Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2024
Tekst van het document
35.
Positieve campagnes om positieve gezondheid voor het voetlicht te brengen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of we een training positieve gezondheid gegeven voor de gebiedsteammedewerkers en samenwerkingspartners in een pilot gebied wijkaanpak kunnen organiseren. - We hebben 1 campagne positieve gezondheid voor inwoners opgezet. Toelichting: - De eerste twee groepen van gebiedsteammedewerkers startten medio juli met de training positieve gezondheid. - De eerste twee groepen van gebiedsteammedewerkers starten medio juli met de training positieve gezondheid. - Begin dit jaar is er aandacht besteed in de media aan valpreventie, onder de naam Stevig Staan.
Pagina 19 van 84
-
36.
Op dit moment loopt de campagne vanuit SWF Tichtby rondom de regeling voor tegemoetkoming in de energielasten.
We versterken de basisvoorwaarden en zetten de brede preventieaanpak Fryslân door. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zetten diverse programma’s in om de basisvoorwaarden te versterken. - Er zijn integrale ketenaanpakken voor: valpreventie voor ouderen, gezonde leefstijl interventie voor volwassenen, gezonde leefstijl interventie voor kinderen, kansrijke start en Welzijn op Recept. Toelichting: - De ketenaanpak Welzijn op Recept is provinciaal ontwikkeld, mede vanuit de ervaringen in onze gemeente. - De uitvoering van Welzijn op Recept wordt versterkt met uitbreiding in formatie van 28 uur/week in het buitengebied. Dit is per 1 mei gerealiseerd. - De integrale wijkaanpak, gericht op het verminderen van de gezondheidsachterstanden, is in april gestart in Bolsward Noord. Er worden voorbereidingen getroffen om in Workum te starten. - Vanuit de coalitie Fitaal Wiis, onderdeel van de Friese Preventieaanpak (FPA), is de ketenaanpak Valpreventie gestart. Onder de naam Stevig Staan is de campagne eind 2023 gestart en inmiddels nemen ruim 100 ouderen deel aan de cursus In Balans. - Vanuit het programma Iedereen doet mee wordt breed ingezet op kennisvermeerdering bij medewerkers van de gemeente en maatschappelijke partners over de vijf basisvoorwaarden en welke inzet (gezamenlijk) nodig is om deze te versterken.
De vijf basisvoorwaarden zijn een gezonde leefstijl, beschikken over basisvaardigheden, waardevolle relaties, financiën op orde, een gezonde leefomgeving. - Voor de ketenaanpak Kansrijke Start is een goede samenwerking tussen het medisch en sociaal domein essentieel. De verloskundigen zien zwangeren al vroeg in de zwangerschap en kunnen eventuele uitdagingen signaleren en doorverwijzen naar de GGD. De GGD betrekt eventueel het gebiedsteam. Om deze samenwerking verder vorm te geven, zijn er twee lokale aanjagers (GGD en gebiedsteam) aangewezen.
37.
We stellen meer geld beschikbaar om inwoners te helpen een gezonde leefstijl te volgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Aanpak voor jeugd en jongeren op het thema voeding is ontwikkeld. • De wijkaanpak ‘Een rookvrij leven voor iedereen’ wordt uitgevoerd. • We stimuleren scholen tot het behalen van het vignet Gezonde School. Toelichting: • Per 1 maart is de opbouwwerker met aandachtsgebied roken gestart, vanuit Stichting Sociaal Collectief. Deze is gestart in Bolsward met de wijkaanpak Rookvrije wijk. Dit is naast wat we al eerder ontwikkeld hebben binnen het programma De Rookvrije Generatie. • In het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we afgesproken om actief een jeugd- en jongerenaanpak verder te ontwikkelen. Momenteel onderzoeken we hoe we de ketenaanpak Jongeren Op Gezond Gewicht het beste kunnen vormgeven in Súdwest-Fryslân. Dit doen we samen met De Fryske Marren. Hierin worden we ondersteund door GGD Fryslân. • Op korte termijn zal een lokale aanjager voor dit thema in het kader van GALA/FPA worden aangetrokken, met financiering via de FPA (Friese Preventieaanpak). • Samen met gemeente De Fryske Marren zetten we in op Gezond Gewicht bij Kinderen en Volwassenen. Deze inzet is een van de afspraken uit het GALA, die we lokaal hebben vertaald. In mei is de projectleider gestart.
Zij brengt het netwerk in kaart en onderzoekt wat zorg of hulpverleners kunnen en willen betekenen. Vervolgens wordt bepaald wat daadwerkelijk nodig is. • Het aantal jongeren dat rookt en vapet, neemt weer toe. Dit is een verontrustende ontwikkeling. We willen onderzoeken of we samen met alle VO-scholen een gezamenlijke aanpak kunnen ontwikkelen in Súdwest-Fryslân. Dit willen we aan de scholen voorleggen op 15 oktober aanstaande. Dit doen we onder begeleiding van Wanda de Kanter, longarts en activist tegen de tabaksindustrie.
Pagina 20 van 84
38.
We zetten ons actief in om het gebruik van roken, drank- en drugsgebruik in de sportkantines tegen te gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: • In de sportkantines is roken en drugsgebruik reeds niet toegestaan. • We verbeteren de handhaving op verstrekken alcohol aan jeugdigen in sportkantines. • We stellen een alcohol- en handhavingsplan op in het kader van de alcoholwet. Toelichting: We onderzoeken de mogelijkheden voor het alcohol- en handhavingsplan.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Nieuwbouw Klameare
60
60
198
198
198
Subsidieregeling verduurzaming ontmoetingsplaatsen
0
75
150
225
300
Ondersteunen ontmoetingsplaatsen aandachtswijken en -dorpen
40
40
40
40
40
Subsidiëren laagdrempelige activiteiten
50
50
50
50
50
Voorfinanciering SPUK (Preventie)
140
0
0
0
0
Verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro
45
45
45
45
45
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Helpen ouders in thuis en opvoedsituatie)
15
15
15
15
15
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Gebiedsgericht werken
39.
Ouderen, hulpbehoevenden en mensen met veel stress (emoties rondom schulden of gezin, psycho¬sociale aandoeningen) worden thuis bezocht door ambtenaren die invoelend en meedenkend zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: • Gebiedsteammedewerkers bezoeken kwetsbare inwoners thuis, als het mogelijk is, worden inwoners daarna uitgenodigd op kantoor. Toelichting: De gebiedsteammedewerkers gaan na een melding in principe altijd voor een eerste gesprek op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig ook daarna nog. Dit is de basis van waaruit zij handelen.
40.
Het Gebiedsteam en overige medewerkers organiseren laagdrempelige (inloop)spreekuren dicht bij de inwoners en heeft wekelijks zitting in een ontmoetingsruimte in wijk, dorp of kern. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er zijn inloopspreekuren in huisartsenpraktijken Workum, Makkum en Koudum en vanuit Súdwest-Tichtby. • Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de medewerkers Gebiedsteam onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. • De inwoners ervaren dat de gemeente dichtbij is. We onderzoeken welke vormen daarbij passen. Toelichting: Inloopspreekuren Er zijn door de gebiedsteams weer inloopspreekuren ingericht in Workum, Makkum en Koudum. In Koudum is de locatie De Klink. Hier zitten onder andere ook het Stipepunt en Súdwest Tichtby. De pr voor de inloopspreekuren wordt geregeld, met daarin vermeld de data van de inloopspreekuren en locaties. Berichtgeving hierover zal met regelmaat herhaald worden in de verschillende media.
