Bijlage 1 - Bestuursrapportage juli, augustus, september 2024

Ons nummer: O24.002657

*O24.002657*

Bestuursrapportage juli, augustus, september 2024

Inhoudsopgave 1

Inleiding ...............................................................................................................3

2

Programma 1: Sociaal ...............................................................................................4

3

Programma 2: Ruimte ............................................................................................. 29

4

Programma 3: Bestuur ............................................................................................ 46

5

Overzichten ......................................................................................................... 58

6

Mutaties reserves .................................................................................................. 61

7

Paragrafen .......................................................................................................... 62

8

Ontwikkelfonds en overige projecten .......................................................................... 63

9

8.1

Ontwikkelfonds .............................................................................................. 63

8.2

Financieel overzicht Ontwikkelfonds .................................................................... 70

8.3

Overige majeure projecten ................................................................................ 71

Financiële mutaties ............................................................................................... 73 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten .................................................................... 73

9.2

Voorgestelde begrotingswijzigingen ..................................................................... 76

Pagina 2 van 84

1 Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage juli, augustus, september 2024. • • • • •

In deze berap rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2024. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 zijn specifieke middelen toegekend voor de komende jaren. Waar mogelijk zijn deze middelen vermeld bij de overeenkomstige actiepunten of bij de projecten. Deze bestuursrapportage bevat 18 mutaties in kredieten. Deze hebben een voordelig effect op de reserves van € 25.000. Deze bestuursrapportage bevat 32 begrotingswijzigingen. Deze begrotingswijzigingen geven in totaal een voordeel van € 4.536.000. Dit voordeel wordt vooral veroorzaakt door de onderuitputting van kapitaallasten (€ 2,4 miljoen), de Meicirculaire 2024 (€ 1,3 miljoen) en een overschot bij Beschermd wonen (€ 1,0 miljoen).

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur. Prognose resultaat

(bedragen x € 1.000)

Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar Verwachte afwijkingen

Programma 1 - Sociaal

-154.883

-154.046

837

Programma 2 - Ruimte

-42.565

-42.587

-22

Programma 3 - Bestuur

-16.374

-16.779

-405

Overzichten

199.550

206.712

7.162

Mutaties reserves

8.442

5.406

-3.036

Totaal saldo baten en lasten

-5.831

-1.295

4.536

In de Programmabegroting 2024 is voor 2024 een nadelig saldo begroot van € 157.000. De vorige bestuursrapportages gaven een nadeel van € 5.831.000. Het begrote saldo voorafgaand aan deze bestuursrapportage is daardoor € 5.988.000 nadelig. Deze bestuursrapportage geeft een voordeel van € 4.536.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 1.452.000 nadelig.

Pagina 3 van 84

2 Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor; het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen met de raad in een raadsvergadering in de loop van 2025. Dit is uitstel van de oorspronkelijke planning. Dit komt met name door de financiële uitdaging van de gemeente. Een gedegen financiële onderbouwing is voor het investeringsprogramma dat bij het IHP hoort namelijk van groot belang.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken de integrale kindaanpak door de bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijk subsidieregeling IKA kunnen zij hiervoor subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Verder is huisvesting van kinderopvang geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn weekend en -zomerscholen in Workum en Sneek en Weekendschool Studio (13-18 jaar). Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. Het is een uitdaging om voor het begrote budget uitvoering te geven aan alle initiatieven. We verlenen daarom een extra aanvullende incidentele subsidie voor de uitvoering van de zomerschool 2024. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten.

Pagina 4 van 84

4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. - We werken samen met onderwijs en partners in onderwijszorgarrangementen. - We ontwikkelen een peuterplusgroep voor kinderen die niet in een reguliere peutergroep passen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Door middel van NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) kon er extra ingezet worden op schoolmaatschappelijk werk. Positieve effecten hiervan waren onder andere: - meer verbinding met de scholen en de medewerkers op de school; - meer tijd om met ouders te praten; - meer gesprekken met de kinderen; - verkorten van de wachttijden en meer tijd voor groepstrainingen. Deze NPO-middelen stoppen op 1 januari 2025.

Tijdens de volgende LEA-bestuursvergadering zullen wij samen met de schoolbesturen het wegvallen van de extra middelen bespreken en afspraken maken over hoe we het schoolmaatschappelijk werk in onze gemeente het beste in kunnen zetten zonder de extra middelen vanuit NPO. De hierboven beschreven positieve effecten kunnen dan niet meer allemaal behaald worden. Er zal minder ruimte zijn voor een preventieve aanpak. We bereiden de start per oktober 2024 van de pilot lichte ondersteuning voor. Deze pilot is opgezet om een stevig lokaal netwerk neer te zetten voor jeugdigen en hun ouders op het gebied van lichte ondersteuning. Door de pilot willen we meer inzicht krijgen in de ondersteuningsvragen. Daarnaast willen we zicht krijgen op de mogelijkheden om de ondersteuningsvragen op te laten pakken door het gebiedsteam en andere partijen in het voorliggend veld. Denk hierbij aan de Jeugdgezondheidszorg (jgz), inzet van praktijkondersteuner GGZ-Jeugd bij de huisartsen, jongerenwerk (Sociaal Collectief), inzet van Home Start of Kind aan Huis (Humanitas), et cetera. Ook de lichte ondersteuning die het schoolmaatschappelijk werk biedt wordt daarin meegenomen. Door te investeren in lichte ondersteuning verwachten we ten eerste bij te dragen aan het welbevinden van de inwoners door deze te ondersteunen bij vragen en zorgen rondom opgroeien en opvoeden.

Daarnaast verwachten we de druk op de specialistische jeugdzorg uiteindelijk te kunnen verminderen. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen plaats. Een van de pilots is onlangs wegens succes verlengd. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorg-arrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. We onderzoeken de mogelijkheden om een gespecialiseerde peutergroep op te zetten. Het gaat hierbij om kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum).

We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om zo met elkaar te onderzoeken of we een peuterplusgroep willen starten en hoe deze mogelijk vorm krijgt.

Pagina 5 van 84

5.

