Bijlage 1 - Bestuursrapportage januari, februari, maart 2026

Invoering van een systeem voor digitale nachtregistratie Dit is onderdeel van het inrichten van regionale en/of gemeentelijke dataverzameling- en monitoring. Gezamenlijke implementatie met De Fryske Marren is hierbij randvoorwaardelijk. Beide gemeenten vormen samen één bestemming en dit vraagt om monitoring en verzameling van data op regionaal schaalniveau. Het gebruik van een dergelijk register zorgt voor een gebruiksvriendelijke vorm van registratie voor ondernemers. Tegelijkertijd levert het inzichten voor beleidsontwikkeling, strategische besluitvorming en gerichte citymarketing. Momenteel wordt een verkenning gedaan naar een systeem voor digitale nachtregistratie voor de gemeente Súdwest-Fryslân.

Pagina 41 van 85

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Mobiliteit

20.

Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: • Voor de Worp Tjaardastraat, afslag Oost en Stadsrondweg Sneek zijn concrete plannen en wordt gezocht naar cofinanciering. Begin 2026 is bekend of er cofinanciering is vanuit het rijk, in de vorm van SPV subsidie en een bijdrage vanuit het BO-MIRT. Toelichting We pakken onveilige verkeerssituaties aan. Het doel is om ongevallen te voorkomen en de leefbaarheid te verbeteren. Jaarlijks pakken we onveilige verkeerssituaties aan op basis van de risicoanalyse en werk met werk maken. Daarnaast is er een aantal concrete projecten zoals de herinrichting van de Oppenhuizerweg en de kruising Bolsward-west. Samen met het mobiliteitsprogramma komt er een uitvoeringsprogramma gericht op drie sporen: fysieke aanpassingen in de openbare ruimte, gedrag in de vorm van educatie en handhaving. Deze drie sporen moeten in balans zijn voor een optimale verkeersveiligheid. Aanpak van onveilige situatie moet ook breder worden bekeken, netwerkniveau en specifiek voor onze gemeente denken we aan het versterken van de aansluitingen op de N7/A7 en de provinciale wegen. Specifiek staat de verbinding Sneek Leeuwarden ook al jaren op de agenda. En op het gebied van OV denken we aan het versterken van de route Sneek Stavoren naar minimaal twee maal per uur als volwaardig alternatief voor de auto.

We kijken ook nadrukkelijk naar het toepassen van HUBS. Verdere uitwerking is te lezen in het mobiliteitsprogramma. Ook in de regiodeal Zuidwest-Friesland hebben we dit opgenomen. Hierin is de inzet opgenomen voor een multifunctionele mobiliteitscentrale (hub) waar verschillende vervoersstromen en waar mogelijk ook voorzieningen (bijv. horeca, bibliotheek, pakketpunt, buurtcentrum, gezondheidscentrum samenkomen.

21.

30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: • Begin 2026 ligt er dan ook een plan om te starten met de Johan Willem Frisostraat waar een fietsstraat wordt gemaakt. Toelichting In het mobiliteitsprogramma wordt hier ook specifiek naar verwezen waarbij nadrukkelijk de prioriteit komt te liggen op de fietser en voetganger en de auto steeds meer te gast is. Hier specifiek de combinatie zoeken met onderhoud en andere werkzaamheden, bijvoorbeeld Sperkhem in Sneek waar wordt gewerkt aan een wijkgerichte aanpak.

22.

We vragen dit jaar een specifieke uitkering van het Rijk aan voor het verbeteren van de verkeerveiligheid. Indicatoren/te behalen resultaat: • Begin 2026 is bekend hoeveel rijkssubsidie is toegekend. In combinatie met het mobiliteitsprogramma zijn keuzes gemaakt waar we de komende jaren mee aan de slag gaan. De nadruk ligt op aanpak onveilige situaties, bevorderen woningbouw en aanpak van de hoofdstructuur, combinatie rijkswegen en provinciale wegen. Toelichting • Begin 2026 is bekend hoeveel rijkssubsidie is toegekend. In combinatie met het mobiliteitsprogramma zijn keuzes gemaakt waar we de komende jaren mee aan de slag gaan. De nadruk ligt op een geconcentreerde aanpak van onveilige situaties, het bevorderen woningbouw en de aanpak van de hoofdstructuur. Dit vooral ook in combinatie met de rijkswegen en de provinciale wegen als onderdeel van de hoofdstructuur.

Pagina 42 van 85

23.