Pagina 21 van 84
We doen eerst ervaring op in de drie genoemde plaatsen, zodat er een goed fundament ligt om het initiatief verder uit te rollen. Daarnaast zijn de schoolmaatschappelijk werkers uit de gebiedsteams aangesloten bij en aanwezig in de scholen. Gebiedsgerichte aanpak – gemeente dichtbij Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de gebiedsteammedewerkers onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. In de Gezondheidsnota 2022-2026 is de ambitie beschreven om in vier wijken/buurten te starten met een integrale wijkaanpak. Met deze integrale aanpak willen we een beweging in gang zetten om meer positieve gezondheid in de dorpen/wijken te brengen. We sluiten aan bij de leefwereld van de inwoners, nodigen hen uit om aan de slag te gaan met dat wat voor hen het meest urgent is. Hierbij blijft het eigenaarschap bij de inwoners en vervullen zij zelf een actieve rol, zowel individueel als collectief (inwoners met elkaar). We werken daarnaast aan ‘de context’/omgeving van de inwoners. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat het belangrijk is met een brede(re) blik naar de aandachtswijken en -dorpen te kijken en dus oog voor deze context te hebben. Hier liggen vaak veel kansen die positief bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van inwoners.
Voorbeelden zijn bestaanszekerheid, gezonde leefomgeving, mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, et cetera. Hierbij horen ook de professionals in de wijk en publieke- en private partijen. Doel is om de samenwerking en het (integrale) aanbod te optimaliseren. Sociaal Collectief levert de projectleider die de vier wijkaanpakken aanjaagt. De projectleider is halverwege 2023 gestart. Er is een koersdocument geschreven en er volgt per wijk/buurt een concreet plan van aanpak. Sinds mei 2024 is er binnen het gebiedsteam meer tijd vrijgemaakt om in deze ‘nieuwe’ aanpak te participeren. Voor gebiedsteammedewerkers betekent dit af en toe een andere manier van werken, waarbij we actiever op zoek gaan naar de vragen van de inwoner en inzetten op aanwezig en dichtbij zijn. Begin 2024 is ervoor gekozen om met de eerste wijkaanpak in Bolsward Noord te starten. Er is een kerngroep geformeerd, bestaande uit de projectleider, gemeente (beleid en uitvoering), Sociaal Collectief en GGD. Daarnaast is er een klankbordgroep van inwoners, uit de wijk Bolsward Noord, samengesteld die met de projectleider nadenkt over de leefbaarheid in de wijk.
Er zijn diverse acties in gang gezet, zoals afstemming over het realiseren van een eventuele ontmoetingsplek, contacten met woningbouwcorporatie over sloop- en nieuwbouw in deze wijk, verbinding met het project ‘in gesprek over roken’, verkennen gezamenlijke activiteit met SWFTichtby, et cetera. Er wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een buurtagenda in samenwerking met inwoners en netwerkpartners. Ook zijn in Workum rondom ‘de Ikkers’ de eerste stappen gezet voor het ontwikkelen van een wijkaanpak. Hierin is nauwe samenwerking met de hoofdaanbieder WMO en woningcorporatie Dyn Hûs. Daarnaast is er ook afstemming met de huisartsenpraktijk in Workum.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Laagdrempelige dienstverlening tichtby
Nr.
2023
2024
2025
2026
2027
100
0
0
0
0
Actiepunt Hoofdtaakveld Lichte en Specialistische ondersteuning
41.
We investeren in een aanpak armoede, ook voor kinderen. De bestaande regelingen worden beter gecommuniceerd. Dit geldt ook voor regelingen voor kinderen voor sport en cultuur. Indicatoren/te behalen resultaat: • We vereenvoudigen het aanvragen van minimaregelingen. • We passen onze website aan zodat regelingen gemakkelijker te vinden zijn en laaggeletterden de mogelijkheid hebben om informatie te beluisteren.
Pagina 22 van 84
Toelichting: Voor diverse minimaregelingen zijn de aanvraagprocedures reeds vereenvoudigd. Dit proces wordt doorontwikkeld om zoveel mogelijk regelingen hierin mee te nemen. Vanuit SWF Tichtby wordt actief en continu ingezet op de communicatie van de diverse regelingen en wordt er ondersteuning geboden bij het aanvragen (indien gewenst door de inwoner). Op de website is nu een aparte pagina ‘Check je recht’ gerealiseerd waar door het beantwoorden van een aantal vragen in één oogopslag het (mogelijke) recht op bepaalde regelingen in te zien is. Daarnaast is er vanaf deze zomer een contentkalender voor een heel jaar ontwikkeld, waarin belangrijke onderwerpen extra aandacht krijgen qua communicatie. We geven bijvoorbeeld extra aandacht aan de aanvullende zorgverzekering AV Frieso in het ‘overstapseizoen’ (eind november / december). Een ander voorbeeld is het Kindpakket, waarvoor extra aandacht is zodra de scholen weer beginnen. 42.
We richten een energienoodfonds in. Dit werken we verder uit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben in 2023 het fonds Stipe Tichtby beschikbaar gesteld. Toelichting: Het Hulpfonds Bestaanszekerheid is in oktober 2023 opengesteld. Dit Hulpfonds bestaat uit een noodfonds voor inwoners en een subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven, die gericht zijn op het verminderen van koopkrachtverlies van onze inwoners. Beide regelingen (noodfonds en tijdelijke subsidieregeling) lopen door tot eind 2025. Er is door team communicatie een flyer ontwikkeld en eind augustus is een artikel in Groot Sneek en op de gemeentelijke website geplaatst.
43.
We brengen het percentage inwoners dat gebruik maakt van voor hen bestemde regelingen van 40 naar 80%. Indicatoren/te behalen resultaat: - We brengen met SWF Tichtby onder andere minimaregelingen en kindpakket onder de aandacht. Toelichting: Vanuit het nieuwe armoede- en schuldenbeleid werken we aan het verhogen van het bereik van de bestaande minimaregelingen en het vereenvoudigen van de aanvragen. Het project SWF Tichtby is voor meerdere jaren verlengd (tot en met 2027). Hiermee blijven we inzetten op nauw(er) contact met inwoners om zo het bereik van de minimaregelingen te verhogen. Daarnaast zijn we bezig om de communicatie over de minimaregelingen te verbeteren door onder andere de website aan te passen, zodat regelingen makkelijker te vinden zijn voor inwoners. Tevens hebben laaggeletterden de mogelijkheid om informatie te beluisteren. Vanaf september 2023 zijn we gestart met een grote communicatiecampagne om de diverse minimaregelingen onder de aandacht te brengen. We zien op basis van data duidelijk dat vanaf begin september (start communicatiecampagne) het aantal aanvragen toeneemt ten opzichte van dezelfde periode in 2021 en 2022. Aan het einde van 2023 hadden we meer aanvragen (circa 3100) dan de jaren ervoor (2022; 2700 en 2021; 2400). Deze trend zet zich in 2024 voort: ook nu lopen we qua aantallen aanvragen vóór op de voorgaande jaren.
Bereik energietoeslag Het bereik van de energietoeslag ligt op circa 90%. Dit is vergelijkbaar met vorig jaar.
44.
We combineren de aanpak voor de energietransitie en de armoedebestrijding. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken vouchers voor witgoedwissel. - We ondersteunen mensen met een laag inkomen bij het energiezuiniger maken van de woning.
