Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2024

28.

Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We pakken verkeerssituaties aan. - We herinrichten de Oppenhuizerweg en de kruising Bolsward-West. - In 2024 hebben we een toolbox verkeersgedrag. Toelichting: Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren. Het plan Oppenhuizerweg is gekoppeld aan de ontwikkeling van het Flexaterrein. Dit jaar vindt de voorbereiding plaats. De reconstructie van de kruising Bolsward-West wordt in 2024 en 2025 voorbereidt en wordt in 2026 gerealiseerd. Samen met een extern bureau is de Toolbox verder uitgewerkt. Alle dorps- en wijkbelangen hebben een Toolbox uitgereikt gekregen.

29.

30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: In de aanpak van onveilige situaties vallen ook de 30 km/u zones.

30.

We vragen dit jaar een specifieke uitkering van het Rijk aan voor het verbeteren van de verkeerveiligheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Op basis van het Strategische Plan Verkeersveiligheid is er Rijkssubsidie aangevraagd. Met deze middelen stellen we een uitvoeringsprogramma samen, waarmee we de komende jaren uitvoering geven aan verkeersveiligheidsprojecten.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

0

81

161

242

322

0

4

44

44

44

Oppakken onveilige verkeerssituaties

0

6

46

87

87

Campagne verkeersgedrag (toolbox)

100

0

0

0

0

0

87

175

275

275

Oppakken onveilige verkeerssituaties (Investering € 1 miljoen/jaar) Oppakken onveilige verkeerssituaties (Verkeer Oppenhuizerweg)

Verbeteren verkeersveiligheid (via amendement)

Pagina 39 van 84

31.

We gaan stimuleringsmaatregelingen en acties in zetten om inwoners meer op de fiets, wandelend of met het OV naar het werk of vrijetijdsactiviteiten te laten gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: - Begin 2025 is de mobiliteitsvisie gereed. Toelichting: Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. Het mobiliteitsprogramma is in de onderzoeksfase met een extern bureau. De planning is om het mobiliteitsprogramma begin 2025 vast te stellen.

32.

We realiseren minimaal 2 fietspaden de komende 4 jaar ten behoeve van de verkeersveiligheid woon-werk en school. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verbeteren minimaal twee fietsverbindingen. Toelichting: Op dit moment zijn er drie fietsroutes in uitvoering (Nijland, Tjerkwerd-Bolsward en SneekJoure). Volgend jaar komen we met een nieuw voorstel voor de aanpak van fietsverbindingen.

33.

We onderzoeken of fietsers voorrang kunnen krijgen op rotondes binnen de binnensteden. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 hebben we onderzoek gedaan naar voorrang fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom. Toelichting: Zit nog in de onderzoeksfase.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Realiseren fietspaden (Investering € 1 miljoen/jaar)

0

81

161

242

322

Realiseren fietspaden (Fietsverbinding Exmorra)

0

0

48

48

48

Onderzoeken voorrang fietsers op rotonde

50

0

0

0

0

Stimuleren fiets, wandelend of OV (Campagne en mobiliteitsvisie)

150

0

0

0

0

34.

We onderzoeken innovatieve OV alternatieven in kleine kernen (opstappers). Indicatoren/te behalen resultaat: - Op de agenda van de beslissers brengen (lobby). - Het OV ligt bij de provincie. We gaan daarom in 2024 met het nieuwe provinciale bestuur om tafel. Toelichting: Het openbaar vervoer is opnieuw aanbesteed. Het gunningstraject door ingediende bezwaren loopt nog. Bij de gunning zijn eventuele wijzigingen in buslijnen opgenomen (is nu nog niet bekend is, volgt nog).

35.

We spannen ons in om de trein tussen Sneek en Stavoren vaker te laten rijden. Indicatoren/te behalen resultaat: - Onderdeel van beoogde regiodeal waarin bereikbaarheid en voorzieningen zijn gekoppeld.

Pagina 40 van 84

Toelichting: We trekken de inspanningen voor bereikbaarheid van onze regio en kernen breder. Onder meer in de regiodeal is bereikbaarheid van voorzieningen een belangrijk onderdeel. Daar kan een meer frequente treinverbinding ook deel vanuit maken.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Leefomgeving

36.

We faciliteren de landbouwsector in de omslag naar een toekomstbestendige wijze van ondernemen. Het gesprek met de landschapspartners zetten we voort. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doorvertaling Friese opgaven voor natuur, water en klimaat naar Súdwest-Fryslân (in samenhang met de FPLG-aanpak) en daarbij aansluiten bij concrete initiatieven. - Het vormgeven van de intergemeentelijke afstemming binnen het FPLG (o.a. governanceaanpak); - In samenspraak met de FPLG-aanpak komen tot een goede monitoringsystematiek. Toelichting: • NPLG/FPLG. De verwachte gang van zaken rond het vervolg op het ontwerp Fries Gebiedsprogramma FPLG (juli 2023) is anders gelopen dan verwacht. De NPLG-aanpak is gestopt; het maakt een FPLG onduidelijk. Het vraagt veel interbestuurlijke afstemming (ook met gebiedspartners) om duidelijk te krijgen van vervolgroutes zijn (of zouden moeten zijn), om dat opgaven voor natuur, water en klimaat onverminderd van toepassing blijven. Meer duiding vanuit het Rijk volgt eind 2024. De Friese overheden willen binnen een FPLGaanpak (of een vervolgaanpak) verder blijven samenwerken. • Regiobijeenkomsten FPLG. De voorbereiding van bijeenkomsten is voorbereid (in klei- , veen- en zandgebieden) is vertraagd. Ondertussen wordt de aanpak in het veen (Veenweideprogramma) wel doorgezet. • Voortgangsrapportage Friese samenwerking.

De rapportage is in oktober 2024 door GS toegestuurd aan het Rijk. • Maatregelpakketten NPLG. Voor Fryslân is € 180 miljoen toegekend voor vier maatregelenpakketten. O.a. wordt de inzet van deze bedragen binnen de Veenweide voorbereid (€ 46 miljoen), o.a. in Idzegea. • Wegvallen mestderogatie. De consequenties van het stapsgewijs wegvallen van mogelijkheden voor mestplaatsing wordt met vertegenwoordigers vanuit de landbouw voor Súdwest-Fryslân verkend. • Diverse (legalisatie PAS-melders en -interimmers, problematiek bodem/water, CO2vastlegging in veenbodem). Mogelijkheden worden besproken met betrokkenen. • Ús PLG. Een aanpak voor het landelijk gebied in Súdwest-Fryslân is in voorbereiding (gereed eind 2024).

37.

We ondersteunen onze boeren om te experimenteren met nieuwe vormen van natuurinclusieve landbouw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: • Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland. De Regio Deal loopt door t/m 2024. Daarna worden nog resterende middelen binnen het kleiweidegebied (Greidhoeke Plus) benut. Het gaat dan om projecten zoals: Mei it ferline foarút op de klaai, Korte ketens, Project Wetter+, Programma Bioregio, waarvoor in 2024 stappen zijn gezet en vervolgstappen worden voorbereid.. • Agrarisch natuurbeheer. Het Rijk heeft voor 2026 € 500 miljoen extra middelen voor agrarisch natuurbeheer beschikbaar (structureel). Kansen die voor Súdwest-Fryslân kunnen worden benut zijn in voorbereiding.

Pagina 41 van 84

38.

