Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2025

Pagina 35 van 111

Figuur 2. Aantal gestarte indicaties per zorgvorm per kwartaal

Bron: Suite DWH Sociaal domein Het aantal gestarte indicaties per zorgvorm per kwartaal, laat een grillig beeld zien. Door de jaren heen zien we steeds een piek in de aantallen bij de start van het nieuwe jaar, waarna het weer afneemt in de kwartalen daarna. Ook in het eerste kwartaal van 2025 zien we een piek in de aantallen. Zoals hierboven aangegeven is door de invoering van de nieuwe inkoop per 2024 is een reële vergelijking in de jaren vóór 2024 en daarna niet goed te maken. De zorgvorm dyslexie is niet gewijzigd. We zien dat hier een kleine toename in, waarbij een verklaring nog niet is gevonden. Dit speelt in heel Friesland en wordt onderzocht door de regionale werkgroep Dyslexie. Mogelijk wordt dit in de loop van het jaar duidelijk. Betaalde kosten per zorgvorm per kwartaal In figuur 3 staat wat er al daadwerkelijk is betaald per kwartaal per zorgvorm. Ook bij deze figuur is het belangrijk op te merken dat door de nieuwe inkoop per 2024 en daardoor de wijziging in de indeling per zorgvorm, een reële vergelijking met de jaren vóór 2024 en daarna niet mogelijk is. Wat opvalt is dat in Q1 2025 de kosten voor hoogspecialistische ondersteuning een stuk hoger liggen dan de kosten in Q4 van 2024. Terwijl de instroom in deze zorgvorm (figuur 2) niet zo sterk is toegenomen. Uit een voorlopige analyse blijkt dat er een aantal casussen loopt met heel intensieve vorm van hulp.

Dit zijn dure trajecten wat een verklaring is voor de hoge kosten. We gaan de ontwikkelingen hierin het komende jaar goed volgen. Figuur 3. Betaalde kosten per zorgvorm per kwartaal

Bron: Suite DWH Sociaal domein Pagina 36 van 111

Aantal gestarte indicaties per verwijzertype per kwartaal In figuur 4 is het aantal gestarte indicaties per verwijzertype per kwartaal weergegeven. De zwarte balk geeft het aantal unieke cliënten weer. In deze figuur staan alle verwijzingen. Dat betekent alle indicaties met een begindatum in het betreffende kwartaal. Elke indicatie wordt dus maar één keer meegeteld (in tegenstelling tot figuur 1). In Q1 2024 is er een behoorlijke stijging te constateren. Dit kan mede verklaard worden door administratieve redenen. Vanwege de overgang van de oude naar de nieuwe inkoop zijn veel doorlopende indicaties omgezet en als nieuwe indicatie geregistreerd. Hierdoor ontstaat het beeld dat er een stijging is van het aantal gestarte indicaties. Figuur 4. Aantal gestarte indicaties per verwijzertype per kwartaal

Bron: Suite DWH Sociaal domein Ook in deze figuur hebben we te maken met een grillig beeld. Bij Q1 in 2025 zien we meer verwijzingen van overige verwijzers. Overige verwijzers zijn in dit geval de scholen, zij verwijzen voor dyslexie. Dit beeld komt dus overeen met de toename die we zien bij de indicaties voor zorgvorm dyslexie bij figuur 2. Het aantal verwijzingen door het gebiedsteam ligt lager dan in Q2 2024. Ook het aantal verwijzingen door artsen ligt iets lager dan in Q2 2024. Ontwikkelingen BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk de gebundelde uitkering inkomensvoorziening gemeenten (BUIGbudget). Gemeenten betalen hiermee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 en de loonkostensubsidie. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat onder gemeenten wordt verdeeld. De jaarlijkse aanpassing van het verdeelmodel van de BUIG roept jaarlijks landelijk veel vragen op en een eenduidige verklaring die aansluit bij de praktijk wordt niet gegeven door de makers van het BUIG-model. Ons uitgangspunt is dat de inwoners van onze gemeente zich bij onze gemeente niet melden voor een bijstandsuitkering, maar vragen om duurzaam mee te kunnen doen. Het uitgangspunt is zelf een inkomen genereren waar dit kan, om toe te kunnen werken naar onafhankelijkheid. Er zijn diverse onzekerheden waar we rekening mee moeten houden.

Dit geldt onder andere voor het Rijksbudget BUIG en de taakstelling vanuit de Kansrijke Sporen. De organisatie heeft een Aanvalsplan BUIG opgesteld en zet in op een strakke aansturing en uitvoering van dit plan. Er is inmiddels een externe projectleider/projectadviseur gestart met de opdracht om tot minder instroom en extra uitstroom te komen. Door ook aan de voorkant in te zetten op begeleiding naar werk of participatie, willen we voorkomen dat inwoners de bijstand instromen. Een voorbeeld is voorkomen dat inwoners in de WW in de bijstand komen. Door eerder inwoners in beeld te krijgen, stromen minder inwoners in de bijstand of kan de uitkeringsduur verkort worden. Diverse acties zijn in gang gezet, gericht op het structureel verlagen van de uitgaven. De maatregelen die naar verwachting de meeste impact zullen hebben, starten in het derde en vierde kwartaal van 2025. Op dit moment weten we nog niet wanneer de eerste financiële resultaten zichtbaar zijn. Dit betekent dat de huidige verwachtingen mogelijk bijgesteld worden. Pagina 37 van 111

Ontwikkeling uitkeringsbestand De grafiek (figuur 1) laat zien dat het totaal aantal uitkeringen (Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz samen) vrijwel stabiel is gebleven. In het derde kwartaal van 2025 stonden er 1.988 huishoudens een uitkering, wat een lichte stijging van 44 betekent ten opzichte van twee jaar eerder. Instroom en uitstroom hielden elkaar gedurende deze periode grotendeels in evenwicht. Landelijk nam het aantal bijstandsuitkeringen in 2024 1,3% toe ten opzichte van een jaar eerder (CBS, Divosa). Onze lokale ontwikkeling met een lichte stijging van 1,6% over twee jaar sluit daarbij aan. Landelijk zit 60% langer dan drie jaar in de bijstand met een gemiddelde verblijfsduur van 82 maanden. In onze gemeente is dat 69%, waarvan bijna de helft (48,2%) zelfs langer dan vijf jaar. De gemiddelde verblijfsduur is 81 maanden. De uitstroom naar werk ligt op 34,3% en sluit aan bij het landelijk gemiddelde van 35%. Een steeds groter deel van de inwoners met een uitkering is moeilijker naar werk te begeleiden. Inwoners met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zijn grotendeels uitgestroomd, de nieuwe instroom heeft vaker meervoudige problematiek. Onderzoeken bevestigen dat gemeenten te maken hebben met een bestand dat een grote afstand heeft tot de arbeidsmarkt, waarin bredere ondersteuning nodig is.

Voor onze aanpak betekent dit dat we gaan inzetten op: • een impuls geven aan extra re-integratietrajecten naar werk, • effectievere en snellere koppeling tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, • inzetten van instrumenten die passen bij de doelgroep, zoals Loonkostensubsidie. Figuur 1 | Totaal aantal uitkeringen (Participatiewet, IOAW, Bbz en IOAZ) en in- en uitstroom per wet, per kwartaal

Bron: Suite Sociaal Domein (stand 30 oktober 2025) Jongeren 18-27 jaar Het aantal jongeren met een uitkering (Participatiewet en Bbz) schommelde in de periode van Q3 2023 tot en met Q3 2025 tussen de 228 en 261 huishoudens (figuur 2). In de laatste kwartalen zien we een duidelijke toename. De instroom van jongeren kent enkele pieken, terwijl de uitstroom achterblijft. Hierdoor is het bestand langzaam maar gestaag gegroeid. Hoewel er ook in veel kwartalen substantiële uitstroom plaatsvond, was deze per saldo vaak lager dan de instroom. Landelijk zien we dat jongeren de snelst groeiende groep zijn binnen de bijstand: in 2024 steeg hun aantal met circa 7% en ook in 2025 zette die groei door (+6,2% t.o.v. een jaar eerder; bron: CBS/ Divosa). Onze gemeente volgt deze trend: +10,6% over twee jaar. De groei van het jongerenbestand Pagina 38 van 111

is zorgelijk omdat jongeren doorgaans nog nabij de arbeidsmarkt staan. Het duidt op knelpunten zoals een krappe woningmarkt, tijdelijke contracten, studievertraging of psychische problematiek. Voor onze aanpak betekent dit dat we gaan inzetten op: • begeleiding direct tijdens de zoekperiode voor jongeren, • een integrale samenwerking met jeugddomein, onderwijs en werkgevers om de uitstroomkansen te vergroten. Figuur 2 | Aantal jongeren (18-27 jaar) met Participatiewet of Bbz uitkering en in- en uitstroom per kwartaal