We gaan stimuleringsmaatregelingen en acties in zetten om inwoners meer op de fiets, wandelend of met het OV naar het werk of vrijetijdsactiviteiten te laten gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Dit zijn doorlopende acties. In combinatie met het nieuwe mobiliteitsprogramma welke voor 2026 is vastgesteld. Er komt een specifiek uitvoeringsprogramma in 2026 welke ook gericht is op het bevorderen van actieve mobiliteit (wandelen en fietsen) en gebruik OV. Voor deze zaken wordt ook samenwerking gezocht intern en extern. Toelichting Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. Actieve mobiliteit is breder dan alleen verkeer en ook gericht op gezondheid. Hier wordt samenwerking gezocht binnen en buiten het mobiliteitsbeleid. Er is de noodzaak om meer te bewegen in de openbare ruimte en daar willen we bij aansluiten bij de aanleg van bijvoorbeeld fietspaden. Grote bedrijven zijn ook verplicht om te komen met een plan hoe er minder co2 uitstoot is als gevolg van het reizen van de medewerkers. En wordt er samenwerking gezocht met provincie en ov bedrijven. Denk hierbij b.v. aan de regiodeal voor gezamenlijke acties.

24.

We realiseren minimaal 2 fietspaden de komende 4 jaar ten behoeve van de verkeersveiligheid woon-werk en school. Indicatoren/te behalen resultaat: • De fietsroute Tjerkwerd- Bolsward, de fietsroute Nijland en de fietsroute Sneek-Joure zijn uitgevoerd. Toelichting In het mobiliteitsprogramma volgen nieuwe routes en ook in combinatie met onderhoud volgen maatregelen. Bijvoorbeeld fietsstroken langs de Monumentwei zijn aangebracht en fietsstraat Johan Willem Frisostraat is in voorbereiding.

25.

We onderzoeken innovatieve OV alternatieven in kleine kernen (opstappers). Indicatoren/te behalen resultaat: • Onderdeel van beoogde regiodeal waarin bereikbaarheid en voorzieningen zijn gekoppeld. Aan de slag met alternatieve vormen van bereikbaarheid, hubs etc. We spannen ons in om de trein tussen Sneek en Stavoren vaker te laten rijden. Toelichting De uitkomsten van het onderzoek worden eind 2025 verwacht en begin 2026 bestuurlijk voorgelegd. Nu al is duidelijk dat er vervolg onderzoek en gesprek nodig is, omdat de maatregelen alleen op regionaal niveau gezamenlijk (provincie en andere gemeenten) kunnen worden genomen. De provincie Fryslân heeft hierin de regisserende functie.

26.

We gaan aan de slag met het herinrichten van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het gaat hier eerst om de binnensteden van Sneek en Bolsward. • Herinrichtingsplannen voor de binnensteden (gedeelten) van Sneek en Bolsward worden voorbereid en mogelijk (al) uitgevoerd. Voor Bolsward en Sneek zijn ook transferpunten in voorbereiding. • Begin 2026 is het parkeerterrein bij `T Oordje gereed. • Begin 2026 is het parkeerterrein bij het voormalige Flexaterrein Sneek klaar. • Herinrichting Bargefenne Bolsward en Oppenhuizerweg Sneek staat voor 2026 op de planning.

Pagina 43 van 85

Toelichting: We werken aan ruimte voor de actieve mobiliteit en vergroening. We werken aan het realiseren van HUBS (parkeerterreinen) aan het einde van de invalswegen van Sneek en Bolsward. Dit zorgt ervoor dat er minder zoekverkeer door de stadscentra gaat en er overstap mogelijk is op OV en/of deelmobiliteit. Begin 2026 is het parkeerterrein bij `t Oordje gereed en is het parkeerterrein bij het voormalige Flexaterrein klaar. De herinrichting Bargefenne en de Oppenhuizerweg staat voor 2026 bij de geplande werkzaamheden.Begin 2026 is het mobiliteitsprogramma vastgesteld en is er een concreet uitvoeringsprogramma voor de projecten van de komende jaren. 27.

We onderzoeken of fietsers voorrang kunnen krijgen op rotondes binnen de binnensteden. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het onderzoek is in 2025 afgerond. Vervolgonderzoek wordt in 2026 afgerond Toelichting Om de veiligheid van fietsers te verbeteren kijken we naar de mogelijkheid om fieters voorang te geven geven op rotondes in de binnensteden. Het initiële onderzoek is in 2025 afgerond. Echter is er vervolg onderzoek noodzakelijk dit is opgestart in combinatie met de provincie aangezien dit onderwerp lastig los bekeken kan worden en er minimaal regionale afstemming vereist is. De provincie heeft al een bepaalde regie functie aangaande verkeersveiligheid.

