Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2025

Ons nummer: O25.001918

*O25.001918*

Bestuursrapportage juli, augustus, september 2025

Pagina 1 van 111

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ...........................................................................................................3

2.

Programma 1: Sociaal ...........................................................................................4

3.

Programma 2: Ruimte ......................................................................................... 43

4.

Programma 3: Bestuur ........................................................................................ 65

5.

Overzichten ..................................................................................................... 81

6.

Mutaties reserves .............................................................................................. 84

7.

Paragrafen ...................................................................................................... 85

8.

Ontwikkelfonds en overige projecten ...................................................................... 86 8.1 Ontwikkelfonds ............................................................................................... 86 8.2 Financieel overzicht Ontwikkelfonds ..................................................................... 92 8.3 Overige majeure projecten................................................................................. 93

9.

Financiële mutaties ........................................................................................... 96 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten .............................................................. 96

9.2

Voorgestelde begrotingswijzigingen ................................................................ 99

10.

Monitor Kansrijke sporen ................................................................................ 107

Pagina 2 van 111

1. Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage juli, augustus, september 2025. • • • • •

•

In deze bestuursrapportage rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2025. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Deze bestuursrapportage bevat 12 mutaties in kredieten. Deze hebben een nadelig effect op de reserves van € 472.000. Deze bestuursrapportage bevat 32 begrotingswijzigingen. Deze begrotingswijzigingen geven in totaal een voordeel van € 6.461.000. Dit voordeel wordt vooral veroorzaakt door de onderuitputting van kapitaallasten (€ 1,9 miljoen) en de Meicirculaire 2025 (€ 4,1 miljoen) In de Programmabegroting 2025 is voor 2025 een voordelig saldo begroot van € 2.677.000. Het separate voorstel over de Septembercirculaire 2024 (behandeld in de raad van 30 januari 2025) gaf een voordeel over 2025 van € 133.000. De vorige bestuursrapportages gaven een nadeel van € 1.064.000 op het begrote saldo. Deze bestuursrapportage geeft een voordeel van € 6.461.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 8.207.000 voordelig. De Monitor kansrijke sporen is in hoofdstuk 10 de Monitor Kansrijke sporen opgenomen.

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur. Prognose resultaat

(bedragen x € 1.000)

Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar

Programma 1 - Sociaal

-150.251

-150.668

Verwachte afwijkingen -417

Programma 2 - Ruimte

-43.597

-43.156

440

Programma 3 - Bestuur

-17.703

-17.634

69

Overzichten

213.035

220.552

7.517

Mutaties reserves

-2.548

-3.697

-1.149

Totaal saldo baten en lasten

-1.064

5.397

6.461

Pagina 3 van 111

2. Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: In de raadsvergadering van 10 juli 2025 is het IHP met een uitvoeringsprogramma van 2025 tot 2040 vastgesteld. Het IHP is een beleidsplan met aandacht voor een gezond binnenklimaat, energieneutraal bouwen en inclusiviteit, zodat leerlingen en medewerkers kunnen leren en werken in een toekomstbestendige, veilige en inspirerende schoolomgeving. In deze periode worden er 28 scholen gebouwd of gerenoveerd. Het is belangrijk dat er aandacht is om de bouw voortvarend op te pakken. Dit betekent versnellen van bouwprocessen en verduurzamen voor een goede prijs. Daarom zet de gemeente onder andere een intern projectleider in die samen met de schoolbesturen de bouw begeleidt.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken een integrale kindaanpak in wijken en dorpen door bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren de ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. Voor deze integrale kindaanpak (IKA) leggen we voortdurend verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen welzijn, zorg, sport, cultuur en andere partners. Via de gemeentelijke subsidieregeling IKA kan een IKC voor deze samenwerking subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Verder is huisvesting van kinderopvang geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de activiteiten van stichting Weekendschool in 2025 en kijken daarbij gezamenlijk hoe we deze zo efficiënt mogelijk kunnen organiseren. Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten. Dit heeft ertoe geleid dat de incidentele subsidie trapsgewijs is afgebouwd en deze activiteiten op korte termijn binnen het financiële kader van de jaarlijkse subsidie passen.

Pagina 4 van 111

In 2025 hebben 80 kinderen deelgenomen, allemaal uit de doelgroep van de zomerschool. Het gaat om basisschoolleerlingen die risico lopen op leerachterstand, vaak kinderen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status of migratieachtergrond, die thuis minder toegang hebben tot educatieve ondersteuning. Het aanbod is afgestemd op hun persoonlijke leerdoelen in overleg met de leerkracht van de school waar zij naartoe gaan, zodat zij optimale ontwikkelkansen krijgen. Het programma richtte zich hoofdzakelijk op de kernvakken taal en rekenen (waaronder spelling en breuken), maar bood daarnaast ook gevarieerde activiteiten, zoals techniek, programmeren, muziek en koken. Leren gebeurde spelenderwijs en actief, waarbij plezier en doen centraal stonden. Daarnaast werd ook de sociale ontwikkeling gestimuleerd door samenwerken en samen problemen oplossen. De samenwerking met de gebiedsteams verloopt steeds beter; zij herkennen de gezinnen waarvoor de zomerschool van waarde is en ondersteunen waar nodig deelname van kinderen. Evaluaties laten zien dat zowel kinderen als ouders zeer positief zijn over het aanbod. 4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. • We werken samen met onderwijs en partners in collectieve onderwijszorgarrangementen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Scholen zijn een belangrijke vindplaats van problematiek bij het opgroeien, sociaal-emotionele problematiek bij jeugdigen. Schoolmaatschappelijk werkers zijn vanuit het gebiedsteam aan de scholen verbonden en bieden kortdurende hulpverlening binnen de driehoek ‘leerlingen, ouders en school’. Als er meer ondersteuning nodig is, is de schoolmaatschappelijk werker de verbindende schakel tussen gebiedsteam en onderwijs. Hij/zij is zichtbaar in de school en voor ouders, werkt laagdrempelig en preventief. Vanuit het onderwijs wordt positief gereageerd op de inzet van schoolmaatschappelijk werk. Alle schoolmaatschappelijk werkers maken onderdeel uit van het intern zorgoverleg (IZO).