Bron: Suite Sociaal Domein (stand 4 september 2025) Ondernemers met ondersteuning vanuit het Bbz Het aantal ondernemers met een Bbz-uitkering is in de periode van Q3 2023 tot en met Q3 2025 sterk afgenomen (figuur 3). In het najaar van 2023 ontvingen nog bijna 50 ondernemers ondersteuning via het Bbz. In het derde kwartaal van 2025 zijn dat er in totaal nog rond de 20. De instroom van nieuwe ondernemers in het Bbz is de afgelopen kwartalen relatief beperkt geweest, terwijl de uitstroom met name eind 2023 en eind 2024 fors was. Ten tijde van de coronamaatregelen zagen we een grote toename van het aantal ondernemers in het Bbz. Deze groep is hierna weer uitgestroomd, wat een verklaring geeft aan de afname van het bestand na deze periode. Landelijk is bekend dat het Bbz sinds de coronaperiode weer terug is op een relatief beperkt volume. Onze lokale trend past in dit landelijke beeld. Voor onze aanpak betekent dit dat we gaan inzetten op: • ondersteuning van starters en pre-starters, zodat ondernemers die wel potentie hebben duurzaam kunnen doorgroeien, • een samenwerking met schuldhulpverlening, omdat financiële problematiek vaak een rol speelt bij beëindiging.

Pagina 39 van 111

Figuur 3 | Aantal Bbz-uitkeringen gesplitst naar gevestigde en startende ondernemers en prestarters per kwartaal

Bron: Suite Sociaal Domein (stand 4 september 2025)

Ontwikkelingen ziekenhuis Antonius/zorglandschap In mei 2025 heeft het Antoniusziekenhuis besloten om in Sneek te blijven. Dit besluit heeft grote gevolgen: voor het zorglandschap in onze gemeente en ook in het behouden van voorzieningen. Waar we vreesden dat met het verdwijnen van het ziekenhuis een spiraal van verschraling zou ontstaan, kunnen we nu optimistischer vooruitblikken. Want hoewel het ziekenhuis behouden is voor Sneek zullen de komende jaren wel wijzigingen in het zorglandschap komen. De gemeente heeft daarin een rol. Samen met lokale stakeholders uit zorg en welzijn en met inwoners gaan we ons richten op de toekomst. Hoe kunnen we zorgen voor verbinding en samen werken aan een toekomstbestendig gezondheidslandschap. Speciale aandacht gaat uit naar de arbeidsmarkt: hoe kunnen we in een krappe arbeidsmarkt zorgen voor voldoende goed opgeleide medewerkers? Deze opdracht vloeit voort uit de moties van de gemeenteraad van 20 juli 2023 en 18 april 2024. Aan onderstaande acties wordt uitvoering gegeven. • • • • • •

intensiveren van contacten met de eerstelijnszorg; overleg met ziekenhuizen en zorgverzekeraars over de ontwikkeling van een gezamenlijke visie op het gezondheidslandschap; verkennen van mogelijke gebiedsontwikkeling van het huidige ziekenhuisterrein en directe omgeving zodat het ziekenhuis en het gezondheidslandschap in bredere zin beter gefaciliteerd worden; organiseren van bijeenkomsten met ondernemers over de gevolgen van wijzigingen in het zorglandschap, het verkennen van de mogelijkheden om de beste zorg, hier in SúdwestFryslân te organiseren; het samenbrengen van alle stakeholders (zorg, onderwijs, ondernemers) rondom dit thema, bij voorbeeld door het organiseren van een symposium; diverse werkbezoeken en ontvangsten.

Van het budget resteert nog ongeveer € 185.000. Dit blijft nodig voor inzet van medewerkers en het organiseren van bijeenkomsten met stakeholders over het (toekomstige) zorglandschap.

Pagina 40 van 111

Beschermd wonen Beschermd wonen (BW) voorziet in de uitvoering van een wettelijke taak binnen de Wmo en gaat om het bieden van onderdak en begeleiding aan mensen met psychische of psychosociale problemen. De inkoop van deze zorg is belegd bij de centrumgemeente, gemeente Leeuwarden. Door een verschuiving in de wetgeving (toevoeging WLZ-GGZ) is er minder gebruikgemaakt van de ingekochte zorg voor beschermd wonen (BW-zorg). Na de toevoeging van doelgroep-GGZ in de wet WLZ heeft het Rijk geen bijstelling doorgevoerd voor deze zorg. Door de verschuiving in de financiering zijn er als neveneffect minder BW-plekken gekomen, waardoor er ook minder BW-zorg wordt ingezet. Deze was al wel ingekocht tot 2026, waardoor er de afgelopen jaren door centrumgemeente Leeuwarden een overschot is terugbetaald. De behoefte is overigens niet minder groot, we kennen een grote schaarste aan beschikbare BW-plekken. In de nieuwe inkoopprocedure (2026-2030), die reeds is gestart, worden producten toegevoegd om een meer passend zorgaanbod binnen BW te kunnen bieden. Daarbij worden ook tarieven herzien, zodat deze marktconform zijn en er meer BW-plekken vanuit de Wmo worden ingezet door zorgaanbieders. De voorlopige gunning is inmiddels afgerond. Ingaande 1 januari 2026 zullen de nieuwe contracten ingaan. Zodra de gunningen definitief zijn, wordt dit gecommuniceerd.

Beschermd wonen is een redelijk zware indicatie voor inwoners met een grote zorgvraag. Veel liever zetten we in op Wmo-ambulant. Dit is ook in lijn met de landelijke trend: wonen in de wijk. Normaliseren is belangrijk. Door meer in te zetten op wonen in de wijk zetten we minder in op Beschermd Wonen. Tevens kende de huidige inkoop BW minder mogelijkheden tot wonen in de wijk. Vanaf de nieuwe aanbesteding liggen hier meer kansen en mogelijkheden. Met de inzet van het project Bankhoppers kunnen we nog meer en beter de doelgroep bedienen. Binnen SWF hebben we nauwelijks ondersteuningsmogelijkheden voor deze doelgroep. Ook regionaal zijn die mogelijkheden minimaal. De Schuilplaats en in de toekomst ook Pand6 sluiten aan op de brede aanpak dakloosheid (BAD) en onconventioneel wonen. Allemaal kansen om de doelgroep, die we nu onvoldoende bereiken en waarvoor we onvoldoende plekken, meer en beter te bedienen. Suïcidepreventie In juni 2024 is de initiatiefwet integrale suïcidepreventie aangenomen waarmee integrale suïcidepreventie een wettelijke (lokale) overheidstaak wordt en bestaand beleid geborgd wordt. Hiervoor wordt de Wet publieke gezondheid aangepast. De wet treedt naar verwachting in werking op 1 januari 2026. Omdat gemeenten een belangrijke rol krijgen, is door de VNG een uitvoeringstoets uitgevoerd.

Het beschikbare budget voor uitvoering van deze wet is een structureel bedrag van € 44.000 per jaar (Septembercirculaire 2025). In de gemeente Súdwest-Fryslân wordt al uitvoering gegeven aan het thema suïcidepreventie door het Plan van aanpak Suïcidepreventie in Súdwest-Fryslân 2023-2026. Ook in 2025 wordt uitvoering gegeven aan dit plan op basis van de vier pijlers van de Supranet Community- aanpak: publiekscampagne, gatekeeperstraining, benaderen van risicogroepen en het versterken van de ketenaanpak. Van 2 t/m 8 juni 2025 vond de ‘Week van de Mentale Gezondheid’ plaats. In de gemeente SúdwestFryslân was er een breed aanbod van activiteiten rondom mentale gezondheid: van creatieve workshops tot inspirerende informatieavonden. Vanuit Cool Súdwest is het Stresstival van ‘Zeg eens eerlijk’ op een aantal VO- scholen georganiseerd. Daarnaast is er een informatieavond voor ouders over stress en prestatiedruk bij jongeren geweest. Van 8 t/m 14 september 2025 was de Wereld Suïcide Preventie Week. In de gemeente SúdwestFryslân zijn verschillende activiteiten georganiseerd. Er is een gatekeeperstraining suïcidepreventie georganiseerd voor in – en externe professionals. Daarnaast is er in samenwerking met Stichting 113 en GGD Fryslân een Man & (ûn)Macht Moeting- Man in Mind Meetup (MiMM) georganiseerd voor de risicogroep mannen van middelbare leeftijd (40-70 jaar).

