie ook actiepunt 34 Sociaal. Het resterende bedrag wordt evenwichtig ingezet, met als doel een structurele verbetering van de dienstverlening. Daarvoor wordt bijvoorbeeld een pilottraining ‘Werken vanuit het gedachtengoed Positieve Gezondheid’ gefinancierd, om te leren hoe we ook breed en integraal onze dienstverlening met deze aandacht kunnen verrijken. In december is gestart met het opstellen van het integrale plan; dit is gereed in Q2 2025.

20.

Digitale dienstverlening moet mensen echt verder helpen, persoonlijk en dichtbij. Geen paarse krokodillen of met een kluitje in het riet. Er moet te alle tijde een telefoonnummer en mailadres beschikbaar zijn om ergens in geval van spoed contact over op te nemen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De gemeente Súdwest-Fryslân is op werkdagen bereikbaar. Het mailadres van de gemeente is 24/7 te bereiken. Meldingen betreffende de openbare ruimte kunnen 24/7 digitaal worden doorgegeven via de website of via een speciale app. Gevaarlijke situaties worden prioriterend opgepakt. - Bij de bestaande ‘Informatiepunten Digitale Overheid’ (gevestigd in zes bibliotheken) kunnen inwoners terecht met vragen over digitale dienstverlening van de overheid en overheidsregelingen. Toelichting: Verbeteren van onze telefonische bereikbaarheid is onze eerste prioriteit. Om de bereikbaarheid structureel te verbeteren en goed te monitoren, nemen we telefonische bereikbaarheid op in de managementrapportages. Op basis van de rapportages worden verbeterplannen opgesteld. De primaire dienstverleningskanalen zijn onderzocht op digitale toegankelijkheid. Een groot gedeelte van de uitkomsten is opgelost. Een aantal punten vereisen aanvullend beleid. We hebben een nieuwe toegankelijkheidsverklaring opgesteld, waarmee we voldoen aan de minimale eisen van de wet- en regelgeving.

In december is gestart met de implementatie van de eerste 4 E-diensten Burgerzaken. In januari 2025 zijn de eerste testen en vlot daarna gaan deze live. Uiteindelijk worden er in 2025 11 Ediensten aangesloten. De live-gang van beeldbellen start in januari 2025. De newsroom blijven we actief inzetten voor het signaleren van verbeteringen in onze dienstverlening. Het stelt ons in staat om snel te reageren op feedback van onze gebruikers en voortdurend te streven naar een verhoogde kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van onze diensten. Door deze open communicatie en proactieve benadering streven we ernaar om een optimale digitale ervaring te bieden aan alle gebruikers van onze diensten. Wekelijks worden omgevingsanalyses gemaakt ter verbetering van onze pro-actieve communicatie en dienstverlening. Met ingang van 24 juni is ons nieuwe dienstverleningskanaal Live chat ‘in de lucht’. Inwoners kunnen via onze website contact opnemen/chatten met de medewerkers van team KCC. Daarnaast zijn we gestart met de inventarisatie om whatsapp hierop aan te sluiten.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Verbeteren digitale dienstverlening

Pagina 61 van 89

2023

2024

2025

2026

2027

540

260

260

260

260

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Veiligheid

21.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Eind 2023 wordt het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de jaren 2024 - 2027 vastgesteld. Via de Veiligheidsmonitor meten we eens per twee jaar waar we als gemeente staan. Toelichting: Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is een cruciaal document dat de basis vormt voor het veiligheidsbeleid van onze gemeente. Als team belast met het waarborgen van openbare orde en veiligheid, is samengewerkt met interne collega’s en experts van bijv. Politie, OM, RIEC en het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân. De doelstellingen zijn -rekening houdend met specifieke veiligheidsuitdagingen en behoeften vanuit onze mienskip- zorgvuldig geformuleerd. Het IVP is op 21 december 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma IVP is leidend voor de inzet. Op dit moment zijn we bezig met het uitwerken van de prioritaire thema’s zoals genoemd in het IVP en op welke wijze we dit met de beschikbare middelen en capaciteit willen gaan doen. Hierbij wordt rekening gehouden met onvoorziene gebeurtenissen en de uitkomsten van de onlangs verschenen Veiligheidsmonitor. Met betrekking tot de strategische thema’s wordt ingezet op nieuwe fenomenen zoals antiinstitutioneel extremisme en soevereinen.

Hiervoor is er een handelingskader ontworpen voor alle collega’s van Súdwest-Fryslân zodat zorgelijke signalen tijdig onderkend worden. Het handelingskader wordt intern gebruikt en geeft de collega’s duidelijkheid en zorgt ervoor dat zaken sneller afgehandeld worden. Momenteel zijn de gesprekken met BZK, NCTV, CJIB en belastingdienst nog gaande, daarnaast wordt er gewerkt aan weerbaar bestuur binnen Friesland m.b.t. anti-institutioneel gedachtengoed en gedragingen. Het lokale radicaliseringsoverleg gaat goed en de aanpak is positief geëvalueerd door de kernpartners en ketenpartners. De presentaties intern en extern zorgen voor goede signalering en preventie in het kader van radicalisering. De samenwerking in de aanpak ondermijning (Friese Norm) loopt inmiddels 2 jaar. Vanuit Súdwest-Fryslân wordt meegewerkt aan een 2.0 versie. Eind 2024 zijn we gestart met de ontwikkelingen rondom de Towndeal, welke is ontwikkeld door BZK.

De Town Deal richt zich op de vragen als: hoe richt je beleidsontwikkeling en besluitvorming in omtrent complexe maatschappelijke opgaven in kleinere en middelgrote gemeenten met hechte gemeenschappen, waarbij maatschappelijk onrust op de loer ligt? Hoe kan het samenspel tussen lokale overheid en gemeenschap daarbij worden versterkt, ook in het licht van landelijke en provinciale opgaven en beleid? De gemeente Súdwest-Fryslân wil aan de slag met het mobiliseren van de gemeenschapskracht die er bestaat in de 89 kernen, om hen weerbaar te maken tegen crises, rampen en bedreigingen die op ons af komen. Hoe kunnen overheden en inwoners constructief omgaan met ongenoegen en weerstand, terwijl tegelijkertijd de weerbaarheid van inwoners moet worden vergroot? Het bevorderen van een cultuur van samenwerking, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen de lokale overheid en de gemeenschap (mienskip) is van belang, zodat beide partijen effectiever kunnen samenwerken in tijden van crisis, maar ook in de dagelijkse bestuurlijke en maatschappelijke processen. In 2025 worden de vervolgstappen gezet. Vanuit Crisisbeheersing is een interne leerlijn opgezet, om zo onze gemeentelijke crisisorganisatie te optimaliseren om snel en doeltreffend te reageren op onverwachte situaties. Op gebied van Jeugdoverlast gaat de aanpak onverminderd voort.