Door het IZO ontstaat er afstemming tussen ouders, het onderwijs en de professionals (de zgn. zorgdriehoek). Ook bevordert het de onderlinge samenwerking. Zo kan, wanneer een casus daar om vraagt, de schoolmaatschappelijk werker de POH GGZ Jeugd meenemen naar een zorgoverleg. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen plaats. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorgarrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. Twee voormalige pilots, op SBO Súdwester en SBO Wetterwille, worden inmiddels structureel aangeboden. De onderwijszorgarrangementen in SWF worden meegenomen in het provinciale actieonderzoek, actielijn Onderwijs-Gemeente-Jeugdhulp. Hieruit worden kaders ontwikkeld voor bestuurders voor de structurele inzet van onderwijszorgarrangementen.

De verbinding onderwijs-jeugdhulp wordt ook meegenomen in het nieuwe jeugdbeleid. We onderzoeken de mogelijkheden voor een passende plek voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte

Pagina 5 van 111

momenteel niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum). We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om een passende oplossing voor deze doelgroep te vinden. In het kader van inclusief onderwijs is de insteek om met elkaar de bestaande ondersteuningsstructuren te versterken. We verwachten hierover in de eerste helft van 2026 meer duidelijkheid te kunnen geven. 5.

We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: • Wij willen ervoor zorgen dat schooluitval weer minder dan 2% bedraagt in de regio Zuidwest-Friesland. Toelichting: We stimuleren dat scholen de leerlingen die verzuimen melden bij team Leerplicht, zodat deze leerlingen zo snel mogelijk in beeld komen. PO en VO Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt werken hiervoor samen met scholen, de collega’s van de Gebiedsteams, de GGD en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Schooluitval in de regio Zuidwest-Friesland is in het tweede kwartaal gedaald van 2,1% naar 1,74%. Er zijn nog geen nieuwe cijfers beschikbaar.

6.

Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie heeft besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. In juni 2025 is er een voorstel gedaan voor het vervolg op de regeling. Inmiddels is er overeenstemming tussen Arriva, Provincie en onze gemeente over het reisproduct voor treinreizen voor scholieren.

Er is vanaf schooljaar 2025-2026 een nieuw reisproduct beschikbaar via Arriva. Voor de inwoner verandert er niets: de kosten worden volledig vergoed voor minima. Alle betreffende inwoners zijn op de hoogte gebracht van het nieuwe product. Sinds 15 december 2024 is er een nieuwe busvervoerder, Qbuzz. Tot 1 maart 2025 konden inwoners met een Arriva Meedoenpas gratis met Qbuzz reizen. Deze inwoners hebben een pas van Qbuzz ontvangen waarmee zij nu met de bus kunnen reizen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is een uitvoeringsplan voor het sportbeleid opgesteld en wordt een doorkijk gegeven naar 2026.

Pagina 6 van 111

•

In december 2025 is een visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties ontwikkeld en vastgesteld.

Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Met het opstellen van het sportbeleid is dit actiepunt afgerond. Hieronder besteden we aandacht aan de uitvoering. Visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In 2023 is onderzoeksbureau HEVO gevraagd om een quickscan uit te voeren naar de 16 gemeentelijke binnensportaccommodaties en de duurzaamheid van onze drie gemeentelijke zwembaden. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Het onderzoek en het memo zullen onderdeel uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties. Samen zijn er stappen gezet om vanuit een integrale benadering van duurzaamheid de sportaccommodaties in de gemeente toekomstproof te maken. Eind 2024 hebben medewerkers uit verschillende beleidsvelden zich verdiept in het toekomstbestendig maken en verduurzamen van de sportaccommodaties in de gemeente, gebaseerd op het Afwegingskader Duurzaam Assetmanagement van Local Matters.

Met dit kader hebben we geleerd hoe we eenduidig gefundeerde, integrale keuzes kunnen maken waarmee sportaccommodaties niet alleen duurzaam, maar in alle opzichten toekomstbestendig worden. Er wordt een kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de huidige staat van buitensportaccommodaties, verdeeld over 52 locaties. Het doel is om de conditie en het gebruik van deze accommodaties in kaart te brengen, knelpunten en verbeterpunten te identificeren en aanbevelingen te doen voor toekomstig onderhoud en investeringen. Het onderzoek biedt inzicht in zowel de fysieke staat als de functionele geschiktheid van de velden en banen. In het tweede kwartaal is begonnen met de analyse van de data als fundament voor de ontwikkeling van een overzichtelijk dashboard. Dit dashboard biedt inzicht in binnen- en buitensportaccommodaties en presenteert kerninformatie zoals het aantal accommodaties, hun geografische spreiding, afstand tot onderwijsinstellingen en de mate van bezetting. Door deze gegevens te structureren en te visualiseren, ontstaat een waardevol instrument voor beleidsvorming, planning en optimalisatie van sportvoorzieningen. De combinatie van kwantitatieve data en ruimtelijke analyse maakt het mogelijk om gericht knelpunten te signaleren, behoeften in kaart te brengen en strategische keuzes te onderbouwen voor een toekomstbestendig sportaanbod in de gemeente.

In aanvulling op het Dashboard sportaccommodaties en het Afwegingskader duurzaamheid is een nieuw instrument ontwikkeld: de Beslisboom sportaccommodaties. Deze beslisboom biedt een gestructureerde methodiek om een keuze te maken: renovatie, nieuwbouw, afstoten of het tijdelijk in stand houden met beperkte verduurzamingsmaatregelen. 8.

We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten. • De in 2024 voorbereide vervangingen voor 2025 zijn in Q2 uitgevoerd. De vervangingen voor 2026 zijn voorbereid. • Sportvoorzieningen in de openbare ruimte vragen in de meeste gevallen om flinke investeringen. Het gaat dan om de voorziening zelf en de bijbehorende ondergrond. We gaan in 2025 deze investeringen in een planning zetten en de bijbehorende financiering inregelen.

Pagina 7 van 111

Toelichting: Per jaar worden alle openbare speeltoestellen drie keer geïnspecteerd, met de eerste inspectieronde in het eerste kwartaal. Tijdens deze inspecties worden gebreken onmiddellijk opgelost om de veiligheid en functionaliteit van de toestellen te waarborgen. Indien vervangingen nodig zijn, worden deze in voorbereiding genomen en tijdig uitgevoerd. De tweede inspectieronde heeft plaatsgevonden, de geconstateerde reparaties zijn uitgevoerd. De derde inspectieronde is gestart, met behulp van het nieuwe beheersysteem Playmapping. Op de volgende locaties worden dit jaar de toestellen vervangen: • Hemelum (afgerond); • Stavoren bij strandje; • Oppenhuizen, Boningastrjitte; • Schraard, Dorpsstraat (afgerond); • Itens (afgerond); • Vesperstraat, Sneek (afgerond); • Wommels, Freuleleane; • Schoolstraat, Sneek (afgerond); • Gudsekop, Sneek. De planning voor vervanging speeltoestellen 2026 is gemaakt, de voorbereidingen zijn opgestart. Met behulp van de planningsmodule van Playmapping wordt in de loop van 2025 de planning voor de grotere sportvoorzieningen en de meerjarenplanning voor 2027 en later voor de speeltoestellen gemaakt. 9.