Deze bijeenkomst had tot doel het taboe rondom het praten over mentale gezondheid en suïcidaliteit te doorbreken en hoop te geven. Specifieke subgroepen die aan bod kwamen waren agrariërs en de LHBTIQ+ doelgroep. Aan de MiMM was ook een campagne verbonden om dit thema breed onder de aandacht te brengen in de gemeente. Deze campagne loopt langer door. Huisvesting vluchtelingen/ontheemde Oekraïners/statushouders Binnen dit thema wordt gewerkt aan de opvang van asielzoekers (i.s.m. COA) en Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders die aan onze gemeente zijn gekoppeld. Pagina 41 van 111

De noodopvang in Heeg is op 1 mei 2025 beëindigd. Het AZC in Sneek blijft open totdat de nieuwe opvanglocatie in Harinxmaland in gebruik wordt genomen. Naar verwachting is dit eind 2026 of begin 2027. Op 8 mei 2025 heeft de raad ingestemd om met een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) medewerking te verlenen aan het realiseren van deze opvanglocatie en heeft zij de grondexploitatie vastgesteld. Met het huidige AZC in Sneek wordt voldaan aan de opgave die aan Súdwest-Fryslân wordt gesteld vanuit de Spreidingswet. Met de nieuwe opvanglocatie in Harinxmaland met een capaciteit van 450 plekken voor asielzoekers voldoet Súdwest-Fryslân niet meer aan deze opgave. Er wordt gezocht naar een oplossing voor de langere termijn. We hopen een woonplek/opvanglocatie te kunnen bieden aan een combinatie van diverse doelgroepen. Het pand dat gemeente heeft aangekocht aan de Eeltjebaasweg in Sneek is in juni in gebruik genomen voor de opvang van circa 60 Oekraïense ontheemden. Verder zijn met succes onderhandelingen gevoerd over lopende huurcontracten om de kosten omlaag te brengen, overeenkomstig de verlaagde vergoeding vanuit het Rijk. Súdwest-Fryslân voldoet ruimschoots aan de inspanningsverplichting conform de Friese verdeelsleutel. Doel is om eveneens te voldoen aan de landelijk vastgestelde verdeelsleutel. Om deze reden worden meer locaties verkend.

De opvang is de laatste maanden zodanig ingericht dat Oekraïense ontheemden kunnen voorzien in hun eigen levensonderhoud. Hiermee spelen we ook in op een mogelijk toekomstig uitgesteld verblijf als de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming) komt te vervallen. Op last van het Rijk is een systeem geïmplementeerd voor de inning van een eigen bijdrage en het vervallen van leefgeld voor Oekraïense ontheemden met betaald werk. In de eerste helft van 2025 is een klein deel van de achterstand op de huisvesting van statushouders ingelopen. Jaarlijks schommelt de taakstelling huisvesting statushouders tussen de 170 en 220 personen. De achterstand is 73 personen (statushouders). Om een echte slag te maken in het behalen van de taakstelling is gemeentelijk initiatief nodig. Idealiter biedt dit initiatief niet alleen tijdelijke woonruimte voor statushouders maar wordt er een combinatie gemaakt met andere urgent woningzoekenden. Inmiddels is er duidelijkheid over rijksregelingen die de komende tijd beschikbaar zijn. Diverse regelingen kunnen worden gecombineerd om een versnelling van de huisvesting, middels onder meer een doorstroomlocatie, op gang te brengen. Er wordt gezocht naar geschikte locaties en passende woonvormen. We hopen in Q3 een start te maken met de ontwikkeling van enkele initiatieven voor tijdelijke opvang en huisvesting.

Hierbij is het van belang een combinatie te maken met arbeidsparticipatie en persoonlijke begeleiding. De EU heeft besloten de Richtlijn tijdelijke bescherming (RTB) met een jaar te verlengen tot en met 4 maart 2027. Dat betekent dat voor de opvang van Oekraïense ontheemden van rijkswege financiële middelen beschikbaar blijven tot 4 maart 2028 (RTB+1). In de maanden juli en augustus 2025 zijn weinig statushouders gehuisvest, waardoor de achterstand weer verder dreigt op te lopen. Het realiseren van een doorstroomlocatie voor statushouders blijft urgent. Gemeentelijk schuldenbeleid Vanuit het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 2025–2026 worden verschillende acties uitgevoerd om de schuldenaanpak binnen onze gemeente te verbeteren. Vanuit het toegekende krediet is een projectleider bekostigd, die tot 1 april 2026 is aangesteld en verantwoordelijk is voor de uitvoering van de acties Pilot samenwerking met bewindvoerders en Optimaliseren traject schuldhulpverlening (met ervaringskennis). Voor de hiervoor benoemde acties worden in 2025 diverse uitgaven gedaan. In Q1 2026 wordt de balans opgemaakt van het krediet ten aanzien van verwachte en werkelijke uitgaven. Súdwest Werkt Uit het krediet Súdwest Werkt worden verschillende kosten gedekt die betrekking hebben op het Aanvalsplan BUIG.

Kosten die tot op heden in 2025 zijn gemaakt zijn onder andere voor een projectleider op het Aanvalsplan, extra personele inzet binnen het Gebiedsteam en een projectleider Menselijke Maat. In de tweede helft van 2025 worden er kosten gemaakt voor het inhuren van extra capaciteit op het screenen van het bestand op recht- en doelmatigheid, waaronder voorliggende voorzieningen als WIA en Wajong.

Pagina 42 van 111

3. Programma 2: Ruimte Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Wonen

1.

We gaan in deze coalitieperiode minimaal 1000 woningen bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Minimaal 1000 woningen in 2026 gerealiseerd, waarvan 350 woningen in 2025. • Er worden nieuwe plannen aan de programmering toegevoegd om te kunnen blijven voorzien in de woonbehoefte waar dat nodig is (zie eerdere informatie over het woononderzoek en de woningbouwprogrammering). • Woondeal Rijk: 1980 woningen tot 2030, waarvan 30% sociale huur en 30% betaalbare koop. • Lagere vraagdruk sociale huur (monitor sociale huur). Kortere wachtlijst in tijd en meer mutaties (meer woningen die naar een nieuwe huurder gaat) en inschrijfduur naar beneden. Toelichting: Zie voor de actualiteit https://sudwestfryslan.nl/thema/wonen-in-sudwest-fryslan/ Locatieontwikkeling Er zijn momenteel 26 lopende gemeentelijke woningbouwplannen, in diverse stadia. Verkenningsfase tot oplevering. Daarnaast zijn er niet-gemeentelijke woningbouwplannen en kleinere initiatieven, ook in verschillende stadia. Er zijn voldoende plannen in voorbereiding om de bouw van minimaal 1000 woningen mogelijk te maken. Naast de gemeentelijke woningbouwplannen lopen er plannen van ontwikkelaars o.a. in Blauwhuis, Heeg, Hommerts, IJlst, Makkum, Nijland, Sneek, Stavoren, Wons, Workum en Ysbrechtum. Oosthem. Dit zijn er ruim 20 projecten.