Naast preventie en mogelijkheden en hulp vanuit het Sociaal Domein worden ook bestuurlijke maatregelen uitgezocht en waar nodig benut. Vanuit Evenementenveiligheid wordt de risicoanalyse tool herzien om integraal gerichter te kunnen adviseren en wordt de kwaliteitsmeter veilig uitgaan opgezet.

Pagina 62 van 89

Ook online zijn we betrokken, onlangs is Hackshield weer van start gegaan waar we samen met De Fryske Marren in optrekken. Daarnaast is een kleine subsidie binnengehaald bij het CCV voor het realiseren van trainingen in het kader van online aangejaagde ordeverstoringen. Het afgelopen kwartaal kenmerkte zich veelvuldige inzet in de wijk Noorderhoek. Vanuit openbare orde en veiligheid is intensief samengewerkt met verschillende partners zoals jongeren- en opbouwwerkers, woningcorporaties en politie. De jongeren die betrokken waren in Noorderhoek hebben maatregelen gekregen, zoals waarschuwingen of gebiedsverboden. Er zijn huisbezoeken gedaan en inwoners konden terecht bij de speciale ‘informatietruck’ van politie. Ook zijn er gesprekken gevoerd met jongeren over mogelijke oorzaken en hoe een zelfde situatie in de toekomst voorkomen kan worden. Bovendien is het aantal oefeningen voor de taakorganisatie crisisbeheersing uitgebreid en de samenwerking met de brandweer, politie, GHOR en overige crisisfunctionarissen versterkt. In samenwerking met handhaving, politie, gemeentelijke buitendienst, OOV en buurgemeente de Fryske Marren is vanuit een operationeel draaiboek (vooraf door de Driehoek bekrachtigd) gewerkt.

De jaarwisseling van 2024-2025 in Súdwest-Fryslân was voor alle hulpverleningsdiensten een beheersbare oudejaarsdag- en nacht, welke relatief rustig is verlopen in onze gemeente. Zoals in het IVP genoemd zijn de taken en de complexiteit op gebied van integrale veiligheid de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onvoorziene gebeurtenissen geven de grens aan van de hoeveelheid werk. Echter, vallen de meeste veiligheidstaken in de categorie ‘urgent’ en kunnen deze niet zonder gevolgen worden geschrapt. Bovenstaand in combinatie met het uitvoeringsbudget betekent dat we de inzet continu moeten prioriteren. Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ondermijning

2023

2024

2025

2026

2027

60

0

0

0

0

Overige zaken (going concern) Tussenstand onrechtmatigheden aanbestedingen 2024 Er is met de gemeenteraad afgesproken dat in de bestuursrapportages periodiek wordt gerapporteerd over de verwachte onrechtmatigheden ten gevolge van inkoop en aanbestedingen die niet voldoen aan Europese wet- en regelgeving. De voorlopige tussenstand is dat het aantal fouten zal dalen ten opzichte van het boekjaar 2023. Er wordt ingeschat dat er ongeveer € 1,1 miljoen aan fouten zullen optreden. Dat is lager dan eerder ingeschat doordat er diverse maatregelen zijn getroffen om de fouten naar beneden te brengen, zo vindt de inhuur bijna altijd plaats via het Dynamisch Aanbestedingssysteem (DAS), waardoor wordt voldaan aan Europese regelgeving. Het bedrag aan onrechtmatigheden wordt voornamelijk veroorzaakt door een doorlopende fout uit voorgaande jaren, namelijk de schoonmaakwerkzaamheden (€ 0,55 miljoen) en door abonnementen (€ 0,3 miljoen), waardoor de Europese aanbestedingsgrens wordt overschreden. Daarnaast is er een fout van € 0,2 miljoen voor de schoonmaak van opvanglocatie Galamadammen, welke niet Europees is aanbesteed. Er wordt gewerkt aan oplossingen, in de Rechtmatigheidsverantwoording van het college bij de jaarrekening 2024 zal hierover nader worden gerapporteerd.

Weerbare Mienskip Hoe kunnen overheden en inwoners van de gemeente constructief omgaan met ongenoegen en weerstand, terwijl tegelijkertijd de weerbaarheid van inwoners moet worden vergroot tegen crises, rampen en dreigingen? Kritiek en maatschappelijk ongenoegen hoort bij de democratie. Echter, rondom complexe maatschappelijke opgaven ontstaat steeds sneller maatschappelijk ongenoegen wat kan uitmonden in onrust. Het wordt lastiger om als gemeente beslissingen te nemen die niet bij iedereen in goede aarde vallen en daarmee de lokale samenleving onder druk zetten. Pagina 63 van 89

Tegelijkertijd roept het NCTV op om als lokale overheid in te zetten op weerbaarheid van de gemeente en het versterken van de veerkracht, ingegeven door de noodzaak dat Nederland zich voor moet bereiden op diverse dreigingen. Deze dreigingen omvatten hybride en militaire risico's, zoals cyberaanvallen, desinformatiecampagnes en andere vormen van verstoring die de stabiliteit van de samenleving kunnen ondermijnen. Een weerbare samenleving helpt om conflicten te voorkomen, kwetsbaarheden te verminderen en potentiële tegenstanders af te schrikken. Dit vereist een gezamenlijke inspanning van de overheid, het bedrijfsleven en de Mienskip als geheel. Daarom zetten we in op dit onderwerp, waarbij we ook de mogelijkheden voor het aansluiten bij een Towndeal onderzoeken. Evenementen In december is de evenementenkalender van 2025 vastgesteld. Met het vaststellen van de kalender weten we wat er georganiseerd gaat worden het komende jaar. Team Vergunningen kan hierop inspelen en tijdig organisaties hulp bieden waar dat nodig is. Zo worden er ook weer inloopbijeenkomsten georganiseerd waar organisaties met een hulpvraag kunnen aankloppen. In november is er op provinciaal niveau een overleg geweest met provincie, gemeenten, evenementenorganisatoren om het met elkaar te hebben over het toekomstbestendig houden van evenementen, inclusief gemeentegrensoverschrijdende evenementen.