Integrale gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor alle ontwikkelingen in het landelijk gebied. We gaan dit ook financieel mogelijk maken door o.a. in te zetten op transitiefondsen (zowel EU als landelijk): Green Deal, Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Gebiedsgerichte Aanpak voortvarend oppakken, waarbij binnen Gebiedsproces Idzegea vanaf 2024 stapsgewijs wordt toegewerkt naar een Gebiedsplan. Toelichting: • Gebiedscommissie Idzegea. Binnen het Veenweideprogramma wordt vanaf begin gewerkt aan een Gebiedsplan (op te stellen in 2024-2025). O.a. speelt hier de inzet vanuit het Maatregelpakket Veenweide (zie punt 36). In 2024 is gewerkt aan een concept Compensatiesystematiek Veenweide (CSV); ligt nu voor staatsteuntoets bij de EU. Er is een grondtafel ingericht. Er is ee studiegroep jonge boeren in het gebied. Er ligt een gezamenlijke aanvraag GLB-subsidie (Europees landbouwgeld) ingediend om te experimenteren met verhogen waterpeilen (bericht over toekenning: eind 2024).

39.

De agrarische collectieven blijven we faciliteren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Meerdere stakeholdersoverleggen SWF met landschapspartners, minimaal 4x per jaar. - Een jaarlijks samenwerkingsoverleg met collectief Súdwestkust. Toelichting: • Gebiedspartners/stakeholders. Er is regelmatig overleg. O.a. gekoppeld aan consequenties wegvallen mestderogatie. • Ús PLG. Binnen de aanpak is ook een verdere verkenning/agendering van onderwerpen opgenomen. Ook afgestemd op dynamiek actuele ontwikkelingen. Bijv. inzet bedrijfsgerichte doelsturing.

40.

We geven steun aan het weidevogelbeheer. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete projecten weidevogelbeheer. - Provinciale monitoring van weidevogelbeleid (waar mogelijk doorvertaald naar het SWFgrondgebied. Toelichting: • Aanvalsplan Grutto. Bespreking mogelijkheden en aanpak in gebieden. • GLB-aanvraag verhogen peilen (zie punt 38 gebied Idzegea, maar ook daarbuiten): ontwikkelingen afwachten. Meekoppelmogelijkheid weidevogelbeheer. • Afstemming over O.a. de inzet van het Aanvalsplan Grutto in samenhang met de FPLGaanpak biedt mogelijkheden om tot de inzet van concrete projecten te komen. Mogelijkheden worden onderzocht (o.a. in overleg met collectief Súdwestkust). Ook de gewijzigde inzet van middelen binnen de Europese GLB-regeling (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) geeft extra ruimte om stappen te zetten. De beschikbaarheid van langjarige structurele middelen voor vergoedingen is een belangrijk zorgpunt. Zie bij punt 37 de extra ruimte die met meer middelen voor agrarisch natuurbeheer (vanaf 2026) kan ontstaan. Overigens is het broedseizoen 2024 zeer slecht verlopen (hoewel formele rapportages nog moeten verschijnen). Door diverse omstandigheden was de predatiedruk dit jaar zeer fors. Het hoog houden van motivatie in de gebieden is een aandachtspunt.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Faciliteren landbouwsector naar toekomstbestendig ondernemen

2023

2024

2025

2026

2027

271

256

200

200

200

Natuurinclusief pachtbeleid (Lagere pachtinkomst)

20

20

20

20

20

Insectennetwerk

150

150

150

150

150

Pagina 42 van 84

41.

Sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen. - Integrale ruimtelijke visie voor Sneek. - Integrale aanpak in gebieden samenhangende acties. Toelichting: Aan de verschillende, integrale gebiedsagenda’s wordt gewerkt, met als insteek de diverse opgaven per gebied op een integrale manier op te pakken. Het project voor de nieuwe Ruimtelijke Strategie Sneek 2050 loopt volop. De eerste resultaten (analyses) zijn opgeleverd. Door vertraging van het vervolgproces (hoofdzakelijk veroorzaakt door capaciteitsproblemen zowel intern als extern) is de oplevering uitgesteld. De aanvankelijke geplande vaststelling in 2024 wordt daarom verschoven naar 2025. Tevens wordt, parallel hieraan, gewerkt aan de omgevingsprogramma’s (visies) voor de binnenstad en Spoorzone-Veemarktterrein in Sneek. Deze worden ook in 2025 opgeleverd.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Sterke, aantrekkelijke stads en dorpskernen

250

250

250

250

250

Motie vergroening dorpen/steden

50

50

50

50

50

42.

We zetten in op het gebruik van restwarmte en gebruik maken van geo- en aquathermie waar dit mogelijk is zoals in Bolsward en Heeg. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bronnenstrategie (per kern). Toelichting: Afgelopen half jaar is duidelijker geworden dat een bronnenstrategie nodig is voor de realisatie van de warmtetransitie (warmtenetten). Onderdeel van deze bronnenstrategie is het samenspel tussen diverse bronnen zoals restwarmte, aquathermie, aardgas/groengas, collectieve luchtwarmtepomp etc. Hiermee kan worden gestuurd op leveringszekerheid en betaalbaarheid van de warmtetransitie. Hierdoor kiezen we per kern de optimale bron(nen). De bronnenstrategie is leidend over het speerpunt en kan betekenen dat er andere bronnen in Bolsward en Heeg komen. De eerste stappen zijn inmiddels gezet om tot een goede bronnenstrategie te komen. Verwachting is dat er in Q1 van 2025 een concept bronnenstrategie ligt voor een aantal kernen. De overige kernen volgen later samen met een aantal potentiestudies voor diverse warmtebronnen. In de contourennota energiebronnen (in wording) wordt op hoofdlijnen naar de wenselijkheid van verschillende bronnen gekeken en worden beleidsuitgangspunten geformuleerd.

43.

We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaat: Er ligt een onderzoek gemeentelijk energiebedrijf en er wordt een aanvullend onderzoek gedaan (Q2 afgerond). Toelichting: Na het afronden van het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf is een notitie opgesteld voor de oprichting van een gemeentelijk energiebedrijf. Hierin staat dat de gemeente een cruciale rol heeft binnen de lokale energie- en warmtetransitie. Samenwerken met initiatiefnemers uit de mienskip zorgt voor een lokale borging van opwek en levering van energie. Naar aanleiding van de raadsbijeenkomst is een aanvullend onderzoek uitgevraagd over het energiebedrijf. Dit onderzoek is in Q2 afgerond. Na de informerende bijeenkomst van

Pagina 43 van 84

2 oktober wordt het raadsvoorstel eind Q3 op route gebracht. Deze wordt in samenhang met de contourennota energiebronnen aangeboden aan de raad. 44.

We stimuleren zonnepanelen op daken van bedrijven, verenigingen en huizen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitwerking zonnepanelenbeleid vindt plaats. Toelichting: We werken aan toekomstige ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie (en opslag) en bestuurlijke uitgangspunten van de toekomst van het energiesysteem voor SWF. De omvang en impact van de energietransitie tot 2050 wordt op hoofdlijnen beschreven in de contourennota energiebronnen. Deze komt, in januari 2025, tegelijkertijd met het herijkte zonnepanelenbeleid, en dient als onderbouwing en context. Bij zonnedaken van bedrijven is de netcongestieproblematiek nog steeds een knelpunt. Oplossingen worden onderzocht (o.a. in bedrijventerreinen aanpak van de Hemmen). Aandacht voor zon op dak voor woningeigenaren loopt conform planning o.a. via het Duurzaam Bouwloket.

46.