28.

We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: • Sneek is voor wat betreft de Singel autoluw en er is een plan gereed voor de herinrichting. • In Bolsward is er overeenstemming over gastvrij Bolsward met een uitvoeringsagenda welke ook zichtbaar is gekoppeld aan het mobiliteitsprogramma Toelichting: Om de verkeersveiligheid en de leefbaarheid van de stadscentra van Sneek en Bolsward te vergroten zetten we in op autoluw. Minder gemotoriseerd verkeer geeft ook ruimte voor de actieve mobiliteit en vergroening. We werken aan het realiseren van HUBS (parkeerterreinen) aan het einde van de invalswegen van Sneek en Bolsward. Dit zorgt ervoor dat er minder zoekverkeer door de stadscentra gaat en er overstap mogelijk is op OV en/of deelmobiliteit.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Leefomgeving

29.

We faciliteren de landbouwsector in de omslag naar een toekomstbestendige wijze van ondernemen. Het gesprek met de gebiedspartners in het landelijk gebied zetten we voort. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er is helderheid over de wijze waarop een gezamenlijke integrale en gebiedsgerichte Friese aanpak gestalte krijgt, in samenhang met landelijke kaders die in de plaats komen van de NPLG- (nationaal programma landelijk gebied) aanpak. • Wij hebben verdere stappen gezet als experimenteergemeente: de gemeente is op weg om koplopergebied (coalition of the willing) te worden. • We hebben meerdere stakeholdersoverleggen landelijk gebied SWF met diverse gebiedspartners, minimaal 4x per jaar. We benutten de specifieke gebiedskennis vanuit de landbouw om tot een werkbaar perspectief te komen. Met de stakeholders werken we aan onderdelen uit Ús PLG 2025. • Enkele concrete projecten uit het Ús PLG zijn verder uitgewerkt en tot uitvoering gebracht.

Pagina 44 van 85

Toelichting: • Dossiers rond de opgaven voor natuur, water en klimaat in het landelijk gebied, samen met de inzet op een toekomstbestendige landbouw, maken op landelijk en provinciaal niveau zeer beperkt voortgang. Het gesprek hierover met de provincie wordt provinciaal voortgezet. Samen met de VFG wordt een aanpak voorbereid om na de raadsverkiezingen (maart 2026) de afstemming over de landelijk gebied-aanpak binnen de VFGoverlegstructuur beter in de bedden. Het is nog onzeker hoe de aanpak van een nieuwe kabinet (na de TK-verkiezingen in oktober 2025) invloed zal hebben op het vervolg en hoe dit zich ook verhoudt tot de inzet van gemeenten na de raadsverkiezingen (maart 2026). • De aanpak in het veen (op basis van het Veenweideprogramma) is wel doorgezet en concentreert zich nu op de invulling van het Friese maatregelpakket Klimaat/veenweide (zie hierna). • Fries landbouwbeleid: In 2025 zijn provinciaal vastgesteld resp. de Beleidsbrief Landbouw Fryslân “Noflik buorkje yn Fryslân” (januari 2025) en de Uitvoeringsagenda Landbouw 2025– 2030 (juli 2025). Deels worden zaken opgepakt, maar ook hier geldt: alle onzekerheden rond de diverse vraagstukken vertragen de voortgang. Bijv. vanwege stilgelegde vergunningverlening (stikstof) of onzekerheid over financiering. • Ús PLG Súdwest-Fryslân. Na vaststelling in de raad (december 2024) zijn zaken opgepakt.