Van daaruit komt er een ambtelijke en bestuurlijke werkgroep om tot concrete verbeteringen in het proces te komen. Inhuur personeel Hieronder treft u een overzicht aan van inhuur tot boekingsdatum 28 januari 2025. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het soms lastiger om aan nieuw personeel te komen. Daarnaast kiezen vakspecialisten er tegenwoordig vaker voor om op inhuurbasis te willen werken. Dit is iets waar alle gemeenten mee te maken hebben. Omdat het werk wel door moet gaan en de kwaliteit op orde moet blijven is werken op inhuurbasis een reguliere oplossing. In onderstaand overzicht is ook de inhuur opgenomen van bijzondere werkzaamheden die de reguliere taken overstijgen, zoals bijvoorbeeld inhuur ten behoeve van de opvang van Oekraïners. Dit verklaart bijvoorbeeld het hoge bedrag aan inhuur bij team Ondersteuning van de keten Sociaal Domein.

Pagina 64 van 89

Keten Bedrijfsvoeren

Centraal Klantencontacten

Omgeving

Ontwikkelen

Openbare Ruimte

Afdeling Bestuurszaken Communicatie DIA Facilitair Financien Human resource I&A Juridische- en Veiligheidszaken Omgeving - Projecten Strategie en Programma's Concerncontrol Directie - algemeen Belastingen Burgerzaken Keten Klantcontacten Klantcontactcentrum - KCC Handhaving Publiek Domein Omgeving - Ondersteuning en Advies Omgeving - Projecten Omgeving - Ruimtelijke Ontwikkeling Omgeving - Toezicht en Handhaving Strategie en Programma's Vergunningen Omgeving - Projecten Strategie en Programma's Water Groen

Schoon Vastgoed Water

Sociaal Domein

Soort

WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten Seizoenskrachten

WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten bruggen en havens

Wegen Beleid Sociaal Domein Cultuur en sport GT Bolsward/Buitengebied GT CT/Particpatie GT Sneek Intergraal Beheer SD Keten Sociaal Domein Ondersteuning Vastgoed

Eindtotaal

Som van Bedrag debet 63.975 78.736 199.734 78.168 300.028 74.747 1.019.488 281.843 268 3.320 39.491 27.354 147.709 2.755 80.492 510.670 48.531 530.085 29.834 1.957.676 166.028 30.013 630.557 29.042 980.155 6.841 200.635 599.967 10.158 360.257 80.340 9.650 470.963 1.887.553 198.313 506.715 368.654 341.676 789.327 96.838 85.855 184.878 158.847 2.700.793 23.218 16.392.175

Totaal inhuur 2024 per 28-01-2025

Keten Openbare Ruimte

Omschrijving afdeling Groen Schoon Water

Eindtotaal Totaal inhuur 2024 per 28-01-2025 exclusief seizoenskrachten

Pagina 65 van 89

Soort Seizoenskrachten WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten Seizoenskrachten bruggen en havens WSW Seizoenskrachten

Som van Bedrag debet 599.967 200.635 360.257 1.887.553 470.963 3.519.375 12.872.800

5. Overzichten Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen

1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • De inkomsten van Nij Hiddum Houw (gemiddeld € 400.000) zijn als algemene dekking opgenomen in de begroting. Daarmee komen de inkomsten ten goede aan de gehele gemeente. Toelichting: Na het opstellen van de jaarrekening 2023 van Nij Hiddum Houw is besloten dat er € 400.000 aan dividend wordt uitgekeerd. Hierover is in principe dividendbelasting verschuldigd. Begin 2024 hebben wij echter een kwalificatiebeschikking aangevraagd, hierdoor hoeft er geen dividendbelasting meer ingehouden worden door onder andere Nij Hiddum Houw en hoeven wij deze ingehouden dividendbelasting niet meer apart terug te vragen.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: • In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de belastingen. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing streven we naar een kostendekkendheid van 100%. Toelichting: Vastgesteld tijdens behandeling begroting 2024. Waarbij systematiek inflatiecorrectie is toegepast plus stap gemaakt richting kostendekkendheid richting de 100 % van de afvalstoffenheffing en rioolheffing.

3.

Onderzocht wordt of we bij het verwerken van de algemene uitkering de (eigen) aantallen jaarlijks kunnen laten muteren en hoe dat eventueel kan worden verwerkt in de begroting. Ook wordt nagegaan of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn en wenselijk is om in te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Onderzocht is of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn. Dit punt is onderzocht, we houden in de berekening van de algemene uitkering inmiddels rekening met de eigen aantallen. Toelichting: Geen aanvulling nodig.

4.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: • Geen indicator. Toelichting: Door de onzekerheid van de financiële compensatie vanaf boekjaar 2026 (ravijnjaar) zijn wij gestart met scenario’s om ons voor te bereiden op lagere uitkomsten plus het creëren van voldoende middelen voor uitvoering van onze ambities. De eerste kansen worden nu al daadwerkelijk geïmplementeerd. Middels begrotingswijziging is een deel van de reserve

Pagina 66 van 89

Oekraïne, Energie transitiemiddelen (CDOK) en de transformatiemiddelen al toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Overhead

5.

De gemeente stelt een voorbeeld als goede en inclusieve werkgever met voldoende stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden. Ook is er ruimte voor trainees, zij-instroom en zet het in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • Hierover wordt gerapporteerd in het sociaal jaarverslag. Toelichting: Tijdens Q1 zijn voorbereidingen getroffen om invulling te geven aan goed en inclusief werkgeverschap. Zodra hier besluitvorming op heeft plaatsgevonden, zullen de resultaten worden gedeeld. Stages, zij-instroom en leerwerkplekken worden op dit moment op aanvraag gefaciliteerd. Om een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers te borgen, is sinds 2017 het Leerhuis actief. De voorbereidingen benoemd in Q1 hebben geresulteerd in een intensivering van de samenwerking tussen de teams Communicatie en HRM op het gebied van arbeidscommunicatie. De aangetrokken adviseur arbeidsmarkt en recruitment is gestart per 1 december. Het stagebeleid is intern vastgesteld en er is contact gelegd met het HBO-onderwijs om te komen tot intensievere samenwerking. Deze intentie tot samenwerking is in een conceptconvenant vastgelegd en krijgt begin 2025 z’n beslag. Leerwerkplekken worden nog steeds op aanvraag gefaciliteerd.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Arbeidsmarktpositionering

6.