In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: • We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. • Aan het einde van 2025 zullen de volgende projecten gerealiseerd zijn met een bijdrage vanuit het BIOR-budget: o Calisthenics en 3x3 basket en skatepark Zwette Sneek; o Bootcampvoorziening Hemdyk Sneek; o Pannakooi Easterein; o Pannakooi IJlst (inmiddels opgeleverd en in gebruik); o Pannakooi Heeg; o Beachvelden Stavoren (inmiddels opgeleverd en in gebruik); o Pickelball veld Oosthem; o Jeu de boules-veld Iens en Tjerkwerd (inmiddels opgeleverd en in gebruik); o Herinrichting speelplek Ludgerusschool, Workum Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Er is naast interesse in duurzame voorzieningen en vergroening vraag naar plekken voor Urban Sports en Culture. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal, freerunning en 3x3 basketbal.

Om deze behoeften voor Urban Sports beter in kaart te brengen en juiste initiatieven te ontplooien die aansluiten bij het Sport en BIOR beleid in de gemeente, wordt in 2025 daarvoor een onderzoek gedaan door het adviesbureau City Legends, dat landelijk veel ervaring heeft met Urban Sports. Het onderzoek is lopende. In juli 2025 heeft een tussenevaluatie plaatsgevonden. De definitieve resultaten worden in december 2025 gepresenteerd. Bij het traject zijn zowel Team FRL (buurtsportcoaches) als het Sociaal Collectief (jongerenwerk) betrokken. Daarnaast is op 2 oktober 2025 een informatiebijeenkomst georganiseerd voor beleidsmedewerkers van verschillende beleidsterreinen, waarin de betekenis van Urban Sports en Culture centraal stond. Bij het verlenen van een subsidies wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’. Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te

Pagina 8 van 111

maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken. 10.

We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. • We onderzoeken wat mensen in beweging brengt in de openbare ruimte. Toelichting: In het coalitieakkoord staat dat de gemeente onderzoek gaat doen naar het gebruik van mountainbike- en gravelbikepaden. Het college vindt de ontwikkeling van dergelijke paden belangrijk en wil daarom graag aansluiten bij het in het najaar van 2024 door de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU) gepresenteerde landelijke document “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035”, over de ontwikkeling van gravel- en mountainbikeroutes In Nederland. De NTFU vraagt daarin medewerking van provincies, gemeenten, natuurorganisaties, ANWB, et cetera, om zo te komen tot een landelijk netwerk van veilig toegankelijke paden in 2035. De NTFU presenteert zich als regiehouder en expert. Door aan te sluiten bij de NTFU-visie komt de gemeente tegemoet aan de ambitie uit het coalitieakkoord, alleen niet door het doen van eigen onderzoek, maar door uit te gaan van de NTFU-visie en zo mee te liften op landelijke ontwikkelingen.

In het najaar is een gesprek gepland met de NTFU over aansluiting bij de visie. Daarnaast is er contact gelegd met de wielerclubs binnen de gemeente.

11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen ervoor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken hoe we kunnen blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen, om de leefbaarheid in stand te houden. • We bereiken meer verenigingen voor het toekomstbestendig maken of vitaliseren van diezelfde verenigingen met onze subsidieregelingen. • We bereiken meer sport- en cultuurverenigingen bij het toekomstbestendig maken van deze verenigingen, met de inzet onze verenigingsondersteuners. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is in 2024 actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de reeds afgeronde pilot Leve de Vereniging.

Het heeft nu definitief een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Friesland. Onder de pijler Mienskip (Ontmoeten) starten we met het project Vitale cultuur- en sportverenigingen Súdwest-Fryslân. In samenwerking met Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk wordt het plan van aanpak uitgewerkt, zodat er eind 2025 gestart kan worden. Het doel van dit project is een toekomstbestendig verenigingsleven (cultuur en sport) creëren, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en duurzaam betrokken blijven, en waar inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Zo blijven we kijken naar initiatieven kijken die kunnen bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de mienskip. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open. Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen

Pagina 9 van 111

verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. Via verschillende communicatiecampagnes worden zowel de sport- als de cultuursubsidies onder de aandacht gebracht, zodat men weet welke subsidiemogelijkheden er zijn om verenigingen op diverse manieren een impuls te geven. 12.

We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van (sport)hart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: • We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. • Uitvoering projectplan van Werkgroep en Gemeente inzake Sporthart Bolsward als onderdeel van de Regiodeal. • Start realisatie nieuw multifunctionele accommodatie (MFA). • Verbinding gerealiseerd tussen sociaal en fysiek domein. • Uitvoering van Bomenstructuurplan (inclusief fijnmazige padenstructuur). Toelichting: Kunstgrasvelden In Makkum en in Arum is een kunstgrasveld gerealiseerd. Voor Bolsward heeft de raad op 3 april 2025 geld beschikbaar gesteld voor de renovatie van het trainingsveld voor de voetbalverenigingen SC Bolsward en BlauwRood ’20 en het kunstgraskorfbalveld van korfbalvereniging Westergo. Sporthart Bolsward In de raad van oktober 2025 wordt gevraagd om een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 beschikbaar te stellen voor het opstellen van een integrale gebiedsaanpak van het Hart van Bolsward en een plan voor de uitwerking van de accommodatie(s). Daarnaast stellen we de raad voor op basis van financiële verkenning en de ambities vanuit de gebiedsvisie ‘Het Hart van Bolsward’, een voorkeur uit te spreken voor een geïntegreerde accommodatie van een Multifunctioneel Centrum (MFC) met zwembad, en deze variant verder uit te werken in het vervolg.