We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We faciliteren dat jongeren (12-23 jaar) goede keuzes maken die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. - We werken aan het voorkomen van schooluitval en begeleiden jongeren en jongvolwassenen naar het halen van een startkwalificatie, naar passend werk of dagbesteding. Toelichting: Jongeren (12-23 jaar) die dreigen uit te vallen op school, zijn in beeld bij het team Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt. Dit is gebeurd in nauwe samenwerking met de scholen, de collega’s van de Gebiedsteams en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Dankzij de genoemde samenwerking en contacten met de scholengemeenschappen om uitval te voorkomen, zien we de eerste maanden de verzuimaantallen omhoog gaan (er wordt beter en sneller gemeld door scholen) en het aantal uitvallers dalen. We zitten eerder in het proces en dus korter op de bal (preventie). In de cumulatieve cijfers van (mbo) leerplicht (tot 18 jaar) en het Doorstroompunt (18 tot 23 jaar) zien wij een toename van het aantal verzuimmeldingen. Het totaal voor het primair onderwijs (PO) en het voortgezet onderwijs (VO) betreft een toename van 34,8%.

Er wordt gewerkt aan een juiste formatie leerplicht primair en voortgezet onderwijs, zodat er meer preventief gewerkt kan worden. In het schooljaar 2023-2024 is gebleken dat de extra formatie alleen voldoende was voor het uitvoeren van de wettelijke taken. Het aantal 16- en 17-jarigen dat verzuimde op het mbo steeg met 30 % en het aantal 18-plussers dat verzuimde steeg met 16 % in deze periode. Het aantal voortijdig schoolverlaters was in april gelijk aan het jaar ervoor. In mei daalde het absolute aantal met 24 ten opzichte van dezelfde maand het jaar ervoor. Het Doorstroompunt merkt dat Firda, vanwege de fusie, nog erg intern gericht is. Uiteraard werken de doorstroompunt- coördinator en de doorstroomcoaches aan het maken van de juiste verbindingen en afspraken tussen MBO Leerplicht en het Doorstroompunt met Firda. Wij hopen dat hierdoor het aantal verzuimmeldingen stijgt, zodat wij voortijdig schoolverlaten kunnen voorkomen. Met de huidige formatie kan er bij leerplicht alleen curatief gewerkt worden en niet preventief. Dit betekent dat alleen de wettelijke taken, zoals het behandelen van verzuimmeldingen, worden uitgevoerd. Het preventief werken beperkt zich tot het nauwe samenwerken met het onderwijs.

6.

Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie zou met ingang van schooljaar 2024-2025 met de subsidie stoppen. Maar in april 2024 is door de provincie besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. De Scholierenregeling OV 2024-2025 is recentelijk nog aangepast.

Hoe het vanaf 2025-2026 komt, is nog niet duidelijk. Op dit moment zijn er gesprekken gaande tussen de treinvervoerder (Arriva) en de provincies (Groningen en Fryslân) over eventuele nieuwe producten voor de regionale

Pagina 6 van 84

trein. Ook het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) wordt hierbij betrokken. Er wordt onderzocht of er nieuwe of vernieuwde producten kunnen worden geïntroduceerd, waaronder een kortingsproduct voor scholieren in de hele treinconcessie. Besluitvorming staat gepland nog voor het einde van het jaar. Zodra er meer duidelijkheid is, brengt de provincie ons op de hoogte.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Opstellen nieuw huisvestingsplan

40

0

0

0

0

Indexeren investeringsprogramma onderwijshuisvesting

37

46

55

64

73

Doorgaan met de weekend- en zomerschool

42

50

50

50

50

Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Bestaande activiteiten intensiveren) Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Pilot Onderwijs-zorgarrangementen)

10

10

10

10

10

100

0

0

0

0

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: • In november 2022 is een visie op Bewegen in de Openbare Ruimte vastgesteld onder de naam Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân. • In 2023 is het sportbeleid herijkt en vastgesteld. Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Dit actiepunt is afgerond. Visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In 2023 is onderzoeksbureau HEVO gevraagd om een quickscan uit te voeren naar de 16 gemeentelijke binnensportaccommodaties en de duurzaamheid van onze drie gemeentelijke zwembaden. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Het onderzoek Binnensportaccommodaties beschrijft de aspecten die bepalend zijn voor de afweging tussen sloop, renovatie of nieuwbouw. Behalve de bouwkundige- en installatietechnische staat van de binnensportaccommodatie wordt in het onderzoek o.a. ook gekeken naar de uitstraling van het gebouw, veiligheid, de exploitatie (energielasten) maar ook naar de sociale cohesie.

Oftewel, het gebruik van het gebouw, het toekomstperspectief, de vitaliteit in de kern en de beschikbaarheid van een alternatieve fysieke ontmoetingsplaatsplaats binnen de kern. Het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden zullen onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties.

8.

We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten.

Pagina 7 van 84

Toelichting: Per jaar worden alle speeltoestellen die openbaar toegankelijk zijn driemaal geïnspecteerd. De eerste inspectieronde is in het eerste kwartaal uitgevoerd. De geconstateerde gebreken zijn direct opgelost. Bij twaalf toestellen is geconstateerd dat ze aan het einde van hun levensduur zaten. Om onveilige situaties te voorkomen, zijn de toestellen weggehaald. Acht toestellen zijn inmiddels vervangen, de overige volgen in het derde kwartaal. In het derde kwartaal volgt de volgende inspectieronde. Dan worden ook de openbaar toegankelijke speeltoestellen bij basisscholen geïnspecteerd. De geplande vervangingen zijn in nauw overleg met Dorpen en Wijken en belanghebbenden in voorbereiding. De uitvoering staat gepland in het derde en vierde kwartaal. In het derde kwartaal wordt de eerste aanzet gedaan voor de vervangingsplanning 2025. Vier voetbal-/pannakooien uit de projecten Sneker Wijkaanpak en nieuwbouwwijk Oudvaart zijn toe aan groot onderhoud of vervanging. Dit gaat met name om het vervangen van de kunstgrasondergrond. We onderzoeken op dit moment de meest gewenste aanpak en de financiële gevolgen. In het vierde kwartaal volgt een nadere uitwerking. We voeren daarnaast een verbeterslag door in de digitale registratie van speeltoestellen in ons beheersysteem Geovisia.

