Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2025

• Samenwerking en kennisdeling met landelijke en provinciale netwerken zijn versterkt. • Diverse plannen zijn in ontwikkeling: werving van vrijwilligers, betrokkenheid van specifieke doelgroepen, kennisplein, gemeente brede publiekscampagne – gericht op het werven en behouden van vrijwilligers (de campagne staat gepland in 2026). • Deze actie is gekoppeld aan onze BUIG-aanpak. Sinds oktober dit jaar verwijzen we inwoners uit het uitkeringsbestand (warm) door naar het Vrijwilligers Servicepunt, waar zij gekoppeld worden aan passende vrijwilligersplekken bij non-profit organisaties. Voorheen gebeurde dit ook al, maar nu zijn er duidelijke werkafspraken gemaakt om de samenwerking met Sociaal Collectief te versterken. Om inwoners extra te motiveren, zetten we de Participatiepremie in. Het aantal doorverwijzingen en plaatsingen wordt gemonitord via de periodieke rapportages Sociaal Collectief. Inmiddels is gestart met het maken van afspraken met de verschillende ketenpartners en worden netwerkbijeenkomsten voorbereid om zoveel mogelijk input op te halen. Doel is om met de bezoeken en netwerkbijeenkomsten helder te krijgen waar de behoefte ligt en hoe we vrijwilligerswerk kunnen versterken.

Pagina 19 van 111

30.

We ondersteunen ten volste maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas, Leger des Heils ed. Indicatoren/te behalen resultaat: • Maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan een sterke sociale basis worden door de gemeente ondersteund. Toelichting: Het Leger des Heils heeft voor 2025 weer subsidie aangevraagd voor het organiseren van de buurtkamer aan de Worp Tjaardastraat in Sneek. Dit is een laagdrempelige inloopvoorziening in de Noorderhoek. Hier vinden allerlei activiteiten plaats, zoals het gezamenlijk nuttigen van een maaltijd, een kledingwinkel, een huiskamerinloop, et cetera. Ook worden kwetsbare inwoners waar mogelijk in contact gebracht met verenigingen en andere activiteiten in de wijk en zo nodig met huisarts, gebiedsteam, et cetera. Het Leger des Heils heeft het plan om met een soepfiets met soep, koffie en thee de stad in te gaan en op straat contact te zoeken met inwoners. Laten zien dat je er bent en aandacht hebt en ze wijzen op de locatie in de Noorderhoek. Dit om de eenzaamheid onder mensen tegen te gaan. Partners, waaronder Dynhus, Stjoer, Sociaal Collectief, AtHomeFirst, Alliade/GGZ, zijn samen met inwoners plannen aan het ontwikkelen voor ontmoetingsplekken/inloopvoorzieningen in Bolsward, Workum en Sneek. Inmiddels is in Workum het Ikkershûs van start.

Omdat de inloop in een voormalig schoolgebouw plaatsvindt dat gesloopt gaat worden, vinden er gesprekken plaats om de mogelijkheden te bespreken om deze ontmoetingsplaats een plek te geven in de Klameare. Ook in Bolsward is er dringend behoefte aan een inloop/netwerkcentrum. In de eerste helft van 2025 vonden veel activiteiten plaats in een hiervoor beschikbaar gestelde leegstaande huurwoning in Bolsward-Noord. Het college van B&W heeft in juli 2025 besloten dat het Netwerkcentrum tijdelijk in de Kerkstraat ondergebracht wordt. Zie ook de toelichting bij actiepunt 40. In Sneek is aan de Veemarkt een voorloper van de laagdrempelige steunpunten zelfregie en herstel gerealiseerd. Diverse organisaties realiseren hier gezamenlijk een ontmoetingsruimte voor psychisch kwetsbare inwoners. Afgelopen maanden is een verkenning uitgevoerd naar uitbreiding van het woonzorgaanbod voor de groep jongvolwassen die in Súdwest-Fryslân dreigt uit te vallen. Zij dreigen door uiteenlopende omstandigheden dakloos te raken en hebben op meerdere leefgebieden ondersteuning nodig. Deze groep jongvolwassenen wordt ook wel beschreven als ‘bankhoppers’. Een bankhopper is een jongere, tussen de 16 en 25 jaar, zonder thuis, die tijdelijk verblijft binnen zijn of haar netwerk.

Deze jongvolwassenen hebben ondersteuning nodig, omdat zij een achterstand laten zien in vaardigheden op meerdere leefgebieden waardoor zelfstandig wonen (nog) te hoog gegrepen is. Om op korte termijn te komen tot huisvesting voor primair de SWFbankhoppers wordt vanuit een projectgroep gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe woonvorm voor kwetsbare jongeren. De locatie SunnyHome in Sneek is inmiddels gestart en geopend. Hier wonen momenteel vier jongeren. Dit kan uitgebreid worden naar tien jongeren. Momenteel zijn de andere zes appartementen nog bewoond, waardoor de uitbreiding niet nu gerealiseerd kan worden. Wij verwachten in het vierde kwartaal van 2025 een stap te zetten in de uitbreiding. Jongeren worden hier ondersteund bij het ontwikkelen van woonvaardigheden om de stap naar volledig zelfstandig wonen te maken. Begin 2026 verwachten wij een tweede locatie te openen met 15 plekken. In 2027 staat de derde locatie op de planning (circa 12 plekken). Stichting de Herberg is in de jaren ’80 vanuit de gezamenlijke kerken in Sneek en omstreken opgericht als noodopvang voor de samenleving van Sneek en een doorgangshuis geworden voor mensen die plotseling, om diverse redenen, op straat komen te staan.

Door onder andere de steeds complexere problematiek van de doelgroep van de Herberg, terugloop van vrijwilligers, krapte op de woningmarkt en terugloop van het aantal bestuursleden heeft het bestuur aangegeven de activiteiten te moeten beëindigen. Omdat de vraag naar noodopvang nog steeds groot is, heeft De Herberg samenwerking gezocht met stichting De Schuilplaats, zorgorganisatie Limor en gemeente Súdwest-Fryslân. Inmiddels is in samenwerking een visie ontwikkeld en een uitvoeringsplan opgesteld. Voor 2025 hebben we een subsidie verstrekt om de slag naar

Pagina 20 van 111

professionalisering te maken. Op 1 september 2025 is de Schuilplaats weer geopend en biedt deze plek voor zes inwoners, die hier tijdelijk kunnen verblijven om een volgende stap te zetten. Er is een subsidieaanvraag voor 2026 ingediend om de continuïteit te borgen. Pand6 in Sneek is een laagdrempelige inloopvoorziening waar mensen komen die verslaafd en/of dak- en thuisloos zijn. In Pand6 kan men gebruikmaken van verschillende faciliteiten als douchen, wassen, computergebruik, omruilen spuiten en afhalen condooms. Daarnaast kan een tijdelijk briefadres worden aangevraagd voor inwoners die geen vaste woon- of verblijfplaats hebben. Door het vrijkomen van een verdieping in het gebouw is de mogelijkheid ontstaan te onderzoeken of er woonruimte gecreëerd kan worden voor urgente doelgroepen, zoals tijdelijke woonruimte voor ex-gedetineerden. Vanaf 1 januari 2026 zal Limor de taken overnemen van VNN, omdat de uitvoering van de werkzaamheden beter aansluit bij maatschappelijke opvang dan straathoekwerk en verslavingszorg. Limor werkt mee aan het ontwikkelen van een programma van eisen om de doorontwikkeling te realiseren. Er zal een businesscase uitgewerkt worden om te kijken of er een mogelijkheid is voor woningen. Mocht dit positief zijn, dan worden de reguliere trajecten doorlopen en zal er contact gezocht worden met de buurt.

De planning is dat we begin 2027 klaar zijn om open te kunnen gaan. 31.

We ondersteunen initiatieven waarin mensen elkaar helpen, kunnen doneren (bijvoorbeeld d.m.v. website). Indicatoren/te behalen resultaat: • Zie actiepunt 42. Toelichting: Dit valt onder het hulpfonds bestaanszekerheid, zie actiepunt 42 voor de toelichting.

32.