We zetten volop in op energiecoaches en onafhankelijk advies en ondersteuning bij het isoleren van woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Communicatieplan en aanpak vastgesteld. Toelichting: De energiecoach krijgt in 2024 structureel een plek binnen de organisatie. Er is momenteel 1 energiecoach in dienst bij SWF. Via initiatieven van onderop werken we via het energiebespaarplan met opgeleide energieadviseurs voor laagdrempelig advies aan huis. Op dit moment zijn er 20 vrijwillige energieadviseurs actief binnen SWF.

47.

Er komen fysieke punten om inwoners laagdrempeliger kennis te laten maken met duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitvoer van het plan (kerngericht). Toelichting: Naast het Duurzaam Bouwloket kan SWF Tichtby worden ingezet voor vragen van inwoners over de energietransitie en bijbehorende subsidies. Dit is gemeentebreed. Zij beantwoorden bijvoorbeeld vragen over het aanvragen van de NIP gelden.

48.

Samen met de verantwoordelijke netbeheerders maken we het elektriciteitsnet snel toekomstbestendig en zoeken we naar passende oplossingen voor het overschot van duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Versnelling trajecten robuust netwerk (o.a. bouw onderstation). - Concrete lokale oplossingen, o.a. met bedrijven Hemmen. Toelichting: Vertraging realisatie verzwaring elektriciteitsnet – netcongestie duurt langer In juni van dit jaar zijn we geconfronteerd met een enorme vertraging van het netverzwaringen uitbreidingsprogramma NuLelie van Liander. Voor een 12-tal locaties in SWF is een vertraging afgekondigd die varieert tussen de 2 en 12 jaar. Dit staat los van de uitbreiding van de onderstations Bolsward en Sneek die wel volgens planning worden verzwaard. Alleen kan de stroom niet worden getransporteerd want het nieuwe middenspanningsnet is dan nog niet

Pagina 44 van 84

gereed. Dit betekent voor Bolsward dat er medio 2028-2030 extra capaciteit is en voor Sneek medio 2036-2038. We zijn bezig om de belangrijkste gevolgen in beeld te brengen voor onze woningbouw, economie, energietransitie, hernieuwbare opwek, mobiliteit en projecten. De woningbouw, bedrijven en nieuwe bedrijventerreinen ervaren de grootste hinder en/of vertraging. Het vraagt intern om een nieuwe manier van denken; werken en regievoeren, afstemmen en samenwerken. Het vertrekpunt wordt beschikbaarheid van energie. Zowel elektriciteit als alternatieve energiebronnen en oplossingen. Bedrijventerrein aanpak Om ondanks de netcongestie toch te verkennen hoe we op de bedrijventerreinen extra elektriciteit beschikbaar kunnen krijgen zijn we op de Hemmen 1 &2 met de VOS de pilot bedrijventerreinaanpak gestart. De 1 e fase, het in beeld brengen van het energiegebruik en de behoefte in de komende 5 jaar, is afgerond. Voor de 2 e fase gaan we aan de slag met het ontwerpen van scenario’s voor slimmer elektriciteitsgebruik door samen te werken. Hierbij wordt gekeken naar energieprofielen, opwekmogelijkheden , afname, opslag en slim energiemanagement. We doen het samen met de VOS, de bedrijven en experts. Deze aanpak is nog urgenter geworden omdat via het elektriciteitsnet er nu veel langer op stroom gewacht moet worden. Het vestigings- en ondernemersklimaat hebben hier onder te leiden.

Beschikbaarheid van elektriciteit is hiermee een belangrijk Unique Selling Point geworden om je als bedrijf ergens te vestigen.

Overige zaken (going concern) Minder parkeerinkomsten De parkeeropbrengsten blijven achter bij de begroting. Inkomsten van parkeren zijn met name lager doordat het al enige tijd (systemisch) lastig is om naheffingen op te leggen. Dus zijn er geen (geraamde) inkomsten vanuit naheffingen en is de betalingsbereidheid lager dan bij een bepaalde pakkans waardoor de inkomsten lager uitvallen. Er wordt gewerkt aan een oplossing (scansoftware). In de parkeervisie 2018 en herziening 2023 is aangegeven hoe we met financiële tekorten omgaan. Er is geen zichtbare relatie met autoluw, aangezien de bezoekersaantallen minimaal gelijk waren aan voorgaande jaren, vaak zelfs hoger. Ook de bezetting van de parkeerplaatsen was vergelijkbaar met de voorgaande jaren. Wel was de bereikbaarheid van Sneek en Bolsward de eerste helft van 2024 nogal lastig als gevolg van de vele werkzaamheden op met name provinciale wegen, werkzaamheden en bijbehorende stremmingen hebben altijd enige invloed op de parkeerinkomsten Bij de jaarrekening zullen wij u hierover verder informeren.

Verwachte onderschrijding onderhoudsbudget wegen In 2024 zal een deel van het planmatige onderhoud aan wegen niet worden uitgevoerd. Dit heeft onder andere te maken met een geschil met de aannemer voor het werk Grootschalig Asfaltonderhoud. Hierdoor kon de aannemer niet aan alle contractuele verplichtingen voldoen. Het onderhoud zal in 2025 alsnog worden uitgevoerd. Het niet bestede bedrag zal, conform beleid, via de reserve Onderhoud Kapitaalgoederen worden gereserveerd voor de uitvoering van dit toekomstig onderhoud. Bij de jaarrekening zal het precieze bedrag duidelijk zijn.

Pagina 45 van 84

4 Programma 3: Bestuur Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Bestuur

1.

We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We creëren overzicht van externe middelen die andere partijen investeren in projecten waaraan ook wij bijdragen. Toelichting: Er wordt actief gezocht naar Europese samenwerking op de thema’s waterstof, circulaire economie en gastvrijheidseconomie. Op dit moment wordt al ingezet op een aantal Europese projecten rondom deze thema’s. In Q3 verwachten we het besluit van de Europese commissie op twee van onze aanvragen. 1. Project Frisian Lakes is een project waarbij het Elektrisch Varen bevorderd wordt. 2. ECOboost is een project waarbij MKB-ondernemingen ondersteund worden met een Energiecoach. Parallel zorgen we in Noord-Nederland voor afstemming en waar mogelijk samenwerking op deze dossiers met SNN-partners en andere stakeholders. De Europese commissie heeft onze subsidieaanvraag Frisian Lakes niet toegekend met een subsidie. Er was een minimum aantal punten ingesteld om in aanmerking te komen voor subsidie. Dit minimum aantal punten is gehaald, maar er waren twee andere aanvragen die een hogere score hebben gehaald. We zijn nu samen met EuropaPact Fryslân aan het onderzoeken of we ons project bij een ander Europees programma in kunnen dienen.

De Europese Commissie heeft in Q3 besloten dat het project ECOBoost door mag naar de fase 2 aanvraag. Dit houdt in dat we goedkeuring hebben gekregen in fase 1. De aangevulde aanvraag dienen we in september in en we verwachten in december 2024 een reactie vanuit de commissie. Verder verkennen we mogelijke Europese projecten om in 2025 een aanvraag voor te doen. Op dit moment onderzoeken we de mogelijkheden om deel te nemen met een project op het gebied van statushouders en de afstand tot de arbeidsmarkt.