We kunnen met dit systeem nog beter grip houden op veilige speelplaatsen en continuïteit in onze werkwijze. Alle schoolpleinen met openbare speeltoestellen zijn in de vakantieperiode geïnspecteerd. Kleine reparaties zijn ter plaatse uitgevoerd. De tweede inspectieronde is opgestart. indien er vervanging nodig is, wordt dit meegenomen in de planning voor 2025. Grotere vervangingen vinden in samenspraak met dorpsbelangen in het vierde kwartaal plaats. In het vierde kwartaal doen we een proef met een alternatieve ondergrond voor kunstgras bij pannakooien. In samenwerking met een leverancier wordt getest of deze manier voor alle te vervangen kunstgrasvelden een oplossing kan vormen. De voorbereiding voor de grotere vervangingen in 2025 is opgestart. Het doel is om voor de zomervakanties zoveel mogelijk van deze vervangingen uit te voeren. 9.

In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: - We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Ook dit jaar staat deze subsidieregeling open voor het aanvragen van subsidie. Binnen de nieuwe initiatieven is veel vraag naar vergroening maar ook Urban Sports. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal en freestyle voetbal, freerunning, tricking, 3x3 basketbal. Vanuit BIOR-subsidieaanvragen is een calisthenics-toestel gerealiseerd, dat in het najaar wordt geplaatst op het Zwettepark en onderdeel is van een revitalisatie van het totale Zwettepark. Er is een werkgroep samengesteld met onder andere de wijkvereniging en basketbalvereniging Menhir, die een plan ontwikkelt (oktober) voor een 3x3-veld en nieuwe skateattributen voor Zwettepark. In de zomer zijn vanuit Simmer yn Súdwest al activiteiten op Zwettepark georganiseerd op een tijdelijke pumptrack. Daar was veel deelname.

De subsidies voor een beachveld in Stavoren en een jeu-de-boulesbaan in Iens zijn toegekend en de realisatie zal in het vierde kwartaal plaatsvinden. Voor de aanleg van multicourts in Heeg en Scharnegoutum is vanuit de servicelijn van sportakkoord 2.0 een procesbegeleider in de zomer aan de slag gegaan om vanuit een breed participatietraject te komen tot plannen. De plannen zullen in het vierde kwartaal klaar zijn. Hiervoor zullen dan ook subsidieaanvragen worden ingediend. Vanuit Spitaal in Noorderhoek is een vraag gekomen voor een speeltoestel dat geschikt is voor kinderen met een lichamelijke beperking. Samen met dorpen en wijken is een plan gemaakt en dit toestel wordt dit jaar geplaatst.

Pagina 8 van 84

Bij het verlenen van een subsidie wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’. Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken. 10.

We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. Toelichting: In tweede heft van het jaar onderzoeken we het gebruik van bestaande beweeg- en wandel-/ fietsroutes. Daarnaast zullen we een behoeftepeiling bij inwoners naar beweeg- en wandel/fiets/ mountainbikeroutes doen. Dit doen we samen met Team FRL. De eerder uitgezette vraag voor ondersteuning bij NHL Stenden (Leisure and Events) heeft helaas niets opgeleverd.

11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen er voor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nemen deel aan de pilot Leve de Vereniging. - We subsidiëren verenigingen voor het toekomstbestendig maken van of vitaliseren van hun vereniging. - Verenigingsondersteuners ondersteunen de verenigingen bij het toekomstbestendig maken van hun vereniging. - We herijken de sportsubsidies. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de pilot Leve de Vereniging en heeft onder voorbehoud een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Fryslân. Het doel van de Regiodeal is de kracht van de mienskip te behouden en te versterken.

In samenwerking met de Provincie Fryslân wordt ingezet op leefbare dorpen, onder andere door de DOM-methode (de dorpen ontwikkelmethode). De pilot in Blauhûs (Backoffice-model), zou hiervoor als eerste pilot kunnen fungeren. Het Backofficemodel is een model waarbij taken van verenigingen en/stichtingen in een (cluster) dorp(en) uit handen wordt genomen door een Backoffice, dat zich op de achtergrond bevindt. Hierbij kan gedacht worden aan boekhouding, het aanvragen van subsidies, vergunningaanvragen, et cetera. Tegelijkertijd blijven we naar nieuwe initiatieven kijken die kunnen bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de mienskip. Een eerste brainstorm over de invulling van de pilot Leve de vereniging onder de regiodeal is gepland met de partners Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open. Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw

Pagina 9 van 84

aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. In 2024 zal een herijking van de sportsubsidies plaatsvinden. De basis hiervoor ligt in het in december 2023 vastgestelde sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’. Er is een inventarisatie van eventuele aanpassing geweest. Wijzigingen worden meegenomen in het gehele pakket voor subsidies, dat binnenkort wordt vastgesteld. Er is onder andere een samenvoeging van twee sportsubsidies, de vitaliseringssubsidie en de opleidingensubsidie. Ook de subsidie voor gehandicaptenteams is aangepast en heet voortaan Iedereen doet mee. 12.

We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van sporthart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: - We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. - Ontwikkeling Sporthart Bolsward gaat van initiatieffase naar definitiefase. Toelichting: Kunstgrasveld In Makkum is een kunstgrasveld gerealiseerd. In Arum start dat in oktober. In Bolsward is in september een gesprek geweest tussen de werkgroep en de gemeente. De werkgroep heeft als wens extra kunstgras en vervanging van een half kunstgrasveld. Er wordt een doorrekening van de kosten gemaakt. Nu het bij Sporthart Bolsward mogelijk is om het verlies van een volwaardig veld te compenseren, ontstaat er ook ruimte om het parkeerterrein zodanig te vergroenen dat hittestress kan worden voorkomen. Sporthart Bolsward De basis van Sporthart Bolsward is de Gebiedsvisie het Groene Hart van Bolsward met als ondertitel “van sportcomplex naar sportpark”. Deze visie is gemaakt samen met partijen in en rondom dit gebied en bevat een stappenplan. Op 8 december 2022 heeft de Werkgroep het Groene Sporthart van Bolsward - mede namens 22 belanghebbende partijen - een plan van aanpak overhandigd. Dit plan vormt de sleutel naar succes, omdat na de realisatie van nieuwbouw het gewenste park kan worden aangelegd.