De planning is om voor de zomer van 2026 aan de raad een voorstel voor te leggen voor het Hart van Bolsward met een integraal gebiedsplan, een plan voor accommodaties op basis van schetsontwerpen en financiële uitwerkingen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We blijven ons inzetten om mogelijkheden te onderzoeken om naast The Passion Hemelvaart en Arcadia nog een groot sport- of cultuurevenement binnen te halen of te organiseren. The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia heeft plaatsgevonden van 17 mei tot 24 augustus 2025. Hiervoor zijn middelen beschikbaar gesteld. We blijven onderzoeken of we deze coalitieperiode nog een groot cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen. Begin dit jaar is de subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ opengesteld. Deze subsidieregeling heeft een subsidieplafond van € 180.000. Begin dit jaar zijn de culturele organisaties in onze gemeente hiervan op de hoogte gesteld via het Cultuurplein. Er zijn via deze regeling inmiddels subsidies verleend voor diverse grote bovenlokale projecten.

Pagina 10 van 111

Er is onder andere subsidie verleend aan Stichting Nootstroom (bekend van o.a. de locatieopera Peter Grimes bij Paesens-Moddergat in 2021). Zij brengt eind 2025 de opera Cavalleria Rusticana naar Súdwest Fryslân, een innovatieve locatieopera met impact op de regio, cultuur en economie. Deze opera van Pietro Mascagni wordt op innovatieve wijze vertaald naar de Friese context, waarbij muziek, erfgoed en de unieke kracht van Súdwest-Fryslân samenkomen. Dit sluit mooi aan bij ons cultuurbeleid waarin we samenwerkingen willen stimuleren en een jaarrond cultureel programma willen bieden aan onze inwoners en bezoekers. Er is ook subsidie verleend voor het project Walfisk. Stichting Media Art Friesland (bekend van Luna) organiseert in het naseizoen het project Walfisk – Een spiegel in de tijd. Media Art Friesland verwacht een groot publiek uit heel Fryslân op de been te brengen dat zich tijdens de donkere novemberavonden laat inspireren door (licht)kunst, historie en muziek. Er zit ook een randprogrammering aan vast, die niet beperkt is tot de drie projectavonden maar welke langer doorloopt. Het gehele project is een trekker voor cultuurliefhebbers, families en toeristen uit binnen- en buitenland. Voor hen kan het project een extra aanleiding zijn om Sneek in het rustige seizoen te bezoeken of een reeds gepland bezoek uit te breiden.

Daarnaast is er ook een subsidiebedrag toegekend aan de Open Museum Maand 2025. Het doel van de Open Museum Maand is om de musea in onze regio meer onder de aandacht te brengen bij inwoners en toeristen en hen te stimuleren deze musea te bezoeken. Dit wordt gedaan door musea in de maand november gratis toegankelijk te maken. Totdat het subsidieplafons is bereikt, blijven we de regeling regelmatig onder de aandacht brengen via diverse kanalen, zodat men op de hoogte is van de mogelijkheden van deze regeling (zowel voor bovenlokale als lokale activiteiten). 14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stimuleren, door middel van een subsidieregeling, mienskipsinitiatieven die een bijdrage leveren aan Arcadia 2025. Toelichting: Arcadia 2025 is een (100 daags) cultureel programma in Friesland, met als doel maatschappelijke uitdagingen aan te gaan en zodoende een creatieve, veerkrachtige samenleving te stimuleren. Het programma bestaat uit vernieuwende projecten die mensen inspireren en waarbij ze elkaar kunnen ontmoeten. Het thema van deze editie is ‘Grûn’. Dit staat voor groei, samenwerking en de kracht van de mienskip. Arcadia 2025 is van start gegaan op 17 mei met het Grûnfestival. In Súdwest-Fryslân werd op diezelfde dag ‘De Siel fan Súdwest geopend’ het beeldende kunstproject van de Stichting Samenwerkende Musea i.s.m. Arcadia. Met een communicatiecampagne hebben we de dorpen, verenigingen, lokale partners en inwoners geïnformeerd over de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor een project in de buurt. Inmiddels is Arcadia afgelopen. Op 24 augustus 2025 was de slotdag. De meeste activiteiten in Súdwest-Fryslân zijn afgerond. De subsidieregeling heeft ook in de zomer nog nieuwe projecten kunnen ondersteunen. Zo is o.a. het After Summerfest in Molkwar gerealiseerd.

De regeling blijft in de rest van 2025 open voor Bloeiweken in het kader van Fryslân Bloeit. In september en oktober 2025 wordt Arcadia 2025 geëvalueerd door de gemeente, en kijken we vooruit richting de derde editie in 2028.

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn.

Pagina 11 van 111

Toelichting: Het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’ had een looptijd tot en met 2024. In 2024 is gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Het nieuwe beleid zal begin 2026 worden vastgesteld. Dit is later dan verwacht vanwege onduidelijkheid over de ambities en onduidelijkheid over de inzet van de meertaligheidscoördinator. Tussen rijk en provincie is een nieuwe bestuursafspraak voor de periode 2024-2028 vastgesteld. De provincie heeft een nieuwe nota “Fansels Frysk” opgesteld naar aanleiding van de nieuwe bestuursafspraak. Er is onder andere geld beschikbaar gesteld voor meertaligheidscoördinatoren voor gemeenten. Voor de invulling van de meertaligheidscoördinator werken we samen met de gemeenten Heerenveen en De Fryske Marren aan een plan. In het voorlopige plan staat hoe het geld verdeeld wordt. Van de € 1,7 miljoen die het Rijk aan de provincies beschikbaar stelt, krijgt elke Friese gemeente 8 uur inzet per week. Wat daarna overblijft, wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners. Voor Súdwest-Fryslân, Heerenveen en De Fryske Marren samen is dit een bedrag van € 108.773 per jaar. We willen voor dit bedrag een opdracht uitzetten voor een meertaligheidscoördinator. De provincie vereist dat gemeenten 25% van de kosten voor de meertaligheidscoördinator cofinancieren om subsidie te ontvangen, zelfs bij een inzet van minder dan 8 uur.