We helpen ouders laagdrempelig en tijdig met problemen in thuis- en opvoedingssituatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We werken verder aan het programma Kansrijke Start. Dit programma is gericht op de eerste 1000 dagen van een kind. • We zetten verder in op het programma Ouders Blij(ven). Dit programma is gericht op het voorkomen van relatieproblematiek van ouders. • De pilot Triple P in Koudum en Bolsward wordt afgerond en geëvalueerd (domein Gezin – Cool Súdwest). • De pilot lichte ondersteuning wordt uitgevoerd om inzicht te geven in het type lichte ondersteuningsvragen en of en hoe het huidige aanbod hierin kan voorzien. Toelichting: Wat je als kind meemaakt is van invloed op hoe je later als volwassene bent en hoe je met de uitdagingen die bij het leven horen, omgaat. In onze aanpak kiezen we voor de levensloopbenadering: we kijken naar het hele leven, van (pre-)conceptie tot de dood. Dit begint al tijdens de eerste 1000 dagen. Hierin worden aanstaande ouders voorbereid op wat komen gaat. Dit doen we van licht preventief tot de zwaardere vormen van preventie. Om gezond en gelukkig te zijn is het belangrijk dat een aantal basisvoorwaarden op orde zijn. Dit geldt voor alle mensen. Daarom is het belangrijk dat we investeren in deze basisvoorwaarden. Daarnaast kijken we naar gebeurtenissen in het leven, waarbij een risico bestaat dat er problemen ontstaan.

De gedachte hierbij is dat hoe beter de basis op orde is, hoe beter je weet om te gaan met deze veranderingen. De belangrijkste partners hierbij zijn GGD Fryslân, Sociaal Collectief en Humanitas. Samen met hen proberen we steeds de programma’s te verbeteren en verder te ontwikkelen. Zo draait bij ons nu de pilot Kind aan Huis van Humanitas. Hierbij worden kinderen, die het thuis even niet makkelijk hebben, opgevangen bij vrijwillige gastgezinnen. Uit de Jeugdmonitor blijkt dat 80% van de kinderen in een gezin met twee ouders opgroeit. Ook weten we dat steeds meer kinderen bij een ouder of in een samengesteld gezin opgroeien en dat dit percentage groeiende is. Dit verloopt niet altijd soepel en we zien een groeiende

Pagina 21 van 111

behoefte aan ondersteuning hierbij. Daarom bieden we verschillende vormen van ondersteuning aan. Van heel preventief, zoals de ouderschapsbelofte en het relatie- en ouderschapspunt, tot ondersteuning bij complexe relatieproblematiek. Ook in de tienertijd bieden we ondersteuning. Hierbij is het belangrijkste programma Cool Súdwest, dat zich richt op de belangrijkste factoren in de leefomgeving van jongeren waarvan bekend is dat zij het risico op middelengebruik verkleinen (beschermende factoren) of het risico vergroten (risicofactoren). De aanpak bestaat uit vier pijlers. Een van de pijlers is ouderbetrokkenheid. Deze pijler vullen we onder andere met de pilot Triple P. Deze is gestart in Bolsward en Koudum in samenwerking met het basis- en voortgezet onderwijs. Triple P staat voor Positive Parenting Program en is een methode waarin ouders een positieve opvoedstijl aanleren. Het programma bestaat uit verschillende onderdelen, van een publiekscampagne, lezingen en workshops tot korte gesprekken over alledaagse opvoedvragen en intensieve individuele begeleiding. Wij zetten in op de eerste drie niveaus. Er wordt al langer met Triple P gewerkt, maar dit is voornamelijk op de jonge jeugd (0-6 jaar) gericht. Deze pilot wordt landelijk begeleid en gemonitord door het Trimbos Instituut en de Family Foundation, en is onderdeel van de doorontwikkeling van Cool Súdwest.

Met vragenlijsten wordt behoefteonderzoek gedaan bij ouders naar de vorm van informatievoorziening en welke onderwerpen relevant zijn. Op basis hiervan is op 2 juni 2025 een online bijeenkomst verzorgd over ‘tieners en hun online wereld’. 120 mensen sloten digitaal aan. De activiteiten worden met een vragenlijst geëvalueerd en men kan zich aanmelden voor een nieuwsbrief of aanvullende vragen aan professionals stellen. De gezondheidsbevorderaar van GGD Fryslân is in contact met de scholen en gaat 6- tot 8wekelijks bij VO-scholen langs. Scholen sluiten beleidsmatig aan bij de doelstellingen van Cool Súdwest. Zij dragen ook bij aan Cool Súdwest door een actieve pauze te faciliteren, ruimte beschikbaar te stellen voor ouderavonden/activiteiten en de activiteiten op hun communicatiekanalen te delen. Scholen willen hun bijdrage aan Cool Súdwest intensiveren en meer verbinden met andere partijen, zoals de bibliotheek, sportclubs, cultuur, en basisscholen. Voorbeeld is het organiseren van het ‘Debat van NIX’ en ‘Zeg eens eerlijk’. Er is een oudermonitor, een belangrijk onderdeel van de IJslandse aanpak, op een van de scholen uitgezet. Hiermee wordt onderzocht hoe de antwoorden van jongeren zich verhouden tot de antwoorden van ouders. Soms zijn er verrassende antwoorden: ouders weten niet dat jeugd drinkt, jeugd denkt dat ouders het wel weten.

De vragenlijst zal ook aan andere scholen worden aangeboden. Er is een scholenoverleg georganiseerd waar de doelen en het belang van Cool Súdwest aan de orde zijn gekomen. De behoeften van de scholen zijn geïnventariseerd en er ontstond onderlinge verbinding tussen de scholen. Vastgesteld is dat de scholen drie keer per jaar samenkomen voor onderlinge afstemming en samenwerking. Tevens is bij het overleg interesse gepeild en getoond voor het Debat van NIX. Hier zijn inmiddels de voorbereidingen voor gestart. In juli 2025 is een nieuwsbrief met alle activiteiten en het aanbod voor de zomervakantie naar de alliantiepartners gemaild. Per school is er 1x in de 6 tot 8 weken overleg met de contactpersoon van Cool Súdwest over de lopende zaken binnen de school. Met de bibliotheken Mar & Fean Sneek is een gezamenlijk project opgestart. De GGD en de bibliotheek organiseren samen het Debat van Nix; een lesprogramma waarin jongeren leren debatteren en verbinding met lokale politiek wordt gevonden door een raadslid in de klas uit te nodigen. Naar verwachting kan het lesprogramma in oktober 2025 als pilot worden uitgezet. Het project wordt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 bij de scholen uitgevoerd. In het kader van Triple P wordt een online bijeenkomst georganiseerd en worden daaropvolgend twee fysieke workshops gegeven.

Op 15 september 2025 vond de online ouderavond plaats. Vanuit het ministerie van VWS werd op 1 oktober 2025 een online nationale ouderavond ‘Nee tegen Vapen’ georganiseerd. Deze is breed uitgezet in de gemeente Met de projectleider van zinvolle vrije tijd wordt de samenwerking geïntensiveerd. Pagina 22 van 111

De provinciale OKO-Projectleiders overleggen structureel met als doel elkaar te informeren en kennis uit te wisselen. In oktober 2024 is de pilot lichte ondersteuning gestart. Door te investeren in lichte ondersteuning verwachten we bij te dragen aan het welbevinden van de inwoners door deze te ondersteunen bij vragen en zorgen rondom opgroeien en opvoeden. Daarnaast verwachten we de druk op de specialistische jeugdzorg uiteindelijk te kunnen verminderen. Er is een nulmeting uitgevoerd. De afgelopen maanden is ingezet op versterken van de interne en externe samenwerking, door bij te dragen aan de sociale kaart en de voorbereiding van een netwerklunch en de voorbereiding van de netwerkbijeenkomst Wij voor de Jeugd in november. In de volgende fase gaan we ons richten op het doorontwikkelen van de visie op lichte ondersteuning. Hierbij houden we ook rekening met het nieuwe jeugdbeleid en hoe dit vervolgens in de praktijk te brengen. 33.