Daarnaast hebben deze partijen aangegeven breed te willen samenwerken aan een inclusieve samenleving ter bevordering van een brede welvaart. Het gaat hier om een integrale afweging waarbij het sociaal en ruimtelijk domein worden verbonden. Onze leidraad is samenwerken met de Mienskip op basis van co-creatie. De ruimtelijke kwaliteit wordt gebruikt om de gezondheid van onze inwoners te faciliteren, bevorderen en beschermen in samenwerking met lokale zorgaanbieders. Ontwikkelgebied A (de multifunctionele sportaccommodatie) Op 23 mei 2024 heeft de raad unaniem ingestemd met het beschikbaar stellen van een bijdrage uit het Ontwikkelfonds van € 1.000.000. De Werkgroep Groene Sporthart Bolsward kan met verwijzing naar dit besluit fondsen en donateurs aanschrijven voor een bijdrage voor een nieuw gebouw. Deze aanpak heeft al effect. Op dit moment is er een bedrag van € 400.000 toegezegd door 2 fondsen. Wij gaan aan de slag met de acties uit het raadsvoorstel. Ontwikkelgebied B (het zwembadterrein met stadscamping) Op 16 juli 2024 heeft het college een actieve raadsinformatie vastgesteld over de Procesaanpak toekomstbestendig plan Ontwikkelgebied B Bolsward.

Pagina 10 van 84

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Bewegen in de Openbare Ruimte

140

140

140

140

140

Motie Sportmiddelen voor gehandicapten

100

100

100

100

100

Keuren buitensport- en speelmogelijkheden

55

55

55

55

55

Investeren in buitensport accommodaties

0

35

35

35

35

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken of we naast The Passion en Arcadia in deze coalitieperiode nog een groot sport of cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Toelichting: The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia zal plaatsvinden in 2025. Hiervoor zijn middelen gereserveerd. We onderzoeken of we deze coalitieperiode nog een groot sport- of cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De mogelijkheden om een nieuw groot cultureel evenement binnen te halen met bestaande regelingen en middelen lijken te beperkt. Sinds de vorige rapportage is er geen verandering qua financiële middelen en de mogelijkheden voor nog een groot sport en cultuurevenement (naast de Passion in 2023 en Arcadia in 2025). We hebben Heamiel een extra bijdrage verleend voor 2024, wat een positieve stap is voor dit evenement in Bolsward. Het blijft een uitdaging om, binnen de huidige middelen, een nieuw groot evenement te organiseren. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen.

We blijven onderzoeken welke mogelijkheden er zijn en hoe we bestaande regelingen optimaal kunnen benutten om toch dergelijke evenementen te ondersteunen die bijdragen aan positieve gezondheid en versterking van onze identiteit.

14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stellen samen met Arcadia een plan op met daarin thema en activiteit(en). Toelichting: Op 22 maart 2024 heeft Arcadia op hoofdlijnen haar plannen gepresenteerd tijdens een bijeenkomst met het culturele veld in Súdwest-Fryslân. Arcadia heeft hierbij aangegeven hoe initiatieven vanuit de mienskip hierop kunnen aansluiten. Halverwege mei heeft de officiële programmapresentatie van Arcadia plaatsgevonden. We zijn bezig met het opstellen van een een subsidieregeling. Onder andere met Arcadia, Fryslân Bloeit en het Cultuurplein is afstemming geweest voor het geven van feedback op de conceptregeling. Deze input wordt momenteel verwerkt. Op basis van de regeling, die naar verwachting in oktober 2024 aan het college wordt voorgelegd, kan het culturele veld in onze gemeente activiteiten organiseren in 2025 die bijdragen aan Arcadia.

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn.

Pagina 11 van 84

Toelichting: Op dit moment loopt het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’. Het beleidsplan loopt tot en met 2024. We zijn dit jaar gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Tussen rijk en provincie is een nieuwe bestuursafspraak voor de periode 2024-2028 vastgesteld. Hierbij is onder andere geld beschikbaar gesteld voor meertaligheidscoördinatoren voor gemeenten. Over de invulling hiervan zijn we in gesprek met de provincie. De provincie heeft een nieuwe nota “Fansels Frysk” opgesteld n.a.v. de nieuwe bestuursafspraak. Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen. 16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in 2023 het cultuurbeleid geactualiseerd; daarmee is het actiepunt reeds gerealiseerd. Toelichting: Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid wordt een keer per drie jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente. Daarover maken we een rapportage voor de raad. Hierin gaan we ook in op de voortgang en resultaten van het beleid, met onder andere aandacht voor de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven.

17.

Blijven ondersteunen van kunst en cultuur en musea en voldoende laagdrempelige voorzieningen voor beoefenen van (amateur) kunst voor onze inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen 1 museumcommissie aan. Toelichting: In februari zijn er gesprekken gevoerd met kandidaten voor de museumcommissie. In maart heeft het college een besluit genomen over de benoeming van de commissieleden. In april zijn vijf museumcommissieleden benoemd. De museumcommissie heeft alle musea bezocht en de plannen en ambities voor de periode 2025-2028 beoordeeld. In oktober 2024 zal de commissie haar advies aanbieden aan het college.

18.

We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Museumcoöperatie ontwikkelt drie projectvoorstellen en voert deze uit. Toelichting: Stichting Samenwerkende Musea voert drie projecten uit: 1. Narratief/website (gezamenlijk verhaal en presentatie) 2. Súdwest-Fryslân Academy (kennisdeling en versterken onderlinge samenwerking) 3. Publieksonderzoek (data genereren i.s.m. provincie en Waterland van Friesland) De website is gelanceerd op 26 januari 2024. De Súdwest-Fryslân Academy is opgezet en voor de zomer 2024 afgerond. De SWF Academy is door alle musea als zeer positief ervaren. De musea hebben afgesproken de SWF Academy voort te zetten in een iets lagere frequentie. Vanuit de Stichting Samenwerkende Musea wordt het gezamenlijke verhaal (narratief) als kapstok voor profilering van de gezamenlijke musea en de gemeente verder uitgewerkt en vertaald in inhoudelijke programmalijnen voor de gezamenlijke en individuele musea. Er ligt een plan voor een project voor het formuleren van het gezamenlijk verhaal, “De Siel fan Súdwest”.