2023

2024

2025

2026

2027

100

0

0

0

0

Verdere inzet van data om daarmee innovatieve antwoorden te bieden op complexe vraagstukken in de samenleving. Indicatoren/te behalen resultaat: • We willen de datakwaliteit verbeteren, de informatiehuishouding op orde hebben en processen verbeteren. Toelichting: Dit actiepunt hangt nauw samen met één van de benoemde kansrijke sporen en wordt in dat kader nu ook met prioriteit bekeken. Overigens zijn er diverse projecten opgestart waarbij de kwaliteit van data ingezet is voor innovatieve ontwikkelingen of als middel om vanuit inzicht te sturen. Enkele voorbeelden zijn de energiearmoede, gebiedsgericht werken of een dashboard ten behoeve van financiën.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Inzetten van data voor complexe vraagstukken

Pagina 67 van 89

2023

2024

2025

2026

2027

100

0

0

0

0

7.

Huisvesting buitendienst. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het realiseren van een centrale hoofdvestiging voor onze buitendienst in Bolsward. Vanuit deze nieuwe uitvalsbasis kan de dienstverlening in de openbare ruimte naar alle huishoudens en bedrijven efficiënt en toekomstbestendig doorontwikkeld worden. Het is tevens een voorbeeldproject voor circulair en duurzaam bouwen in Súdwest-Fryslân. • In bouwteamvorm wordt tot en met eind van het jaar gewerkt aan het definitief- en technisch ontwerp. In januari – februari 2025 volgt de prijs- en contractvorming voor daadwerkelijke realisatie. Start bouw is gepland in het voorjaar van 2025 met oplevering eind 2026. Het noodzakelijke demontage- saneringswerk en bouwrijp maken van het terrein is inmiddels gestart. Toelichting: We hanteren als opdrachtgever, op basis van de eerder gemaakte bouwkostenramingen van het voorlopig ontwerp, plafondbudgetten. Daarnaast hebben we vanuit de raad ambities meegekregen op gebied van duurzame- en circulaire maatregelen. Aandachtspunt is de vertraging van de netuitbreiding middenspanning door Liander (NuLelieproject Fryslân). Ons nieuwbouwproject staat op de wachtlijst voor extra transportvermogen voor de elektriciteitsaansluiting. Samen met Liander en ons bouwteam onderzoeken we technische oplossingen om de bedrijfsvoering bij oplevering van het gebouw van voldoende energie te voorzien.

De best passende invulling verwachten we begin 2025 in beeld te hebben.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Huisvesting Buitendienst

Overige zaken (going concern) Er zijn geen overige zaken te melden.

Pagina 68 van 89

2023

2024

2025

2026

2027

0

0

0

498

498

6. Mutaties reserves Verwachting verloop Algemene Reserve in 2024 In de volgende tabel staat het verloop van de Algemene Reserve. De met een * gemarkeerde posten zijn nieuw ten opzichte van de vorige bestuursrapportage. Ontwikkeling Algemene Reserve

2024

(bedragen x € 1.000) Stand per 31/12/2023 volgens JR 2023

25.258

Reeds genomen raadsbesluiten Af: Begroot resultaat 2024 volgens Programmabegroting 2024

-157 Raadsbesluit 02-11-2023

Bij: Restant Energiecompensatiefonds 2022

596 Raadsbesluit 08-02-2024

Af: Werkelijk resultaat 2023

-6.581 Raadsbesluit 20-06-2024

Af: Resultaatbestemmingen 2023

-6.582 Raadsbesluit 20-06-2024

Bij: Nota Reserves en Voorzieningen 2024

1.611 Raadsbesluit 20-06-2024

Bij: Resultaat Berap JFM 2024

1.594 Raadsbesluit 20-06-2024

Af: Resultaat Berap AMJ 2024

-7.425 Raadsbesluit 24-10-2024

Bij: Toevoeging vanuit Reserve Klimaatagenda

1.700 Raadsbesluit 14-11-2024

Bij: Opvang Oekraïne

3.000 Raadsbesluit 14-11-2024

Bij: Vanuit Krediet transformatiemiddelen

1.397 Raadsbesluit 14-11-2024

* Bij: Resultaat Berap JAS 2024

4.536 Raadsbesluit 19-12-2024

* Af: Kwijtschelding huur cultuur kwartier Sneek 2024

-352 Raadsbesluit 19-12-2024

Nieuwe Stand

18.594

Nog verwacht Bij: Restant Coronafonds Stand na verwacht > Niveau weerstandsvermogen Vrij besteedbaar

Overige zaken (going concern) Er zijn geen overige zaken te melden.

Pagina 69 van 89

1.650 Volgt 20.244 8.300 11.944

7. Paragrafen Onderhoud Kapitaalgoederen Voortgang investeringswerken 2022-2024 Vanaf de Programmabegroting van 2022 is er jaarlijks € 3 miljoen beschikbaar voor investeringswerken (grote vervangingen/renovaties) voor de teams Water en Wegen. Vanaf 2024 is dat structureel verhoogd naar € 4 miljoen per jaar. De middelen van 2022, 2023 en 2024 zijn beschikbaar gesteld door het college. Met onderstaand schema geven we de stand van zaken weer van de verschillende werken. Investeringswerken 2022 Brug Stationsweg Stavoren Brugdek Holle Poarte Makkum Brug Hichtum Brug Skerdyk Oosthem Kade Grote Kampen Bolsward

Investering € 350.000 € 250.000 € 450.000 + 250.000 € 250.000 + 100.000 € 300.000

Weg De Finne IJsbrechtum Weg Noorderlaan Wons Damwand Gouden Boayem Heeg Beschoeiing Van Panhuysweg Parrega Totaal