2.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er wordt een integraal procesaanpak opgesteld voor de realisatie van de waterstofhub, waarin ook de ambities zijn verwoord. Toelichting: Voor het onderdeel waterstof zijn er in Q1-Q2 interne sessies belegd om de rolneming te bepalen. Uit deze sessies volgt een collegeadvies. De mogelijke rolnemingen zijn: faciliteren, faciliteren+ of een samenwerking met de markt. In oktober volgt het besluit over de rolneming. Hierna zal de markt worden benaderd (aanbesteding of aan de markt overlaten). De elektriciteitsaansluiting lijkt op de korte termijn geen oplossing te bieden. De besluitvorming over de elektriciteitsaansluiting vindt in oktober plaats. De locatiekeuze en de verdere uitwerking van het gebiedsontwikkelingsproces worden hierin meegenomen.

3.

We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nodigen onze partners proactief uit om ons te helpen in het realiseren van onze ambities. We willen een vertrouwde en betrouwbare partner zijn voor externe partijen.

Pagina 46 van 84

Toelichting: We werken aan het versterken van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk van de gemeente door relaties op te bouwen met relevante spelers. Dit is zowel in brede zin voor de positionering van de gemeente als op dossiers. We werken aan een vernieuwde Public Affairs agenda op basis van de strategische doelen van de gemeente. Op Europees gebied zijn er gesprekken geweest tussen het Clean Hydrogen Partnership (om het project Energiestad Bolsward verder te helpen en Europese samenwerkingsmogelijkheden te verkennen) en een aantal Deense regio’s (kennisuitwisseling op het gebied van collectieve warmtenetten door een subsidie van het Deens ministerie van Klimaat). In Q2 heeft de gemeente op verschillende dossiers gewerkt aan stabiele en sterke belangenbehartiging met bondgenoten. Met de F4 steden is de propositie Verstedelijkingsstrategie aangeboden aan demissionair minister Hugo de Jonge. Met de samenwerkende overheden en bedrijven is in Nieuwspoort aan Tweede Kamerleden aandacht gevraagd voor de verruiming van de sluis Kornwerderzand. Met gemeente Heerenveen en in een landelijke lobbysamenwerking zet de gemeente zich in voor behoud van het ziekenhuis in Sneek. Dit zijn enkele voorbeelden. In Q3 zijn bestuurlijke landelijke en Europese afspraken geweest. Ook in Noordelijk verband verstevigen we de positie.

In de lobbysamenwerking met Heerenveen werken we open en eerlijk samen voor het behoud van ziekenhuizen. We hebben diverse afspraken gemaakt, met Tweede Kamerleden en DG’s van ministeries. Een werkbezoek van Tweede Kamerleden aan de Sluis bij Kornwerderzand is geweest om het belang aan te tonen van de sluis voor de gemeente en de partners. In september is een delegatie van de Baltische Staten op bezoek geweest om zich te laten voorlichten over onze ideeën over de Energietransitie . Dit was een vervolg op het bestuurlijke bezoek aan Estland in 2023. We onderzoeken de mogelijkheden om hier aan structurele kennisdeling te doen. 4.

Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zien een Regiodeal als de unieke kans om een flinke impuls te geven aan de opgaven in de regio. De aanvraag van een Regiodeal wordt in november ingediend. In het voorjaar van 2024 wordt duidelijkheid verwacht over de toekenning. Toelichting: De regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van 17,5 miljoen euro in onze regio Zuidwest-Friesland. In oktober volgt besluitvorming bij de colleges over het definitieve convenant, op basis waarvan daadwerkelijk middelen vanuit het rijk worden toegekend. Over het concept is recent gesproken met het Rijk. Er waren vanuit hen complimenten voor de inhoud en het goede proces. Op basis van convenant werken we verder aan concreter programma en organisatie.

5.

Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: - We starten met vijf verkenningen, om de Friese IJsselmeerkust te versterken, te verbeteren en te verfraaien. Het Rijk stelt hiervoor ruim 13 miljoen beschikbaar. Toelichting: De vijf verkenningen starten in april 2024 en dit staat los van de financiering vanuit het Rijk. Deze financiering van 13 miljoen is bestemd voor de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ). Inzet is het versterken, verbeteren en verfraaien van de Friese IJsselmeerkust. De inzet van de verkenningen, de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust, projecten Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), Beleef Kornwerderzand, havens Laaxum en Makkum maken onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust. Dit is een samenwerking van de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân. Inmiddels is binnen VFIJ gestart met de uitvoering van het project Mokkebank en is de zwemtrap in Laaxum klaar.

Pagina 47 van 84

6.

Als 90.000+ gemeente vinden we het belangrijk om samen te werken en ons te positioneren in netwerken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zijn lid van Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) en de R8. Vanuit die positie zitten we direct aan tafel bij het netwerkenoverleg van de VNG en hebben daardoor positie. Toelichting: De gemeente werkt op allerlei manieren met anderen samen voor belangenbehartiging. Ons lidmaatschap bij SNN geeft ons een podium bij evenementen die SNN organiseert. Hierbij kan gedacht worden aan het evenement Noord in Nieuwspoort of het Europese verkiezingsdebat. Daarnaast lopen de lobbyisten van SNN ook voor ons. We versterken de verbinding met de lobbyisten om onze doelen te delen en input mee te geven. Een wethouder en de Public Affairs NL adviseur hebben met Haagse lobbyisten van SNN een werkbezoek aan de gemeente besproken om onze opgaven en projecten te bespreken in relatie tot SNN en andere partners, zodat we onze deelname aan SNN nog beter benutten. Dit is één van de voorbeelden hoe we met SNN optrekken. De gemeente is medeoprichter en voorzitter van netwerk R8 voor regiogemeenten van formaat met veel kernen. Het netwerk wordt nu al gevraagd om mee te denken met anderen en deel te nemen aan consultaties. Daarbij wordt R8 vergeleken met de M50.

De gemeente trekt ook de ambtelijke groep waar advies is gemaakt over hoe we R8 kunnen door ontwikkelen met een kansenagenda, al dan niet tot een netwerk voor gezamenlijke belangenbehartiging. De relatie met andere netwerken wordt hierin meegenomen. Belangrijk in Q2 is de versterking van de R8 die plaatsvindt waardoor de positie van de gemeente verstevigt. Vanuit de voorzittersrol van de gemeente voor de R8 zit de gemeente aan tafel bij overleg van de VNG met de andere netwerken, te weten G40, M50, P10 en K80. De gemeente is een stabiele partner voor de VNG in de lobby richting de kabinetsformatie, zowel voor de VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord als voor de hoorzitting van de nieuwe bewindslieden. Daarnaast is de gemeente actief in diverse andere netwerken, zoals de VNG groepen voor de lobbyisten op nationaal en Europees niveau. Op dossiers werken we ook samen. Voor het gezondheidslandschap bijvoorbeeld in de landelijk lobbysamenwerking van gemeenten met een regionaal ziekenhuis. Hier houden we nauw contact en bieden we onze hulp en zijn we als eerste op de hoogte. Het doel is om dit op meer dossiers te ontwikkelen voor de gemeente.

Intern wordt gewerkt aan meer inzicht in wie, in de eerste plaats bestuurders, waarin actief is en wanneer de vergaderingen zijn, zodat input en terugkoppeling vanuit Public Affairs effectiever werkt en meer kansen voor de gemeente worden gepakt. We versterken onze positie via en met de R8. Aangezien we voorzitter zijn van de R8 krijgen we uitnodigingen voor brede netwerkevents, waaronder bij de G40. Daar positioneren we de R8 en daarmee de gemeente en hebben we contact met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de afstemming met regionale netwerken. Met de R8 gemeentesecretarissen is het R8 ambtelijk advies afgestemd over de doorontwikkeling van het netwerk, met als doel stevigere kennisuitwisseling en de opstart van gezamenlijke lobbydossiers, dus de vervolgstap op de algemene positionering van de R8. Vanuit het voorzitterschap van de R8 zitten we rechtstreeks aan tafel bij VNG én ministeries over diverse onderwerpen. Elke regio telt is hier een goed voorbeeld van. De F4 als stedelijk netwerk vervult een cruciale functie in Noord Nederland (Drachten (gemeente Smallingerland), Heerenveen, Leeuwarden en Sneek (gemeente Súdwest-Fryslân)).