We stimuleren dat er meer activiteiten voor de jeugd zijn en laten jongeren daarbij meedenken, we werken samen met Cool Súdwest, buurtsportcoaches, jongerenwerkers en cultuurcoaches. Indicatoren/te behalen resultaat: • De Coolteams hebben op elkaar afgestemde jaarplannen. • De Coolteams werken samen met lokale organisaties en private ondernemers. Toelichting: Een van de pijlers van Cool Súdwest is Zinvolle Vrije Tijd. Het idee is dat als tieners hun vrije tijd zinvol besteden, ze hier gelukkiger van worden en minder alcohol en middelen gebruiken. Dit gaat hand in hand met het ontwikkelen van je talenten. De jongerenwerkers, buurtsport- en cultuurcoaches werken samen met scholen en lokale verenigingen. Cool Súdwest is een ‘mienskipsoanpak. Dit houdt in dat we inzetten op de directe leefomgeving van tieners. Vanuit de pijler Zinvolle tijd zijn er succesvolle activiteiten georganiseerd door de drie samenwerkende partijen (Sport Fryslân, Cultuurkwartier Sneek en Sociaal Collectief): een “Glow in the Dark Badminton”-toernooi bij BC IJlst op 5 april 2025 met 21 deelnemers en een samenwerking met de Fryske Marren. Samen met 6 verenigingen en leerlingen van CSG Bogerman worden 10 events georganiseerd. Op 19 en 20 juni 2025 vond de Adventure Trail plaats met zo’n 1500 kinderen en 30 ouder-kind koppels. Er is een studio in gebruik genomen waarin jongeren hun eigen muziek mogen maken.

Dit is niet alleen voor, maar juist ook door jongeren zelf bedacht. Zij organiseren bovendien hun eigen muziekfeest. Hierbij worden ook workshops ingezet, bijvoorbeeld over het gebruik van social media. YSCO, in het Atrium in Sneek, loopt het gehele jaar door als creatieve broedplaats waarin jongeren hun talenten ontwikkelen. In het derde kwartaal van 2025 zijn er vanuit de pijler Zinvolle vrijetijd een aantal succesvolle activiteiten georganiseerd. De drie samenwerkende partijen Sport Fryslân, Cultuur Kwartier Sneek en Sociaal Collectief werken hierin nauw samen. Enkele voorbeelden van zinvolle/succesvolle activiteiten zijn: • Puber Power Pingjum door het jeugdhonk Pingjum. • Skûtsjesilen, 19 & 20 augustus: Tweemaal een volle boot (8-10) jongeren. • Zeilen & Suppen, 18 juli: 40 jongeren namen deel aan deze activiteit. Deze activiteit is in samenwerking met WSV Heeg georganiseerd. Ouders van jongeren rond de 12 jaar zijn erg blij met de activiteiten! Vaak moeten zij zelf werken en de kinderen zijn te jong om alleen thuis te blijven en te oud voor ‘oppas’. De activiteiten in het kader van Cool Súdwest sluiten goed aan bij de behoeften van de ouders en kinderen. Er zijn ook contacten met het gebiedsteam om de activiteiten onder de aandacht te brengen.

Sinds mei 2025 hebben tien creatieve jongeren binnen YSCO (creatieve maakplaats voor jongeren) deelgenomen aan het jonge filmmakers- traject. Tien weken lang kregen zij op donderdagmiddag workshops van professionele filmmakers. Ze kwamen in aanraking met documentaires, animatie en fictie, en experimenteerden met verschillende stijlen. Het resultaat is een eigen gemaakte shortmovie: Spiderkids. Op 12 september 2025 is deze in

Pagina 23 van 111

première gegaan in CineSneek. De film werd ook getoond op het UITfestival Sneek en Woudsend. Vrijdag 22 augustus is Simmer Yn Súdwest knallend afgesloten met een buitenbioscoop voor jongeren in Bolsward. Ongeveer 70 jongeren genoten van films, een door jongeren gemaakte filmquiz en een sportief voorprogramma, gefaciliteerd door de buurtsportcoaches. Een ontmoetingsplek voor jongeren is Poort 20. Hier komen elke week tussen de 20 en 40 jongeren bijeen op dinsdag- en donderdagavond. Er is genoeg ruimte om een spelletje te doen, activiteiten te organiseren of gewoon een beetje te ontspannen. 34.

De Sociaal Raadsvrouw staat voor inwoners klaar om oneerlijke en/of onbegrijpelijke zaken uit te zoeken of aan te kaarten. Indicatoren/te behalen resultaat: • De sociaal raadsvrouw werkt vanuit het relatie en ouderschapspunt en ondersteunt de vrijwilligers bij De Papierwinkel. Toelichting: In het kader van de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij” is besloten de inzet van de sociaal raadsvrouw met een jaar te verlengen tot eind 2026. In de tweede helft van 2025 wordt onderzoek gedaan naar de impact van verschillende onderdelen van dienstverlening, waaronder ook de sociaal raadsvrouw (zie voor meer informatie programma Bestuur, actiepunt 19).

35.

Positieve campagnes om positieve gezondheid voor het voetlicht te brengen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben minimaal drie campagnes rondom één van de levensaspecten van positieve gezondheid georganiseerd (gezonde leefstijl, meedoen, zinvolle dag, mentale gezondheid, zelfredzaamheid, voldoende inkomsten). Toelichting: • De drie campagnes zijn afgerond in 2024. • De eerste twee groepen van gebiedsteammedewerkers hebben in het najaar van 2024 de training positieve gezondheid afgerond. • In 2026 starten we met het trainen van de volgende groep(en) gebiedsteammedewerkers. Ook onderzoeken we in de werkgroep positieve gezondheid in het tweede kwartaal van 2026 wat er in de gebiedsteams nodig is om positieve gezondheid te borgen.

36.

We versterken de basisvoorwaarden en zetten de brede preventieaanpak Fryslân door. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten diverse interventies in om de basisvoorwaarden te versterken. • Er zijn integrale ketenaanpakken voor: valpreventie voor ouderen, gezonde leefstijlinterventie voor volwassenen, gezonde leefstijlinterventie voor kinderen, kansrijke start en Welzijn op Recept. Toelichting: • De ketenaanpak Welzijn op Recept is provinciaal ontwikkeld, mede vanuit de ervaringen in onze gemeente. • De integrale wijkaanpak, gericht op het verminderen van de gezondheidsachterstanden, is in 2024 gestart in Bolsward-Noord en in Workum. Er worden voorbereidingen getroffen om in Sneek (Lemmerweg-Oost en Lemmerweg-West) te starten. • We werken aan de uitrol van de ketenaanpak Valpreventie (zie ook actiepunt 28 - Gezond Ouder Worden). • Vanuit het programma Iedereen doet mee wordt breed ingezet op kennisvermeerdering bij medewerkers van de gemeente en maatschappelijke partners over de vijf basisvoorwaarden

Pagina 24 van 111

•

37.

en welke inzet (gezamenlijk) nodig is om deze te versterken. De vijf basisvoorwaarden zijn een gezonde leefstijl, beschikken over basisvaardigheden, waardevolle relaties, financiën op orde, een gezonde leefomgeving. Voor de ketenaanpak Kansrijke Start is een goede samenwerking tussen het medisch en sociaal domein essentieel. Om deze samenwerking verder vorm te geven, zijn er twee lokale aanjagers (GGD en gebiedsteam) aangewezen. De coalitie Kansrijke Start is gevormd en komt structureel bijeen. Komende periode wordt een nieuwsbrief opgemaakt en verstuurd naar alle betrokken professionals.

We stellen meer geld beschikbaar om inwoners te helpen een gezonde leefstijl te volgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het thema gezonde voeding heeft zijn plek gevonden in de wijkrestaurants. • Voorbeelden in onze gemeente van initiatieven voor een bloeizone zullen we zo nodig faciliteren en een platform bieden, ter inspiratie voor andere dorpen. • We onderzoeken de mogelijkheden voor een passend, vrij toegankelijk beweegaanbod c.q. beweegmogelijkheden. • We onderzoeken de mogelijkheden tot samenwerking met de horeca op het thema gezonde voeding in combinatie met duurzaamheid en circulaire economie. • We stimuleren scholen tot het behalen van het vignet Gezonde School. Toelichting: • In Bolsward draait de pilot In Gesprek Over Roken. Dit sluit aan bij de aanpak Rookvrije Generatie. Dit wordt uitgevoerd door de GGD en Sociaal Collectief met als doel meer rokers begeleiden naar (gratis toegankelijke) stoppen met roken begeleiding. Dit is een aanvulling op wat we al eerder ontwikkeld hebben binnen het programma De Rookvrije Generatie. Er zijn 3 ‘stoppen met roken’-coaches opgeleid die gratis en laagdrempelig ondersteuning bieden bij het stoppen met roken. Er is vanuit de GGD zowel regionaal als provinciaal een aanjager voor een Rookvrije Generatie. De best practices uit provinciale pilots worden vanaf eind 2025 door de provinciale trekker onder andere gemeenten verspreid.