Het Rijk stelt deze eis niet. Voor onze gemeente zou een bijdrage van 25% een bedrag van € 14.154 per jaar betekenen. Dit is niet begroot. Als we deze 25% vanuit het budget Frysk moeten bijleggen, houden we geen uitvoeringsbudget over voor activiteiten en projecten gericht op de versterking van de Friese taal en zal er ook op andere punten geschrapt moeten worden (bijv. de subsidie). In juni 2025 is er een bestuurlijk gesprek geweest met de provincie. De uitkomst van dit gesprek was dat de provincie op dit moment niet wil afwijken van de eigen bijdrage. In het najaar van 2025 is het volgende bestuurlijke gesprek met de provincie. Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen. 16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We voeren het uitvoeringsplan van het cultuurbeleid uit. Toelichting: Aan de hand van de in het beleid geformuleerde ambities en doelen werken we samen met het culturele veld aan de uitvoering van het beleid. Met Cultuurplein Súdwest-Fryslân hebben we regelmatig afstemming over ontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur(beleid). Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid wordt één keer per drie jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente. Daarover maken we een rapportage voor de raad. Hierin gaan we ook in op de voortgang en resultaten van het beleid, met onder andere aandacht voor de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven. De enquête wordt voor het eerst afgenomen in 2027. De toekomstbestendigheid van het verenigingsleven krijgt ook een plek in de Regiodeal, in het project Vitale cultuur- en sportverenigingen Súdwest-Fryslân(pijler Mienskip). Zie ook actiepunt 11. De verenigingen die samenkomen in Stichting Multifunctioneel Verenigingsgebouw Sneek, bekend als ’t Convenant, moeten per 1 september 2027 het gebouw verlaten in verband met herontwikkeling van de locatie.

De stichting is hierover tijdig geïnformeerd en weet dat zij primair verantwoordelijk is voor het vinden van een alternatieve locatie(s) voor de betreffende verenigingen. De gemeente heeft eerder aangegeven in dit proces actief mee te denken en heeft reeds diverse suggesties gedaan. Hierbij is de kanttekening geplaatst dat gezamenlijke herhuisvesting van alle huurders lastig zal zijn.

Pagina 12 van 111

De stichting verkent momenteel, onder andere met Cultuur Kwartier Sneek, alternatieve huisvestingsmogelijkheden. Verder heeft de gemeenteraad in juli 2025 besloten om het Cultuurkwartier Sneek met extra middelen te ondersteunen. 17.

Blijven ondersteunen van kunst en cultuur en musea en voldoende laagdrempelige voorzieningen voor beoefenen van (amateur) kunst voor onze inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is de voorlichting rondom subsidies en de zichtbaarheid ervan verbeterd. Het culturele veld weet beter welke subsidiemogelijkheden er zijn op het gebied van cultuur, zodat dit ten goede komt aan onze inwoners. • Met de nieuwe subsidieregeling musea willen we de musea stimuleren plannen en ambities te realiseren, om zo de kwaliteit en toekomstbestendigheid van musea in SWF te waarborgen. Toelichting: Voorlichting subsidies Periodiek wordt, aan de hand van het communicatieplan, bekeken welke communicatieacties uitgezet kunnen worden om de subsidiemogelijkheden (verder) onder de aandacht te brengen. Eerder is bijvoorbeeld met het Cultuurplein en de dorps- en wijkencoördinatoren actief informatie gedeeld over de (nieuwe) regelingen 80 jaar Vrijheid, Arcadia en Een Jaarrond Cultuur. Hiervoor zijn flyers gemaakt en gedeeld met het culturele veld. Ook wordt er via de website van de gemeente en via social media af en toe informatie over deze regelingen gedeeld. Musea De museumcommissie heeft alle musea bezocht en de plannen en ambities voor de periode 2025-2028 beoordeeld. In oktober 2024 heeft de commissie haar advies aangeboden aan het college van B&W.

Op basis van onder meer dit advies heeft het college van B&W de subsidies voor de musea voor de periode 2025-2028 verleend. In juni 2026 verwachten we van de musea een tussentijdse verantwoording. De definitieve verantwoording zal in juni 2029 plaatsvinden.

18.

We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: • De samenwerking tussen de musea is verder versterkt door de aanjagende en coördinerende rol van de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland. Toelichting: Stichting Samenwerkende Musea voert drie projecten uit: 1. Narratief/website (gezamenlijk verhaal en presentatie) De website is gelanceerd op 26 januari 2024. 2. Súdwest-Fryslân Academy (kennisdeling en versterken onderlinge samenwerking) De Súdwest-Fryslân Academy is opgezet en voor de zomer van 2024 afgerond. De SWF Academy is door alle musea als zeer positief ervaren. De musea hebben afgesproken de SWF Academy voort te zetten in een iets lagere frequentie. Vanuit de Stichting Samenwerkende Musea wordt met de uitvoering van het project Siel fan Súdwest het gezamenlijke verhaal (narratief) geformuleerd. Het project “Siel fan Súdwest” maakt deel uit van het programma van Arcadia 2025 (17 mei t/m 24 augustus), dat als thema Grûn heeft. Op acht plekken in de gemeente Súdwest-Fryslân benaderen kunstenaars deze thema’s vanuit regionaal en historisch perspectief. Ze verdiepen zich in het idee van ‘grûn’ (grond) als fysieke bodem, culturele basis of fundament van tradities. Zij dragen met hun werk bij aan de gezamenlijke verhaallijn over de regio. Op 13 februari 2025 vond de startbijeenkomst van ”De Siel van Súdwest” plaats.

Op deze dag zijn de negen kunstenaars die bij de negen musea in residentie gaan bekendgemaakt. Op 17 mei 2025 is het project

Pagina 13 van 111

“De Siel fan Súdwest” geopend. Het publiek kon de kunstwerken van de negen kunstenaars tot en met 24 augustus 2025 bewonderen. 3. Publieksonderzoek (data genereren i.s.m. provincie en Waterland van Friesland) De Stichting Samenwerkende Musea SWF heeft samen met de provinciale en regionale marketingorganisaties (Merk Fryslân en VVV Waterland van Friesland) een uitgebreid publieksonderzoek geïnitieerd dat kan dienen als basis voor zowel collectieve marketing als marketing per individueel museum. Het contract van de kwartiermaker loopt ten einde. Daarnaast is met het vertrek van de voorzitter een vacature ontstaan voor die functie. Het ontwikkelen van de plannen voor 2026 staat de komende tijd op de agenda van de Stichting Samenwerkende Musea SWF.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen en stimuleren meervoudig gebruik en activiteiten, ook overdag. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ontwikkelen het beleid voor ontmoetingsplaatsen door, met name op het gebied van sociale verduurzaming. • We blijven vraaggerichte ondersteuning bieden (via Doarpswurk en Sociaal Collectief) aan besturen; • We hebben extra aandacht voor ondersteuning aan besturen in aandachtswijken en -dorpen. We sluiten waar mogelijk aan bij de integrale wijkaanpak; • We hebben aanvullend beleid ontwikkeld met woningcorporaties en zorginstellingen voor de ontmoetingsplaatsen in of bij ouderenhuisvesting. Toelichting: Onze 63 ontmoetingsplaatsen zijn belangrijke plekken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige (en preventieve) activiteiten plaatsvinden. We investeren op meerdere manieren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Zo maken we een inhaalslag met (achterstallig) onderhoud en verduurzaming van de gebouwen. Maar we willen ook inzetten op multifunctioneel gebruik en activiteiten. Dit doen we onder andere door meer verbinding te leggen met (sociaal-maatschappelijke) partners en hen te wijzen op de ruimtes van bestaande ontmoetingsplaatsen. We zien dat dit steeds vaker gebeurt, waardoor de ontmoetingsplekken een hogere bezettingsgraad krijgen en kwetsbare inwoners eerder bereikt kunnen worden.