Samen vormen zij een Fries Stedelijk Netwerk waarin wordt samengewerkt op het gebied van woningbouw en economie en dragen bij aan de nationale woningbouwopgave en bieden (nieuwe) Friezen een thuis in een groene, gezonde stedelijke omgeving. De F4 hoort als stedelijk netwerk in de Nota Ruimte thuis, als vitale, sterke steden. Eerder dit jaar boden de F4 wethouders de minister aan om als 'Fries stedelijk netwerk' 25.000 woningen extra te bouwen in Fryslân, bovenop de bestaande woningdeal van de provincie voor 20.000 woningen. De F4

Pagina 48 van 84

samenwerking wordt vaker ingezet, niet alleen economisch maar ook op andere dossiers en de verbinding tussen dossiers, zoals economie en gezondheid. Zo zijn er afspraken geweest over het ziekenhuis. In de VFG werken de 18 Friese gemeenten samen om één geluid naar VNG te organiseren. Vooral op de gemeentefinanciën wordt momenteel gezamenlijk inspanning geleverd. De rol van de provincie als toezichthouder maakt dat deze aanpak in juiste lijn en context is. Vanuit de VFG is er een plek aan tafel in de begeleidingscommissie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en is er een ambtelijk bezoek geweest van de ministeries aan de regio. Het VFG bestuur heeft een toelichting op het nieuwe hoofdlijnenakkoord ontvangen door de VNG en is momenteel met elkaar in gesprek over de gezamenlijke inspanningen voor komend jaar. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) behartigt de belangen en fungeert als kennisplatform voor alle Nederlandse gemeenten. De belangrijkste taken van de VNG zijn het faciliteren en uitvoeren van kennisdeling, belangenbehartiging en dienstverlening. Om ervoor te zorgen dat gemeenten hun vele taken goed kunnen uitvoeren, komt de VNG -samen met gemeentebestuurders- op voor de belangen van gemeenten. Vanuit de VNG wordt een krachtig geluid van gemeenten gegeven op de ministeries en in de Tweede en Eerste Kamer en in het Europees Parlement.

Vooral de gemeentefinanciën is een onderwerp waar de VNG actief in is, dit loopt via de VFG/VGG naar VNG. Als lid van de VNG wonen de bestuurders van onze gemeente twee keer per jaar de Algemene Leden Vergadering bij. Hier is de mogelijkheid om via moties en amendementen invloed uit te oefenen op beleid. Eén van de voorbeelden was de aangenomen motie voor medewerkers van de sociale werkvoorzieningen waarin de regering werd opgeroepen dat ongelijke behandeling moet stoppen. Ook het invoeren van het rijbewijs als geldig legitimatiebewijs voor inwoners die een minimaregeling willen aanvragen is één van de zaken waarvoor Súdwest-Fryslân succesvol agendeerden. We maken bestuurlijk en ambtelijk deel uit van SNN. Daarmee zitten we samen met de drie noordelijke provincies en grote gemeenten (Groningen, Leeuwarden, Assen en Emmen) dicht op de dossiers die er voor het noorden en onze gemeente toe doen, zoals bv. energie, circulaire economie, mobiliteit, landbouw, klimaatadaptatie. Hiermee bepalen we ook mede de inzet van de noordelijke agenda en de noordelijke lobby inzet waar nu concreet over wordt gesproken. Vanuit de noordelijke inzet kunnen we een sterkere vuist maken. Dat geldt bijvoorbeeld op het dossier Elke regio telt waarin we in SNN verband optrekken richting Den Haag. Eerder dit jaar nam wethouder Dam deel aan de paneldiscussie van het SNN event Noord in Nieuwspoort.

Hier ging hij in gesprek over Elke regio telt met de DG Openbaar Bestuur en Democratische Rechtstaat van het ministerie BZK, de voorzitter van de Raad van Cultuur, SER Noord-Nederland en Planbureau Fryslân. De SNN organisatie is in ontwikkeling. De gemeente gebruikt dit netwerk om de verbinding op dossiers te vergroten. We dragen bij aan de doorontwikkeling van SNN door een actieve inbreng vanuit de gemeente. Hierdoor vinden we ook onze lobbypartners en sparingspartners, zoals bv bij de energietransitie. 7.

We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 8. Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt nu en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. De eerste ronde heeft hiervan inmiddels plaatsgevonden. Zie ook punt 4: regiodeal. In 2024 worden nadere voorstellen ingediend i.r.t. inzet ontwikkelfonds. Ook hier zal de mogelijkheid van cofinanciering (bijvoorbeeld uit de regiodeal/ bijdrage Rijk) een belangrijk afwegingskader zijn.

Pagina 49 van 84

8.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: - We investeren in trajecten en projecten, samen met partners. Waarbij één van de doelen is om subsidies te laten toevloeien naar (Súdwest)Fryslân en ons bedrijfsleven. Toelichting: De regiodeal is ingediend en goedgekeurd, zie ook punt 4. Op dit moment zitten we in een aantal trajecten om een Europese subsidieaanvraag te doen. Deze projecten gaan onder andere over de thema’s gastvrijheidseconomie, energietransitie en waterstof. We verwachten in de 2 e helft van 2024 hierover meer duidelijkheid te kunnen geven. Zie ook punt 1 voor meer info. Nationaal houden we de mogelijkheden in het ophanden zijnde regeerakkoord in de gaten. Via onze contacten bij de VNG zijn we al eerste op de hoogte. Daarnaast vindt op dossiers verkenning plaats van bestaande regelingen, zoals de subsidie voor snelfietsroutes. We analyseren het regeerprogramma en komen daarna met een memo met de lobbykansen en mogelijke financieringskansen.

9.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bij de programmabegroting zetten we in op het smarter formuleren van doelstellingen, zo veel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren en een ruime behandeltijd in de raad voor de programma-begroting. Toelichting: In de begroting 2024 zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus) .

10.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities welke zijn weergegeven in het coalitieakkoord. Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud.

11.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur. Toelichting: De Ontwikkelgroep Inwonerparticipatie, een breed samengestelde ambtelijke werkgroep is gestart en ondersteunt de Beleidsmedewerker Inwonerparticipatie. In 2025 werken we aan het opstellen van de Participatieverordening en maken we een start met het actualiseren van de Beleidsnotitie Burger Inwonersparticipatie.

Pagina 50 van 84

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

50

50

50

50

50

Lokale democratie

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dienstverlening

12.