Pagina 23 van 84
Toelichting: We pakken de armoedebestrijding en energietransitie gezamenlijk op met een langjarig integraal traject. We ontwikkelen hiervoor een plan van aanpak energiearmoede. Onderdeel hiervan is de besteding van de Specifieke Uitkering Energiearmoede. Zie ook speerpunt 18 van programma ruimte. De raad heeft op 28 september 2023 ingestemd met de subsidieregeling Witgoedvervanging en de subsidieregeling Bodem- of vloerisolatie. Inwoners die tot de doelgroep behoren zijn uitgenodigd om gebruik te maken van deze regelingen. Een aanvraag indienen kan tot 1 november 2024. Woningeigenaren kunnen zonder ecologisch onderzoek en een omgevingsvergunning hun woning laten isoleren door een isolatiebedrijf dat natuurvriendelijk isoleert. Dit heeft voornamelijk betrekking op spouwmuurisolatie en dakisolatie vanaf de buitenzijde. Dat heeft het Kabinet op 28 mei 2024 laten weten aan de Tweede Kamer. Met de methodiek Natuurvriendelijk isoleren (NVI) maken isolatiebedrijven gebouwen van tevoren natuurvrij en registreren ze hun werkzaamheden in een meldingsapplicatie. Het bijhouden van werkzaamheden is van belang, omdat landelijk is afgesproken dat maximaal 6% van de gebouwen per CBS-buurt geïsoleerd mag worden: 3% voor 2024, 2% voor 2025 en 1% voor 2026. Hierdoor kunnen we meer doen om mensen te helpen hun woning te verduurzamen.
Inwoners kunnen gratis een bezoek van de gemeentelijke energiecoach aanvragen. Door samen met bewoners te kijken naar de mogelijkheden tot besparen, krijgen mensen meer inzicht in hun energieverbruik. Daarnaast heeft het college van B&W op 11 juni 2024 de Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie vastgesteld. Deze regeling is bedoeld voor woningeigenaren met een woning met een WOZwaarde van maximaal € 295.000,- en een energielabel D tot en met F of vergelijkbare energetische staat. Met de subsidieregeling Witgoedvervanging hebben we vanaf de start tot nu 3534 mensen geholpen met een voucher voor nieuw energiezuinig witgoed. De inwoners die voor het eerst een energietoeslag ontvangen hebben en daardoor in de voorgaande ronde geen voucher hebben gehad , krijgen binnenkort een brief. In de brief staat uitgelegd hoe de voucher kan worden aangevraagd. 45.
Om te voorkomen dat schulden tot problematische hoogte oplopen, voeren we een zogenoemde pauzeknop in; bij inwoners die hulp inschakelen worden uitstaande vorderingen vanuit de gemeente bevroren. Dit moet verergering van de problemen voorkomen. Tevens gaat de gemeente in gesprek met veelvoorkomende schuldeisers om zo’n pauzeknop met elkaar in te drukken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken deelname aan de Landelijke Schuldpauzeknop NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet). - We werken samen met andere organisaties om betalingsachterstanden en schulden bij inwoners vroeg te signaleren. - We gaan met inwoners in gesprek en ondersteunen bij het zoeken naar een oplossing. Toelichting: De landelijke Schuldenknop is nog volop in ontwikkeling en nog niet alle onderdelen zijn gerealiseerd. Het is al wel mogelijk om te starten met het aansluiten op onderdelen hiervan, zoals het Schuldenknooppunt. We gaan dit onderwerp breder aanpakken door ook naar onze positie als schuldeiser te kijken. Daarbij nemen we ook sociale incasso binnen onze organisatie en het Convenant Lokale Overheid mee. Deze onderdelen en ookde overige genoemde punten (zie de indicatoren) worden verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan van het Beleidskader Bestaanszekerheid 2023-2026. Het uitvoeringsplan is eind dit jaar klaar.
46.
We onderzoeken of we een gratis OV-pas kunnen invoeren voor mensen met een laag inkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We ronden het onderzoek naar de gratis OV-pas af en nemen een besluit over wel of niet invoeren van de pas.
Pagina 24 van 84
Toelichting: Er zijn reeds gesprekken gevoerd met Arriva over het afnemen van een Meedoenpas, een pas waarmee minima in de daluren onbeperkt met bus en trein kunnen reizen. Momenteel wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn om de Meedoenpas te financieren uit de Regiodeal Zuidwest-Friesland (programmalijn ‘Mobiliteit’). 47.
Bij de kostendelersnorm en de handhaving erop passen we maatwerk toe. Het mag het zorgen voor en opvangen van mensen of dat een volwassen kind niet in huis kan blijven wonen niet in de weg staan. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben de gewijzigde kostendelersnorm ingevoerd per 1-7-2022. • We passen maatwerk toe, passend binnen de mogelijkheden van de participatiewet. Toelichting: Wij werken zoals beschreven bij te behalen resultaten.
48.
We blijven investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd en onderhouden actief contact in de zorgketen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de inzet van POH-GGZ Jeugd in deelnemende huisartsenpraktijken. • We houden contact met praktijken die nog niet met een POH-GGZ Jeugd werken. • We hebben minimaal 2x per jaar contact met een delegatie van de huisartsen. Toelichting: We blijven investeren in de inzet van de POH-GGZ Jeugd, omdat zij lichte ondersteuning bieden en er daardoor minder doorverwijzingen plaatsvinden. Het streven is een dekking van 100% (bij elke huisartsenpraktijk een POH-GGZ Jeugd). Er zijn verschillende redenen waarom huisartsen geen POH-GGZ Jeugd willen of kunnen faciliteren, zoals gebrek aan ruimte, een eigen POH-GGZ in dienst die ook jeugdigen ziet of weinig vraag naar jeugdhulp. De gemeente heeft tweemaandelijks overleg met de POH’s-GGZ jeugd. De overleggen zijn bedoeld om signalen op te halen en ontwikkelingen te delen. Daarnaast is er twee keer per jaar overleg met een delegatie van de regiocommissie huisartsen, waarin naast de POH-GGZ Jeugd ook overige zaken in de samenwerking met huisartsen worden besproken.
49.
We stemmen de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, Jeugdwet, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige Zorg beter op elkaar af. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn integrale ketenaanpakken vanuit IZA en GALA. - Er is een goed functionerende lokale gezondheidstafel. - Het aantal netwerken wijkgericht werken is met 25% toegenomen. Toelichting: We zijn, als een van de koppelgemeenten van mandaatgemeente Smallingerland, nauw betrokken bij de ontwikkelingen van het Integraal Zorgakkoord (IZA). We hebben provinciaal een regioplan opgesteld om de zorg toekomstbestendig te houden en domeinoverstijgende afspraken maken. Zo maken we onder andere afspraken over respijtzorg, zodat de inwoners die acuut een beroep moeten doen op respijtzorg geholpen worden en achteraf gekeken wordt waar de rekening neergelegd wordt. We zijn ook ondermandaatgemeente voor de opgave mentale gezondheid en veerkracht, waarin we met partijen uit het medisch en sociaal domein een werkagenda opstellen om de juiste zorg op de juiste plaats te organiseren. Het gedachtegoed van positieve gezondheid is hierin leidend. In de regio Zuidwest-Friesland hebben we samen met zorgorganisaties en het Zorgkantoor een bestuurlijke regiotafel ingericht om de plannen uit het provinciale regioplan regionaal uit te voeren.
Vanuit het IZA en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben we de verplichting om domein overstijgend vijf integrale ketenaanpakken te implementeren. We organiseren deze ketenaanpakken in overleg. De gebiedsteams maken onderdeel uit van het wijkgericht werken waarin huisarts, wijkverpleging, gebiedsteams en de welzijnsmedewerkers samenwerken aan de juiste zorg op
Pagina 25 van 84
de juiste plek voor onze inwoners. Wijkgericht werken vind nu plaats in Heeg, Witmarsum, Nijland, Koudum en Sneek. Workum treft voorbereidingen om ook te gaan starten. Alle huisartsen in Sneek zijn collectief aangesloten bij Wijkgericht Werken. 50.