Pagina 12 van 84

De Stichting Samenwerkende Musea SWF heeft samen met de provinciale en regionale marketingorganisaties (Merk Fryslân en VVV Waterland van Friesland) een uitgebreid publieksonderzoek geïnitieerd dat kan dienen als basis voor zowel collectieve marketing als marketing per individueel museum. Het onderzoek is mogelijk een onderdeel van een omvangrijker publieksonderzoek.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Ondersteunen van kunst en cultuur en musea

0

0

410

370

330

Ondersteunen van de samenwerking van onze musea

8

8

8

8

8

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen en stimuleren meervoudig gebruik en activiteiten, ook overdag. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stimuleren het meervoudig gebruik van de ontmoetingsruimten door meer verbinding te leggen met diverse (sociale) partners en hen te wijzen op de bestaande ontmoetingsplaatsen. Toelichting: Onze 63 ontmoetingsplaatsen zijn belangrijke plekken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige en preventieactiviteiten plaatsvinden. We investeren op meerdere manieren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Zo maken we een inhaalslag met (achterstallig) onderhoud en verduurzaming van de gebouwen. Maar we willen ook inzetten op multifunctioneel gebruik en activiteiten. Dit doen we onder andere door meer verbinding te leggen met (sociaal-maatschappelijke) partners en hen te wijzen op de ruimtes van bestaande ontmoetingsplaatsen. We zien dat dit steeds vaker gebeurt, waardoor de ontmoetingsplekken een hogere bezettingsgraad krijgen en kwetsbare inwoners eerder bereikt kunnen worden. Dit past ook bij de ambitie om onze dienstverlening dichtbij aan te bieden. Door het gebruik van de lokale ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken zijn we als gemeente dichtbij onze inwoners aanwezig, waardoor inwoners op een laagdrempelige manier bereikt kunnen worden.

Gemeentelijke bijeenkomsten waarbij ook externe partners aanwezig zijn worden, indien mogelijk, steeds vaker gehouden in ontmoetingsplekken. Deze partners (zoals de welzijnsorganisatie en hoofdaanbieders) sluiten met activiteiten ook steeds vaker aan bij de lokale ontmoetingsplekken. Op deze manier ontstaat er bovendien meer aandacht voor verschillende doelgroepen.

20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsruimten voor groot onderhoud en verduurzaming. Toelichting: Een van de pijlers van het beleid ‘Ontmoetingsplaatsen 2023-2033’ is een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud en het inzetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Om dit te kunnen doen, zijn in februari twee projectleiders gestart om deze opgave uit te voeren. Op basis van de opgave is er een nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming opgesteld, deze gaat in per januari 2025. Aanvullend op de vernieuwde regeling benaderen we de besturen van alle ontmoetingsplaatsen actief over de mogelijkheden voor (ondersteuning bij) verduurzaming en financieringsmogelijkheden. Op dit moment zijn, vooruitlopend op de nieuwe subsidieregeling, al een aantal ontmoetingsplaatsen

Pagina 13 van 84

bezig met groot onderhoud en verduurzaming. Deze plannen stimuleren we en hiervoor kennen we een incidentele subsidie toe. Ook bij besturen van ontmoetingsplaatsen wordt de noodzaak en wens om te investeren in verduurzaming van gebouwen steeds vaker ingezien en groter. Er is de afgelopen maanden vaker een beroep gedaan op de gemeente om mee te kijken naar de opgave, of op Doarpswurk om te ondersteunen bij het opstellen van een goed investerings- en dekkingsplan. Met dit plan kunnen besturen ook overige bronnen van financiering aanvragen, zoals fondsen en andere regelingen. Er zijn nu een aantal concrete subsidieverzoeken in behandeling en er is ook zicht op verzoeken die er dit jaar nog aankomen. Er zijn in totaal zo’n 24 besturen actief bezig met (plannen voor) verduurzaming, vaak in combinatie met groot onderhoud. 21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We ondersteunen de vrijwillige besturen bij exploitatie en verduurzaming van het gebouw. Daarbij hebben we extra aandacht voor besturen in aandachtswijken. Toelichting: We willen besturen zo goed mogelijk ondersteunen. De vorm van ondersteuning kan verschillen, omdat er overal weer andere vraagstukken zijn: op het gebied van onderhoud en verduurzaming, versterken van bestuur of activiteitenaanbod. De afgelopen maanden is het vaakst ingezet op ondersteuning bij het opstellen van een concreet plan voor bijvoorbeeld onderhoud/renovatie en verduurzaming. In veel gevallen vragen we Doarpswurk om de besturen te ondersteunen. Doarpswurk kan begeleiding bieden in concretisering van het plan, het vinden van bronnen van financiering, et cetera. In een aantal gevallen is er ook behoefte aan extra ondersteuning, omdat het moeilijk is om bestuursleden te vinden. Ook het vinden en binden/vasthouden van vrijwilligers is vaak een uitdaging. We proberen om hierin meer verbinding te leggen met stichting Sociaal Collectief. Deze stichting kan bemiddelen in het vinden van vrijwilligers. Uiteraard wordt er dan zo goed mogelijk gekeken naar een passende match en naar vrijwilligers ‘tichtby’.

De ondersteuning die wordt ingezet, is vooral vraaggericht en passend bij de behoefte vanuit een bestuur. We hebben te maken met een diversiteit aan besturen en vraagstukken, maar er is ook overlap. De komende maanden willen we voor deze vraagstukken onderzoeken hoe we hier meer een collectieve vorm van ondersteuning in kunnen ontwikkelen en aanbieden. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden en binden van vrijwilligers en het uitbreiden van het activiteitenaanbod voor meerdere doelgroepen. We doen dit samen met Doarpswurk en Sociaal Collectief. Om te achterhalen wat actuele vraagstukken zijn, worden alle 63 ontmoetingsplaatsen actief en laagdrempelig benaderd. Deze uitvraag zal schriftelijk gedaan worden en is onderwerp op de agenda tijdens de collectieve bijeenkomst op 10 december 2024. Ook nemen we dit mee in de lopende contacten met besturen. Het doel is om in 2025 deze resultaten inzichtelijk te krijgen.

22.