€ 250.000 € 350.000 € 300.000 € 500.000 € 3.000.000 + 350.000

Investeringswerken 2023 Kade Doniaweg Burgwerd Kade Parrega Weg Arum / parkeerterrein bij de kerk Weg Julianastraat IJlst Weg centrumgebied Wons Weg Dijksterbuursterlaan Kimswerd Betonwegen divers Totaal

Investering Status € 400.000 + 200.000 Gereed, binnen budget € 550.000 Gereed, binnen budget € 500.000 1e fase gereed; 2e fase in voorbereiding € 300.000 In voorbereiding € 300.000 + 90.000 Gereed, binnen budget € 550.000 Gereed, binnen budget € 400.000 Gereed, binnen budget € 3.000.000 + 290.000

Investeringswerken 2024 Steiger Houkesloot Sneek fase 1 Kade Gouden Boayem Heeg Kade Dijlakkers Bolsward

Investering € 1.000.000 € 300.000 € 1.100.000

Doorgaande weg Arum (fase 2) Weg Tinga Sneek (fase 1) Betonwegen divers Weg Dorpsstraat Exmorra (fase 2) Weg Julianastraat IJlst (fase 2) Totaal

€ 300.000 € 300.000 € 400.000 € 300.000 € 300.000 € 4.000.000

Pagina 70 van 89

Status Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget Kabels en leidingen zijn gestart, uitvoering kade start 2025. Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget Gereed, binnen budget

Status In voorbereiding, start voorjaar 2025 Fase 1 gereed, fase 2 volgt 2025 Kabels en leidingen zijn gestart, uitvoering kade start 2025 In voorbereiding, start 2e helft 2025 In voorbereiding Fase 1 gereed, fase 2 volgt 2025 Gereed, binnen budget In voorbereiding

8. Ontwikkelfonds en overige projecten Hieronder rapporteren wij over alle actieve projecten die (grotendeels) gefinancierd worden vanuit het Ontwikkelfonds (projecten waarvoor krediet beschikbaar is gesteld en die nog niet zijn afgerond). Daarnaast informeren wij over projecten die in vergaande voorbereiding zijn. Daarnaast rapporteren we over overige projecten die niet gefinancierd worden vanuit het Ontwikkelfonds. Standaard rapporteren we over majeure projecten waar de raad een realisatiekrediet voor beschikbaar heeft gesteld. Mochten er significante afwijkingen zijn bij overige projecten, dan rapporteren we ook daarover, zolang er sprake is van een afwijking.

8.1 Ontwikkelfonds Nr.

Project Bolsward: Bolsward-west (reconstructie kruispunt)

(Mobiliteit)

Toelichting op de afwijking: Nu de gemeenteraad extra middelen ter beschikking heeft gesteld, is verder aan het ontwerp gewerkt, waarin de fietstunnel onder de Oude Rijksweg is opgenomen. De samenwerkingsovereenkomst met de provincie is afgesloten. De (Europese)aanbesteding voor een bouwteam is inmiddels gegund aan aannemer BAM Infra. In dit bouwteam (aannemer, adviseur, opdrachtgever) wordt inmiddels het globale ontwerp in fasen verder uitgewerkt naar een definitief ontwerp. Eind januari 2025 zal als tussenstap het voorlopig ontwerp met een bouwkostenraming worden opgeleverd. Het werk aan het onderdeel aansluiting Exmorraweg op rotonde N359 is inmiddels gereed. In dit werk is gelijktijdig de realisatie van de nieuwe carpoollocatie meegenomen. Deze nieuwe carpoollocatie is in oktober 2024 geopend.

Nr.

Project Bolsward: Binnenstad-Herinrichting

(Agenda Bolsward)

Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023

Herinrichting Binnenstad Bolsward (herstel en fase 2)

2023

2024

2025

2026

-2.015

0

0

0

Toelichting op de afwijking: Het herstel van de gebreken van fase 1 is afgerond. Fase 2 Herinrichting Bargefenne is in opstartfase en hiervoor is een projectteam ingericht dat bezig is met het schetsontwerp.

Nr.

Project Bolsward: Aquaduct Bolsward

(Mobiliteit)

Toelichting op de afwijking: De afstemming met de provincie zal plaatsvinden in het OVVF (Overleg Verkeer en Vervoer Fryslân). Dit is een bestuurlijk overleg binnen de provincie Fryslân. Gezamenlijk kan binnen alle mobiliteitsprojecten een prioritering worden aangebracht. Deze prioritering brengen we als gezamenlijke Friese overheden in bij de SNN partners (Samenwerkingsverband Noord Nederland). Binnen SNN verband bepalen we de strategie richting rijk. Dit laatste kan via het Bestuurlijk Overleg MIRT. Dit traject loopt eind van dit jaar en begin 2025.

Pagina 71 van 89

Nr.

Project Sneek: De Hemmen III

(Economische zaken)

Toelichting op de afwijking: Bouwrijp maken De eerste fase van het bedrijventerrein is nagenoeg bouwrijp gemaakt. In verband met de netcongestie heeft het college op 19 november 2024 besloten het bouwrijp maken voor fase 2 voorlopig op te schorten voor de duur van maximaal 3 jaar. Verkoopprocedure Duurzaamheid speelt een rol, daarvoor is de duurzaamheidsmatrix ontwikkeld die door nieuwe belangstellenden voor een kavel kan worden ingevuld. De score van de menukaart wordt gekoppeld aan de privaatrechtelijke koopovereenkomst. Bij invulling van de menukaart en door hoog te scoren, maken inschrijvers meer kans bij de toewijzing van een bedrijfskavel. Ondanks de netcongestie worden belangstellende van harte uitgenodigd om zich te melden voor de resterende kavels van fase 1. Daarbij is wel de voorwaarde dat bedrijven in hun eigen energiebehoefte kunnen voorzien, vanwege de netcongestie.