Dit in lijn met de Ús PLG Uitvoeringsagenda 2025. Opgenomen uitgangspunten (leidende principes) worden meegenomen in de overleggen met overheden en gebiedspartners. • Uitwerking met stakeholders (onderdeel Gebiedsderogatie). Mogelijkheden voor gebiedsgerichte bodemgestuurde balansbemesting zijn in 2025 verkend. O.a. de goede grondwaterkwaliteit in Súdwest-Fryslân kan hiervoor ruimte geven, maar vanuit het Rijk moet daarvoor dan wel ruimte worden gegeven. Omdat in Súdwest-Fryslân de landbouw grotendeels grondgebonden is (hoge graad van mestbenutting), wordt Súdwest-Fryslân sociaal economisch verhoudingsgewijs hard getroffen door het wegvallen van mestderogatie. Omdat het Rijk in 2025 heeft ingezet op een volledig herstel van de nationale derogatieaanpak, kwam een specifieke aanpak in Súdwest-Fryslân (of Noord-Nederland) nog niet concreet van de grond. Mogelijkerwijs verandert dit nu ‘Europa’ eind december 2025 Nederland heeft laten weten geen nieuwe derogatie toe te staan. Voor Ierland wordt onder voorwaarden wel derogatie toegestaan. Dit biedt wellicht ruimte om vanuit een samenwerking binnen Noord-Nederland (o.a. behoud grasland) nieuwe stappen te zetten. Súdwest-Fryslân is aangesloten bij deze verkenning. Meer specifiek voor Súdwest-Fryslân wordt o.a. ingezet op mestcompostering en de samenwerking tussen melkveehouderij- en akkerbouwbedrijven.

Het verdere gesprek met stakeholders vindt hierover plaats. • Diverse onderwerpen. Nieuwe gerechtelijke uitspraken (circa begin 2025) over stikstof vroegen versneld om actie. Vergunningverlening viel aanvullend stil. Er werd een ministeriele commissie in het leven geroepen die ondertussen eerste globale kaders heeft gegeven, maar aanvullende duidelijkheid is na de val van het kabinet komen stil te vallen. Hierover is informatie gegeven in de uitgebreide actieve info aan de raad (juli 2025). Verdere punten: o.a. legalisatie PAS-melders en -interimmers, problematiek bodem/water, CO2-vastlegging in veenbodem. Landelijke en provinciale kaders bieden hier vooralsnog weinig houvast. Mogelijkheden binnen SWF worden besproken met de partners binnen het SWF-stakeholdersoverleg en andere betrokkenen. 30.

We ondersteunen onze boeren om te experimenteren met nieuwe vormen van natuur-inclusieve landbouw. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het veenweide – en kleiweidegebied is een toename zichtbaar van het aantal projecten dat bijdraagt aan natuurinclusieve landbouw, o.a. op basis van experimenten rond het verhogen van peilen in het agrarische gebied. • Op basis van de Friese indeling van regio’s naar grondsoort is binnen resp. het veenweidegebied (Veenweideprogramma) en het kleiweidegebied (Greidhoeke Plus) meer duidelijkheid ontstaan over de te kiezen aanpak, wijze van samenwerking en rollen en verantwoordelijkheden van de Friese overheden. • Er is een overzicht van de initiatieven die we in 2025 verder gebracht hebben. Dit zijn onder meer initiatieven op het gebied van natuurinclusieve landbouw, korte keten, bioregio en

Pagina 45 van 85

blauw-groene dooradering. De initiatieven zijn zichtbaar een stap verder gekomen of gerealiseerd. Toelichting: • In het samenwerkingsverband Greidhoeke Plus is eind vorig jaar het programmaplan Bioregio vastgesteld door de bestuurders van de betrokken overheden. In de Bioregio wordt ingezet op lokaal en onbewerkt voedsel en worden producent en consument bij elkaar gebracht. In dit initiatief werken ondernemers, boeren, overheden en zorginstellingen samen. Hun doel is om de regio biologischer te maken en mensen gezonder te laten leven. In januari 2026 is voor de Bioregio een GLB aanvraag (onder Uitvoering gebiedsplan Fryslân) ingediend. Deze aanvraag is ingediend door een breed consortium van gebiedspartijen, met Avalon Foundation als penvoerder. Vanaf januari 2026 is een kwartiermaker actief voor de Bioregio, in opdracht van de gezamenlijke overheden. Hij is verantwoordelijk voor het opzetten van een uitvoeringsorganisatie en de governance. Op 4 maart 2026 vond de lancering van de Bioregio plaats in Baaium. Hierbij waren verscheidene betrokken partijen en bestuurders van de betrokken overheden aanwezig. Een mooie start van de Bioregio. • Agrarisch natuurbeheer. Het Rijk heeft voor 2026 € 500 miljoen extra middelen voor agrarisch natuurbeheer beschikbaar (structureel). Kansen die voor Súdwest-Fryslân kunnen worden benut zijn in voorbereiding. O.a.

de agrarische collectieven spelen hier een belangrijke rol (zie ook punt 32). 31.