We gaan laagdrempelige activiteiten subsidiëren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We subsidiëren laagdrempelige activiteiten, zodat er geen financiële drempel is om deel te nemen aan een activiteit. - We ontwikkelen samen met woningcorporaties en zorginstellingen aanvullend beleid voor de ontmoetingsplaatsen in relatie tot onze kwetsbare inwoners. Toelichting: Activiteiten in de lokale ontmoetingsplekken horen laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Een uitgangspunt vanuit het beleid is dat de kosten voor activiteiten hierin geen belemmering mogen zijn. Jaarlijks is er € 50.000 beschikbaar voor besturen om laagdrempelige activiteiten te kunnen organiseren. We werken nu aan een regeling met weinig voorwaarden, waar besturen aanspraak op kunnen maken. Hierbij kijken we ook naar samenhang met andere regelingen die hetzelfde doel hebben (onder andere het Kernenfonds). Er zijn namelijk best veel regelingen, die als doel hebben om het activiteitenaanbod in dorpen en wijken te stimuleren. Voor inwoners en besturen kan dit verwarrend zijn. We bekijken hoe we hier slimme koppelingen in kunnen maken. Voor 2024 kunnen besturen van ontmoetingsplaatsen eenmalig

Pagina 14 van 84

een subsidie aanvragen van € 750 voor de organisatie of het aanbieden van laagdrempelige activiteiten. Met deze impuls willen we toegankelijke activiteiten stimuleren voor diverse doelgroepen, die aansluiten bij onze beleidsdoelstellingen van ontmoeten, preventie en activering. We hopen hiermee besturen te prikkelen om naast de huidige exploitatie- en beheersfunctie ook een rol te spelen in het aanbod van activiteiten. Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen voor kwetsbare inwoners. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. Concrete afspraken over de uitvoering hiervan zullen de komende maanden worden gemaakt. Hierbij wordt ook goed gekeken of en zo ja hoe de bestaande ontmoetingsplekken ingezet kunnen worden en of er een koppeling gemaakt kan worden met bestaand activiteitenaanbod. De huidige besturen zullen hierbij betrokken worden.

23.

We zetten kernenbeleid voort, maatwerk per kern die aansluit bij de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: - Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator. Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator. Alle vacatures zijn in de loop van 2023 ingevuld. In het tweede kwartaal zijn we gestart met het actualiseren van het kernenbeleid, inclusief het stelsel van subsidieregelingen op het gebied van leefbaarheid. De verwachting is dat we in december actieve informatie aan de Raad kunnen sturen, met daarin aandacht voor onder andere de relatie met de gebiedsgerichte aanpak, de inzet van de coördinatoren, de actualisatie van de Wijkaanpak Sneek en Bolsward en de harmonisatie van diverse subsidieregelingen op het gebied van leefbaarheid.

24.

De subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds worden verlengd. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verlenen subsidie vanuit het kernenfonds. - We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is. Toelichting: - Vanuit het Kernenfonds zijn er in het eerste kwartaal van 2024 24 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 95.923. In het tweede kwartaal zijn 21 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 49.213. In het derde kwartaal zijn 9 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 24.200. Het restantbedrag in het fonds is ruim € 137.000. - Vanuit Ut de Mienskip zijn er in het eerste kwartaal van 2024 4 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 49.500. In het tweede kwartaal zijn 3 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 29.896. In het derde kwartaal zijn 2 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 16.000. Het restantbedrag is ruim € 43.000.

25.

We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We organiseren trainingen voor medewerkers van de gemeente zodat er meer begrip ontstaat voor mensen met dementie. • We nemen deel aan de pilot voor acute respijtzorg.

Pagina 15 van 84

Toelichting: In het netwerk dementievriendelijk Súdwest-Fryslân worden verschillende initiatieven ontwikkeld om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving. Dit gaat van trainingen, gespreksgroep, wandelgroep tot verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. Deelnemers aan dit netwerk zijn: casemanagers dementie, sociaal collectief, gebiedsteams, hoofdaanbieders, wijkverpleegkundigen, Odensehuizen Alzheimer Nederland (afdeling Friesland) en praktijkondersteuner huisarts. Sociaal Collectief is trekker van het netwerk. We starten na de zomer met een gespreksgroep voor partners van inwoners met dementie. Op 24 september startte in Wommels de eerste partnergespreksgroep. De gespreksgroep wordt daarna uitgerold in meerdere kernen. Dit doen we in samenwerking met de casemanager dementie, vrijwilligers, Sociaal Collectief en het gebiedsteam. Voor de casemanagers dementie is een nieuw formulier ontwikkeld voor Wmodagbesteding. Op 9 september is in Sneek een wandelgroep gestart voor mensen met dementie en hun mantelzorger. Start- en eindpunt is bij het Odensehuis. De wandelgroep wordt begeleid door een buurtsportcoach en vrijwilligers. Als de mantelzorger plotseling uitvalt, waardoor zijn naaste niet langer thuis kan blijven, dan neemt de huisarts contact op met het loket voor eerstelijnsverblijf (ELV-loket).

In de praktijk is er dan niet altijd zicht op een beschikbare plek. Via een pilot acute respijtzorg wordt dit probleem Fryslân-breed ondervangen.

26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Op basis onderzoek een onderzoek van Mantelzorg NL besluiten we hoe we mantelzorg coördinatie versterken en voeren dat uit. Toelichting: In april jl. heeft MantelzorgNL haar onderzoek naar het versterken van mantelzorgcoördinatie en -ondersteuning gepresenteerd. Op basis hiervan gaan we aan de slag, onder meer door een aanjager mantelzorg aan te stellen. De aanjager mantelzorg gaat aan de slag met de verduidelijking van rol- en taakverdeling, versteviging van de samenwerking, vereenvoudiging van processen en werken aan bewustwording en ‘omtinken’ rondom het thema mantelzorg. We hebben de adviesraad Sociaal Domein gevraagd om een advies uit te brengen. Hun advies is positief, met dien verstande dat het niet om een aanjager gaat, maar een mantelzorgcoördinator. Bij stichting Sociaal Collectief is de mantelzorgcoördinator in september 2024 gestart.

27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: - We maken de informatie op de gemeentelijke website over mantelzorg toegankelijker. - We hebben de waardering voor mantelzorgers verhoogd in 2023. Toelichting: Beide resultaten zijn inmiddels gerealiseerd.