Planning De kritieke activiteiten in de planning zijn de toevoer van elektriciteit en de verkeersontsluiting. Voor beide activiteiten is er afhankelijkheid van andere partijen. De huidige planning is samengevat: • Bouwrijp 1e fase 2024 • Nutstoevoer kavels 2026 medio ( planning van Liander) • Verkeersontsluiting 2025 medio • Start uitgifte en bouw 2025 medio ( afhankelijk van tijdige (tijdelijke) ontsluiting) Ontsluiting De minirotonde naar het bedrijventerrein westelijk vanaf de N7 is inmiddels gereed. De aanpassing van de bestaande ontsluiting aan de noordoostelijke zijde door de aanleg van een minirotonde is inmiddels aanbesteed. Verwacht wordt dat de minirotonde aan de noordoostelijke kant rond de zomer van 2025 gereed is. Eind 2024 is met de Minister van Verkeer en Waterstaat een overeenkomst getekend over een bijdrage vanuit Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) € 1.239.669,42. Zodra deze middelen zijn ontvangen, zullen wij de begroting daarop aanpassen. Toevoer nutsvoorzieningen Het netverzwaringsprogramma van de middenspanningsnetten van Liander voor de provincies Friesland en Noordoostpolder is deels vertraagd. Daarnaast is er op het bestaande onderstation onvoldoende leveringscapaciteit. De onderstations van Liander kunnen voldoen aan de huidige elektravraag maar er is onvoldoende capaciteit voor uitbreiding en of verzwaring.

Door deze vertraging duurt de netcongestie langer en is er beperkte tot geen beschikbaarheid van elektriciteit op een aantal locaties. Daarmee stagneert de kavelverkoop ook. Daarmee stagneren ook de ontwikkelingen. Voor de Hemmen III is de verwachting dat er vanaf 2036 weer extra capaciteit is. Voor wat betreft extra leveringscapaciteit heeft Liander al gevraagd om ruimte te reserveren op de Hemmen III voor een nieuw onderstation. Voortgang is afhankelijk van Tennet en Liander die met een haalbaarheidsonderzoek studie bezig zijn is. Volgens de nieuwe planning van Liander is het middenspanningsnetwerk op de Hemmen III uiterlijk einde tweede kwartaal van 2026 aangelegd. Grex Op 20 juli 2023 heeft de raad ook Fase 2 vastgesteld en toegevoegd aan fase 1. Hiermee is één grondexploitatie vastgesteld voor Fase 1 en 2, Hemmen III Totaal. Een belangrijke toevoeging die voor beide fases geldt, is het toevoegen van kosten voor een tijdelijke energievoorziening.

Pagina 72 van 89

Nr.

Project Sneek: Stationsgebied

(Agenda Sneek)

Toelichting op de afwijking: Gelet op de zeer lange looptijd van het project zijn er overschrijdingen opgetreden van totaal € 227.195. Dit heeft te maken met kostenstijging en tegenvallers in de uitvoering, vervuiling Kanaalstraat. De subsidie van de provincie is nog niet definitief vastgesteld. De besluitvorming hieromtrent wordt zeer binnenkort verwacht. Laatste restpunten zijn nu in uitvoering waardoor dit jaar het project kan worden afgerond En we ook trachten overeenstemming te bereiken met de provincie.

Nr.

Project Sneek: IJlsterkade

(Agenda Sneek)

Toelichting op de afwijking: Er zijn geen afwijkingen of overige zaken te melden.

Nr.

Project Sneek: De Potten, start realisering visie

(Gastvrijheidseconomie)

Toelichting op de afwijking: Conform de gebiedsvisie vormt het oprichten van een gebiedsorganisatie de eerste stap in het realiseren van een solide basis voor de verdere ontwikkeling. Het Samenwerkingsverband Ambitie de Potten (SAP), dat bestaat uit meer dan 130 vrijwillige stakeholders, bevindt zich in de vormingsfase. Vanwege de uiteenlopende en soms tegenstrijdige belangen van de stakeholders heeft dit proces meer tijd in beslag genomen dan aanvankelijk verwacht.

Nr.

Project IJsselmeer opgave: Versterking Friese IJsselmeerkust (VFIJ) (IJsselmeerkust) Toelichting op de afwijking: De provincie Fryslân is penvoerder namens de samenwerkende partijen, het Rijk, Provincie Fryslân, Gemeente DFM en gemeente SWF (conform samenwerkingsovereenkomst). In de Stuurgroep SWH wordt gerapporteerd over de voortgang van het project Versterken Friese IJsselmeerkust. Stand van zaken Op 26 mei 2023 zijn de ondertekende projectbeslissingen van de minister en de beschikking ontvangen voor de bijdrage uit het deltafonds ter grootte van ca. €12,5 miljoen. Inmiddels is gestart met de technische voorbereidingen, procedures en het opstellen van contracten. In augustus 2024 is gestart met de werkzaamheden in de Workumerwaard / Stoenckherne en de Mokkebank bij Laaksum. De werkzaamheden met betrekking tot de Makkumer Noordwaard zijn aanbesteed. De strekdam It Soal is in voorbereiding. Samen met Assetbeheer van de gemeente SWF zijn de eerste werkzaamheden in de haven van Laaksum uitgevoerd zoals o.a. vervangen van de meerpalen en het opknappen van de verharding.

Pagina 73 van 89

Communicatie: - In oktober is er een nieuwsbrief uitgebracht. - 14 juli heeft er een stakeholdersbijeenkomst plaatsgevonden voor het deelproject It Soal (aanleg strekdam) - Het komende jaar zullen nog stakeholdersbijeenkomsten georganiseerd worden bij de projectonderdelen die nog in uitvoering komen. Beschikbaarheid zand Uitgangspunt voor de realisatie van de onderdelen Workum en de stranden is de beschikbaarheid van zand uit het IJsselmeer. Op verzoek van RWS is het op diepte brengen van de vaargeul door de provincie Fryslân i.v.m. verzilting tijdelijk stop gezet. RWS en provincie zijn in gesprek over de consequenties hiervan en zoeken naar alternatieven. Planning van uitvoering is afhankelijk van de beschikbaarheid van zand. RWS is aan het onderzoeken wat de eventuele gevolgen kunnen zijn ten aanzien van verzilting. Onduidelijk is wanneer dit onderzoek gereed is en welke consequenties dit heeft voor de tijdige beschikbaarheid van het zand voor de zand gebonden deelprojecten. Voor het deelproject bij Workum is afgesproken dat het zand uit het recreatieve gedeelte van het gebied waar het nu te ondiep is, wordt gebruikt voor het deelproject bij It Soal / Workumerwaard. Stijging Bouwkosten Conform vastgelegde afspraken; Het financieel beschikbaar gestelde bedrag is kader stellend (een gelimiteerd maximum).