We gaan de komende tijd samen met Empatec, de raad en andere partners in gesprek over een bestendige toekomststrategie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We voeren het implementatieplan uit. • We ronden de besluitvorming van de 2de fase van de aanpassing van de GR Fryslân-West af. • We evalueren de aantallen en werkzaamheden die in de Businesscase en Implementatieplan staan benoemd en stellen waar nodig bij. Toelichting: In 2023 is het implementatieplan door het dagelijks bestuur (DB) van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West vastgesteld. Vanaf 1 januari 2024 vormen dit plan en de Businesscase de basis voor de uitvoering. Alle raden hebben inmiddels hun colleges toestemming gegeven om de Gemeenschappelijke Regeling te wijzigen. Zodra alle colleges deze hebben vastgesteld, zal Súdwest-Fryslân deze regeling publiceren. De raden hebben enkele omissies geconstateerd in de conceptverordening over de gezamenlijke raadsadviescommissie en deze kenbaar gemaakt aan de wethouders c.q. DB-leden. Het DB heeft hiermee ingestemd en het algemeen bestuur (AB) geadviseerd deze te verwerken in de definitieve verordening. Zodra het AB hier ook mee ingestemd heeft, kan het AB de gezamenlijke raadsadviescommissie instellen. Inmiddels zijn ook de eerste gesprekken gevoerd om de uitgangspunten in de Businesscase en Implementatieplan te evalueren.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Communiceren minimaregelingen
50
0
0
0
0
Opstartkosten Súdwest Tichtby
350
0
0
0
0
Verhogen energietoeslag tot 140% sociaal minimum
1.200
0
0
0
0
Stipe Tichtby
1.000
0
0
0
0
Verhogen gebruik regelingen van 40 naar 80%
425
500
500
500
500
Investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd
25
50
25
0
0
Indexeren jeugdzorg
500
500
500
500
500
0
88
175
250
250
Voorkomen tekort Jeugdzorg (via amendement)
Overige zaken (going concern) Jeugdzorg Jeugdzorg heeft al ruime tijd de aandacht, niet alleen inhoudelijk, maar ook gezien de toename van het gebruik en de kosten . We vinden het belangrijk om u goed mee te nemen in deze ontwikkelingen. Via deze plek in de bestuursrapportages wordt u daarom geïnformeerd over Jeugdzorg. Op 12 juni 2024 was er een informerende bijeenkomst voor de raad over het thema Jeugd. Hier zijn de ontwikkelingen in de jeugdzorg toegelicht met behulp van en een uitgebreide rapportage en is vooruitgekeken naar het opstellen van nieuw jeugdbeleid. Daarnaast heeft onderzoeker Sharon Stellaard een presentatie gegeven over haar onderzoek naar vijftig jaar jeugdbeleid. Zij liet zien hoe weerbarstig het jeugdzorgvraagstuk in Nederland is. Het gebruik van jeugdzorg is zowel in onze gemeente als in vergelijkbare gemeenten toegenomen. In Súdwest-Fryslân is het gebruik tussen 2019 en 2023 met 17% toegenomen. De uitgaven zijn hierdoor fors gestegen. De afgelopen maanden zijn een zorgadviseur en medewerkers voor de pilot om lichte ondersteuning te bieden door het Gebiedsteam geworven. Belangrijke taken van de zorgadviseur zijn het beperken van maatwerkcontracten en het scherp zijn op de gevraagde zorgintensiteit. Met de pilot Pagina 26 van 84
lichte ondersteuning hopen we een deel van de (dure) verwijzingen naar externe zorgaanbieders te voorkomen. De zorgadviseur en de pilot starten 1 oktober. Er is in het tweede en derde kwartaal in samenwerking met de VNG een verdiepende analyse gemaakt om beter te begrijpen waardoor de hoge uitgaven ontstaan. Via ons onderzoek hebben we de volgende oorzaken van de (lokale) kostenstijging jeugdzorg geconstateerd op basis van cijfers over de periode 2019-2023: • Indexatie van tarieven van zorgaanbieders; dit vormt een groter aandeel van de kostenstijging dan tot nu toe gedacht; • Toename gebruik jeugdzorg; • Toename in de intensiteit van de ingezette zorg; • De zorg per jeugdige blijkt omhoog te gaan: de behandelingsduur is langer of een indicatie wordt vaker verlengd; • Meer maatwerkcontracten. Naast deze verklaringen op basis van cijfers over onze gemeente, zijn er ook maatschappelijke oorzaken. De volgende oorzaken van de toename van het gebruik van jeugdzorg komen naar voren uit een landelijk onderzoek van het Nederlands Jeugd Instituut: • Toename van risicofactoren. Het ontwikkelingspad van een kind is bezaaid met risicofactoren die ertoe bijdragen dat problemen ontstaan en dat normale problemen erger worden of moeilijker overgaan. Hier is veel onderzoek naar gedaan. Zo worden psychische problemen van ouders en een slechte communicatie stijl genoemd.
Daarnaast zijn armoede, uitsluiting, slecht contact tussen ouders en school en een verkeerde vriendenkring bekende risicofactoren. Ook ingrijpende gebeurtenissen als een verhuizing, echtscheiding en het overlijden van een bekende hebben vaak negatieve invloed. • Prestatiedruk. Als samenleving vragen we steeds meer van kinderen. En kinderen worden steeds vaker gemeten in hun ontwikkeling, zo ook al vroeg met schooltoetsen. Onderzoekers zien een duidelijke toename in druk die jongeren ervaren op school. Verder brengen sociale media kansen en extra contactmomenten, maar bij jongeren en kinderen met een negatief zelfbeeld werken sociale media helaas versterkend in dit zelfbeeld. • Kinderen en jongeren maken zich zorgen om de toekomst. Denk dan bijvoorbeeld aan het vinden van een woning, armoede en klimaatverandering. • Problemen horen bij het leven. Als het niet goed gaat, dan wordt dat vaak gezien als een probleem dat moet worden opgelost. Kinderen en jongeren leren daardoor niet dat pech en vervelende gebeurtenissen bij het leven horen. Dat zorgt voor stress en angst. Op basis van onze analyse van de gegevens over de periode 2019-2023 hebben we extra beheersmaatregelen geformuleerd om zowel de kwaliteit van de jeugdzorg als de uitgaven beter te beheersen. U heeft hierover begin november een actieve informatie ontvangen.
In deze actieve informatie zijn ook de actuele ontwikkelingen in gebruik en kosten van de jeugdzorg opgenomen. Soortgelijke informatie wordt de volgende keer meegenomen in de bestuursrapportage. Ontwikkelingen BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk de gebundelde uitkering inkomensvoorziening gemeenten (BUIGbudget). Gemeenten betalen hiermee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 en de loonkostensubsidie. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat onder gemeenten wordt verdeeld. De jaarlijkse aanpassing van het verdeelmodel van de BUIG roept jaarlijks landelijk veel vragen op en een eenduidige verklaring die aansluit bij de praktijk wordt niet gegeven door de makers van het BUIGmodel. Het algemene deel van gemeente Súdwest-Fryslân is na aanpassing van het verdeelmodel 9% lager vastgesteld, van € 33,7 miljoen in 2023 naar € 30,6 miljoen in 2024. Het landelijk budget is daarentegen gestegen met 2,6%. Verhoudingsgewijs gaat Súdwest-Fryslân er meer dan 11% op achteruit. Het verwachte tekort wordt in zijn geheel veroorzaakt door de lagere inkomsten. Het uiteindelijke tekort voor Súdwest-Fryslân 2024 bedraagt naar verwachting €1.450.000. Ons uitgangspunt is dat de inwoners van onze gemeente zich bij onze gemeente niet melden voor een bijstandsuitkering, maar vragen om duurzaam mee te kunnen doen.