Inwoners en ondernemers in nood weten de regelingen en mogelijkheden te vinden door een actieve rol vanuit de gemeente. Niet met ingewikkelde formulieren, maar een direct telefoonnummer en een Whatsapp service. Indicatoren/te behalen resultaat: - De werkwijze van SWF Tichtby zetten we voort en bouwen we verder uit, onder meer op gebied van de brede ondersteuning en de inclusieve energietransitie. Het bereik van de verschillende minimaregelingen (bv. bijdrageregeling en het Kindpakket) willen we vergroten naar minimaal 80% van onze inwoners die hiervoor in aanmerking komen. Toelichting: Zie voor nadere toelichting actiepunt 43, onderdeel Sociaal

13.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - We bieden alle interne collega’s via het Leerhuis de training ‘sterk schrijfwerk – begrijpelijk schrijven B1’ aan. Duidelijke, vriendelijke brieven passen bij wat wij als gemeente willen uitstralen. Medewerkers kunnen gebruik maken van een digitale tool om hun tekst te laten controleren op het juiste niveau. Toelichting: Begrijpelijk schrijven (3 korte online bijeenkomsten + e-learning) wordt door het Leerhuis meerdere keren per jaar aangeboden . Daarnaast gaan we in het project “B1 Begrijpelijk schrijven” onderzoeken of we een digitale tool kunnen aanbieden waarmee collega’s hun teksten kunnen controleren op B1. In 2025 verwachten we deze tool aan te kunnen bieden. Dit jaar zijn we gestart met het project de Brievenwasmachine. Met dit project vragen we aandacht voor Laaggeletterdheid en willen we collega’s bewust maken wat het met je doet als je moeite hebt met lezen, rekenen en het werken op de computer. Dit project draag ook bij aan B1 en begrijpelijke communicatie.

14.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken hoe wij communicatie kunnen inzetten om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken. Toelichting: Bij het Sociaal Domein zijn twee collega’s bezig met laaggeletterdheid. Zo is er een aantal keer een bijeenkomst georganiseerd voor werkgevers waar Ine van Straten, taalambassadeur bij Stichting ABC, een presentatie heeft gehouden. Ook hebben een aantal teams in onze organisatie deze presentatie gehad, zoals de gebiedsteams. Voor de zomer zijn we gestart met de Brievenwasmachine. Dit jaar gaan we hier intern mee aan de slag om collega’s bewust te maken van Laaggeletterdheid. Daarnaast kunnen collega’s brieven inleveren die niet duidelijk zijn geschreven, deze schrijven we opnieuw. In 2025 start de externe campagne.

Pagina 51 van 84

15.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of een burgerpanel het beste instrument is om onze brieven te testen op begrijpelijkheid of dat andere instrumenten geschikter zijn. Toelichting: We zien zeker de toegevoegde waarde in van een burgerpanel en willen hier graag mee aan de slag. Dit jaar is het helaas niet gelukt om al een burgerpanel te realiseren, mede vanwege andere vraagstukken. Momenteel maken we een plan voor het opzetten van het burgerpanel zodat we hier volgend jaar mee van start kunnen. Wel zijn we in mei 2024 al intern gestart met de 'brievenwasserette', als voorloper op het nog op te richten burgerpanel. Hierbij hebben we samengewerkt met de taalambassadeurs (laaggeletterde inwoners) van Stichting ABC. Zij hebben onze brieven geanalyseerd en op basis van hun feedback hebben we al diverse brieven herschreven. Hierdoor zijn brieven leesbaarder en begrijpelijker geworden.

16.

Vrije inloop voor inwoners in het gemeentehuis voor het maken van afspraken. Indicatoren/te behalen resultaat: - In het Súdwesthûs kan men reeds zonder afspraak altijd terecht bij de balies van de snelservice. Toelichting: In het Súdwesthûs kan men altijd zonder afspraak terecht bij de balies van de snelservice en inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby).

17.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: - Driejaarlijks resulteert een onafhankelijke audit in een toegankelijkheidsverklaring. Deze verklaring laat zien of de website voldoet aan toegankelijkheidseisen, welke maatregelen worden genomen om de toegankelijkheid te verbeteren en op welke termijn die worden genomen. Daarnaast wordt er een project opgestart om de website te verbeteren. Toelichting: De toegankelijkheidsonderzoeken (in totaal van 15 websites) zijn in mei afgerond door de externe partij. De aanbevelingen uit deze onderzoeken zijn in juli doorgevoerd en op veel punten opgelost. Overige aanbevelingen uit het onderzoek vereisen aanvullend aanpassingen door leveranciers. Op dit moment zijn we bezig met het opstellen van de 15 toegankelijkheidsverklaringen. Eind oktober zijn deze verklaringen opgesteld waarmee we voldoen aan de eisen van de wet- en regelgeving (wcag2.1, niveau AA). Voor het einde van 2024 wordt er een ambitieniveau voor de digitale toegankelijkheid vastgesteld door de directie. Met het ambitieniveau kunnen we in de toekomst de kwaliteit waarborgen.

18.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in de lokale media maandelijks de mogelijkheid om vier gemeentepagina’s de vullen. Daarnaast worden persberichten standaard verstuurd naar de lokale media. Toelichting: Naast de gemeentepagina’s zijn er nieuwe afspraken gemaakt met de eindredacties van het Sneeker Nieuwsblad en het Bolswards Nieuwsblad omtrent persberichten. Ook is er een start gemaakt om een experimentele samenwerking aan te gaan tussen Groot Media en Omroep Sudwest (subsidie voor camerajournalist die beide platformen kan versterken).

Pagina 52 van 84

De vaste gemeentepagina’s in Groot Sneek zijn elke editie goed gevuld. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verloopt positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis. Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedssfeer. De experimentele samenwerking tussen Groot Media en Omroep Sudwest is gaande. Omroep Sudwest kan ons nog geen kijkcijfers of data overhandigen. Wel zien we een toename in aanbod en programmering, bijvoorbeeld over cultuur, toerisme en evenementen zoals de Solar Challenge. Er zijn plannen voor een groen programma in de gemeente. Waar mogelijk tippen we de redactie of nodigen we hen uit. Zo zijn ze op 18 juni aanwezig voor een live verslag bij de opening van het Hindelooper Museum door de Koningin. Ons bestuur, lokale ondernemers en inwoners nemen actief deel aan de Joe show, waardoor de bekendheid van het programma en het bereik groeien. Het online platform is weer up-to-date. Voor de jubileumserie over de burgemeester zijn de voorbereidingen in volle gang; we verwachten na de zomer de opnames te maken. 19.

Het beschikbare bedrag voor de versterking van de dienstverlening wordt breed ingezet gericht op het vergroten van de menselijke maat in, ontwikkeling van professionals en systematisch leren, om daarmee de nodige structurele verbeteringen door te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Ervaringsdeskundige medewerkers van SWF Tichtby helpen inwoners dichtbij, met inloopmomenten verspreid over de hele gemeente en huisbezoeken. Het bereik van de minimaregelingen neemt verder toe naar minimaal 80 procent. Inwoners ervaren hierdoor meer bestaanszekerheid. - Er wordt middels een integraal plan ingezet op het versterken van de dienstverlening en de inzet van POK-middelen. Toelichting: Na een inhoudelijke behandeling in de commissie Bestjoer & Finânsjes, is in de gemeenteraad van 14 maart 2024 ingestemd met de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij”. Momenteel wordt er gewerkt aan de doorontwikkeling van het integrale plan. Vanuit de POKmiddelen wordt een pilottraining ‘Werken vanuit het gedachtengoed Positieve Gezondheid’ gefinancierd, om te leren hoe we ook breed en integraal onze dienstverlening met deze aandacht kunnen verrijken. Met een datagerichte aanpak en de inzet van terugkerende gerichte campagnes wil SWF Tichtby het bereik van de minimaregelingen verder vergroten.