Dit past ook bij de ambitie om onze dienstverlening dichtbij aan te bieden. Door het gebruik van de lokale ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken zijn we als gemeente dichtbij onze inwoners aanwezig, waardoor inwoners op een laagdrempelige manier bereikt kunnen worden. Ter ondersteuning van de aandachtswijken wordt er actief samenwerking gezocht met de integrale wijkaanpak, die deze zomer in Lemmerweg-West en Lemmerweg-Oost van start gaat. Met deze integrale aanpak wil de gemeente een beweging in gang zetten om meer positieve gezondheid in de dorpen/wijken te brengen. De gemeente is ook nauw betrokken bij ontwikkelingen in andere wijken, zoals Noorderhoek en Tinga. Waar mogelijk koppelen we kansen als het gaat om ontmoeten en leefbaarheid. Ook is er een goede samenwerking ontstaan met woningcorporaties en zorginstellingen voor het ontmoeten in ouderenhuisvesting. Er is afgesproken met diverse partners om te starten met een testcasus in IJlst, waarbij een ontmoetingsruimte wordt gerealiseerd die breed beschikbaar wordt voor bewoners en inwoners van de wijk. De komende periode zullen er afspraken worden gemaakt om hier concreet invulling aan te geven.

Pagina 14 van 111

20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsplaatsen voor groot onderhoud en verduurzaming. Toelichting: Een van de pijlers van het beleid ‘Ontmoetingsplaatsen 2023-2033’ is een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud en het inzetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Om dit te kunnen doen, zijn in februari 2024 twee projectleiders gestart om deze opgave uit te voeren. Op basis van de opgave is er een nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming opgesteld. Deze is ingegaan op 1 januari 2025. Aanvullend op de vernieuwde regeling zijn de besturen van alle ontmoetingsplaatsen actief benaderd over de mogelijkheden voor (ondersteuning bij) verduurzaming en financieringsmogelijkheden Er zijn in totaal zo’n 24 besturen actief bezig met (plannen voor) verduurzaming, vaak in combinatie met groot onderhoud. Er zijn gesprekken geweest met de besturen van 13 ontmoetingsplaatsen over de nieuwe subsidieregeling voor verduurzaming en groot onderhoud. Deze ontmoetingsplaatsen zitten in diverse fases van hun projectplan, maar zullen allemaal nog aanspraak maken op de subsidieregeling dit jaar. We hebben in juli 2025 een extra subsidie toegekend aan drie ontmoetingsplaatsen, waardoor deze locaties dit jaar nog een volledige verduurzamingsslag kunnen realiseren.

21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben de besturen van alle ontmoetingsplekken actief benaderd en, indien nodig, ondersteuning geboden bij de fysieke verduurzaming van het gebouw. Toelichting: We willen besturen zo goed mogelijk ondersteunen. De vorm van ondersteuning kan verschillen, omdat er overal weer andere vraagstukken zijn: op het gebied van onderhoud en verduurzaming, versterken van bestuur of activiteitenaanbod. De afgelopen maanden is het vaakst ingezet op ondersteuning bij het opstellen van een concreet plan voor bijvoorbeeld onderhoud/renovatie en verduurzaming. In veel gevallen vragen we Doarpswurk om de besturen te ondersteunen. Doarpswurk kan begeleiding bieden in concretisering van het plan, het vinden van bronnen van financiering, et cetera. In een aantal gevallen is er ook behoefte aan extra ondersteuning, omdat het moeilijk is om bestuursleden te vinden. Ook het vinden en binden/vasthouden van vrijwilligers is vaak een uitdaging. We proberen om hierin meer verbinding te leggen met stichting Sociaal Collectief. Deze stichting kan bemiddelen in het vinden van vrijwilligers. Uiteraard wordt er dan zo goed mogelijk gekeken naar een passende match en naar vrijwilligers ‘tichtby’.

De ondersteuning die wordt ingezet, is vooral vraaggericht en passend bij de behoefte vanuit een bestuur. We hebben te maken met een diversiteit aan besturen en vraagstukken, maar er is ook overlap. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden en binden van vrijwilligers en het uitbreiden van het activiteitenaanbod voor meerdere doelgroepen. We doen dit samen met Doarpswurk en Sociaal Collectief. Op 10 december 2024 is er een collectieve bijeenkomst georganiseerd waar 60 bestuursleden aanwezig waren van diverse ontmoetingsplaatsen. Tijdens de bijeenkomst kwamen een aantal centrale thema’s naar voren: vinden en binden van vrijwilligers, het bereiken van jongvolwassenen en de behoefte aan het onderling uitwisselen van kennis. Op basis van deze gedeelde vraagstukken is er een oproep gedaan voor het starten van een expertteam om samen na te denken over het toekomstbestendig maken van ontmoetingsplaatsen. Dit expertteam begint langzaam vorm te krijgen. Besturen van vier ontmoetingsplaatsen hebben een eerste bijeenkomst gehad om kennis uit te wisselen en van elkaar te leren. Het doel is dat deze werkwijze op den duur uitbreidt richting andere besturen. Dit onderwerp zal ook weer aan bod komen tijdens de collectieve bijeenkomst eind dit jaar.

Pagina 15 van 111

22.