Het uitgangspunt is zelf een inkomen genereren waar dit kan, om toe te kunnen werken naar onafhankelijkheid. We weten dat we dit alles willen blijven doen terwijl we minder middelen vanuit het Rijk ontvangen. We zetten in op preventie om instroom daar waar kan te voorkomen. Er zijn acties gepleegd op het vereenvoudigen en verkorten van processen en er wordt actief gestuurd op meedoen en uitstroom. Pagina 27 van 84
We doen dit samen met de andere gemeenten binnen de gemeentelijke regeling en het werkleerbedrijf Empatec. De opgave is behoorlijk, we zien deze ontwikkeling als stimulans om de dienstverlening op orde te houden, instroom te voorkomen en extra in te zetten op meedoen en uitstroom. We werken aan een breed projectplan, waarover de gemeenteraad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 wordt geïnformeerd. Beschermd wonen Beschermd wonen voorziet in de uitvoering van een wettelijke taak binnen de Wmo en gaat om het bieden van onderdak en begeleiding aan mensen met psychische of psychosociale problemen. De inkoop van deze zorg is belegd bij de centrumgemeente, gemeente Leeuwarden. Door een verschuiving in de wetgeving (toevoeging WLZ-GGZ) is er minder gebruikgemaakt van de ingekochte zorg voor beschermd wonen (BW-zorg). Na de toevoeging van doelgroep-GGZ in de wet WLZ heeft het Rijk geen bijstelling doorgevoerd voor deze zorg. Door de verschuiving in de financiering zijn er als neveneffect minder BW-plekken gekomen, waardoor er ook minder BW-zorg wordt ingezet. Deze was al wel ingekocht tot 2026, waardoor er de afgelopen jaren door centrumgemeente Leeuwarden een overschot is terugbetaald. De behoefte is overigens niet minder groot, we kennen een grote schaarste aan beschikbare BW plekken.
Suïcidepreventie Op 15 mei 2024 is in de informerende raadsbijeenkomst over het Programma Landelijk Gebied kort gesproken over de mentale gezondheid van en suïcidepreventie bij de doelgroep agrariërs. In het ‘Plan van aanpak Suïcidepreventie in Súdwest-Fryslân 2023 – 2026’ zijn agrarisch ondernemers als specifieke risicogroep benoemd. Op 10 september jl., Wereld Suïcidepreventie Dag, stond de doelgroep agrarisch ondernemers in de gemeente Súdwest-Fryslân centraal. Door Taboer en GGZ Friesland is die dag in Sneek de bijeenkomst ‘Mentale gezondheid in de agrarische sector’ georganiseerd voor betrokkenen rondom agrariërs. Daarnaast wordt (samen met regionale ketenpartners) onderzocht welke verdere preventieve inzet wenselijk en mogelijk is.
Pagina 28 van 84
3 Programma 2: Ruimte Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Wonen
1.
We gaan in deze coalitieperiode minimaal 1000 woningen bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Minimaal 1000 woningen in 2026 gerealiseerd. • Woondeal Rijk: 1980 woningen tot 2030, waarvan 30% sociale huur en 30% betaalbare koop. • Lagere vraagdruk sociale huur (monitor sociale huur). Kortere wachtlijst in tijd en meer mutaties (meer woningen die naar een nieuwe huurder gaan) en inschrijfduur naar beneden. Toelichting: Zie actuele factsheet woningbouw 2023 https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/factsheetwoningbouw-2023/. Ook is onlangs het woononderzoek, de woningbouwprogrammering 20222031 en de laatste monitor vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân met de raad gedeeld. Zie ook: https://sudwestfryslan.nl/publicatie/ruimte-voor-3-200-woningen-voor-2031/ Locatieontwikkeling Er zijn diverse woningbouwplannen in voorbereiding 1 die (in diverse stadia) ter besluitvorming worden voorgelegd. Er zijn voldoende plannen in voorbereiding om de bouw van minimaal 1000 woningen mogelijk te maken. Er zijn echter altijd wel onzekerheden. Er kan vertraging of uitval optreden door bijvoorbeeld bezwaarprocedures, hoge bouwkosten, vertraging bij de aansluiting van nutsvoorzieningen. Voor de daadwerkelijke realisatie is de gemeente uiteindelijk ook afhankelijk van marktpartijen en nutsbedrijven.
In het actieplan SWF bouwt zijn, naast locatieontwikkeling, een aantal andere sporen opgezet, zoals de kernenaanpak. Binnen dit proces wordt samen met een kern naar geschikte woningbouwlocaties gezocht. Dit levert ook nieuwe woningbouwprojecten op. In 2024 gaan we in de kernen: Gaastmeer, Warns en Kimswerd op zoek naar nieuwe woningbouwlocaties. De verwachting is dat de aanpak voor deze kernen deels in 2025 door zal lopen om de aanpak in deze kernen af te kunnen maken. De raad heeft in 2023 besloten over het vestigen van voorkeursrecht op een aantal locaties. Ook de ontwikkeling van deze locaties wordt (gefaseerd) opgepakt. Op een aantal van deze locaties is de verwerving van de gronden een aandachtspunt. Vanwege capaciteitsproblemen is er onzekerheid over de termijn waarbinnen de gebiedsontwikkeling van deze (en andere nieuwe) locaties opgestart kan worden. Dit heeft geen effect op de realisatie van 1000 woningen, maar is wel een aandachtspunt voor de realisatie van de woondeal en de ontwikkeling van de plannen die binnen de WBI-afspraken vallen. Binnen alle projecten wordt de woondeal aangehouden als één van de kaders voor de programmering. Het bouwen van sociale huur woningen en goedkope koopwoningen levert vaak een onrendabele businesscase op. Daarom wordt vaak gestreefd naar een mix van goedkopere en duurdere woningen.
Voor een aantal woonplannen is de WBI subsidie toegekend om de onrendabele top te compenseren. Sociale huur Toevoeging van sociale huur is zorgelijk. De investeringsmogelijkheden van de corporaties zijn laag. Woningcorporaties zijn daarom terughoudend om buiten de woningbouwplannen die zij reeds in hun planning hebben, nieuwe locaties in te vullen. Corporaties kijken in hun portefeuillestrategie naar het toevoegen van sociale huurwoningen daar waar de vraag groot is. De tendens hierbij is dat woningcorporaties liever bouwen in grotere plaatsen in plaats van
1 Zoals de gemeentelijke plannen: Harinxmaland, Boazum, Folsgare, Scharnegoutum, Woudsend, Heeg, Bolsward-
Oost, Hindeloopen
Pagina 29 van 84
kleine kernen. Er worden bruto voldoende sociale huurwoningen toegevoegd om (op papier) te kunnen voldoen aan de woondeal. Er worden echter de komende jaren te weinig sociale huurwoningen toegevoegd om aan de behoefte te kunnen voldoen. In de periode 2022-2031 is er behoefte aan ongeveer 650 extra sociale huurwoningen (gebaseerd op het woningmarktonderzoek 2024 en de meest recente demografische prognoses). In 2023 en 2024 zijn 108 sociale huurwoningen gerealiseerd. De corporaties hebben momenteel 2 in totaal een netto toevoeging van 314 in de planning staan. Om te voldoen aan de behoefte moeten nog zo’n 230 extra sociale huurwoningen toegevoegd worden. De sociale huur die we als gemeente zelf in woonplannen hebben opgenomen, waar corporaties niet in gaan participeren, gaan we via tenders op de markt brengen. Hierdoor worden er, buiten corporatiewoningen om, wel goedkope (huur)woningen op de markt gebracht. Uit de rapportage ‘vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân’ (september 2024) www.planbureaufryslan.nl/wp-content/uploads/2024/09/Rapportage-vraagdrukwoningbouwcorporaties-Fryslan-2024.pdf, blijkt dat de vraagdruk in alle regio’s is toegenomen. Voor SWF geldt dat zowel de inschrijfduur als de reactiegraad is gestegen. De slaagkans is gedaald, net als de mutatiegraad. Dat geeft aan dat er minder mutaties zijn geweest en de vraagdruk het afgelopen jaar is gestegen.
Omdat er te weinig sociale huurwoningen worden toegevoegd, is de verwachting dat de cijfers de komende jaren geen verbeterd beeld zullen gaan opleveren.
2.