• Door het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we ons gecommitteerd aan een ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht. Dit doen we samen met De Fryske Marren. Hierin worden we ondersteund door GGD Fryslân. De GGD werkt op dit moment aan een evaluatie. Deze wordt eind 2025 verwacht. Er zijn op dit moment in Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren vier GLI-coaches actief. GLI (Gezonde Leefstijlinterventie) is zorg voor mensen met overgewicht of obesitas. Voor dit thema in het kader van GALA/FPA is een lokale aanjager gestart, met financiering via de FPA (Friese Preventieaanpak). • Het aantal jongeren dat vapet en rookt, neemt schrikbarend toe. Dit is een verontrustende ontwikkeling. We willen onderzoeken of we samen met alle VO-scholen een gezamenlijke aanpak kunnen ontwikkelen in Súdwest-Fryslân. Longarts Wanda de Kanter heeft een lezing gegeven over dit onderwerp. Tijdens de landelijke ouderavond in september 2025 is vapen een van de onderwerpen.

38.

We zetten ons actief in om het gebruik van roken, drank- en drugsgebruik in de sportkantines tegen te gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stimuleren verenigingen om naast sportkantines ook de sportterreinen rookvrij te maken. • We zetten in op een sociaal veilige sport en vrije tijdsomgeving. • We stimuleren gezonde sportkantines. Toelichting: We onderzoeken de mogelijkheden voor een alcohol- en handhavingsplan. Vanuit de Friese Preventieaanpak zijn verschillende sportkantines door mysteryguests bezocht in verband met alcoholgebruik onder de 18 jaar. Er zijn acht verenigingen bezocht in SWF. Er zijn 18 aankooppogingen gedaan door een minderjarige, om alcohol te kopen. In 14 gevallen heeft de minderjarige de alcohol gekregen. Er zijn gesprekken geweest met de verenigingen, tips gegeven en hulpmiddelen uitgereikt als het gaat om de leeftijd berekenen.

Pagina 25 van 111

Vanuit Sport wordt ingezet op een gezondere sportomgeving. Thema’s zijn gezondere voeding in sportkantines, verantwoord alcoholgebruik en rookvrije sportaccommodaties. Er is een promotiefilm gemaakt, verenigingen kunnen aanspraak maken op een box met gezonde producten en er worden gesprekken gevoerd met verenigingen. Daarnaast is het binnen de subsidieregelingen voor sport mogelijk om subsidie te verstrekken aan verenigingen die zich willen inzetten voor een gezondere sportomgeving. In september 2025 is er een campagne gelanceerd. De eerste tien verenigingen kunnen aanspraak maken op een Gezondere box. Hier zitten producten in en vouchers, daarnaast wordt een traject gestart om de verenigingen te coachen naar een gezondere vereniging. Vanuit Sport wordt ook ingezet op een sociaal veilige sportomgeving, waar sporters zich veilig voelen, gerespecteerd worden en zich vrij kunnen bewegen zonder angst voor grensoverschrijdend gedrag. Dit wordt regionaal opgepakt, mede ingegeven vanuit het Sportakkoord. De 4 V’s voor veiligheid staan centraal: een verenigingsbrede gedragscode, een vertrouwenspersoon op de vereniging, een verklaring omtrent gedrag voor vrijwilligers en vakkundige trainer-coaches.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Gebiedsgericht werken

39.

Ouderen, hulpbehoevenden en mensen met veel stress (emoties rondom schulden of gezin, psychosociale aandoeningen) worden thuis bezocht door ambtenaren die invoelend en meedenkend zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: • Gebiedsteammedewerkers bezoeken kwetsbare inwoners thuis en, als het mogelijk is, worden inwoners daarna uitgenodigd op het gemeentehuis. • Voor inwoners met psychosociale problematiek is er een welzijnscoach vanuit Sociaal Collectief beschikbaar, die de inwoner thuis bezoekt. Toelichting: De gebiedsteammedewerkers gaan na een melding in principe altijd voor een eerste gesprek op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig ook daarna nog. Dit is de basis van waaruit zij handelen. Bij Sociaal Collectief zijn 3 medewerkers aangesteld als welzijnscoach die Welzijn op Recept uitvoeren. Welzijn op Recept wordt door huisartsen en het gebiedsteam ‘voorgeschreven’ als de patiënt/inwoner zich manifesteert met klachten die een psychosociale oorsprong hebben. Aan de hand van het gedachtegoed van positieve gezondheid gaat de welzijnscoach in gesprek met de inwoner en kijkt samen met de inwoner wat de inwoner belangrijk vindt en probeert in een aantal gesprekken/bijeenkomsten de inwoner te helpen. Het eerste gesprek vindt vaak bij de inwoner thuis plaats en afhankelijk van het traject vaker.

40.

Het Gebiedsteam en overige medewerkers organiseren laagdrempelige (inloop)spreekuren dicht bij de inwoners en heeft wekelijks zitting in een ontmoetingsruimte in wijk, dorp of kern. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er zijn inloopspreekuren in huisartsenpraktijken in Workum, Makkum en Koudum en vanuit SWF Tichtby. • Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de medewerkers Gebiedsteam onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. • De inwoners ervaren dat de gemeente dichtbij is. We onderzoeken welke vormen daarbij passen. Toelichting: De gemeente wil dichtbij de inwoners zijn. Medewerkers van de gemeente zijn daarom op veel plekken in de gemeente aanwezig om inwoners hulp te bieden bij ondersteuningsvragen. Het gebiedsteam heeft inloopspreekuren bij enkele huisartsenpraktijken en sluit bij steeds meer

Pagina 26 van 111

inloopspreekuren van SWF Tichtby aan. Daarnaast worden in de meest kwetsbare wijken gebiedsgerichte aanpakken uitgevoerd. In deze wijken is het gebiedsteam onderdeel van het netwerk van professionals in de wijk. Daarnaast zijn de schoolmaatschappelijk werkers uit de gebiedsteams aanwezig in de scholen, om zo laagdrempelig te kunnen ondersteunen. 1. Inloopspreekuren huisartsenpraktijken Er zijn door de gebiedsteams inloopspreekuren ingericht in de huisartsenpraktijken in Workum, Makkum en Koudum. De ervaringen met de inloopspreekuren zijn wisselend. In Workum loopt het goed, in Makkum en Koudum blijft het aantal inwoners dat er gebruik van maakt achter. We adverteren in de plaatselijke kranten, bij de huisartsen is onze aanwezigheid bekend. We zijn aanwezig op vaste momenten op vaste dagen. Er is een gesprek geweest met de huisartsenpraktijk in Makkum. Om het spreekuur succesvol te maken is meer nodig dan alleen bekendheid geven aan het spreekuur. Hierover gaan gebiedsteam en huisartsenpraktijk verder in gesprek. Daarnaast zien we dat er in andere kernen, onder andere Heeg, door huisartsen waarde wordt gehecht aan aanwezigheid van het gebiedsteam. We oriënteren ons op het instellen van een inloopspreekuur in de huisartsenpraktijk in Heeg. 2.