De raad heeft in 2023 besloten over het vestigen van voorkeursrecht op locaties in Easterein, Oppenhuizen, Witmarsum en Wommels. In dit kwartaal is verder gekeken welke locaties het meest kansrijk zijn in Easterein en Wommels. In Oppenhuizen is nader overleg geweest met eigenaar van de locatie waarop voorkeursrecht is gevestigd, maar heeft wat nog op groen licht, in Witmarsum zijn nog gesprekken met betrekking tot de voorkeurslocatie gaande, waarbij vervolgstappen worden gezet om het voorkuersrecht in stand te houden, en in Wommels is het vergelijkingsonderzoek (waarvoor de gemeenteraad middelen er beschikking heeft gesteld) over twee locaties afgerond. In het laatste kwartaal van 2025 wordt de gemeenteraad hierover ingelicht. Het hangt van meerdere factoren (verwervingsmogelijkheden en haalbaarheid) af of deze ontwikkelingen een vervolg krijgen. Het is dan ook een aandachtspunt voor de realisatie van de woondeal en de ontwikkeling van de plannen die binnen de WoningBouwImpuls-afspraken vallen. De woondeal is één van de kaders voor de programmering binnen woningbouwplannen. Het bouwen van sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen levert vaak een onrendabele businesscase op. Daarom wordt vaak gestreefd naar een mix van goedkopere en duurdere woningen. Voor 6woonplannen is de WBI-subsidie toegekend om de onrendabele top te compenseren.

Sociale huur Toevoeging van sociale huur is aandachtspunt, omdat de investeringsmogelijkheden van de corporaties zijn laag. Woningcorporaties voegen daarom beperkt sociale huurwoningen toe, los van de woningbouwplannen die zij reeds in hun planning hebben. Corporaties kijken in hun portefeuillestrategie naar het toevoegen van sociale huurwoningen daar waar de vraag groot is en waar zorgaanbod aanwezig is, veelal daarom in grotere kernen. Er worden bruto voldoende sociale huurwoningen toegevoegd om (op papier) te kunnen voldoen aan de woondeal. Er worden echter de komende jaren te weinig sociale huurwoningen toegevoegd om aan de

Pagina 43 van 111

behoefte te kunnen voldoen. In de periode 2022-2031 is er behoefte aan ongeveer 650 extra sociale huurwoningen (gebaseerd op het woningmarktonderzoek 2024 en de meest recente demografische prognoses). In 2023 en 2024 zijn 108 sociale huurwoningen gerealiseerd. De corporaties hebben momenteel1 in totaal een netto toevoeging van 314 in de planning staan. In de Meerjarenprestatieafspraken Sociale huur 2025-2029 hebben woningcorporaties, huurdersorganisaties en gemeente afgesproken dat gezamenlijk gezocht wordt naar mogelijkheden voor de bouw van circa 230 extra sociale huurwoningen. Ondertussen zijn de corporaties terughoudend met de verkoop van sociale huurwoningen. De sociale huur die we als gemeente zelf in woonplannen hebben opgenomen, waar corporaties niet in gaan participeren, gaan we via tenders op de markt brengen. Hierdoor worden er, buiten corporatiewoningen om, wel goedkope (huur)woningen op de markt gebracht. In het kader van de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties is er een aantal malen per jaar ambtelijk en bestuurlijk overleg tussen betrokken partijen over beschikbaarheid en locaties van sociale huurwoningen. Vanuit het Fries Stedelijk Netwerk is een verstedelijkingspropositie aan het rijk voorgelegd en deze is tijdens het BO Leefomgeving besproken.

De Friese steden en de provincie willen met de propositie het Rijk uitnodigen om samenwerkingsafspraken te maken over een gezamenlijke ontwikkelstrategie en investeringsagenda, om daarmee de regio nog steviger op de kaart te zetten. De verstedelijkingspropositie benadrukt de agglomeratiekracht van de vier Friese steden en hun potentieel om bij te dragen aan nationale opgaven, waaronder woningbouw, economie, mobiliteit en voorzieningen. Wat betreft woningbouw zijn in de stedelijke zone Sneek-BolswardIJlst mogelijkheden om 5.000 woningen toe te voegen tot 2050. 2.

Er komt een gemeentelijke taskforce die met een integrale aanpak regie neemt op de woningmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: • Taskforce wonen wordt in 2025 voortgezet. • De kernenaanpak wordt toegepast om mogelijkheden voor woningbouw in (kleine) kernen te vergroten. In 2025 worden de trajecten die in 2024 zijn gestart afgerond, en zo mogelijk nieuwe projecten gestart. • Nieuw woonbeleid wordt vastgesteld in 2025. Toelichting: De opdracht van de taskforce voorziet in creatieve woonvormen: boerenerven en wonen op particulier erf. Ook wordt gedacht aan een pilot voor 3 of 4 bestaande agrarische bedrijven om meer woningen op het perceel te realiseren, als de agrarische functie wordt beëindigd. Voorstellen zijn in het tweede kwartaal voorgelegd aan het college. Binnen het proces kernenaanpak wordt samen met een kern naar geschikte woningbouwlocaties gezocht. Dit jaar ronden we de aanpak in Gaastmeer, Warns en Kimswerd af. De gemeenteraad wordt via actieve info geïnformeerd Het traject om nieuw woonbeleid te ontwikkelen (actuele visie op wonen en een volkshuisvestingsprogramma) is begonnen. De startnotitie is op de agenda van de gemeenteraadsvergadering van 3 april 2025 geweest.

3.

We versnellen procedures. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een snellere realisatie van woningbouw waar mogelijk. • Zo weinig mogelijk vertraging in woningbouwontwikkelingen. Toelichting: We wijzigen de serviceformule en implementeren het werken met contactpersonen waardoor ingediende woningbouwplannnen een begeleider krijgen. De plannen houden daarmee voortgang

1 Er vinden nog gesprekken plaats over mogelijkheden van corporaties om in te stappen in lopende projecten

Pagina 44 van 111

in het proces. Parallel hieraan wordt vanuit team Vergunningen een Planregisseur gekoppeld aan grote woningbouwinitiatieven. Ook voeren we het gesprek met indieners van dit soort plannen.

4.

We zetten in op erfpacht en lagere grondprijzen om projecten van de grond te krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Per project advies over de wijze van exploitatie en betaalbaarheid van de woningen. Daarbinnen komt de afweging ten aanzien van erfpacht terug. Toelichting: Er is een woningbouwimpuls subsidie (WBI) binnengehaald die verwerkt wordt in de grondexploitatie van de plannen waar extra betaalbare woningen worden toegevoegd. Op basis van de op 1 januari 2024 ingevoerde Omgevingswet worden de woningcategorieën en instandhoudingstermijnen uit de doelgroepenverordening in een Omgevingrecht geborgd.

5.

Bij nieuwbouwprojecten en sociale huur geven we inwoners met een sociaaleconomische binding waar mogelijk voorrang. Indicatoren/te behalen resultaat: • We maken afspraken over voorrang geven aan mensen met sociale binding met ontwikkelaars. Toelichting: Er loopt een tweejarige pilot van Elkien. De raad is daar in december 2023 over geïnformeerd. In anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars worden (waar mogelijk) afspraken gemaakt over het eerst lokaal bekend maken van aanmeldingsmogelijkheid voor woningen.

Pagina 45 van 111

6.

We bevorderen dat de doelgroep ‘jonge ouderen’ (55- tot 70-jarigen) eenvoudiger kunnen verhuizen naar levensloopbestendige woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zie beoogde resultaten Actieplan SWF bouwt. Doelgroep is onderdeel van afwegingskader wonen. • In de planvorming van zowel gemeente als markt worden woningen voor deze doelgroep opgenomen. • Uitvoering geven aan de activiteiten uit het omgevingsprogramma wonen en zorg en de gebiedsgerichte aanpak (uitvoeringsprogramma’s wonen en zorg) in 2024/2025. Toelichting: Er wordt verder uitvoering gegeven aan het omgevingsprogramma Wonen & Zorg: A. Het maken van samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en Zorginstellingen bij ontmoetingsplaatsen; B. Er wordt in 2025, gezamenlijk met de partners, besloten voor welke drie grote kernen gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s Wonen & Zorg wordt gestart. Uitgangspunt is dat de levensloopbestendige woningen beschikbaar komen voor 70 plussers met een relatief zware zorgvraag. Deze woningen te concentreren, waardoor betere zorg en ondersteuning worden geleverd. Hiermee worden ook woningen gerealiseerd voor de jongere ouderen. De gemeente werkt hierin samen met partners, waardoor we mede afhankelijk zijn van processen bij deze andere partners. Dit zorgt soms voor langere trajecten

7.