Er komt een gemeentelijke taskforce die met een integrale aanpak regie neemt op de woningmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Taskforce is actief (2023). - Het college wordt geadviseerd over de manier waarop woningbouwprocedures kunnen worden versneld, zodat er eerder gebouwd kan worden op een gemeentelijke locatie of locaties van derden. - Voorstellen om regelgeving te verruimen of er gemotiveerd van af te kunnen wijken om (meer) woningen te kunnen realiseren op particuliere erven, boerenerven en op het water. De taskforce krijgt daarbij de opdracht om voorstellen voor aanpassingen van regelgeving, procesvoorstellen met aanpakken en concrete pilots voor te leggen aan het college. Toelichting: De opdracht van de taskforce voorziet in creatieve woonvormen: boerenerven, wonen op het water en wonen op particulier erf. De taskforce heeft de opdracht om concrete voorstellen te doen om meer mogelijkheden te creëren hiervoor. Onderdelen worden gefaseerd opgepakt. Opdracht loopt over de jaren 2023 en 2024. Begin maart 2024 is een eerste rapportage met het college gedeeld over de bevindingen, kansen en vervolgacties op de genoemde thema’s. De raad wordt hierover actief geïnformeerd. Een actieve sturing van de gemeente op het thema wonen op water wordt binnen dit proces weinig kansrijk gezien. Voor de andere thema’s starten pilots of worden concrete beleidsvoorstellen gedaan.
Deze volgen in 2024.
3.
We versnellen procedures. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een snellere, gemiddelde doorlooptijd van procedures.
2 Er vinden nog gesprekken plaats over mogelijkheden van corporaties om in te stappen in lopende projecten
Pagina 30 van 84
Toelichting: Zie proces woningbouw (infographic). Dit blijft onder de aandacht binnen de gebiedsontwikkelingen. Er wordt altijd gezocht naar de mogelijkheid om processen bijvoorbeeld parallel te laten verlopen. Waar mogelijk wordt versneld. Momenteel lopen er veel projecten en loopt de organisatie tegen capaciteitsproblemen aan. Dit kan er voor zorgen dat sommige projecten in bepaalde fases vertragen. Ook het opstarten van nieuwe plannen, om de productie op peil te kunnen houden, vertraagt (zie ook in toelichting onder 1). Het versnellen van woningbouw is momenteel meer een kwestie van: zo weinig mogelijk vertragen.
4.
We zetten in op erfpacht en lagere grondprijzen om projecten van de grond te krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Per project advies over de wijze van exploitatie. Daarbinnen komt de afweging ten aanzien van erfpacht terug. Ook met de doelgroepenverordening wordt indirect gestuurd op lagere (grond)prijzen. Toelichting: Er is een woningbouwimpuls subsidie (WBI) binnengehaald die verwerkt wordt in de grexen van de plannen waar extra betaalbare woningen worden toegevoegd. De raad is hierover geïnformeerd en heeft een besluit genomen over de uitgangspunten. Daarnaast wordt met de doelgroepenverordening gestuurd op lagere grondprijzen. Er volgt een advies over de toepassing van de doelgroepenverordening als beleidslijn voor nieuwe omgevingsplannen.
5.
Bij nieuwbouwprojecten en sociale huur geven we inwoners met een sociaaleconomische binding waar mogelijk voorrang. Indicatoren/te behalen resultaat: - We komen tot pilots waarbinnen we afspraken maken met corporaties en ontwikkelaars. Daarnaast bereidt de minister een wijziging van de huisvestingswet voor. Zodra hier meer over bekend is, wordt een voorstel over dit onderwerp door ons voorbereid.
Pagina 31 van 84
Toelichting: Er loopt een tweejarige pilot van Elkien. De raad is daar in december 2023 over geïnformeerd. In anterieure overeenkomsten worden (waar mogelijk) afspraken gemaakt over het eerst lokaal bekend maken van aanmeldingsmogelijkheid voor woningen. 6.
We bevorderen dat de doelgroep ‘jonge ouderen’ (55- tot 70-jarigen) eenvoudiger kunnen verhuizen naar levensloopbestendige woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie beoogde resultaten Actieplan SWF bouwt. Doelgroep is onderdeel van afwegingskader wonen. - Uitvoering actieplan SWF bouwt waarin dit een belangrijke doelgroep is. In de planvorming van zowel gemeente als markt worden woningen voor deze doelgroep opgenomen. Toelichting: Ter uitvoering van het omgevingsprogramma Wonen & Zorg worden dit jaar 2 trajecten doorlopen: A. Het maken van samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en Zorginstellingen bij ontmoetingsplaatsen; B. Voor drie grote kernen gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s Wonen & Zorg voorbereiden. Uitgangspunt is dat de levensloopbestendige woningen beschikbaar komen voor 70 plussers met een relatief zware zorgvraag, omdat deze groep inwoners, anders dan voor heen, langer zelfstandig moeten blijven wonen. Door deze inwoners meer te concentreren kan er betere zorg en ondersteuning worden geleverd op een meer efficiënte wijze. Uit onderzoek blijkt dat men pas dan naar een generatiebestendige of geschikte woning gaat verhuizen, indien de huidige woningen niet of minder geschikt is. Zolang men fit is, wordt er in de categorie 55-70 jaar nooit verhuisd naar een generatiebestendige woning.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Bevorderen verhuizen naar levensloopbestendige woningen
15
15
15
15
15
7.
We zetten in op een afspraak dat alle sociale huurwoningen in 2050 energieneutraal zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: • Prestatieafspraken met de woningcorporaties, waarin dit wordt meegenomen. De sociale huurwoningen zijn onderdeel van de huidige en toekomstige wijkuitvoeringsplannen. Toelichting: Corporaties zijn wettelijk verplicht om alle sociale huurwoningen in 2050 CO2-neutraal te hebben. Daartoe maken corporaties een Routekaart CO2-neutraal 2050. In de prestatieafspraken 2024 is afgesproken welke stappen corporaties dit jaar zetten om toe te werken naar CO2neutraal in 20250 en welke investering zij doen. In de prestatieafspraken is vastgelegd dat de gebiedsgerichte benadering vanuit de gemeente (Transitievisie Warmte/ Wijk Uitvoeringsplannen) en de complexgerichte benadering vanuit de Woningcorporaties bij elkaar worden gebracht. Doel is om aanpakken op die manier beter op elkaar af te stemmen en tot procesafspraken te komen.
8.
We gaan creatief aan de slag met verpauperde panden en panden die leegkomen en geschikt zijn voor woongroepen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Waar deze panden kansen opleveren binnen ontwikkelingen worden deze meegenomen in de planvorming. Daarnaast wordt bij leegkomende panden die kansen bieden voor een andere invulling breed gekeken welke mogelijkheden er zijn.
Pagina 32 van 84
9.
Waar mogelijk bieden we ruimte voor creatieve woonvormen waar de woningnood het hoogst is. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: De raad heeft onlangs een besluit genomen over de ontwikkeling van een ‘tijdelijk wonen concept’ in Sneek.
10.
We onderzoeken mogelijkheden voor het bouwen op boerenerven. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Zie taskforce Dit onderzoek maakt deel uit van de opdracht van de taskforce. In Q4 van 2024 wordt de raad over dit onderwerp geïnformeerd.
11.
We experimenteren om inwoners, bij aangewezen projecten, welstandsvrij te laten bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Een van de aangewezen projecten valt binnen Harinxmaland
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ruimte creatieve woonvormen
12.
2023
2024
2025
2026
2027
130
0
0
0
0
We stellen een doelgroepenverordening op. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doelgroepenverordening gereed in kwartaal 2 2024. Toelichting: Deze is gereed. Er volgt een advies over de toepassing van de doelgroepenverordening als beleidslijn voor nieuwe omgevingsplannen.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Opstellen doelgroepenverordening
13.