We gaan laagdrempelige activiteiten subsidiëren. Indicatoren/te behalen resultaat: • We subsidiëren laagdrempelige activiteiten, zodat er geen financiële drempel is om deel te nemen aan een activiteit. Toelichting: Activiteiten in de lokale ontmoetingsplekken horen laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Een uitgangspunt vanuit het beleid is dat de kosten voor activiteiten hierin geen belemmering mogen zijn. Jaarlijks is er € 50.000 beschikbaar voor besturen om laagdrempelige activiteiten te kunnen organiseren. We werken nu aan een regeling met weinig voorwaarden, waar besturen aanspraak op kunnen maken. Hierbij kijken we ook naar samenhang met andere regelingen die hetzelfde doel hebben (onder andere het Kernenfonds). Er zijn namelijk best veel regelingen, die als doel hebben om het activiteitenaanbod in dorpen en wijken te stimuleren. Voor inwoners en besturen kan dit verwarrend zijn. We bekijken hoe we hier slimme koppelingen in kunnen maken. In 2024 konden besturen van ontmoetingsplaatsen eenmalig een subsidie aanvragen van € 750 voor de organisatie of het aanbieden van laagdrempelige activiteiten. Met deze impuls willen we toegankelijke activiteiten stimuleren voor diverse doelgroepen, die aansluiten bij onze beleidsdoelstellingen van ontmoeten, preventie en activering.

We hopen hiermee besturen te prikkelen om naast de huidige exploitatie- en beheersfunctie ook een rol te spelen in het aanbod van activiteiten. Deze eenmalige subsidie was een groot succes en werd erg positief ontvangen door de besturen. Op dit moment zijn er diverse subsidieregelingen met een overkoepelend doel, namelijk het vergroten van de leefbaarheid en een passend activiteitenaanbod in dorpen en wijken. In de organisatie worden gesprekken gevoerd om deze subsidies beter op elkaar afstemmen, zodat we een structureel passend aanbod kunnen creëren. Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen voor kwetsbare inwoners. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. De eerste gesprekken zijn inmiddels geweest (zie ook actiepunt 19). Concrete afspraken over de uitvoering hiervan zullen de komende maanden worden gemaakt. Hierbij wordt ook goed gekeken of en zo ja hoe de bestaande ontmoetingsplekken ingezet kunnen worden en of er een koppeling gemaakt kan worden met bestaand activiteitenaanbod. De huidige besturen zullen hierbij betrokken worden.

23.

We zetten kernenbeleid voort, maatwerk per kern die aansluit bij de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: • Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator. Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator. We zetten het Kernenbeleid voort met maatwerk per kern, die aansluit bij de behoefte. Het huidige kernenbeleid richt zich op de rol en taak van de stads-, dorps- en wijkcoördinatoren, maar het begrip kernenbeleid wordt ook wel breder ingevuld. Daarom zoeken we de verbinding met de gebiedsgerichte aanpak en het versterken van de sociale basis. Deze integrale benadering vormt de basis voor een duurzaam en toekomstbestendig beleid voor álle kernen binnen onze gemeente. In juli 2025 is het jaarverslag over het kernenbeleid in 2024 naar de raad gestuurd. We gaan inspelen op de unieke behoeften, kansen en vraagstukken die leven binnen de mienskip. Door intensieve samenwerking tussen inwoners, stads-, dorps- en wijkcoördinatoren en maatschappelijke partners versterken we lokale netwerken en bouwen we samen aan een leefomgeving waarin iedereen zich thuis voelt. Deze aanpak is erop gericht om dichtbij de inwoners te staan en hen actief te betrekken bij de ontwikkelingen in hun directe omgeving. Verbinding, maatwerk en samenwerking vormen daarbij de kernwaarden van ons beleid.

Pagina 16 van 111

Daarnaast blijven de coördinatoren actief betrokken bij de integrale wijkaanpak in Bolsward en Workum en wordt deze aanpak verder uitgebreid in Sneek. Deze aanpak draagt bij aan de leefbaarheid in onze kernen en vormt een belangrijk fundament voor de toekomst. De intensieve samenwerking en integrale wijkaanpak is input voor een geactualiseerd kernenbeleid. 24.

De subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds worden verlengd. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verlenen subsidie vanuit het kernenfonds. • We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is. Toelichting: Vanuit het Kernenfonds zijn er in het eerste kwartaal van 2025 12 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 24.725. Daarnaast is er een bedrag van € 3.430 uitgegeven aan ondersteuningskosten en is er aan 53 stads-, dorps- en wijkbelangen organisatiegeld 2025 uitgekeerd voor hun bestuurskosten met een totaalbedrag van € 57.081. In het tweede kwartaal is aan 4 besturen organisatiegeld 2025 uitgegeven voor hun bestuurskosten met een totaalbedrag van € 4.308. Er zijn 23 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 51.871 en er is nog een bedrag van € 3.121 uitgegeven aan ondersteuningskosten. In het derde kwartaal zijn 18 subsidieaanvragen toegekend, met een totaalbedrag van € 59.152. Daarnaast is een bedrag van € 12.874 uitgegeven aan ondersteuningskosten. Het eenmalige budget Ut de Mienskip is in het 4de kwartaal van 2024 opgeraakt, waarmee deze subsidieregeling is beëindigd.

25.

We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het netwerk dementievriendelijk Súdwest-Fryslân worden verschillende initiatieven ontwikkeld om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving. Dit gaat van trainingen, gespreksgroepen, wandelgroep tot verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. Toelichting: Uit onderzoek van Alzheimer Nederland blijkt dat Súdwest-Fryslân boven het landelijk gemiddelde scoort op dementievriendelijkheid. In februari 2025 heeft AlzheimerNL het certificaat ‘dementievriendelijke gemeente’ uitgereikt aan de gemeente. Het is een erkenning voor iedereen, die zich dagelijks inzetten voor inwoners met dementie en hun mantelzorgers. De drie gestarte gespreksgroepen in Wommels, Workum en Sneek voor partners van mensen met dementie komen nu maandelijks bijeen. Alle drie groepen worden begeleid door een vrijwilliger. In het najaar van 2025 starten in Sneek twee nieuwe gespreksgroepen, waaronder een tweede groep voor partners met jongdementie. De gespreksgroepen voorzien duidelijk in een behoefte. In verband met het opendeurenbeleid van diverse locaties van Patyna is de projectleider gevraagd trainingen te organiseren voor de omwonenden. In september 2025 vinden twee trainingen ‘GOED omgaan met dementie’ plaats in Koudum.

26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zorgen voor meer bekendheid en betere vindbaarheid van de mantelzorgondersteuning en vergroten van de bewustwording over mantelzorg.