We zetten in op een afspraak dat alle sociale huurwoningen in 2050 energieneutraal zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: • (Meerjaren) Prestatieafspraken met de woningcorporaties, waarin dit wordt meegenomen. Wanneer sociale huurwoningen in de wijk aanwezig zijn, worden of zijn deze meegenomen in de huidige en toekomstige wijkuitvoeringsplannen. Toelichting: Corporaties zijn wettelijk verplicht om alle sociale huurwoningen in 2050 CO2-neutraal te hebben. In de Meerjarenprestatieafspraken Sociale huur 2025-2029 is afgesproken welke stappen corporaties de komende jaren zetten om toe te werken naar CO2-neutraal in 2050 en welke investeringen zij doen.

8.

We gaan creatief aan de slag met verpauperde panden en panden die leegkomen en geschikt zijn voor woongroepen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit blijft een actiepunt dat gedurende de gehele coalitieperiode onder de aandacht is. De genoemde locaties worden in 2025 op de markt gebracht voor een woonontwikkeling (bij locatie voormalig kaaspakhuis Osingahuizen in combinatie met horeca). Het actief aankopen van leegstaande en verpauperde panden is vanwege uitdagingen op het vlak van capaciteit slechts beperkt gelukt. Toelichting: Op enkele locaties werken we aan woningbouwontwikkeling. De locatie van het verpauperde, maar reeds gesloopte, gebouw van BoRent aan het IJlsterplein wordt meegenomen in de tender voor woningbouw. Het voormalige kaaspakhuis in Osingahuizen wordt herontwikkeld naar horeca en woningbouw. Ook wordt er actief gewerkt aan woningbouwplannen op de plek van verpauperde panden (bijvoorbeeld hoek Parkstraat/Badhuisgracht in Sneek).

Pagina 46 van 111

9.

Waar mogelijk bieden we ruimte voor creatieve woonvormen waar de woningnood het hoogst is. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 moet de tijdelijke woonwijk op het voormalige manageterrein in Sneek gebouwd worden.

10.

Toelichting: De raad heeft een besluit genomen over de ontwikkeling van een ‘tijdelijk wonen concept’ in Sneek. Eind 2024 is de tender hiervoor uitgezet. Inmiddels is de ontwikkelaar bekend en samen trekken we op om de 150 woningen te realiseren. Er is enige vertraging door afstemming met de omgeving van dit bouwplan. We experimenteren om inwoners, bij aangewezen projecten, welstandsvrij te laten buwen. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 wordt in ieder geval het stedenbouwkundig plan voor Harinxmaland 2A3 vastgesteld. Toelichting: Er is een marktconsultatie geweest, welke veel input heeft opgeleverd. Hiermee krijgen we meer inzicht over hoe het proces en inhoud vorm te geven. We zijn bezig met het voorbereiden van de planologische procedure. Het participatieproces is opgestart.

11.

We stellen een doelgroepenverordening op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Beleids- of instructieregels eind 2024 Toelichting: Deze is gereed. Op basis van de op 1 januari 2024 ingevoerde Omgevingswet worden de woningcategorieën en instandhoudingstermijnen uit de doelgroepenverordening in een Bopa of aanpassing van het omgevingsplan geborgd

12.

Een huisvestingsverordening en gebiedsgericht verbod op verhuur van woningen tot de NHG-grens (zelfwoonplicht). Indicatoren/te behalen resultaat: • Er wordt voorlopig geen huisvestingsverordening opgesteld voor dit doel. Toelichting: De noodzaak om als gemeente een zelfbewoningsplicht in te stellen voor bestaande woningen tot de NHG-grens is vervallen door een aantal recentelijk ingevoerde landelijke regels en wetten. Het gaat om de Wet betaalbare huur die een maximum huurprijs regelt voor het middenhuursegment, de afschaffing van tijdelijke huurcontracten en fiscale maatregelen waardoor de huuropbrengst meer belast wordt. Hierdoor is het voor beleggers minder aantrekkelijk geworden om woningen op te kopen en voor een hoge prijs te verhuren.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Werken

13.

We versterken de arbeidsmarktaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • Subsidie Sudwest Werkt ter versterking samenwerking 3O’s, Onderwijs, Ondernemers en Overheid: Ontwikkeling projecten. Doorlopende inzet.

Pagina 47 van 111

•

We ontwikkelen 3O samenwerking Sudwest werkt door op regionaal niveau onder paraplu van de regiodeal • Meer begeleiding voor werkgevers op de werkvloer. O.a. inzet Harrietrainingen en jobcoach. • Subsidie voor Technolab, On Stage en 3O buro. • Meer aandacht voor Inclusief ondernemen. We organiseren bijeenkomsten over culturele diversiteit en inclusief werkgeverschap (onderdeel van 18 bijeenkomsten Impact Ondernemen per jaar). • Uitbreiding SROI projecten. • Sudwest Werkt pagina in lokale media. 1x per maand ism alle samenwerkingspartners 3O platform. Toelichting: Harrie trainingen worden gecontinueerd. Open Hiring wordt door een aantal grote bedrijven toegepast, Kleinere bedrijven zien vaak geen aanleiding toe in de huidige arbeidsmarkt om Open Hiring in te zetten. We blijven het als tool inzetten in voorkomende gevallen, evenals de jobcoach. Maandelijks wordt in GrootSneek/Bolsward een Impact bijlage en Súdwest Werkt bijlage gevuld met items over Impact Ondernemen en Werk. Activiteiten worden uitgelicht en de agenda mbt bijeenkomsten wordt gepubliceerd. Er zijn in Q4 tenminste 6 bijenkomsten georganiseerd. In het kader van uitbreiding SROI benaderen accountmanagers pro-actiever bedrijven en wordt Empatec betrokken hierbij. Inspiratiekaart SROI is gemaakt voor ondernemers.

Een HR-poule wordt gevormd door 6 werkgevers (waaronder SWF) die elke twee maanden bij elkaar komen om HR-gerelateerde onderwerpen te bespreken. Denk aan onboarding, laaggeletterdheid, verzuim, gespreksvoering, veiligheid op de werkvloer en anderstaligen. Volgend jaar wordt deze groep uitgebreid met meer werkgevers. Voorbereiding voor de Regiodeal hebben plaatsgevonden, waarin volop wordt ingezet op het versterken van de arbeidsmarkt. Op vier onderdelen gaan we aan de slag met een gestructureerde aanpak: • Aantrekken en ontwikkelen van talent • Behouden van gekwalificeerd personeel in de regio • Leren en ontwikkelen • Duurzame inzetbaarheid. Er wordt hierbij goed samengewerkt met De Fryske Marren en partijen als Innovatiepact Fryslân en WRK.frl. Naar verwachting zullen in Q4 in 2025 de eerste projecten van start gaan. 14.

We ontwikkelen onze arbeidsmarktaanpak verder door om baankansen te creëren binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Samenwerking met WRK.frl in de regiodeal is voorbereid • Samenwerking met Súdwest Werkt is verder ontwikkeld • Projecten Regiodeal met Fryske Marren zijn verder uitgewerkt Toelichting: We sluiten met bijvoorbeeld de aanpak voor mentoring zowel intern als extern op elkaar aan, beleid wat we extern ontwikkelen volgen we zoveel als nodig ook intern. Het platform Súdwest Werkt ondersteunt daarin door Onderwijs, Ondernemers en Overheid met elkaar te verbinden zodat opleidingstrajecten en projecten goed op de arbeidsmarkt aansluiten. Vanuit het Doorstroompunt worden ondernemers direct gekoppeld aan BBLtrajecten/jongeren. Vanuit de Arbeidsmarktregio is er aansluiting bij Fryslân Werkt om de beschikbare arrangementen in te zetten bij werkgevers. Ook de samenwerking met Firda is hier een voorbeeld van, om samen met ondernemers een RVS cluster te vormen en daarmee gericht onderwijs voor zij instromers en bijstandsgerechtigden te organiseren zodat zij direct kunnen instromen in deze bedrijven.

Pagina 48 van 111

15.

We zetten in op een mentorprogramma. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het mentorprogramma is gestart. In de eerste fase worden tenminste 15 mentees en mentoren gekoppeld. Toelichting: Er is gestart met het Plan van Aanpak, 2 collega’s vanuit het gebiedsteam zijn coördinator en zijn met de voorbereidingen gestart. De eerste gesprekken met de mentoren zijn geweest en enkele zijn al gekoppeld aan een mentee. In 2025 wordt dit verder uitgebouwd, oa met meer promotiemateriaal om mentoren te werven.