Gebiedsgerichte aanpak – gemeente dichtbij Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de gebiedsteammedewerkers onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. Sociaal Collectief levert de projectleider die de vier wijkaanpakken aanjaagt. De projectleider is halverwege 2023 gestart. Er is een koersdocument geschreven en er volgt per wijk/buurt een concreet plan van aanpak. Sinds mei 2024 is er binnen het gebiedsteam meer tijd vrijgemaakt om in deze ‘nieuwe’ aanpak te participeren. Voor gebiedsteammedewerkers betekent dit af en toe een andere manier van werken, waarbij we actiever op zoek gaan naar de vragen van de inwoner en inzetten op aanwezig en dichtbij zijn. Bolsward Begin 2024 is ervoor gekozen om met de eerste wijkaanpak in Bolsward-Noord te starten. Er is met de inwoners gesproken over de leefbaarheid in de wijk Bolsward-Noord. Inwoners gaven (o.a.) aan behoefte aan (meer) contacten met andere inwoners te hebben. Daarnaast speelden vragen rondom bestaans(on)zekerheid een rol. Samen met de ketenpartners zijn inmiddels diverse acties in gang gezet, zoals afstemming over het realiseren van een eventuele ontmoetingsplek, contacten met woningbouwcorporatie over sloop- en nieuwbouw in deze wijk en verbinding met het project ‘in gesprek over roken’.

Inwoners uit Bolsward-Noord maken sinds begin 2025 gebruik van een leegstaande huurwoning om elkaar te treffen en te helpen bij diverse hulpvragen. In korte tijd zijn er diverse activiteiten ontwikkeld, waaronder koffie-/inloopmomenten, Arabisch-Nederlandse les voor wederkerigheid over en weer, wekelijkse leesgroep i.s.m. de bibliotheek, fietsles, kindergroep en speelplek (wekelijks), buurttafel Smûk (samen eten), activiteiten van de wijkvereniging en workshops. Daarnaast vinden er netwerkoverleggen van professionals plaats. Deze locatie blijkt te klein voor alle activiteiten. Wij hebben in juli besloten om het pand aan de Kerkstraat 1 in Bolsward beschikbaar te stellen voor het realiseren van een netwerkcentrum. Hierdoor kunnen de activiteiten een vervolg krijgen en uitgebreid worden. De uitvoering van het Netwerkcentrum is in handen van Stichting Sociaal Collectief. Er wordt hard gewerkt aan het leeghalen van het pand, samen met inwoners en netwerkpartners. Doelstelling is om hier zo snel mogelijk (najaar 2025) activiteiten en ontmoetingen te laten plaatsvinden. Workum In Workum vindt de tweede wijkaanpak plaats rondom ‘de Ikkers’. Er zijn buurtbabbels georganiseerd die input geven aan de plannen voor deze wijkaanpak. Hierin is nauwe samenwerking met de hoofdaanbieder Wmo, woningcorporatie Dyn Hûs, het gebiedsteam en de huisartsenpraktijk.

Op dit moment fungeert de voormalige school ‘It Finster’ als ontmoetingsplaats voor de buurt. Hier vinden wekelijks diverse activiteiten voor en door inwoners plaats. Ook het gebiedsteam is regelmatig aanwezig om in gesprek te gaan met inwoners en dichtbij beschikbaar te zijn voor (hulp)vragen. Omdat dit pand te zijner tijd gesloopt wordt is er afstemming met het bestuur van de Klameare om te onderzoeken om deze activiteiten daar plaats te laten vinden. De intentie van de gesprekken is samenwerken en Pagina 27 van 111

onderzoeken hoe de inwoners, die nu bij de tijdelijke locatie in het Ikkershûs komen, ook deel kunnen nemen en een plek kunnen krijgen in De Klameare. Sneek De start van de derde wijkaanpak wordt momenteel voorbereid. Deze wijkaanpak zal plaatsvinden in Lemmerweg-Oost en Lemmerweg-West en start begin 2026. Later volgt ook de Noorderhoek. 3. SWF Tichtby SWF Tichtby helpt inwoners onder andere met het aanvragen van gemeentelijke toeslagen en regelingen, zoals de Bijdrageregeling minima of het Kindpakket. Op dit moment heeft SWF Tichtby inloopmomenten op 15 vaste locaties: Bolsward, Dearsum, Heeg, Hindeloopen, Makkum, Oudega, Stavoren, Witmarsum, Wommels, Workum en Woudsend. In Sneek zijn er inloopmomenten in het Súdwesthûs, de Noorderhoek en bij Empatec en het Leger des Heils. We evalueren de inloopmomenten ieder half jaar. Op basis van data (CBS en gemeentelijke systemen) bepalen we in welke dorpen en wijken we zitten. SWF Tichtby werkt op de locaties en daarbuiten veel samen met andere partijen, waaronder De Friesland, de Papierwinkel, de sociaal raadsvrouw en de gebiedsteams. Op de locaties in Bolsward is het gebiedsteam inmiddels bij SWF Tichtby aangesloten, waarbij inwoners ook gezamenlijk worden geholpen. Ook op de locatie Empatec werken we samen met het gebiedsteam. In het derde kwartaal van 2025 hebben we een belactie rond de individuele inkomenstoeslag (IIT) afgerond.

De actie heeft gezorgd voor extra aanloop in de wijken en dorpen en 114 nieuwe aanvragen. Hiermee dragen we bij aan de ambities uit het coalitieakkoord voor meer bestaanszekerheid en het verhogen van het bereik van de minimaregelingen van 40 naar 80%. Inwoners geven bovendien aan het zeer te waarderen dat wij hen proactief benaderen. In het derde kwartaal 2025 hebben we gewerkt aan een doorontwikkeling van de belactie naar de andere minimaregelingen van de gemeente. Hiermee richten we ons op ruim 3500 inwoners die één of meer regelingen niet hebben aangevraagd, terwijl zij daar mogelijk tot waarschijnlijk wel recht op hebben. Deze proactieve actie start in het vierde kwartaal van 2025.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Lichte en Specialistische ondersteuning

41.

We investeren in een aanpak armoede, ook voor kinderen. De bestaande regelingen worden beter gecommuniceerd. Dit geldt ook voor regelingen voor kinderen voor sport en cultuur. Indicatoren/te behalen resultaat: • Op basis van de resultaten uit de herijking van ons armoede- en minimabeleid voeren we de actiepunten die hieruit voortkomen uit. • We brengen met de dienstverlening vanuit SWF Tichtby onder andere minimaregelingen en het kindpakket onder de aandacht van inwoners. Toelichting: Voor diverse minimaregelingen zijn de aanvraagprocedures reeds vereenvoudigd. Dit proces wordt doorontwikkeld om zoveel mogelijk regelingen hierin mee te nemen. Vanuit SWF Tichtby wordt actief en continu ingezet op de communicatie van de diverse regelingen en wordt er ondersteuning geboden bij het aanvragen (indien gewenst door de inwoner). Op de website is nu een aparte pagina ‘Check je recht’ gerealiseerd waar door het beantwoorden van een aantal vragen in één oogopslag het (mogelijke) recht op bepaalde regelingen in te zien is. Daarnaast is er vanaf september 2024 een contentkalender voor een heel jaar ontwikkeld, waarin belangrijke onderwerpen extra aandacht krijgen qua

Pagina 28 van 111

communicatie. We geven bijvoorbeeld extra aandacht aan de aanvullende zorgverzekering AV Frieso in het ‘overstapseizoen’ (eind november/december). Een ander voorbeeld is het Kindpakket, waarvoor extra aandacht is zodra de scholen weer beginnen. De gemeenteraad heeft besloten om de Individuele inkomenstoeslag en de Bijdrageregeling ambtshalve toe te kennen aan inwoners met een uitkering van de gemeente. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om één formulier aan te bieden voor het aanvragen van meerdere regelingen. Dit draagt bij aan het vergroten van het bereik en het vereenvoudigen van aanvragen. Er zijn praktische en juridische redenen waardoor het nu nog niet mogelijk is om regelingen via één formulier aan te vragen. De verwachting is dat dit in 2026 gerealiseerd kan worden. In augustus 2025 zijn we gestart met de herijking van ons armoede- en minimabeleid. De diverse aanbevelingen vanuit onder andere het Rekenkameronderzoek over bestaanszekerheid en de Inkomenseffectrapportage zullen worden uitgewerkt en onderzocht op haalbaarheid. Het onderzoek is in het eerste kwartaal van 2026 klaar. 42.