28.

We werken aan een goed netwerk voor preventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken samen met partners Gezond Ouder Worden aan het versterken van de basisvoorwaarden. - Sociaal Collectief organiseert diverse activiteiten met partners en inwoners, die gericht zijn op het elkaar ontmoeten en ondersteunen. - De GGD zorgt voor de coördinatie en de uitrol van valpreventie in onze gemeente.

Pagina 16 van 84

Toelichting: - Op 22 april 2024 organiseren we een inspiratiebijeenkomst voor de partners van ‘Gezond ouder worden’. - Sociaal Collectief werkt vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid en organiseert meerdere bijeenkomsten en activiteiten. - Binnen het programma ‘Gezond ouder worden’ wordt ingezet op de basisvoorwaarden gezonde leefstijl en waardevolle relaties - Valpreventie wordt verder uitgerold in onze gemeente. In de eerste drie kwartalen van 2024 zijn er 11 groepen valpreventie afgerond. Het betreft de valpreventieve interventies ‘Vallen Verleden Tijd’ (3x) en ‘In Balans’ (8x). Valpreventie richt zich op het verminderen van de kans op vallen door middel van oefeningen (zoals balans- en spierversterkende oefeningen) en wordt aangeboden aan inwoners van 65+ die thuis wonen en een valrisico hebben. 29.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben het concept It Stipehûs ontwikkeld, zodat er een gemakkelijke inloop ontstaat en inwoners, waaronder mantelzorgers, minder drempels ervaren om hulp te zoeken als ze vragen hebben. Toelichting: Door in de Stipepunten met meerdere zorgpartners aanwezig te zijn, kunnen inwoners onder het genot van een kop koffie, hun vragen stellen op het gebied van vrijwilligerswerk, mantelzorg en papierhulp. Bovendien stimuleren we via het ontmoetingenbeleid om in dorpshuizen en wijkgebouwen ook overdag activiteiten te organiseren, zodat ontmoetingen en vrijwilligerswerk in eigen buurt plaatsvinden. Na de verhuizing van Sociaal Collectief in april 2024 is in Sneek het Stipehûs op de nieuwe locatie aan de Smidsstraat ontwikkeld. Tevens wordt samen met andere organisaties de formule van een koffie-inloop, gekoppeld aan laagdrempelige dienstverlening, uitgeprobeerd in Koudum en Workum. Vanuit de Stipepunten wordt maandelijks een koffieochtend georganiseerd voor mantelzorgers en vrijwilligers. In opdracht van de gemeente heeft Sociaal Collectief nagedacht over hoe het vrijwilligerswerk beter te ondersteunen. Het heeft een plan van aanpak Expertisecentrum vrijwilligerswerk opgesteld.

De komende periode bekijken we of dit (financieel) haalbaar is.

30.

We ondersteunen ten volste maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas, Leger des Heils ed. Indicatoren/te behalen resultaat: - We organiseren en ondersteunen laagdrempelige inloop- en ontmoetingsplekken. - We werken aan het uitbreiden van plekken voor mensen met een bijzondere woonbehoefte. Toelichting: Afgelopen periode hebben we een subsidie toegekend aan het Leger des Heils voor het organiseren van de buurtkamer aan de Worp Tjaardastraat in Sneek. Dit is een laagdrempelige inloopvoorziening in de Noorderhoek. Hier vinden allerlei activiteiten plaats, zoals het gezamenlijk nuttigen van een maaltijd, een kledingwinkel, een huiskamerinloop, et cetera. Ook worden kwetsbare inwoners waar mogelijk in contact gebracht met verenigingen en andere activiteiten in de wijk en zo nodig met huisarts, gebiedsteam, et cetera. Partners, waaronder Dynhus, Stjoer, Sociaal Collectief, AtHomeFirst, Alliade/GGZ, zijn samen met inwoners plannen aan het ontwikkelen voor ontmoetingsplekken/inloopvoorzieningen in Bolsward, Workum en Sneek. Afgelopen maanden is er een verkenning geweest naar uitbreiding op het woonzorgaanbod voor de groep jongvolwassen die in Súdwest-Fryslân dreigen uit te vallen. Zij dreigen door uiteenlopende omstandigheden dakloos te raken en hebben op meerdere leefgebieden ondersteuning nodig. Deze groep jongvolwassenen wordt ook wel beschreven als ‘bankhoppers’.

Een bankhopper is een jongere, tussen de 16 en 25 jaar, zonder thuis, die tijdelijk verblijft binnen zijn of haar netwerk. Deze jongvolwassenen hebben ondersteuning nodig, omdat zij een achterstand laten zien in vaardigheden op meerdere leefgebieden waardoor zelfstandig wonen (nog) te hoog gegrepen is. Om op korte termijn te komen tot huisvesting voor primair de SWF-

Pagina 17 van 84

bankhoppers wordt vanuit een projectgroep gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe woonvorm voor kwetsbare jongeren. In deze ‘tussenvoorziening’ worden jongeren begeleid en ondersteund bij het ontwikkelen van woonvaardigheden om de stap naar volledig zelfstandig wonen te kunnen maken. Stichting de Herberg is in de jaren ’80 vanuit de gezamenlijke kerken in Sneek en omstreken opgericht als noodopvang voor de samenleving van Sneek en een doorgangshuis geworden voor mensen die plotseling, om diverse redenen, op straat komen te staan. Door onder andere de steeds complexere problematiek van de doelgroep van de Herberg, terugloop van vrijwilligers, krapte op de woningmarkt en terugloop van het aantal bestuursleden heeft het bestuur aangegeven de activiteiten te moeten beëindigen. Omdat de vraag naar noodopvang nog steeds groot is, heeft De Herberg samenwerking gezocht met stichting De Schuilplaats en gemeente Súdwest-Fryslân. Het is wenselijk dat de activiteiten van de Herberg, aangepast aan de huidige tijd, onder een andere vlag kunnen worden voortgezet. Hiervoor wordt een plan opgesteld. 31.

We ondersteunen initiatieven waarin mensen elkaar helpen, kunnen doneren (bijvoorbeeld d.m.v. website). Indicatoren/te behalen resultaat: • We faciliteren op maat initiatieven van inwoners om elkaar te helpen. Toelichting: Dit valt onder het hulpfonds bestaanszekerheid, zie nummer 42 voor de toelichting.