16.

We focussen op parelsectoren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Uitvoeren Meerjarenplan Circulaire Economie 2024-2028 > stevige verbinding regiodeal. • Intensiveren samenwerking andere stakeholders en gemeenten in kennisplatforms (oa VCF, Bouwend Nederland, IPF, Yn Business) > Regiodealaanpak. • Vergroten netwerken en kennisdelen door tenminste 18 events/bijeenkomsten Impact Ondernemen in parelsectoren. • Verstevigen noordelijke netwerken en netwerk DGA’s door kennisdelen en bijeenkomsten. • Gereserveerde bijdrage aan de volgende fase van het project Sliepe yn ‘e takomst. • Versterken en profileren van de maritieme sector en concretiseren van de aanpak, o.a. door verdere samenwerking met het Maritime Innovation Platform en project Elektrisch Varen als onderdeel van de Regiodeal. • Met de Ondernemersfederatie zijn werkgroepen georganiseerd om de parelsectoren te ondersteunen. Op basis van het economisch actieplan worden projecten ontwikkeld. Toelichting: Het meerjarenplan CE heeft de focus op Circulair Bouwen en MKB circulair (met name parelsectoren). Voorbereidingen voor een Circulair Ambachtsnetwerk zijn gestart.

Verschillende projecten, onder andere tbv meer Circulaire uitvragen in woningbouwprojecten, meer Circulair Inkopen, een pilot voor ontwikkeling circulaire kaders “it nije normaal”, een “Smart Circular Challenge” voor studenten van Firda om ideeën te ontwikkelen voor innovaties in de bouw. Een planning voor beurzen en bijeenkomsten is gereed en wordt uitgevoerd (minimaal 18 bijeenkomsten voor 2025). Samen met de Nederlandse Jachtbouw Industrie, onderdeel van Koninklijke Metaalunie, denken wij mee met de organisatie van Maritime Innovation Platform om Jachtbouw nadrukkelijker op de agenda te zetten. Net als in 2024 organiseren we weer een inspiratiereis voor ondernemers en onderwijs naar het event in april 2025. De eerste werkgroepen met de federatie in 2025 vinden weer plaats rond 1 april.

17.

We gaan verder met de Hemmen III en bieden mogelijkheden in andere kernen voor uitbreiding bedrijventerreinen. Daarvoor maken we afspraken met provincie. Indicatoren/te behalen resultaat: • De Hemmen III is bouwrijp en er kan gebouwd worden. • Er liggen plannen voor andere bedrijventerreinen in SWF (in ieder geval Bolsward en Makkum). Toelichting: • Door de nijpende situatie rondom netcongestie en de daarvoor benodigde NuLelie aanpak, staat zowel uitbreiding op bestaande terreinen als de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen onder druk. In het najaar van 2024 is besloten dat het bouwrijp maken van Hemmen 3 fase 2 met maximaal 3 jaar wordt uitgesteld en er in de tussentijd een haalbaarheidsonderzoek gedaan wordt naar energieoplossingen die eerdere ontwikkeling mogelijk kunnen maken. Er wordt een verkoopprocedure voorbereid voor de uitgifte van restkavels fase 1 onder voorwaarde zelfvoorziening in energie. Ook worden concrete

Pagina 49 van 111

voorstellen gedaan of, waar en hoe de komende jaren elders uitgebreid kan worden, waarbij de in het coalitieakkoord genoemde kernen Bolsward en Makkum als eerst worden uitgewerkt (2026). De uitdaging van netcongestie en het vinden van oplossingen daarvoor heeft hier grote invloed op. Voor Bolsward geldt dat er meerdere projecten en ambities naast uitbreiding bedrijventerrein bijvoorbeeld faciliteren van een waterstoffabriek, brenglocatie en energieprojecten – om ruimte vragen. Er wordt een voorstel voor integrale gebiedsontwikkeling voorbereid. Voor uitbreiding in Makkum is een projectleider aangewezen die bezig is met project opstart. Daarnaast worden er voorbereidingen getroffen voor de uitgifte van restkavels in Workum op het bedrijventerrein Burevaart, binnen de kaders van het geactualiseerde bestemmingsplan. Uitbreidingsplannen in andere kernen worden met de ondernemersfederatie besproken in de werkgroep Vitale kernen. 18.

We organiseren kennis- en ontmoetingsmomenten met ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • 18 bijeenkomsten over Ondernemen met Impact in 2025. • Herhaling en Verdieping van onderwerpen om het bereik te vergroten. Toelichting: Een belangrijke rol die ondernemers ons als gemeente hebben gevraagd te blijven vervullen is die van verbinder, en informatie- en kennisdelen mogelijk maken. Dit doen we o.a. door het organiseren van tenminste 18 bijeenkomsten in 2025 met als rode draad Ondernemen met Impact. In het eerste half jaar hebben 12 bijeenkomsten plaatsgevonden met verschillende onderwerpen, van klimaatadaptatie tot grip op verzuim. Daarnaast vonden o.a. bijeenkomsten plaats met ondernemers over de kwaliteit van onze dienstverlening en een bijeenkomst over de toekomst van het ziekenhuis in Sneek. Sommige bijeenkomstenzijn georganiseerd voor een specifieke kern, sector of doelgroep en andere bijeenkomsten voor alle ondernemers van de gemeente. 12 november is de Ondernemerprijs Súdwest-Fryslân

19.

We stellen een visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een uitvoeringsprogramma voor de visie gastvrijheidseconomie 2035 “Súdwest-Fryslân activeert je” (april 2024), geprioriteerd in tijd, menskracht en financiële middelen. Toelichting: Visie Gastvrijheidseconomie 2035, Súdwest-Fryslân activeert je De visie is op 18 april 2024 vastgesteld in de raad. In de begroting 2025 is eenmalig € 200.000 toegekend voor de uitvoering van de visie. Met de werkgroep Gastvrijheidseconomie van de Ondernemersfederatie Súdwest-Fryslân, VVV Waterland van Friesland en gemeente De Fryske Marren is afgestemd op welke onderdelen uit het uitvoeringsprogramma deze middelen in te zetten. Het college heeft een bestedingsvoorstel 2025 vastgesteld en de raad hierover in april 2025 (week 15) actief geïnformeerd: - Actieve informatie - Bijlage 1 Concept uitvoeringsprogramma Gastvrijheidseconomie 2035 - Bijlage 2 Bestedingsvoorstel eenmalig uitvoeringsbudget gastvrijheidseconomie 2025 Uitvoering van de visie Gastvrijheidseconomie in 2026 e.v. Voor de uitvoering van de visie zijn beperkt middelen beschikbaar. Dit is onvoldoende om opvolging te kunnen geven aan alle ambities zoals deze door de raad in april 2024 zijn vastgesteld. In de programmabegroting 2026 e.v. zal worden gekeken of er (structurele) middelen voor de uitvoering geborgd kunnen worden.

Afhankelijk hiervan kijken we of de uitvoering volledig ter hand kan worden genomen of dat er moet worden afgeschaald en ge (her) prioriteerd. De knelpunten zullen dan ook in beeld worden gebracht.

Pagina 50 van 111

Evenementenvisie ‘Aan de slag met evenementen!’ De visie is op 18 juli 2024 vastgesteld in de raad. In de begroting 2025 is eenmalig €200.000 toegekend voor de uitvoering van de visie. Per januari 2025 is een formatieplaats georganiseerd om dit jaar aan de slag te kunnen gaan met een uitvoeringsprogramma voor de evenementenvisie en om het accounthouderschap voor stichting Sneekweek in te kunnen vullen. Het college zal de raad over de stand van zaken in Q3 actief informeren. Eventueel volgt een nieuw raadsvoorstel met gewijzigd ambitieniveau. Uitvoering van de Evenementenvisie in 2026 e.v. Omdat voor de uitvoering van de evenementenvisie éénmalig middelen beschikbaar zijn gesteld, is dit onvoldoende om uitvoering te geven aan de ambities zoals de raad deze in juli 2024 heeft vastgesteld. In de programmabegroting 2026 e.v. zal worden gekeken of er (structurele) middelen voor de uitvoering geborgd kunnen worden. Afhankelijk hiervan kijken we of de uitvoering volledig ter hand kan worden genomen of dat er moet worden afgeschaald en ge (her) prioriteerd. De knelpunten zullen dan ook in beeld worden gebracht. Eventueel volgt een nieuw raadsvoorstel met gewijzigd ambitieniveau. 20.