Integrale gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor alle ontwikkelingen in het landelijk gebied. We gaan dit ook financieel mogelijk maken door o.a. in te zetten op transitie-fondsen (zowel EU als landelijk): Green Deal, Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het veenweidegebied is het gebiedsplan voor gebied Idzegea opgesteld. • De geleerde lessen uit het gebiedsproces Idzegea zijn vertaald naar concrete en haalbare stappen en worden benut in andere gebieden. Toelichting: •

32.

Gebiedscommissie Idzegea. (a) Planontwikkeling. Binnen het Veenweideprogramma wordt vanaf begin 2024 gewerkt aan een Gebiedsplan, waarvoor de periode 2024-2025 was aangegeven. O.a. speelt hier de inzet vanuit het Maatregelpakket Klimaat/veenweide (zie punt 33). Van belang is de mogelijke inzet van Compensatiesystematiek Veenweide (CSV); deze ligt al geruime tijd als concept voor een staatsteuntoets bij de EU. Er is een grondtafel ingericht (hoewel er nog steeds weinig zicht is op een substantiële grondmobiliteit). Er is een studiegroep jonge boeren in het gebied. In het eerste halfjaar van 2025 zijn meerdere analyses voor het gebied afgerond. De Gebiedscommissie werkt nu aan het visiedeel, met een analyse/aanpak van peilaanpassingen. Qua planning zal het Gebiedsplan vertragen, waardoor planvorming doorloopt in 2026 (of later). De commissie bereid een nieuwe planning voor. (b) Aanvragen GLB-subsidie. Vanaf begin 2025 zijn twee toegekende aanvragen GLB-subsidie in uitvoering (één gericht op extensiveren, de andere op het verhogen van het waterpeil).. Verder is de pilot Kruidenrijk grasland gestart (zie ook punt 37). Rapportage over de voortgang volgen. Een tegenvaller binnen het gebiedsproces in 2025 was het stopzetten van de HAKLAM-proef wegens onvoldoende draagvlak (o.a. onvoldoende middelen om knelpunten in het veld op te lossen).

De agrarische collectieven blijven we faciliteren. Indicatoren/te behalen resultaat: • De collectieven zijn aangehaakt bij het stakeholdersoverleg landelijk gebied SWF, meer specifiek via collectief Súdwestkust. Waar gewenst vindt ook afzonderlijk afstemming met de collectieven plaats. Gelet op hun belangrijke rol binnen het agrarisch natuurbeheer;

Pagina 46 van 85

vanaf 2026 komen hiervoor extra middelen beschikbaar. Ook vindt een doorontwikkeling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) plaats met een aanvullende inzet op duurzaamheid. Toelichting • • • • 33.

Gebiedspartners/stakeholders. Er is regelmatig overleg. O.a. gekoppeld aan consequenties wegvallen mestderogatie. Zie punt 29. Ús PLG. In de Uitvoeringsagenda 2025 is een verdere uitwerking van thema’s van de stakeholders opgenomen. Ook afgestemd op dynamiek actuele ontwikkelingen. Bijv. inzet bedrijfsgerichte doelsturing. Zie ook punt 29. Ondersteuning. De collectieven ondersteunen de deelnemers van de peilverhoging en/of extensivering in het kader van de GLB-subsidie (met name binnen gebiedsproces Idzegea). Zie ook punt 31. Inzet Rijksmiddelen. De extra inzet voor agrarisch natuurbeheer vanaf 2026 en daarna is in 2025 voorbereid (en is nog niet afgerond en loopt door in 2026).

We geven steun aan het weidevogelbeheer. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben enkele projecten voor weidevogelbeheer gefaciliteerd. • Provinciale monitoring van weidevogelbeleid is waar mogelijk doorvertaald naar het SWFgrondgebied met specifieke aandacht voor predatiebeleid. Toelichting • Aanvalsplan Grutto. Er vinden bespreking plaats over mogelijkheden en de aanpak in gebieden. O.a. gebied Idzegea is hiervoor in beeld (zie punt 31). • GLB-aanvraag verhogen peilen. Zie punt 31 gebied Idzegea, maar deels ook in ander gebieden. Rapportages over de voortgang en vervolgacties krijgen in 2026 een vervolg met o.a. verkenning van meekoppelmogelijkheid weidevogelbeheer. • De uitvoering van de pilot Kruidenrijk grasland is in 2025 gestart. Het stimuleren van meer kruidenrijkheid komt de biodiversiteit en dus ook de weidevogels ten goede. Rapportages hierover worden afgewacht. • Tussenevaluatie Nota Weidevogels. Provinciale Staten hebben in december 2025 de Tussenevaluatie vastgesteld. Aanbevelingen uit de evaluatie worden vanaf 2026 opgepakt.