2023
2024
2025
2026
2027
20
0
0
0
0
Een huisvestingsverordening en gebiedsgericht verbod op verhuur van woningen tot de NHG-grens (zelfwoonplicht). Indicatoren/te behalen resultaat: • Voorstel voorrangscriteria zodra wijziging huisvestingswet er is. Toelichting: De noodzaak om als gemeente een zelfbewoningsplicht in te stellen voor woningen tot de NHGgrens is vervallen door een aantal recentelijk ingevoerde landelijke regels en wetten. Hierdoor is het voor beleggers minder aantrekkelijk geworden om woningen op te kopen en voor een hoge prijs te verhuren. De inzet van dit instrument komt terug bij de begroting 2025.
Pagina 33 van 84
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Werken
14.
We versterken de arbeidsmarktaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • Campagne Open Hiring waarin werkgevers worden getriggerd op deze manier van medewerkers werven. Meerdere artikelen en story telling in de lokale kranten. • We stellen een jobcoach aan voor werkgevers op de werkvloer, zodat kans op uitval wordt beperkt. • Een campagne en Harrie trainingen, waardoor werkgevers en collega’s worden ondersteund en getraind in het begeleiden en versterken van werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt. • We organiseren bijeenkomsten over o.a. culturele diversiteit en inclusief werkgeverschap. Er zijn op de vakantieperiodes na 2 bijeenkomsten per maand over diverse thema’s die relevant zijn voor ondernemers en werkgevers. De arbeidsmarkt is daar een belangrijk onderdeel van. • Uitbreiding SROI (Social return on investment) projecten. Toelichting: Er is een lopende campagne Open Hiring met storytelling geweest en bijeenkomsten, de huidige arbeidsmarkt is alweer minder krap en werkgevers geven aan minder hiervan gebruik te willen maken. Een aantal grote werkgevers doet mee. De jobcoach is tot nu toe een beperkt aantal uren nodig geweest voor ondersteuning hierin. Harrie trainingen worden gecontinueerd. Als onderdeel van de bijeenkomstenkalender Impact Ondernemen zijn er 5 georganiseerd in Q1. SROI projecten zijn gepland.
Maandelijks wordt in GrootSneek/Bolsward een Impact bijlage en Súdwest Werkt bijlage gevuld met items over Impact Ondernemen en Werk. Activiteiten worden uitgelicht en de agenda mbt bijeenkomsten wordt gepubliceerd. Er zijn in Q2 bijenkomsten georganiseerd. In het kader van uitbreiding SROI benaderen accountmanagers pro-actiever bedrijven en wordt Empatec betrokken hierbij. Inspiratiekaart SROI is gemaakt voor ondernemers. Open Hiring wordt door een aantal grote bedrijven toegepast, kleinere bedrijven zien hier vaak geen aanleiding toe in huidige arbeidsmarkt. We blijven het als tool inzetten in voorkomende gevallen, evenals de jobcoach.
15.
We blijven investeren in het platform onderwijs en arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Technolab, On Stage en 3O buro. Toelichting: De 3O samenwerking in de Arbeidsmarkt wordt aangejaagd en georganiseerd via het Sudwest Werkt platform (Convenant en stichting Sudwest Werkt), wij subsidiëren dit, tesamen met Technolab en Onstage/3O buro. De projectleider van Sudwest Werkt heeft verschillende projecten opgestart die we ondersteunen: inspiratietoers ISK leerlingen, aansluiting Kom aan Boord, voorbereiding project in de Zorg. Samenwerking Technolab, On Stage en 3O buro geïntensiveerd, oa door gecombineerde SWW bijlage in GrootSneek/Bolsward.
16.
We ontwikkelen onze arbeidsmarktaanpak verder door om baankansen te creëren binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 14.
Pagina 34 van 84
Toelichting: we sluiten met zowel de aanpak Open Hiring als met de aanpak voor mentoring zowel intern als extern op elkaar aan, beleid wat we extern ontwikkelen volgen we zoveel als nodig ook intern. Het platform Súdwest Werkt ondersteunt daarin door Onderwijs, Ondernemers en Overheid met elkaar te verbinden zodat opleidingstrajecten en projecten goed op de arbeidsmarkt aansluiten. Vanuit het Doorstroompunt worden ondernemers direct gekoppeld aan BBLtrajecten/jongeren. Vanuit de Arbeidsmarktregio is er aansluiting bij Fryslan Werkt om de beschikbare arrangementen in te zetten bij werkgevers. 17.
We zetten in op een mentorprogramma. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een mentorprogramma uit voor werknemers en werkgevers. Toelichting: Er is een Plan van Aanpak opgesteld waarvan de randvoorwaarden nu worden uitgewerkt zodat hiermee gestart kan worden. In eerste instantie voor een pilot om 15 mentoren en mentees aan elkaar te verbinden. Oa met mentoren uit onze eigen organisatie. Er is gestart met het Plan van Aanpak, 2 collega’s vanuit het gebiedsteam zijn coördinator en zijn met de voorbereidingen gestart. Er zijn ook al diverse mentoren gevonden.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Subsidies o.a. Technolab) Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Arbeidsmarktaanpak o.a. Súdwest Werkt) Mentorprogramma
18.
2023
2024
2025
2026
2027
70
70
70
70
0
20
10
10
10
0
50
50
50
50
50
We focussen op parelsectoren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete uitvoeringsplannen en capaciteit wordt georganiseerd om focus en actie voor de parelsectoren te realiseren (Maritieme maakindustrie), Gastvrijheid, Agro en Maakindustrie), o.a. samenwerking met andere gemeenten in kennisplatforms, beurzen en kennissessies, uitvoeringsaanpak Circulaire Economie, ondernemersbijeenkomsten en steun ondernemersprojecten en ideeën). We hebben het congres Frisian Foodture in Bolsward gesubsidieerd die een blik werpt op de toekomst van de agro- foodsector. - Noordelijke agroagenda. Versterking Agrofood in noordelijk verband met Innovatie pact Fryslân (IPF). Focus voor SWF op gezonde bodem. Toelichting: Een Uitvoeringsaanpak CE is opgesteld met de focus op Circulair Bouwen en MKB circulair (met name parelsectoren). Dit plan geldt voor 2024-2028, bijbehorende capaciteit en budget is gereed voor 2024 en wordt verkend voor komende jaren. Een planning voor beurzen en bijeenkomsten is gereed en wordt uitgevoerd (18 bijeenkomsten voor 2024). Samenwerking met Drechtsteden is opgestart vwb Maritime Innovation Platform.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Extra activiteiten parelsectoren)
Pagina 35 van 84
2023
2024
2025
2026
2027
100
125
125
145
145
19.
We gaan verder met de Hemmen III en bieden mogelijkheden in andere kernen voor uitbreiding bedrijventerreinen. Daarvoor maken we afspraken met provincie. Indicatoren/te behalen resultaat: • De Hemmen III is in 2024 bouwrijp. • Er liggen plannen voor andere bedrijventerreinen in SWF (in ieder geval Bolsward en Makkum). Samen met lokale ondernemersverenigingen kijken we naar behoefte en werken we waar mogelijk samen aan uitvoering. Toelichting: • Door de nijpende situatie rondom netcongestie en de daarvoor benodigde NuLelie aanpak, staat zowel uitbreiding op bestaande terreinen als de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen onder druk. In het najaar van 2024 moet een besluit genomen worden over de impact op verdere ontwikkeling en uitgifte(beleid) van Hemmen 3 fase 2. Ook worden concrete voorstellen gedaan of, waar en hoe de komende jaren elders uitgebreid kan worden, waarbij de in het coalitieakkoord genoemde kernen Bolsward en Makkum als eerst worden uitgewerkt. De uitdaging van netcongestie en het vinden van oplossingen daarvoor heeft hier grote invloed op. • Bouwrijp maken Hemmen III conform planning • Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Makkum is een projectleider gestart en zijn de eerste gesprekken met de omgeving gevoerd.