Pagina 17 van 111

Toelichting: Naar aanleiding van het onderzoek van MantelzorgNL is bij stichting Sociaal Collectief de mantelzorgcoördinator in september 2024 gestart. Deze coördinator is aan de slag met het verbeteren van de organisatie van de mantelzorgondersteuning. Mantelzorgers zijn niet altijd op de hoogte van de beschikbare hulp en vinden het soms lastig om ondersteuning te regelen. Veel mantelzorgers weten niet dat ze mantelzorger zijn en dus recht hebben op ondersteuning. Het Stipepunt Mantelzorg is hiervoor de aangewezen plek. In januari 2025 was er in de media-aandacht voor de koffieochtend voor mantelzorgers. De Netwerken Mantelzorg zijn in februari 2025 weer opgestart met een netwerklunch. De mantelzorgcoördinator is hier nu de trekker van. In mei 2025 is een informatiebijeenkomst georganiseerd voor het Netwerk Mantelzorg, waarbij de Onafhankelijk Cliëntondersteuner en de mantelzorgmakelaar een presentatie hebben gegeven over wat zij doen en kunnen betekenen voor mantelzorgers. In het najaar van 2025 staan twee bijeenkomsten voor het Netwerk Mantelzorg gepland over het thema ‘De glijdende schaal van mantelzorg’. In september/oktober 2025 werden provinciale mantelzorgweekenden georganiseerd voor mantelzorgers waarbij sprake is van (dreigende) overbelasting. Zij kunnen ontspannen en hun ervaringen delen.

De mantelzorgcoördinator heeft bij diverse huisartsenpraktijken, (netwerk)bijeenkomsten en gebiedsteams het thema mantelzorg en het Stipepunt Mantelzorg onder de aandacht gebracht. Door het Provinciaal Netwerk Mantelzorg wordt samengewerkt om ervoor te zorgen dat mantelzorgondersteuning sociaal domein elkaar beter weten te vinden en waarbij o.a. het thema naasten van GGZ problematiek/psychische kwetsbaarheid op de agenda staat. In augustus hebben alle ingeschreven mantelzorgers een boekje ontvangen met diverse activiteiten, waar ze aan deel kunnen nemen. In het najaar wordt in Sneek een Informatiemarkt Mantelzorg georganiseerd. 27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het aantal aanvragen voor mantelzorgwaardering is hoger dan in 2023. Toelichting: Beide resultaten zijn inmiddels gerealiseerd.

28.

We werken aan een goed netwerk voor preventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We borgen preventie en zorg voor kwetsbare ouderen in verschillende netwerken in de gemeente. Toelichting: • Binnen het programma ‘Gezond ouder worden’ (GOW) wordt ingezet op de basisvoorwaarden gezonde leefstijl en waardevolle relaties. • Bij Sociaal Collectief heeft Gezond Ouder Worden een vaste plek in het werk ingenomen en is de kennis over het thema voldoende geborgd. Maar in het veld zien we toch dat er nog wel iets nodig is. Daarom is bij Sociaal Collectief een aanjager Gezond Ouder Worden actief. Zo kunnen we het onderwerp op de agenda te blijven zetten bij de verschillende Alliantieen netwerkpartners. • Eind dit jaar komt opnieuw een nieuwsbrief Gezond Ouder Worden. In de nieuwsbrief worden alle lezers op de hoogte gesteld van alle activiteiten, projecten en programma’s op het gebied van Gezond Ouder Worden in Súdwest-Fryslân. • De werkgroep Gezond Ouder Worden (GOW), bestaande uit de aanjager GOW en twee alliantiepartners organiseren een netwerkbijeenkomst in november 2025. Deze bijeenkomst is voor de medewerkers van alle Alliantie-partners. Tijdens deze bijeenkomst staat het thema ‘Verward in de wijk’ centraal en willen we van elkaar leren en ‘good practices’ delen. De aanjager GOW is deelnemer in de werkgroep ‘Ik sta sterk’ (valpreventie).

Pagina 18 van 111

•

29.

De ketenaanpak Valpreventie (opdracht vanuit GALA, het Gezond en Actief Leven Akkoord) is verder uitgerold in onze gemeente. Valpreventie richt zich op het verminderen van de kans op vallen door middel van oefeningen (zoals balans- en spierversterkende oefeningen) en wordt aangeboden aan inwoners van 65+ die thuis wonen en een valrisico hebben. Naast het aanbieden en organiseren van de trainingen zijn er extra aanbieders (fysiotherapeuten) van valpreventie geschoold. Er zijn met 7 fysiotherapiepraktijken inkoopafspraken gemaakt en contracten gesloten. Hiermee streven we naar voldoende valpreventief aanbod, verspreid over de gemeente. Naast de fysiotherapeuten kunnen ook gekwalificeerde seniorensportdocenten ingezet worden. Begin maart (2025) is een fittest georganiseerd in Sneek voor ongeveer 100 inwoners (65+). Hier is naar de algehele fitheid gekeken en naar eventueel verhoogd valrisico. Er is een communicatieplan voor valpreventie ontwikkeld, met bijbehorende materialen (zoals flyers, posters, informatiekrant, narrowcasting). Een tweede fittest is op 18 juni georganiseerd in Bolsward. In het eerste halfjaar van 2025 zijn 13 groepen getraind. Voor het tweede halfjaar staan 14 groepen op de planning.

Er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een monitoringsinstrument om te onderzoeken hoe de valpreventieve interventies bijdragen aan het Gezond Ouder Worden en wat de effecten hiervan op langere termijn zijn.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • We maken van het Stipepunt het expertisecentrum voor vrijwilligers. Toelichting: Door in de Stipepunten (Koudum, Bolsward en Sneek) met meerdere zorgpartners aanwezig te zijn, kunnen inwoners onder het genot van een kop koffie, hun vragen stellen op het gebied van vrijwilligerswerk, mantelzorg en papierhulp. Bovendien stimuleren we via het ontmoetingenbeleid om in dorpshuizen en wijkgebouwen ook overdag activiteiten te organiseren, zodat ontmoetingen en vrijwilligerswerk in eigen buurt plaatsvinden. In 2025 is gestart met de ontwikkeling van het Vrijwilligers Servicepunt, met als doel een herkenbaar en toegankelijk expertisepunt te worden voor vrijwilligers, organisaties en inwoners. De naam is gewijzigd van Expertise Centrum naar Vrijwilligers Servicepunt om beter aan te sluiten bij herkenbaarheid en landelijke terminologie. Belangrijkste resultaten en activiteiten (tot nu toe): • Training ‘weerbaarheid’ en een zomerfeest voor vrijwilligers. • 102 nieuwe vrijwilligers, 21 nieuwe organisaties en 50 nieuwe vacatures geplaatst via Stipepunt. • Ondersteuning aan besturen van vrijwilligersorganisaties. • Er is goede samenwerking met o.a. Doarpswurk, Sport Fryslân, wijk- en dorpscoördinatoren.