Voldoende en betaalbaar vrijetijdsaanbod betaalbare voor eigen inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een onderzoek naar de jaarplaatsen op verblijfsrecreatieterreinen. Toelichting: Jaarplaatsenonderzoek Het jaarplaatsenonderzoek is uitgevoerd en opgeleverd in de rapportage Onderzoek vaste en toeristische plaatsen Súdwest-Fryslân, bureau Ginder, april 2025. Het college heeft de raad hierover in april 2025 (week 18) actief geïnformeerd: - Actieve informatie - Jaarplaatsenonderzoek: onderzoek vaste en toeristische plaatsen Súdwest-Fryslân Conclusie van het jaarplaatsenonderzoek Súdwest-Fryslân is een echte watersport- en kampeergemeente. Ruim 75% van het totaal aantal bedden bestaat uit vaste en toeristische lig- en kampeerplaatsen. In 2018 hadden de grotere kampeerterreinen beschikking over circa 5.300 kampeerplaatsen, waarvan 2.500 voor de toeristische verhuur (48%) en 2.800 vaste plaatsen (52%). In 2024 ging het om een totaal van 4.800 kampeerplaatsen, waarvan 2.300 toeristische plaatsen (48%) en 2.500 vast (52%). Er zijn in Súdwest-Fryslân dus ongeveer evenveel vaste- als toeristische kampeerplaatsen. Het aantal jaarplaatsen in de gemeente is in de afgelopen jaren licht afgenomen (-10%). Het gaat echter om een beperkte daling en dit is in lijn met de landelijke trend.

Er zijn op dit moment geen concrete signalen uit de markt die in deze verhouding tot grote verschuivingen zouden kunnen leiden. Binnen het omgevingsplan is er weinig tot geen planologische ruimte voor grootschalige uitbreiding of het kunnen omzetten van kampeerplaatsen naar recreatiewoningen. De gemeente kan via het publiekrechtelijke instrumentarium (Omgevingswet) slechts beperkt sturen op het behouden van jaarplaatsen op kampeerterreinen. Toeristisch Overstappunt (TOP) IJlst De eerste TOPs in Súdwest-Fryslân is in 2023 in Woudsend gerealiseerd. Een tweede TOP is in de zomer van 2025 gerealiseerd in IJlst. Een TOP is een gemarkeerde plek (zuil), in de buurt van een bestaande horecagelegenheid, waar de bezoeker gratis kan parkeren en wordt uitgenodigd om te wandelen, fietsen of varen in de omgeving. Het is een uitvalsbasis om de bezienswaardigheden in het gebied te ontdekken. Voor recreanten en toeristen is het via een provinciaal netwerk van Friese TOPs direct duidelijk vanaf welke plekken zij de provincie op haar mooist kunnen beleven. Marrekrite verzorgt samen met de Friese gemeenten een projectmatige uitrol van een netwerk van Toeristische Overstappunten (TOPs) in Fryslân.

Pagina 51 van 111

21.

We ondersteunen ondernemers in de gastvrijheidssector om jaarrond interessant te zijn voor bezoekers en op een duurzame manier hun bedrijfsmodel in te richten. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een door de gemeenteraad vastgesteld ontwikkelkader logies, inclusief de hierbij behorende beleidsregels. Toelichting: Omgevingsprogramma logiesaccommodaties Het college heeft het Omgevingsprogramma logiesaccommodaties Súdwest-Fryslân en de bijbehorende Beleidsregels vastgesteld op 20 mei 2025. Het Omgevingsprogramma logiesaccommodaties is een uitwerking van de visie Gastvrijheidseconomie 2035, die in april 2024 is vastgesteld door de raad. Het ontwikkelkader heeft de kenmerken van een ‘programma’ onder de Omgevingswet. Het college is bevoegd om een programma vast te stellen. Ook is het college bevoegd om beleidsregels vast te stellen. De documenten lagen vanaf 10 januari t/m 20 februari 2025 ter inzage. In januari 2025 zijn spreekuren georganiseerd voor ondernemers op de zogenoemde initiatievenlijst en die vooruitlopend op het nieuwe beleid plannen hebben ingediend. Daarnaast is in februari 2025 een informatieavond georganiseerd voor alle belanghebbenden. Er zijn 16 zienswijzen ontvangen en deze zijn beantwoord in een Nota zienswijzen. Provincie Fryslân heeft gereageerd in een ambtelijke memo.

De zienswijzen, de reactie van de provincie en ambtshalve wijzigingen hebben op enkele onderdelen geleid tot aanpassingen in het ontwerp. Deze aanpassingen hebben voornamelijk betrekking op jachthavens, aanscherping van definities, vereenvoudiging en verruiming van enkele eisen en het beperken van het maximum aantal kleinschalige kampeerterreinen dat in Súdwest-Fryslân mag doorgroeien naar 35 kampeerplaatsen. Bovendien is aangegeven om welke locaties het gaat bij doorgroei van enkele kleinschalige kampeerterreinen naar een regulier kampeerterrein. Het college heeft de raad hierover in mei 2025 (week 22) actief geïnformeerd: - Actieve informatie - Bijlage 1 Nota zienswijzen - Bijlage 2 Omgevingsprogramma logiesaccommodaties - Bijlage 3 Beleidsregels logiesaccommodaties Vervolg - Afhandeling initiatievenlijst Een projectteam verzorgt de afhandeling van de initiatievenlijst (circa 50 ondernemers) en ook nieuwe initiatieven die binnenkomen en om maatwerk vragen. De ondernemers worden door het projectteam begeleid bij de te voeren ruimtelijke (maatwerk)procedures. In de uitwerking zal dit leiden tot vervolg college en/of raadsvoorstellen ten behoeve van specifieke situaties en/of procedures. Naar verwachting zal de afhandeling van de initiatievenlijst een doorlooptijd vragen van 1-2 jaar.

Implementatie van het omgevingsprogramma binnen de reguliere werkprocessen maakt hiervan ook onderdeel uit zodat initiatiefnemers met nieuwe plannen uiteindelijk binnen de reguliere werkprocessen verder geholpen gaan worden. Knelpunt vanaf 2026 De afhandeling vraagt om extra capaciteit, welke voor 2025 gedekt is uit de eenmalige middelen voor de uitvoering van de visie gastvrijheidseconomie (zie toelichting onder punt 19). Indien er geen middelen voor de uitvoering van de visie kunnen worden vrijgemaakt vanaf 2026, ontstaat hier een knelpunt.

22.

We versterken het organisatorisch vermogen van de gastvrijheidseconomie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een vervolg op de herijking van de taken en rollen van de toeristische marketingorganisaties in Súdwest-Fryslân.

Pagina 52 van 111

Toelichting: Gemeentelijke samenwerking met VVV Waterland van Friesland De uitwerking hiervoor is gaande en wordt opgepakt in gezamenlijkheid met gemeente De Fryske Marren. Bureau Respons is in 2024 gevraagd om uitgangspunten te formuleren over hoe beide gemeenten een betere opdrachtgever of subsidieverlener kunnen worden voor de (publiek-private) toeristische marketingpartijen. De analyse van Respons biedt opzichzelfstaand onvoldoende aanknopingspunten voor een vervolg en implementatie, en daarom is er een verdieping nodig om zo onderbouwde keuzes voor te kunnen leggen. De uitwerking hiervan loopt. Doel is om te komen tot een duidelijk gedefinieerde opdracht en subsidiekader voor VVV Waterland van Friesland en -op termijn- de lokale partijen. In Q2 zijn de gesprekken met het bestuur van VVV Waterland van Friesland hierover opgestart. Met een structurele bijdrage aan de Stichting Sneekweek dragen we zorg voor een financiële basis waardoor de stichting kan gaan bouwen aan een toekomstbestendige Sneekweek. Bolsward Promotie Op woensdag 26 maart heeft de werkgroep Gastvrijheidseconomie Bolsward het nieuwe beeldmerk van Bolsward onthuld en gepresenteerd. Dit beeldmerk is deel van een breder citymarketingplan om de identiteit van Bolsward als hart van de Friese 11 steden te versterken en daarmee beter op de kaart te zetten voor inwoners, ondernemers en toeristen.