De kenmerkende en succesvolle werkwijze met persoonlijk contact in de eigen omgeving van de inwoner zetten we voort. De inzet van de sociale raadsvrouw zetten we eveneens door. De sociale raadsvrouw is laagdrempelig toegankelijk, gekoppeld aan de Stipepunten. In beide gevallen is er verbinding met het gebiedsteam. Tot en met 2027 is een bedrag beschikbaar gesteld van 2.712.000 euro (de POK-middelen). Er ligt een bestedingsplan tot en met 2027 ter hoogte van een bedrag van 1.826.658 euro (SWF Tichtby en Sociale Raadslieden). Het resterende bedrag wordt evenwichtig ingezet, met als doel een structurele verbetering van de dienstverlening.

20.

Digitale dienstverlening moet mensen echt verder helpen, persoonlijk en dichtbij. Geen paarse krokodillen of met een kluitje in het riet. Er moet te alle tijde een telefoonnummer en mailadres beschikbaar zijn om ergens in geval van spoed contact over op te nemen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De gemeente Súdwest-Fryslân is op werkdagen bereikbaar. Het mailadres van de gemeente is 24/7 te bereiken. Meldingen betreffende de openbare ruimte kunnen 24/7 digitaal worden doorgegeven via de website of via een speciale app. Gevaarlijke situaties worden prioriterend opgepakt.

Pagina 53 van 84

-

Bij de bestaande ‘Informatiepunten Digitale Overheid’ (gevestigd in zes bibliotheken) kunnen inwoners terecht met vragen over digitale dienstverlening van de overheid en overheidsregelingen.

Toelichting: MijnSWF is een online platform dat onze inwoners en ondernemers in staat stelt om hun persoonlijke gegevens te beheren en hun statusinformatie in te zien. Denk daarbij aan informatie over een melding die is gedaan of de status van een vergunningsaanvraag. Dit platform zal onze dienstverlening verbeteren. Na evaluatie over de gevoerde koers van dit project is er een nader onderzoek opgestart naar mogelijke scenario’s voor het opzetten van een digitaal mijn zaken portaal. Er is een project opgestart om de digitale toegankelijkheid te waarborgen voor al onze dienstverleningskanalen, zodat iedereen, ongeacht achtergrond of vaardigheidsniveau, gebruik kan maken van onze digitale diensten. We laten alle digitale kanalen testen door een onafhankelijke partij en stellen verbeterplannen op voor tekortkomingen. Het toegankelijkheidsonderzoek is in mei afgerond door de externe partij. Een groot gedeelte van de uitkomsten is opgelost. Een aantal punten vereisen aanvullend beleid. We werken aan een nieuwe toegankelijkheids-verklaring op waarmee we voldoen aan de minimale eisen van de wet- en regelgeving. Deze zal in oktober afgerond worden. Inmiddels is het contract met de leverancier van E-diensten Burgerzaken getekend.

De komende tijd starten we met opleidingen, communicatie (intern en extern) en staat de implementatie gepland voor het 4e kwartaal, afhankelijk van de planning van de leverancier (i.v.m. een personeelsprobleem aldaar). Met het project ‘Beeldbellen’ willen we contacten tussen onze medewerkers en klanten intensiveren. Inmiddels is er na een aanbestedingstraject een leverancier gekozen. De applicatie is geïmplementeerd en medewerkers zijn opgeleid. De live-gang van beeldbellen start in oktober. De newsroom blijven we actief inzetten voor het signaleren van verbeteringen in onze dienstverlening. Het stelt ons in staat om snel te reageren op feedback van onze gebruikers en voortdurend te streven naar een verhoogde kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van onze diensten. Door deze open communicatie en proactieve benadering streven we ernaar om een optimale digitale ervaring te bieden aan alle gebruikers van onze diensten. Wekelijks worden omgevingsanalyses gemaakt ter verbetering van onze pro-actieve communicatie en dienstverlening. Met ingang van 24 juni is ons nieuwe dienstverleningskanaal Live chat ‘in de lucht’. Inwoners kunnen via onze website contact opnemen/chatten met de medewerkers van team KCC. Daarnaast zijn we gestart met de inventarisatie om whatsapp hierop aan te sluiten. Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Verbeteren digitale dienstverlening

Nr.

2023

2024

2025

2026

2027

540

260

260

260

260

Actiepunt Hoofdtaakveld Veiligheid

21.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Eind 2023 wordt het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de jaren 2024 - 2027 vastgesteld. Via de Veiligheidsmonitor meten we eens per twee jaar waar we als gemeente staan.

Pagina 54 van 84

Toelichting: Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is een cruciaal document dat de basis vormt voor het veiligheidsbeleid van onze gemeente. Als team belast met het waarborgen van openbare orde en veiligheid, is samengewerkt met interne collega’s en experts van bijv. Politie, OM, RIEC en het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân. De doelstellingen zijn -rekening houdend met specifieke veiligheidsuitdagingen en behoeften vanuit onze mienskip- zorgvuldig geformuleerd. Het IVP is op 21 december 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma IVP is leidend voor de inzet. Op dit moment zijn we bezig met het uitwerken van de prioritaire thema’s zoals genoemd in het IVP en op welke wijze we dit met de beschikbare middelen en capaciteit willen gaan doen. Hierbij wordt rekening gehouden met onvoorziene gebeurtenissen en de uitkomsten van de onlangs verschenen Veiligheidsmonitor. Met betrekking tot de strategische thema’s wordt ingezet op nieuwe fenomenen zoals antiinstitutioneel extremisme en soevereinen. Concreet wordt er een handelingskader ontworpen voor alle collega’s van Súdwest-Fryslân zodat zorgelijke signalen tijdig onderkend worden. De samenwerking in de aanpak ondermijning (Friese Norm) loopt inmiddels 2 jaar. Vanuit SúdwestFryslân wordt meegewerkt aan een 2.0 versie. Vanuit Crisisbeheersing is een interne leerlijn opgezet.

Dit om ervoor te zorgen dat medewerkers goed voorbereid worden op een crisissituatie. Op gebied van Jeugdoverlast gaat de aanpak onverminderd voort. Naast preventie en hulp worden ook bestuurlijke maatregelen uitgezocht en waar nodig benut. Vanuit Evenementenveiligheid wordt de risicoanalyse tool herzien om integraal gerichter te kunnen adviseren en wordt de kwaliteitsmeter veilig uitgaan opgezet. Ook online zijn we betrokken, onlangs is Hackshield weer van start gegaan waar we samen met De Fryske Marren in optrekken. Daarnaast is een kleine subsidie binnengehaald bij het CCV voor het realiseren van trainingen in het kader van online aangejaagde ordeverstoringen. Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ondermijning

Pagina 55 van 84

2023

2024

2025

2026

2027

60

0

0

0

0

Overige zaken (going concern) Tussenstand onrechtmatigheden aanbestedingen 2024 Er is met de gemeenteraad afgesproken dat in de bestuursrapportages periodiek wordt gerapporteerd over de verwachte onrechtmatigheden ten gevolge van inkoop en aanbestedingen die niet voldoen aan Europese wet- en regelgeving. De voorlopige tussenstand is dat het aantal fouten zal dalen ten opzichte van het boekjaar 2023. Er wordt ingeschat dat er rond de € 1,7 miljoen aan fouten zullen optreden. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door een doorlopende fout uit voorgaande jaren, namelijk de schoonmaakwerkzaamheden die grotendeels bij Empatec (€ 0,55 miljoen) zijn neergelegd en daarnaast gaat het om inhuur, grotendeels bestaande uit ingenieursdiensten en de stijgende kosten voor abonnementen (€ 0,28 miljoen), waardoor de Europese aanbestedingsgrens wordt overschreden. Daarnaast is er een fout van € 0,2 miljoen voor de schoonmaak van opvanglocatie Galamadammen, welke niet Europees is aanbesteed. Er wordt gewerkt aan oplossingen, in de Rechtmatigheidsverantwoording van het college bij de jaarrekening 2024 zal hierover nader worden gerapporteerd.