We richten een energienoodfonds in. Dit werken we verder uit. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het Hulpfonds Bestaanszekerheid is verlengd waardoor inwoners ook in 2025 hiervan gebruik kunnen maken. Het doel is om in 2025 meer inwoners te bereiken dan in 2024. Toelichting: Het Hulpfonds Bestaanszekerheid is in oktober 2023 opengesteld. Dit Hulpfonds bestaat uit een noodfonds voor inwoners en een subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven, die gericht zijn op het verminderen van koopkrachtverlies van onze inwoners. Beide regelingen (noodfonds en tijdelijke subsidieregeling) lopen door tot eind 2025. Er is door team communicatie een flyer ontwikkeld en eind augustus 2024 is een artikel in Groot Sneek en op de gemeentelijke website geplaatst. In 2024 hebben 98 inwoners gebruik gemaakt van het noodfonds. De meeste aanvragen gingen om tandartskosten en de aanschaf van een bril. Vanuit de subsidieregeling zijn kleine maatschappelijk initiatieven bekostigd zoals voedselkasten, maar ook een subsidie voor de aanschaf van een kledingbus. Tot op heden hebben er dit jaar 64 inwoners een aanvraag bij het noodfonds gedaan. Dit is vergelijkbaar met de cijfers van vorig jaar. Wel zien we dat het aantal toekenningen is afgenomen. Dit heeft met name te maken met het feit dat er maar eenmalig een beroep op het noodfonds gedaan kan worden.

In november en december 2025 wordt extra publiciteit gegeven aan het noodfonds, via sociale media, de website, een nieuwsbrief en het gemeentekatern in Groot Sneek. Het Hulpfonds Bestaanszekerheid loopt tot het einde van 2025. Een eventueel vervolg kan meegenomen worden bij de herijking van de minimaregelingen. In het najaar van 2025 wordt een pilot gestart met Everyday Heroes, voor de duur van maximaal een jaar. De gemeente stort een budget van € 75.000 in een fonds dat aangevuld wordt met middelen vanuit de SROI-verplichting van (lokale) ondernemers. Uit dit fonds kunnen inwoners in een kwetsbare positie ondersteund worden in hun stap naar werk, scholing of participatie door de laatste praktische belemmeringen weg te nemen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het vergoeden van laptops, opleidingen en fietsen. De pilot wordt tussentijds geëvalueerd om de effecten te meten en te bepalen of structurele inzet wenselijk is.

43.

We brengen het percentage inwoners dat gebruik maakt van voor hen bestemde regelingen van 40 naar 80%. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het aantal aanvragen voor minimaregelingen is hoger dan het voorgaande jaar. • Diverse aanvraagprocedures voor de minimaregelingen zijn vereenvoudigd (ambtshalve toekennen + verminderde bewijslast).

Pagina 29 van 111

Toelichting: Vanuit het nieuwe armoede- en schuldenbeleid werken we aan het verhogen van het bereik van de bestaande minimaregelingen en het vereenvoudigen van de aanvragen. Het project SWF Tichtby is voor meerdere jaren verlengd (tot en met 2027). Hiermee blijven we inzetten op nauw(er) contact met inwoners om zo het bereik van de minimaregelingen te verhogen. Daarnaast zijn we bezig om de communicatie over de minimaregelingen te verbeteren door onder andere de website aan te passen, zodat regelingen makkelijker te vinden zijn voor inwoners. Tevens hebben laaggeletterden de mogelijkheid om informatie te beluisteren. Vanaf september 2023 zijn we gestart met een grote communicatiecampagne om de diverse minimaregelingen onder de aandacht te brengen. We zien op basis van data duidelijk dat vanaf begin september (start communicatiecampagne) het aantal aanvragen toeneemt ten opzichte van dezelfde periode in 2021 en 2022. Aan het einde van 2023 hadden we meer aanvragen (circa 3100) dan de jaren ervoor (2022; 2700 en 2021; 2400). Over 2024 zijn er circa 3.750 aanvragen voor minimaregelingen gedaan. Dat is inclusief 850 ambtshalve toegekende aanvragen. Het totaal aantal huishoudens dat we daarmee hebben bereikt lag in 2024 op 3.008. Volgens de laatst bekende cijfers van het CBS over 2022 zijn er in onze gemeente 4.883 huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum.

Ons bereik voor 2024 lag daarmee op bijna 62%. In het eerste kwartaal van 2025 zijn 2.950 aanvragen gedaan. Dit komt voornamelijk doordat begin dit jaar regelingen automatisch zijn toegekend. In het tweede kwartaal van 2025 is het aantal aanvragen gestegen tot ongeveer 3.290, waarmee het bereik op 55% komt. Hiermee lopen we in lijn om ook dit jaar onze doelstelling te gaan halen (meer aanvragen dan het voorgaande jaar). 44.

We combineren de aanpak voor de energietransitie en de armoedebestrijding. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zo veel mogelijk huishoudens helpen om energie te besparen. Toelichting: We pakken de armoedebestrijding en energietransitie gezamenlijk op met een langjarig integraal traject. We ontwikkelen hiervoor een plan van aanpak energiearmoede. Onderdeel hiervan is de besteding van de Specifieke Uitkering Energiearmoede. Zie ook speerpunt 18 van programma ruimte. De raad heeft op 28 september 2023 ingestemd met de subsidieregeling Witgoedvervanging en de subsidieregeling Bodem- of vloerisolatie. Inwoners die tot de doelgroep behoren zijn uitgenodigd om gebruik te maken van deze regelingen. Een aanvraag indienen kon tot 1 november 2024. De subsidieregeling Witgoedvervanging is hierna verlengd tot 1 april 2025. Met de subsidieregeling Witgoedvervanging hebben we vanaf de start tot nu 5.134 mensen geholpen met een voucher voor nieuw energiezuinig witgoed. De regeling is per 1 juli 2025 beëindigd. In samenwerking met medewerkers energietransitie wordt een plan gemaakt voor vervolgacties om energiearmoede tegen te gaan. Het doel van de nieuwe acties is om maatregelen door te voeren die structureel bijdragen aan een lagere energierekening voor inwoners die rond het minimum leven. Hierbij kijken we onder andere naar voorbeelden uit andere Friese gemeenten.

Het plan wordt in het vierde kwartaal van 2025 afgerond. Woningeigenaren kunnen zonder ecologisch onderzoek en een omgevingsvergunning hun woning laten isoleren door een isolatiebedrijf dat natuurvriendelijk isoleert. Dit heeft voornamelijk betrekking op spouwmuurisolatie en dakisolatie vanaf de buitenzijde. Dat heeft het Kabinet op 28 mei 2024 laten weten aan de Tweede Kamer. Met de methodiek Natuurvriendelijk isoleren (NVI) maken isolatiebedrijven gebouwen van tevoren natuurvrij en registreren ze hun werkzaamheden in een meldingsapplicatie. Het bijhouden van werkzaamheden is van belang, omdat landelijk is afgesproken dat maximaal 6% van de gebouwen per CBS-buurt geïsoleerd mag worden: 3% voor 2024, 2% voor 2025 en 1% voor 2026. Hierdoor kunnen we meer doen om mensen te helpen hun woning te verduurzamen.

Pagina 30 van 111

Inwoners kunnen gratis een bezoek van de gemeentelijke energiecoach aanvragen. Door samen met bewoners te kijken naar de mogelijkheden tot besparen, krijgen mensen meer inzicht in hun energieverbruik. Op 11 juni 2024 heeft het college van B&W de Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie vastgesteld. Deze regeling is bedoeld voor woningeigenaren met een woning met een WOZwaarde van maximaal € 350.000 en een energielabel D tot en met F of vergelijkbare energetische staat. Sinds de start van de Isolatieregeling hebben we 108 inwoners geholpen hun woning te isoleren. 45.

Om te voorkomen dat schulden tot problematische hoogte oplopen, voeren we een zogenoemde pauzeknop in; bij inwoners die hulp inschakelen worden uitstaande vorderingen vanuit de gemeente bevroren. Dit moet verergering van de problemen voorkomen. Tevens gaat de gemeente in gesprek met veelvoorkomende schuldeisers om zo’n pauzeknop met elkaar in te drukken. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er is in 2025 een uitvoeringsplan Schuldhulpverlening met daarin een breed pakket aan maatregelen. • We onderzoeken deelname aan de Landelijke Schuldpauzeknop van NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet). Toelichting: De landelijke Schuldpauzeknop is nog volop in ontwikkeling en nog niet alle onderdelen zijn gerealiseerd. Het is al wel mogelijk om te starten met het aansluiten op onderdelen hiervan, zoals het Schuldenknooppunt. We gaan dit onderwerp breder aanpakken door ook naar onze positie als schuldeiser te kijken. Daarbij nemen we ook sociale incasso binnen onze organisatie en het Convenant Lokale Overheid mee. Deze onderdelen en ook de overige genoemde punten (zie de indicatoren) zijn verder uitgewerkt in het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 20252026. Het uitvoeringsplan is op 10 december 2024 door het college van B&W vastgesteld.