De projectleider wacht nu op een voorbereidingskrediet om met collega’s en externen om onderzoek te kunnen doen naar de haalbaarheid en uitvoering. • Voor Bolsward geldt dat de start van het project vertraging heeft opgelopen, onder meer vanwege de samenhang met de plannen voor mogelijke locatie waterstoffabriek en klimaatstad Bolsward. De onderzoeken voor deze plannen zijn inmiddels afgerond en eind juni wordt een PSU voor gebiedsontwikkeling Bolsward West gestart. Uitbreidingsplannen in andere kernen worden met de ondernemersfederatie besproken in de werkgroep Vitale Kernen.
20.
We organiseren kennis- en ontmoetingsmomenten met ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 organiseren we tenminste 2x per maand een bijeenkomst met onderwerpen die belangrijk zijn voor ondernemers. (ivm vakantieperiodes is dit 18 per jaar) Toelichting: Een belangrijke rol die ondernemers ons als gemeente hebben gevraagd te blijven vervullen is die van verbinder, en informatie- en kennisdelen mogelijk maken. Dit doen we oa door het organiseren van tenminste 18 bijeenkomsten in 2024 met als rode draad Ondernemen met Impact. Er hebben in Q1 5 bijeenkomsten plaatsgevonden. Er hebben in Q2 weer meerdere bijeenkomsten plaatsgevonden, onder andere op het gebied van circulair inkopen en innovatie. In Q3 zijn vanwege de vakantieperiode de minste bijeenkomsten. In september is er een bijeenkomst over klimaatadaptatie in binnensteden gehouden en een grote bijeenkomst in het theater over het project Sliepe yn a takomst. Hieruit volgt ook het gezamenlijk optrekken met ondernemers om impact en collectieve behoefte te duiden van het ziekenhuis als belangrijke voorziening in onze gemeente.
21.
We stellen een visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen in 2023 een lange termijn visie (2035) voor de gastvrijheidseconomie op met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Deze in navolging van het startdocument dat in 2023 is vastgesteld. We doen dit in nauwe samenwerking met stakeholders betrokken bij de gastvrijheidseconomie.
Pagina 36 van 84
Toelichting: De visie is op 18 april vastgesteld in de raad. Vaststelling van het uitvoeringsprogramma moet wachten op de financiële dialoog over de majeure opgaven die de komende tijd gaat plaatsvinden. 22.
Voldoende en betaalbaar vrijetijdsaanbod betaalbare voor eigen inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: - Samen met het Cluster Participatie en Toerisme Alliantie Friesland (TAF) kijken we naar de realisatie van vier Buurtcampings in 2024 in onze gemeente. Daarnaast kijken we naar de mogelijkheid om in 2024 vijfentwintig gezinnen een vakantie te bezorgen via het initiatief De Vakantiebank. Toelichting: We zijn in gesprek met Cluster Participatie en TAF voor beide initiatieven (Buurtcampings en Vakantiebank).
23.
We ondersteunen ondernemers in de gastvrijheidssector om jaarrond interessant te zijn voor bezoekers en op een duurzame manier hun bedrijfsmodel in te richten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Dit speerpunt is opgenomen in de visie gastvrijheidseconomie, die op 18 april is vastgesteld in de raad.
24.
We versterken het organisatorisch vermogen van de gastvrijheidseconomie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We herijken het Ontwikkelkader om de planvoorraad logiesaccommodaties beter (ruimtelijk) te kunnen beoordelen. We starten samen met de gemeente De Fryske Marren en in samenwerking met IPF met het opstellen van een regionale kansenkaart voor logiesaccommodaties. We onderzoeken in samenwerking met Circulair Friesland en meerdere Friese gemeenten een eventuele deelname aan Green Destinations. Toelichting: - Aanleiding voor herijking van het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties is drieledig: 1) de nieuwe visie Gastvrijheidseconomie 2035, 2) Provinciale Omgevingsverordening die op 1 januari jl. in werking is getreden en 3) opnemen van aspecten van ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit in het Ontwikkelkader. Planning: uitwerking van de stukken in maart t/m oktober met inhoudelijke (en integrale) input vanuit de ambtelijke organisatie. In november/december wordt het concept ter inzage gelegd, waarna in de periode van februari – april 2025 vaststelling kan plaatsvinden. - Gesprekken over eventuele deelname aan Green Destinations zijn gaande.
25.
We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de gastvrijheidssector, waaronder Súdwest-Fryslân als elektrische vaarregio. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken samen met diverse partners aan de uitwerking en pilot elektrische vaarregio Zuidwest-Friesland. In de pilot onderzoeken we de mogelijkheden bij onder meer jachthavens om duurzame opwek en opslag te combineren met laden. En dit idealiter ook te koppelen aan andere maatschappelijk gebruik van duurzame energie. We maken dit ook onderdeel van de beoogde regiodeal ZWF.
Pagina 37 van 84
Toelichting: De pilot elektrisch varen loopt. Met een groot recreatiebedrijf in de gemeente onderzoeken we de mogelijkheden duurzame opwek en opslag. Ten behoeve van de eigen bedrijfsvoering en elektrisch laden van boten. Inmiddels is dit ook een Europese aanvraag om subsidie geworden in het kader van duurzaam toerisme. Hierin zitten diverse projecten in Europa. Onze regiodeal kan het middel zijn voor het verder uitrollen van elektrisch varen op basis van wat we leren in de pilot.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Begroting Gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visitor monitor) Pilot elektrisch varen
50
50
50
50
50
80
30
30
30
30
40
40
40
40
40
20
0
0
0
0
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Mobiliteit
26.
We gaan aan de slag met het herinrichten (eventueel autoluw) van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We realiseren transferpunten in Sneek en Bolsward Toelichting: Het transferpunt Bolsward is in voorbereiding. De benodigde stappen om te komen tot realisatie vinden dit jaar plaats en de realisatie in 2025. Het transferpunt Sneek is in onderzoek.
27.
We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen verslechtering van bezoekers aan de binnenstad. - Minder doorgaand verkeer, circa 25% op de doorgaande routes in de binnenstad. - Geen verschuiving van het probleem naar andere straten die hiervoor ongeschikt zijn. - Het verbeteren van de algehele beleving van de binnenstad. Toelichting: De maatschappelijke betrokkenheid bij de uitvoering van de proef autoluwe binnenstad Sneek is groot. In juni is besloten om het doorrijverbod op de Prins Hendrikkade tijdelijk (voor een periode van 4 maanden) buiten werking te stellen. In oktober zullen we aan de hand van metingen, enquêtes en gesprekken opnieuw de werking van de proef beoordelen en indien nodig met (aanvullende) besluiten komen. De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 21 december 2023 bij de behandeling van de berap juli-augustus-september een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld voor de proef, te dekken uit de post ‘Werken aan sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen’. Door een langere inzet van verkeersregelaars, dreigt er een overschrijding van dit budget. De exacte omvang is nog niet helder. Wij zeggen toe daar zo snel mogelijk separaat bij uw raad op terug te komen. Met een aantal vertegenwoordigers uit Bolsward zijn er verkennende gesprekken geweest over ‘gastvrij Bolsward’.
‘Gastvrij Bolsward’ wordt in 2025 verder onderzocht. Hier worden de ervaringen met de proef in Sneek in meegenomen.
Pagina 38 van 84
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
0
1
28
55
55
700
0
0
0
0
300
0
0
0
0
25
25
25
25
25
365
0
0
0
0
1.650
0
0
0
0
Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Sneek (Oppenhuizerweg)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Bolsward (Oordje)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Wegbewijzering Sneek) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Sneek) Herinrichting binnenstad Bolsward (herstel) Herinrichting binnenstad Bolsward (nieuw)