Verlofsparen Bij de jaarrekening 2022 is de verplichte voorziening verlofsparen gevormd. Deze voorziening is ter financiële dekking van het door medewerkers van de gemeente op basis van de gemeentelijke CAO gereserveerde spaarverlof. Bij de jaarrekening 2022 is een bedrag van € 901.000,- gestort en bij de jaarrekening 2023 is een bedrag van € 664.000,- aan de voorziening toegevoegd. De verwachting is dat bij de jaarrekening 2024 weer een substantieel bedrag moet worden toegevoegd. Deze nieuwe voorziening is nog lastig in te schatten gedurende het jaar, vanwege verschillende redenen: - er zijn nog relatief weinig ervaringsgegevens beschikbaar; - het reserveren van spaarverlof is een individueel recht, waar gebruik van kan worden gemaakt; - de hoogte mede afhankelijk is van in-, en uitdiensttreding van personeel. - En tot slot vraag het door management aansturen op de verlofadministratie nog aandacht.

Inhuur personeel Hieronder treft u een overzicht aan van inhuur tot boekingsdatum 15 oktober 2024. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het soms lastiger om aan nieuw personeel te komen. Daarnaast kiezen vakspecialisten er tegenwoordig vaker voor om op inhuurbasis te willen werken. Dit is iets waar alle gemeenten mee te maken hebben. Omdat het werk wel door moet gaan en de kwaliteit op orde moet blijven is werken op inhuurbasis een reguliere oplossing. In onderstaand overzicht is ook de inhuur opgenomen van bijzondere werkzaamheden die de reguliere taken overstijgen, zoals bijvoorbeeld inhuur ten behoeve van de opvang van Oekraïners. Dit verklaart bijvoorbeeld het hoge bedrag aan inhuur bij team Ondersteuning van de keten Sociaal Domein. Tot nu toe is minder ingehuurd dan over dezelfde periode van vorig jaar. Het is nog te vroeg om een goede inschatting te maken over geheel 2024.

Pagina 56 van 84

Keten Bedrijfsvoeren

Centraal Klantencontacten

Omgeving

Ontwikkelen

Openbare Ruimte

Afdeling Bestuurszaken Communicatie DIA Facilitair Financien Human resource I&A Juridische- en Veiligheidszaken Concerncontrol Directie - algemeen Belastingen Burgerzaken Keten Klantcontacten, directeur Klantcontactcentrum - KCC Handhaving Publiek Domein Omgeving - Ondersteuning en Advies Omgeving - Projecten Omgeving - Ruimtelijke Ontwikkeling Omgeving - Toezicht en Handhaving Vergunningen vervallen Omgeving - Projecten Strategie en Programma's Water Groen

soort

Seizoenkrachten WSW Seizoenkrachten Schoon Seizoenkrachten Vastgoed Water Seizoenkrachten bruggen en havens WSW Seizoenkrachten Wegen Beleid Sociaal Domein Cultuur en sport GT Bolsward e.o GT Buitengebied SWF GT Sneek Noord GT Sneek Zuid Intergraal Beheer SD Keten Sociaal Domein directeur Ondersteuning Vastgoed

Sociaal Domein

Eindtotaal

Bedrag 63.975 43.641 136.872 14.284 222.371 50.060 751.290 242.276 28.287 27.354 107.788 2.755 80.492 389.344 48.531 377.681 36.342 1.078.869 120.393 770.901 16.555 20.038 696.580 6.841 10.063 551.559 199.881 67.953 295.506 4.502 140.619 1.538.884 403.127 312.970 276.256 100.206 210.157 396.728 96.838 36.215 141.869 73.135 2.131.205 17.234 12.338.428

Totaal inhuur tot boekingsdatum 15-10-2024

Keten Openbare Ruimte

Afdeling Groen

Eindtotaal

Bedrag 551.559 199.881 295.506 1.538.884 403.127 2.988.957

Totaal inhuur tot boekingsdatum 15-10-2024 exclusief seizoenskrachten

9.349.471

Schoon Water

Pagina 57 van 84

soort Seizoenkrachten WSW Seizoenkrachten Seizoenkrachten Seizoenkrachten bruggen en havens WSW Seizoenkrachten

5 Overzichten Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen

1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • De inkomsten van Nij Hiddum Houw (gemiddeld € 400.000) zijn als algemene dekking opgenomen in de begroting. Daarmee komen de inkomsten ten goede aan de gehele gemeente. Toelichting: Na het opstellen van de jaarrekening 2023 van Nij Hiddum Houw is besloten dat er € 400.000 aan dividend wordt uitgekeerd.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: • In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de belastingen. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing streven we naar een kostendekkendheid van 100%. Toelichting: Vastgesteld tijdens behandeling begroting 2024. Waarbij systematiek inflatiecorrectie is toegepast plus stap gemaakt richting kostendekkendheid richting de 100 % van de afvalstoffenheffing en rioolheffing.

3.

Onderzocht wordt of we bij het verwerken van de algemene uitkering de (eigen) aantallen jaarlijks kunnen laten muteren en hoe dat eventueel kan worden verwerkt in de begroting. Ook wordt nagegaan of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn en wenselijk is om in te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Onderzocht is of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn. Dit punt is onderzocht, we houden in de berekening van de algemene uitkering inmiddels rekening met de eigen aantallen. Toelichting: Geen aanvulling nodig.

4.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: • Geen indicator. Toelichting: Door de onzekerheid van de financiële compensatie vanaf boekjaar 2026 (ravijnjaar) zijn wij gestart met scenario’s om ons voor te bereiden op lagere uitkomsten plus het creëren van voldoende middelen voor uitvoering van onze ambities. De eerste kansen worden nu al daadwerkelijk geïmplementeerd. Middels begrotingswijziging is een deel van de reserve Oekraïne, Energie transitiemiddelen (CDOK) en de transformatiemiddelen als voorstel meegenomen in deze Bestuursrapportage.

Pagina 58 van 84

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Overhead

5.

De gemeente stelt een voorbeeld als goede en inclusieve werkgever met voldoende stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden. Ook is er ruimte voor trainees, zij-instroom en zet het in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • Hierover wordt gerapporteerd in het sociaal jaarverslag. Toelichting: Tijdens Q1 zijn voorbereidingen getroffen om invulling te geven aan goed en inclusief werkgeverschap. Zodra hier besluitvorming op heeft plaatsgevonden, zullen de resultaten worden gedeeld. Stages, zij-instroom en leerwerkplekken worden op dit moment op aanvraag gefaciliteerd. Om een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers te borgen, is sinds 2017 het Leerhuis actief. De voorbereidingen benoemd in Q1 hebben geresulteerd in een intensivering van de samenwerking tussen de teams Communicatie en HRM op het gebied van arbeidscommunicatie. Via een opgerichte redactiegroep zullen nadere specifieke arbeidsmarktcommunicatie (middelen) vanaf kwartaal 3 2024, verder worden ontwikkeld. Na de zomer zal het stagebeleid ten uitvoer worden gebracht. Dit houdt onder andere in dat er actievere samenwerking met (hoge) scholen wordt gezocht. Het stagebeleid staat ter vaststelling medio september 2024 op de agenda. Zodra er groen licht is, wordt de implementatie en uitvoering verder vormgegeven.