De volgende acties uit het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 2025 – 2026 worden momenteel uitgevoerd: Gemeente als schuldeiser Eén van de actiepunten van het uitvoeringsplan is ‘Gemeente als schuldeiser’, waaronder de schuldpauzeknop valt. We zijn in september gestart met het maken van een inventarisatie van de huidige werkwijze en de mogelijkheden die er bestaan. Aan de hand daarvan gaan we beoordelen hoe we sociaal incasseren in brede zin binnen de organisatie kunnen borgen. De raad wordt hierover geïnformeerd via de bestuursrapportages. Pilot Samenwerking met Bewindvoerders We zijn aan het onderzoeken hoe we de samenwerking met bewindvoerders kunnen optimaliseren. Hierin gaan we ons focussen op drie verschillende thema's. De instroom, de doorstroom richting een schuldregelingstraject en de uitstroom. Het doel van deze pilot is dat inwoners met de passende begeleiding sneller kunnen uitstromen richting zelfredzaamheid. Ze krijgen beter passende begeleiding, zowel voor als na instroom bij een bewindvoerder. Project Proces Schuldhulpverlening We zijn door een klantreis van een inwoner met schulden, onze eigen dienstverlening in kaart aan het brengen. Het doel hiervan is om zowel voor de inwoners als onze eigen organisatie tot een toegankelijk, duidelijk en efficiënt proces te komen.

Voor dit punt gaan we gebruik maken van de Routekaart Financiële Zorgen van de VNG, waar de nadruk ligt op het begeleiden van inwoners richting zelfredzaamheid. Tijdens dit project worden ook alle elementen van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening in kaart gebracht en geïmplementeerd in de gemeente. Dit zal op lange termijn leiden tot een besparing in de uitgaven doordat we inwoners eerder bereiken en het aantal terugvallen verlaagd wordt. Aansluiting op Geldfit.nl Wij gaan ons aansluiten bij de Nederlandse Schuldroute, hierbij gaan we gebruik maken van het portaal van Geldfit.nl. Dit is een platform dat inwoners helpt hun financiële situatie te verbeteren. Het biedt toegang tot een uitgebreide sociale kaart met lokale en landelijke

Pagina 31 van 111

hulpinitiatieven. Via deze website en een gratis telefoonnummer kunnen inwoners inzicht krijgen in hun financiële situatie en passende hulp vinden. Het streven is de volledige aansluiting in het najaar van 2025 af te kunnen ronden. 46.

We onderzoeken of we een gratis OV-pas kunnen invoeren voor mensen met een laag inkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ronden het onderzoek naar de gratis OV-pas af en nemen een besluit over wel of niet invoeren van de pas. Toelichting: Er zijn reeds gesprekken gevoerd met Arriva over het afnemen van een Meedoenpas, een pas waarmee minima in de daluren onbeperkt met bus en trein kunnen reizen. Momenteel wordt onderzocht hoe en voor welke doelgroep de pas ingezet kan worden en of er mogelijkheden zijn om de Meedoenpas te financieren uit de Regiodeal Zuidwest-Friesland (programmalijn ‘Mobiliteit’). Dit onderzoek wordt in plaats van in 2025 in het voorjaar van 2026 afgerond.

47.

Bij de kostendelersnorm en de handhaving erop passen we maatwerk toe. Het mag het zorgen voor en opvangen van mensen of dat een volwassen kind niet in huis kan blijven wonen niet in de weg staan. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben de gewijzigde kostendelersnorm ingevoerd per 1-7-2022. Een hernieuwde, landelijke visie op de kostendelersnorm zit in de aankomende wetswijzigingen rondom Participatiewet in Balans. Deze wordt medio 2025 verwacht. • We passen maatwerk toe, passend binnen de mogelijkheden van de Participatiewet.

48.

Toelichting: Wij werken zoals beschreven bij de indicatoren hierboven. Ten aanzien van de Participatiewet in Balans is de inzet dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in kunnen gaan. Het kabinet kijkt samen met onder meer de Vereniging van Nederlandse Gemeenten naar de termijn van invoering per maatregel. De kostendelersnorm is een van die maatregelen. Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans bepaalt dat de kostendelersnorm niet van toepassing is op inwoners die voor het leveren van mantelzorg bij een intensieve zorgbehoefte tijdelijk gebruikmaken van een hoofdverblijf elders. Dit geldt niet alleen voor de mantelzorgverlener, maar ook voor de mantelzorgontvanger. Deze wetswijziging gaat per 1 januari 2026 in. Het is nu al mogelijk om maatwerk toe te passen bij de kostendelersnorm, bijvoorbeeld bij tijdelijk verblijf door een crisissituatie, dakloosheid. Waar dat nodig is passen we dat toe. Dit behoeft altijd per geval een individuele beoordeling. Er zijn volgens de Divosa Benchmark in Súdwest-Fryslân 184 uitkeringen waarbij sprake is van kostendeling. We blijven investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd en onderhouden actief contact in de zorgketen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de inzet van POH-GGZ Jeugd in deelnemende huisartsenpraktijken. • We houden contact met praktijken die nog niet met een POH-GGZ Jeugd werken.

• We organiseren tweemaal per jaar een ontmoeting tussen de schoolmaatschappelijk werkers en de POH-GGZ Jeugd. Toelichting: We blijven investeren in de inzet van de POH-GGZ Jeugd, omdat zij lichte ondersteuning bieden en er daardoor minder doorverwijzingen plaatsvinden. Het streven is een dekking van 100% (bij elke huisartsenpraktijk een POH-GGZ Jeugd). Er zijn verschillende redenen waarom huisartsen geen POH-GGZ Jeugd willen of kunnen faciliteren, zoals gebrek aan ruimte, een eigen POH-GGZ in dienst die ook jeugdigen ziet of weinig vraag naar jeugdhulp. De gemeente heeft tweemaandelijks overleg met de POH’s-GGZ jeugd. Daarnaast organiseren we twee keer per jaar een netwerkbijeenkomst met de schoolmaatschappelijk werkers van het gebiedsteam, de POH GGZ Jeugd, leerplichtambtenaren en de pedagogen van de GGD. Deze netwerkbijeenkomsten helpen om de juiste zorg op de juiste plaats te organiseren, doordat

Pagina 32 van 111

verschillende hulpverleners elkaar weten te vinden. De overleggen zijn bedoeld om signalen op te halen en ontwikkelingen te delen. Daarnaast is er twee keer per jaar overleg met een delegatie van de regiocommissie huisartsen, waarin naast de POH-GGZ Jeugd ook overige zaken in de samenwerking met huisartsen worden besproken. De komende periode wordt er gezamenlijk gewerkt aan een beter beeld van de praktische uitvoering. Er is een nieuw dashboard ingericht voor de hulpvragen die bij de POH-GGZ Jeugd komen. De komende periode wordt dit dashboard met data gevuld. Zodoende ontstaat meer zicht op wat er gebeurt in de uitvoering, kunnen eventuele knelpunten tijdig worden gesignaleerd en kan gerichter worden bijgestuurd. 49.

We stemmen de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, Jeugdwet, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige Zorg beter op elkaar af. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er zijn integrale ketenaanpakken vanuit IZA en GALA. • Er is een goed functionerende lokale gezondheidstafel. • We werken samen met zorgaanbieders, zorgverzekeraar en andere stakeholders aan de werkagenda van regioplan Fryslân (FrIZA). Toelichting: We zijn, als een van de koppelgemeenten van mandaatgemeente Smallingerland, nauw betrokken bij de ontwikkelingen van het Integraal Zorgakkoord (IZA). We hebben provinciaal een regioplan opgesteld om de zorg toekomstbestendig te houden en domeinoverstijgende afspraken maken. Zo maken we onder andere afspraken over respijtzorg, zodat de inwoners die acuut een beroep moeten doen op respijtzorg geholpen worden en achteraf gekeken wordt waar de rekening neergelegd wordt. We zijn ondermandaatgemeente (namens de Friese gemeenten) voor de opgave mentale gezondheid en veerkracht, waarin we met partijen uit het medisch en sociaal domein een transformatieagenda hebben opgesteld om de juiste zorg op de juiste plaats te organiseren.