Als er financiële issues optreden, zullen deze opgelost moeten worden middels de post onvoorzien. Mocht dit niet afdoende zijn, dan zal dit ten koste gaan van een deel van de scope. Zijn de gevolgen zodanig dat doelstellingen van het project en scope niet meer haalbaar zijn, dan zal geëscaleerd worden naar de stuurgroep. De markt heeft te maken met flinke stijging van de bouwkosten wat veroorzaakt wordt door; krapte op de arbeidsmarkt, tekort aan bouwstoffen, stijgende prijzen, brandstoffen en inflatie. Dit is een risico voor de uit te voeren scope.

Nr.

Project IJsselmeer opgave: Ontsluiting Stavoren

(Mobiliteit)

Toelichting op de afwijking: De weg is 21 juli opengesteld voor het verkeer. 20 september heeft de bestuurlijke opening plaatsgevonden. M.u.v. het groenplan en wat restpunten zoals o.a. aanleg groenvoorzieningen is het project gereed. Laatste restpunten worden nu gedaan en dan is de onderhoudstermijn verstreken en kan het project dit jaar binnen budget worden afgerond.

Nr.

Project IJsselmeer opgave: Atlantikwall in het waddengebied (Afsluitdijk) Toelichting op de afwijking: - het eerste deel het inrichten van de Atlantikwall-bunker met een expositie is gereed en maakt onderdeel uit van de expositie van het Kazemattenmuseum. - In het kader van 75 jaar bevrijding is er een krant uitgebracht. Resterende deel: Kornwerderzand: strijd om de Afsluitdijk (scenario kazematten 2 e linie) 2e kazematteneiland Op Kornwerderzand is sprake van een complexe situatie, waarbij vele projecten en processen in elkaar grijpen en samen komen. Hierbij kan gedacht worden aan onderwerpen zoals; het verduurzamen en toekomstbestendig maken van de Afsluitdijk, de Vismigratierivier, de verbreding van de sluis, het opnieuw aanbesteden van de bestaande spuimiddelen, het

Pagina 74 van 89

vervangen van de bruggen en een upgrade van Kornwerderzand in zijn geheel als toeristische destinatie (bereikbaarheid, parkeren, bewegwijzering, wegen- en padenstructuur en informatievoorziening). Afstemming over volgordelijkheid, efficiency en logistiek van de werkzaamheden hebben ervoor gezorgd dat een deel van de uit te voeren projectonderdelen later in de tijd zijn geprogrammeerd. De grote en complexe werken domineren voorlopig alle projecten op en rond de Afsluitdijk, ook die van eerder gehonoreerde (deel)projecten zoals de Atlantikwall in het Waddengebied. Vanwege vertraging van de werkzaamheden aan de afsluitdijk heeft er in 2022 geen start kunnen plaatsvinden van dit laatste onderdeel. Door de vertraging komt de einddatum onder druk te staan. Situatie is ongewijzigd. Toegankelijkheid van het gebied laat nog jaren op zich wachten i.v.m. ontbreken brug/looppad. Momenteel loopt onderzoek om het plan als puzzelstukje onder te brengen bij het totale beleefconcept Kornwerderzand/Provincie. Afstemming ligt momenteel bij de Provincie. Verwachting dat 1e kwartaal 2025 meer duidelijk is. Hetzelfde geldt voor de houdbaarheid van de subsidie bij het Waddenfonds en Provincie.

Nr.

Project IJsselmeer opgave: Sluis, Waddenfonds beleef Kornwerderzand

(Afsluitdijk)

Toelichting op de afwijking: De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor de beschikking van het Waddenfonds beleef Kornwerderzand door middel van een machtiging overgedragen aan de provincie Fryslân. De provincie heeft een extern bureau ingehuurd om inzichtelijk te maken hoe de verschillende processen van de ontwikkelingen in elkaar grijpen en hoe de verschillende beleefbare elementen aan elkaar verbonden zijn. Het doel is te komen tot een integrale visie voor een gebiedsontwikkeling Kornwerderzand als bestemming. De integrale visie is klaar en komend jaar. Komend jaar stemmen de provincie en de gemeente af wat het vervolgproces zal zijn.

Nr.

Project IJsselmeer opgave: De Nieuwe Afsluitdijk

(Afsluitdijk)

Toelichting op de afwijking: Bruggen Het oorspronkelijke idee was, om de bruggen één-op-één aan te besteden aan de aannemer van het Rijkscontract, zodat de gevolgen van het project versterking Afsluitdijk konden worden beperkt. Deze inkoopstrategie leidde echter tot bezwaren. Daarom is dit inkoopproces stopgezet en zal de realisatie van de bruggen op basis van een “normale” Europese aanbesteding in de markt gezet worden. De consequentie hiervan is dat de realisatie van de bruggen pas kan plaatsvinden als het Rijkswerk aan de versterking van de Afsluitdijk en de stormvloedkering klaar is en de bijbehorende documentatie beschikbaar is. De realisatie van de bruggen zal wel vertragen ten opzichte van de tussenmijlpaal 2025, maar het gehele werk kan nog steeds in 2028 conform de afspraak in de BOK klaar zijn. Waarschijnlijk zal de uitvoering starten in 2025. De uiteindelijke planning is wel afhankelijk van de verdere planningsafspraken met Rijkswaterstaat. Hierover wordt nu in overleg met alle betrokken partijen een netwerkplanning opgesteld. Dat is een integrale planning van alle nog te realiseren werken op en rond de Afsluitdijk de komende jaren.

Pagina 75 van 89

Sluis In 2020 is een bestuursovereenkomst (BOK) is gesloten met afspraken over de realisatie en financiering van een verruimde scheepvaartsluis bij Kornwerderzand, bredere bruggen in de autosnelweg A7 en ruimere vaargeulen in het IJsselmeer. Net als bij andere projecten, werd ook het project verruiming sluis Kornwerderzand geconfronteerd met prijsstijgingen. Voor ongeveer de helft veroorzaakt door hogere prijzen als gevolg van hogere lonen, de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Daarnaast zijn er aangepaste normen en richtlijnen, wet- en regelgeving en nieuwe ontwikkelingen zoals de verziltingsproblematiek. De minister van I&W en de provincie Fryslân zijn tot de conclusie gekomen dat het een herijking van de afspraken vraagt. Dit heeft er toe geleid dat er een aantal scenario’s zijn ontwikkeld met ieder een raming, waarin het actuele prijspeil en de nieuwe eisen en ontwikkelingen zijn betrokken. Deze ramingen zijn gezamenlijk opgesteld door provincie en Rijk, met als bedoeling om tot concrete vervolgafspraken te komen. In scenario A (€ 461 miljoen) worden sluis, bruggen, vaargeulen en alle havens bij het sluizencomplex aangepast. Hierdoor kunnen bovenmaatse schepen zonder ontheffing gebruik maken van het sluizencomplex. In scenario B (€ 381 miljoen) die het meest aansluit bij de oorspronkelijk afspraken, worden vaargeulen, bruggen en sluis aangepast, de havens niet.