De citymarketing krijgt vorm met een verhalenlijn, beeldmerk en website en is het resultaat van de samenwerking tussen Platform Bolsward, Ondernemend Bolsward, Parkmanagement Bolsward en de Visiewerkgroep Bolsward. Er is een eenmalige subsidie van €25.000 verstrekt om de citymarketing via online en offline media in 2025 verder uit te kunnen dragen. Uitreiking Blauwe Vlag Op 8 mei was gemeente Súdwest-Fryslân (Woudsend) gastheer voor de landelijke uitreiking van de Blauwe Vlag, het internationale keurmerk voor stranden en jachthavens die voldoen aan hoge eisen op het gebied van milieu, veiligheid, hygiëne en gastvrijheid. De gemeente voert de Blauwe Vlag in haar gemeentelijke jachthavens in Bolsward, Makkum, Sneek, Stavoren (binnenen buitenhaven) en Workum. Daarnaast zijn er nog vijf andere jachthavens in onze gemeente met het Blauwe Vlag keurmerk. Meer informatie over de uitreiking in Woudsend is hier te lezen. 23.

We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de gastvrijheidssector, waaronder Súdwest-Fryslân als elektrische vaarregio. Indicatoren/te behalen resultaat: • Afronding 1e fase pilot elektrisch varen (onder paraplu regiodeal ZWF). Toelichting: Elektrisch varen maakt onderdeel uit van de regiodeal Zuidwest-Friesland. In het eerste kwartaal is het uitvoeringsprogramma elektrisch varen vastgesteld. Het plan richt zich op Marketing en informatievoorziening, Een robuust netwerk aan laadpunten (hardware), Uniforme laad- en betaalsystemen (software) en een Aantrekkelijk aanbod boten. Met diverse partners wordt hieraan gewerkt in de komende jaren.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Mobiliteit

24.

We gaan aan de slag met het herinrichten (eventueel autoluw) van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen.

Pagina 53 van 111

Indicatoren/te behalen resultaat: • Het gaat hier eerst om de binnensteden van Sneek en Bolsward. • Herinrichtingsplannen voor de binnensteden (gedeelten) van Sneek en Bolsward worden voorbereid en mogelijk (al) uitgevoerd. Voor Bolsward en Sneek zijn ook transferpunten in voorbereiding. • Daarnaast zijn er verzoeken om het doorgaande verkeer door IJlst en Woudsend te beperken, als vervolg op Sneek en Bolsward kunnen initiatieven voor kleinere kernen zoals IJlst en Woudsend opgepakt gaan worden. Toelichting: Het transferpunt Bolsward is in voorbereiding. Eind 2024 is er een inloopbijeenkomst geweest, wat goed bezocht is. De voorbereidingen worden verder getroffen. De uitvoering is rond de zomer van 2025 bedacht. De afronding hiervan en de ingebruikname van de parkeerplaatsen zijn afhankelijk van de behandeling van ingekomen bezwaren. Het transferpunt Sneek is in onderzoek. 25.

We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: • De proef autoluwe binnenstad Sneek loopt in 2024/2025 af. De uitkomsten van de proef zijn in 2025 bekend. Daarna komen we ook tot een nader voorstel welk proces we voor Bolsward voor ons zien). Toelichting: De proef autoluw Sneek liep van 2 januari tot 31 december 2024. Sneek is voor wat betreft de Singel autoluw. De evaluatie is afgerond en zal in september bestuurlijk worden behandeld. Voor het vervolg wordt een plan ‘de nieuwe Singel’ opgesteld. De planning is dat in Q4 2025 een eerste schetsontwerp gereed is. De maatschappelijke betrokkenheid bij de uitvoering van de proef autoluwe binnenstad Sneek is groot. In oktober vorig jaar is besloten om de geslotenverklaring op de Prins Hendrikkade op te heffen. Besloten is ook om de twee geslotenverklaringen op de Singel en de Harinxmakade ongewijzigd voort te zetten totdat op deze plekke een definitieve situatie is gerealiseerd. Gestart zal worden met een participatief traject om samen met belanghebbenden te komen tot die definitieve situatie. De voorbereidingen zijn gestart voor het project ‘de nieuwe Singel’, waarbij de raad gevraagd zal worden een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. In Bolsward worden er gezamenlijk met lokale stakeholders, de eerste stappen gezet voor ‘Gastvrij Bolsward’.

Bedoeling is dat er gezamenlijk overeenstemming komt over de uitgangspunten. Hieruit voorvloeiend is een concrete uitvoeringsagenda met maatregelen. In de komende periode werken we samen met Bolsward aan een gezamenlijk en breed gedragen document. Dit document brengt duidelijk in kaart welke richting we op willen met de binnenstad van Bolsward en welke stappen we daarvoor kunnen zetten. Een belangrijk onderdeel van dit proces is het bepalen van de aanpak voor ‘Gastvrij Bolsward’. Dit wordt gezamenlijk met stakeholders vanuit Bolsward opgesteld. Verwachting is dat dit Q4 2025 zijn beslag krijgt.

26.

Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit is een doorlopend proces en waar mogelijk wordt de combinatie met onderhoud gezocht. Toelichting: Voor de Worp Tjaardastraat, afslag Oost en Stadsrondweg Sneek zijn concrete plannen en wordt gezocht naar cofinanciering. Begin 2026 maakt de minister bekend of er cofinanciering is vanuit het Rijk, in de vorm van strategische plan verkeersveiligheid (SPV) subsidie en een bijdrage

Pagina 54 van 111

vanuit het bestuurlijk overleg meerjarenprogramma infra ruimte en transport (BO-MIRT). In het 3de kwartaal is hiervoor door ons de aanvraag gedaan. We pakken onveilige verkeerssituaties aan. Het doel is om ongevallen te voorkomen en de leefbaarheid te verbeteren. Jaarlijks pakken we onveilige verkeerssituaties aan op basis van de risicoanalyse en werk met werk maken. Daarnaast is er een aantal concrete projecten zoals de herinrichting van de Oppenhuizerweg en de kruising Bolsward-west. Samen met het mobiliteitsprogramma komt er een uitvoeringsprogramma gericht op drie sporen, fysieke aanpassingen in de openbare ruimte, gedrag in de vorm van educatie en handhaving. Deze drie sporen moeten in balans zijn voor een optimale verkeersveiligheid. Aanpak van onveilige situatie moet ook breder worden bekeken, netwerkniveau en specifiek voor onze gemeente denken we aan het versterken van de aansluitingen op de N7/A7 en de provinciale wegen. Specifiek staat de verbinding Sneek Leeuwarden ook al jaren op de agenda. En op het gebied van OV denken we aan het versterken van de treinverbinding Sneek - Stavoren naar minimaal twee keer per uur als volwaardig alternatief voor de auto. Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren.

De Toolbox is inmiddels operationeel en wordt ingezet in verschillende wijken en dorpen. Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer welke beleidsmatige keuzes wij als gemeente maken op het gebied van mobiliteit. Uit het mobiliteitsprogramma volgt een uitvoeringsagenda, waarin we concreet aangeven welke maatregelen hiervoor nodig zijn. 27.

30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: • De herinrichtingen van de Oppenhuizerweg en de Worp Tjaardastraat in Sneek zijn uitgewerkt en (mogelijk) in uitvoering. Toelichting: In de aanpak van onveilige situaties vallen ook de 30 km/u zones. In het mobiliteitsprogramma wordt hier ook specifiek naar verwezen waarbij nadrukkelijk de prioriteit komt te liggen op de fietser en voetganger en de auto steeds meer te gast is. Hier zoeken wij specifiek de combinatie met onderhoud en andere werkzaamheden. Deze combinatie wordt op verschillende plekken in de gemeente voorbereid. Een voorbeeld hiervan is de herinrichting van de doorgaande route door Arum. Daarbij wordt met het geplande groot onderhoud de verkeerskundige inrichting aangepast aan de maximum snelheid van 30 km/u. Een ander voorbeeld is het Sperkhem in Sneek. Daar wordt dit jaar volop gewerkt aan een plan d.m.v. een wijkgerichte aanpak. Onderdeel hiervan is de voorbereiding van het plan voor het inrichten van de Johan Willem Frisostraat als fietsstraat.