Zo werken we onder andere aan een integrale aanpak voor mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA), zetten we laagdrempelige steunpunten op waar mensen samen met ervaringsdeskundigen kunnen werken aan hun herstel en richten we verkennende gesprekken in samen met de zorg, zodat de inwoners naar de juiste zorg of ondersteuning worden doorverwezen. Het gedachtegoed van positieve gezondheid is hierin leidend. Het transformatieplan Mentale Gezondheid en Veerkracht is goedgekeurd door de beoordelende zorgverzekeraars en gemeente en komt daarmee in aanmerkingen voor € 43 miljoen transformatiegelden, waarvan ca. €23 miljoen bestemd is voor de Friese gemeenten en welzijnsorganisaties. Daarnaast maken we onderdeel uit van het Transformatieplan versterken sociale basis, waarin naast provinciebrede interventies ook ingezet wordt op een lerend netwerk van lokale interventies om de sociale basis te versterken. Het transformatieplan versterken sociale basis wacht op goedkeuring van de beoordelende zorgverzekeraars en gemeente. Het is echter nog maar de vraag of er landelijke nog voldoende transformatiemiddelen beschikbaar zijn om dit plan tot uitvoering te brengen als het wordt goedgekeurd. In de regio Zuidwest-Friesland hebben we samen met zorgorganisaties en het Zorgkantoor een bestuurlijke regiotafel ingericht om de plannen uit het provinciale regioplan regionaal uit te voeren.

Vanuit het IZA en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben we de verplichting om domein overstijgend vijf integrale ketenaanpakken te implementeren. We organiseren deze ketenaanpakken in overleg.

Pagina 33 van 111

50.

We gaan de komende tijd samen met Empatec, de raad en andere partners in gesprek over een bestendige toekomststrategie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We evalueren de aantallen en werkzaamheden die in de Businesscase en Implementatieplan staan benoemd en stellen waar nodig bij. • Eind 2025 hebben we geen inwoners meer in “perspectiefgroep onbekend” die langer dan 2 jaar in de uitkering zitten. Op dit moment gaat het om ruim 200 mensen. • In 2025 gaan we met 100 inwoners uit de categorie Van Waarde in gesprek om te bepalen in hoeverre er voor hun mogelijkheden zijn om te groeien misschien zelfs richting de arbeidsmarkt. Indien deze kansen er zijn, worden zij intensief begeleidt om deze groei te bereiken. Toelichting: In 2023 is het implementatieplan door het dagelijks bestuur (DB) van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West vastgesteld. Vanaf 1 januari 2024 vormen dit plan en de Businesscase de basis voor de uitvoering. Nadat alle raden hun colleges toestemming hadden verleend om de Gemeenschappelijke Regeling te wijzigen heeft Súdwest-Fryslân de gewijzigde GR gepubliceerd. De raden hebben enkele omissies geconstateerd in de conceptverordening over de gezamenlijke raadsadviescommissie en deze kenbaar gemaakt aan de wethouders c.q. DB-leden. Het DB heeft hiermee ingestemd en het algemeen bestuur (AB) heeft deze verwerkt in de verordening.

Het AB heeft vervolgens de raadsadviescommissie ingesteld. De evaluatie van de businesscase is afgerond. In het najaar van 2025 zal de evaluatie ter kennisname aan de raad worden voorgelegd via de raadsadviescommissie. Uit de evaluatie zijn aanbevelingen voortgekomen die voornamelijk betrekking hebben op transparantie en het maken van duidelijke afspraken. Waar mogelijk worden deze aanbevelingen direct overgenomen. Daarnaast worden zij meegenomen bij de totstandkoming van de strategische visie. Eind november 2025 wordt hierover een actie informatie aan de raad gestuurd. De eerste fase in de ontwikkeling van een nieuwe strategische visie nadert zijn voltooiing. Het rapport “Bouwstenen voor een strategische visie op het Werkleerbedrijf” bevindt zich in de afrondende fase. De tweede fase zal zich richten op de concretisering van deze bouwstenen tot duidelijke keuzes en een samenhangende strategische visie. De verwachting is dat deze tweede fase nog in 2025 van start gaat.

Overige zaken (going concern) Jeugdzorg Verwacht nadeel uitgaven jeugdzorg Ten opzichte van de begroting 2025 verwachten wij een nadeel van minimaal € 1 miljoen. Het geconstateerde tekort is in belangrijke mate toe te schrijven aan de structurele korting op het Rijksbudget in het kader van de implementatie van de Hervormingsagenda jeugdzorg. Deze korting leidt ertoe dat het beschikbare budget voor jeugdzorg in 2025 ruim € 1,5 miljoen lager ligt dan in 2024. Op basis van de huidige inzichten kan het tekort worden opgevangen binnen programma Sociaal. Stand van zaken Jeugdhulp Friesland De financiële situatie bij Jeugdhulp Friesland blijft zorgelijk. Uit de meest recente voortgangsrapportage blijkt dat de businesscase naar verwachting pas vanaf 2029 sluitend zal zijn. Dit brengt diverse risico’s met zich mee die van invloed zijn op zowel de operationele als de financiële voortgang. Met name de borging van de continuering van de zorg, het risico dat financiële voorschotten niet kunnen worden teruggevorderd en de mogelijkheid tot aanvullende financiële claims vormen aandachtspunten. Het dossier wordt nauwlettend gevolgd, waarbij de gemeente Leeuwarden de regie heeft. Pagina 34 van 111

Ontwikkelingen jeugdzorg Hieronder staan de overzichten waarin u de actuele ontwikkelingen in gebruik en kosten van de jeugdzorg ziet. Ze zijn bijgewerkt tot en met het tweede kwartaal van 2025. Aantal jeugdigen en indicaties per kwartaal In figuur 1 staat hoeveel unieke jeugdigen in zorg zijn (oftewel een vorm van jeugdzorg ontvangen) op dat moment (kwartaal). Door in- en uitstroom van jeugdigen in zorg neemt het aantal jeugdigen dat een vorm van jeugdzorg ontvangt toe of af. Daarnaast is in de groene balk het aantal actieve indicaties op dat moment weergegeven. Alle indicaties die in het kwartaal lopen, worden dus geteld. Een indicatie kan dus in meerdere kwartalen meegeteld worden. Een jeugdige kan bovendien één of meer indicaties krijgen. Bijvoorbeeld: een kind krijgt zowel een herstelbehandeling als een verblijf toegewezen. Sommige indicaties worden met terugwerkende kracht opgevoerd en komen pas later in het registratiesysteem. Dat betekent dat de huidige cijfers vaak nog niet het gehele beeld van jeugdigen en actieve indicaties omvatten. Figuur 1. Aantal jeugdigen en indicaties per kwartaal

Bron: Suite DWH Sociaal domein Het aantal jeugdigen laat kleine fluctuaties zien. Na vier kwartalen op rij een lichte afname van het aantal jeugdigen en het aantal indicaties, is dit in het tweede kwartaal weer een beetje gestegen. Aantal gestarte indicaties per zorgvorm per kwartaal In figuur 2 staat het aantal gestarte indicaties per kwartaal per zorgvorm. Op deze manier wordt er gemonitord van welke jeugdzorgvorm het meest gebruik wordt gemaakt. Ook hier geldt dat verwijzingen en verlengingen (ook in feite nieuwe indicaties) regelmatig met vertraging worden doorgegeven. Het beeld kan de komende tijd dus nog veranderen. Daarnaast is het van belang om op te merken dat er sinds 1 januari 2024 een nieuwe inkoop is gestart. Bepaalde trajecten en nieuwe producten zijn opnieuw ingedeeld in de zorgvormen. In figuur 2 is de nieuwe indeling gehanteerd, ook voor 2023. Hoewel we getracht hebben dit zo accuraat mogelijk in te delen, is niet alles één op één te vergelijken voor en na 1 januari 2024.