Bovenmaatse schepen kunnen dan nog steeds gebruikmaken van het sluizencomplex, alleen hebben zij hier dan een ontheffing voor nodig. De meest dure oplossing, scenario A, waarbij ook de havens worden aangepast, heeft de voorkeur van het Rijk. In het BO-Mirt van najaar 2024 hebben Rijk en regio de afspraak gemaakt om het eens te worden over een financiële oplossing voor het tekort Kornwerderzand en te komen tot een oplossing/voorkeursvariant. De regio is daarbij uitgenodigd met een alternatief te komen. Door de brede regio wordt aan een voorstel gewerkt. Verzilting IJsselmeer Een belangrijke opgave is het tegengaan van zoutverspreiding in het IJsselmeer. Het zoetwater in het IJsselmeer heeft een belangrijke drinkwaterfunctie. Daarnaast heeft het zoetwater een belangrijke functie voor het watergebruik voor landbouw en natuur. Op dit moment komt er zout water binnen bij het IJsselmeer via onder andere de scheepvaartsluis bij Kornwerderzand. De verzilting is van invloed op de te nemen maatregelen voor verruiming van de sluis. Een belangrijk punt daarbij is het verdiepen van de vaargeulen. Als de vaargeulen in de toekomst verdiept worden, kan het risico op verzilting toenemen. Uit onderzoek is gebleken dat er maatregelen mogelijk zijn om het verziltingsprobleem te beheersen.

Als onderdeel van het ontwerpproces voor een verruimde sluis zal ook gekeken worden of de verziltingsmaatregelen in het ontwerp geïntegreerd kunnen worden. Indien de verzilting in voldoende mate beheerst kan worden, is het mogelijk om de vaargeulen in het IJsselmeer te verruimen. Geulen Ook de verruiming van de geulen is van invloed op de verzilting doordat zoutwater zich via de verdiepte geulen verder naar het zuiden kan verplaatsen. Op verzoek van Rijkswaterstaat is de verruiming en de zandwinning daarom tijdelijk stilgelegd. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de projecten Vismigratierivier en Versterking Friese IJsselmeerkust nog geen gebruik maken van de beoogde vrijkomende materialen. De gemeente is partner in het project De Nieuwe Afsluitdijk. Tijdens de stuurgroep vergaderingen worden wij op de hoogte gesteld van de stand van zaken rond de voortgang van de werkzaamheden van De Nieuwe Afsluitdijk. De gemeente SWF is lid van deze stuurgroep.

Pagina 76 van 89

Nr.

Project IJsselmeer opgave: Museum Hindeloopen

(Cultuur)

Toelichting op de afwijking: Op 14 juli 2022 heeft de gemeenteraad het besluit genomen om 300.000 euro vanuit het Ontwikkelfonds voorlopig beschikbaar te stellen voor de uitbreiding en vernieuwing van het museum. Op 15 juni 2017 nam de raad al een amendement aan om dit bedrag te reserveren. In 2022 had het museum het definitieve ontwerp rond met een (bijna) dekkende begroting en een goede onderbouwing, waardoor het museum voldeed aan de voorwaarden die de raad in 2017 stelde. Inmiddels heeft Museum Hindeloopen het pand overgenomen van de gemeente Súdwest-Fryslân. De bouwvergunning is verleend en de verbouwing is in februari van start gegaan, 6 maanden later dan aanvankelijk gepland. Het gebouw is begin 2024 opgeleverd. De maanden januari t/m mei 2024 zullen worden gebruikt voor het ontwerpen van de inrichting en het inrichten van het museum zelf. Het museum is op 18 juni weer heropend door koningin Maxima. Tijdens de verbouw zijn er onverwachte zaken aan het licht gekomen. Zo is er sprake van achterstallig onderhoud en verborgen gebreken. Op 5 december 2023 heeft het college ingestemd om eenmalig een bedrag van € 253.140 beschikbaar te stellen voor het herstel van de gebreken aan de gebouwen van de Hidde Nijland Stichting. Op 8 februari 2024 heeft de raad ook ingestemd met het beschikbaar stellen van het eenmalige bedrag.

Museum Hindeloopen moet binnenkort de verantwoording voor de beschikbaar gestelde subsidie indienen. Deze is wat vertraagd, omdat de rapportage van de accountant nog niet klaar is. We verwachten het rapport Q1 2025.

Nr.

Project Út de Mienskip: Subsidieregeling bovenlokale initiatieven Toelichting op de afwijking: Er zijn geen afwijkingen of overige zaken te melden.

Pagina 77 van 89

(Kernenbeleid)

8.2 Financieel overzicht Ontwikkelfonds

Ontwikkelfonds

Totaal t.m. 2027 Besluit

Totaal beschikbaar gesteld

35.830.424

Krediet Gelabeld Beschikbaar

19.528.676 8.181.324 8.120.425

t.m. 2023

2024

2025

2026

2027

23.300.000 15.734.094 250.000 7.315.906

3.530.424 2.794.582 2.156.324 5.895.424

3.000.000 1.000.000 3.125.000 4.770.424

3.000.000 1.325.000 6.445.424

3.000.000

2.000.000

2.000.000

Te activeren

24.300.000

Beschikbaar krediet/In besluitvormingstraject Binnenstad fase 1 Bolsward, Hist. Centrum Westergo Bolsward-west (ontsluiting) HCW Sneek, Stationsgebied - fase 2 De Hemmen III Aanpassing recreatiegebied rondom De Hemm Rondweg Warns Rondweg Warns Hoogspanning Pasveer voorbereidingskrediet Museum Hindelopen Sneek Stationsgebied Ijsselmeeropgave Bolsward-west (ontsluiting) Flexaterrein