32.

We helpen ouders laagdrempelig en tijdig met problemen in thuis en opvoedingssituatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We faciliteren verschillende programma’s om ouders laagdrempelig te ondersteunen bij (kleine) opvoedproblemen of dilemma’s. • Met partners uit het primair en voortgezet onderwijs en GGD Fryslân zetten we in op het versterken van ouderbetrokkenheid en -verbondenheid bij ouders van tieners. Toelichting: Wat je als kind meemaakt is van invloed op hoe je later als volwassene bent en hoe je met de uitdagingen die bij het leven horen, omgaat. In onze aanpak kiezen we voor de levensloopbenadering: we kijken naar het hele leven van (pre-)conceptie tot de dood. Dit begint al tijdens de eerste 1000 dagen. Hierin worden aanstaande ouders voorbereid op wat komen gaat. Dit doen we van licht preventief tot de zwaardere vormen van preventie. Om gezond en gelukkig te zijn is het belangrijk dat een aantal basisvoorwaarden op orde zijn. Dit geldt voor alle mensen. Daarom is het belangrijk dat we investeren in deze basisvoorwaarden. Daarnaast kijken we naar gebeurtenissen in het leven, waarbij een risico bestaat dat er problemen ontstaan. De gedachte hierbij is dat hoe beter de basis op orde is, hoe beter je weet om te gaan met deze veranderingen. De belangrijkste partners hierbij zijn GGD Fryslân, Sociaal Collectief en Humanitas.

Samen met hen proberen we steeds de programma’s te verbeteren en verder te ontwikkelen. Zo draait bij ons nu de pilot Kind aan Huis van Humanitas. Hierbij worden kinderen, die het thuis even niet makkelijk hebben, opgevangen bij vrijwillige gastgezinnen. Uit de Jeugdmonitor blijkt dat 80% van de kinderen in een gezin met twee ouders opgroeit. Ook weten we dat steeds meer kinderen bij een ouder of in een samengesteld gezin opgroeien en dat dit percentage groeiende is. Dit verloopt niet altijd soepel en we zien een groeiende behoefte aan ondersteuning hierbij. Daarom bieden we verschillende vormen van ondersteuning aan. Van heel preventief, zoals de ouderschapsbelofte en het relatie- en ouderschapspunt, tot ondersteuning bij complexe relatieproblematiek. Ook in de tienertijd bieden we ondersteuning. Hierbij is het belangrijkste programma Cool Súdwest, dat zich richt op de belangrijkste factoren in de leefomgeving van jongeren waarvan bekend is dat zij het risico op middelengebruik verkleinen (beschermende factoren) of het risico vergroten (risicofactoren). De aanpak bestaat uit vier pijlers. Een van de pijlers is ouderbetrokkenheid. Deze pijler vullen we onder andere met de pilot Triple P. Deze is gestart

Pagina 18 van 84

in Bolsward en Koudum in samenwerking met het basis- en voortgezet onderwijs. Triple P staat voor Positive Parenting Program en is een methode waarin ouders een positieve opvoedstijl aanleren. Het programma bestaat uit verschillende onderdelen, van een publiekscampagne, lezingen en workshops tot korte gesprekken over alledaagse opvoedvragen en intensieve individuele begeleiding. Wij zetten in op de eerste drie niveaus. Er wordt al langer met Triple P gewerkt, maar dit is voornamelijk gericht op de jonge jeugd (0-6 jaar) gericht. Deze pilot wordt landelijk begeleid en gemonitord door het Trimbos Instituut en de Family Foundation, en is onderdeel van de doorontwikkeling van Cool Súdwest. In april bestond Cool Súdwest 5 jaar. Dit hebben we gevierd met partners en ouders door bijvoorbeeld lezingen over het puberbrein te organiseren in Koudum en Sneek. Ook hebben we met een kleine subsidieregeling dorpsbelangen, verenigingen en stichtingen gestimuleerd om activiteiten voor en met jongeren te organiseren. Daarnaast hebben we met de betrokken partners op basis van de Jeugdmonitor de inzet voor de komende twee jaar bepaald. Als laatste krijgt de Triple P-pilot ook steeds verder vorm. In zowel Bolsward als Koudum zijn ouderavonden en workshops georganiseerd voor ouders van tieners (de eerste twee niveaus). Beide vormen werden door ouders goed ontvangen. 33.

We stimuleren dat er meer activiteiten voor de jeugd zijn en laten jongeren daarbij meedenken, we werken samen met Cool Sudwest, buurtsportcoaches, jongerenwerkers en cultuurcoaches. Indicatoren/te behalen resultaat: - Rondom iedere school is een Coolteam actief. Toelichting: Een andere pijler van Cool Súdwest is Zinvolle Vrije Tijd. Het idee is dat als tieners hun vrije tijd zinvol besteden, ze hier gelukkiger van worden en minder alcohol en middelen gebruiken. Dit gaat hand in hand met het ontwikkelen van je talenten. De jongerenwerkers, buurtsport- en cultuurcoaches werken samen met scholen en lokale verenigingen. Cool Súdwest is een ‘mienskipsoanpak. Dit houdt in dat we inzetten op de directe leefomgeving van tieners. In het kader van het Cool Súdwest lustrumjaar konden dorpsbelangen, verenigingen en stichtingen een subsidie van € 200 aanvragen om activiteiten voor tieners te organiseren. In veel dorpen zijn groepjes volwassenen vertegenwoordigd in een vereniging of dorpsbelang die activiteiten voor tieners organiseert. Dit is ook wat we tijdens de ouderavonden van Triple P merken: betrokkenheid bij de tieners. Deze actie is afgelopen. In totaal waren er 37 aanvragen, waarvan 30 toegekend.

34.

De Sociaal Raadsvrouw staat voor inwoners klaar om oneerlijke en/of onbegrijpelijke zaken uit te zoeken of aan te kaarten. Indicatoren/te behalen resultaat: - De inzet van de sociale raadsvrouw is verlengd tot en met 2025. Toelichting: Dit doel is behaald. De inzet van de sociaal raadsvrouw is verlengd tot en met 2025.