34.

We zetten in op het gebruik van restwarmte en gebruik maken van geo- en aquathermie waar dit mogelijk. Indicatoren/te behalen resultaten • Aan het begin van 2026 ligt er een project (impactanalyse) voorstel voor de meest kansrijke kern. Onderdelen van dit project voorstel zijn o.a.: - Business case van het warmtenet; - bronnenmix vanuit een haalbare business case (warmteopwek icm netcongestie, warmtebuffering, restwarmte uit afvalwater (Aquathermie), (bio)gas etc.); - plan voor het warmtenet; - Actieve betrokkenheid van de inwoners en belangrijke stakeholders. Toelichting De Warmteatlas voor de provincie is gereed en wordt getoetst bij belangrijke lokale stakeholders. Vanuit de Regio Deal zijn meerdere onderzoeken gestart, onder andere naar restwarmte en Power-to-Heat toepassingen. Hierbij wordt warmtebuffering in combinatie met netcongestie onderzocht. Liander is hierbij aangesloten als een belangrijke partner. Inzichten uit Deense expertise over warmtebuffering met warmtepompen en elektrische boilers dragen bij aan een betere businesscase en oplossingen voor netcongestie. Deze inzichten worden verwerkt in het masterplan en later dit jaar in het Warmteprogramma.

Pagina 47 van 85

De samenwerking met woningcorporaties, huurdersbelangen en andere lokale partijen is verder versterkt. Woningcorporaties zijn actief betrokken bij de Warmtekaart, klankbordgroepen en project Confidence. Dit is essentieel voor de realisatie van lokale warmtenetten en de voortgang van het warmteprogramma. 35.

We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaten • Het masterplan voor de gemeente Súdwest-Fryslân, bestaande uit het warmteplan en de bronnenstrategie, wordt verder uitgewerkt. Het masterplan is input voor het nieuwe Warmteprogramma (vervolg TVW) welke eind 2026 moet zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Toelichting Er zijn gesprekken gevoerd met diverse Nederlandse publieke warmtebedrijven. Deze gesprekken waren gericht op het uitwisselen van kennis en informatie. Daarnaast op de borging van de toekomstbestendigheid van de statuten van het energiebedrijf en dat deze passen binnen de Wet collectieve warmte (WcW). In Q4 van 2025 is de WcW door de Eerste Kamer goedgekeurd. Met het passeren van de wet is het werk aan het Besluit collectieve warmte daadwerkelijk gestart. Vanuit SWF zijn hierover al meerdere gesprekken gevoerd om input te leveren. Verder wordt er gewerkt aan de verdere invulling van het warmtebedrijf, het masterplan en het warmteprogramma. De eerdere haalbaarheidsstudies en de ontwikkelingen uit de onderzoeken vanuit de Regio Deal warmteplanning zijn verwerkt in het masterplan. Het masterplan wordt Q2 2026 bestuurlijk verder op route wordt gebracht.

36.

We stimuleren zonnepanelen op daken van bedrijven, verenigingen en huizen. Indicatoren/te behalen resultaten • Eind 2026 hebben wij een beleidsnotitie opgesteld over de stand van zaken en aanpak van zonnepanelen per doelgroep. Toelichting In de beleidsnotitie wordt verder ingegaan op de verschillende doelgroepen van zonnepanelenbeleid zoals woningeigenaren, huurders, zakelijk en maatschappelijk vastgoed, verenigingen en energiecoöperaties. De opwek per doelgroep wordt in kaart gebracht. De nog onbenutte potentie van daken en andere multifunctionele “ruimte” wordt beschreven (zoals parkeerterreinen en geluidsschermen) met een beschrijving van knelpunten en kansen. Op basis van deze analyse formuleren we een aanpak per doelgroep die ook ingaat op actuele knelpunten (bijv. netcongestie). Hierbij maken we gebruik van de landelijke handreiking “Zon op Dak” en de handreiking “Zon op Objecten” en van kennis in ons netwerk met energiecoöperaties en bedrijven. In onze gemeente wordt al veel elektriciteit opgewekt met wind en zon. De notitie wordt daarom voorafgegaan door uitleg over het nut van zonnestroom in het energiesysteem en het nut voor inwoners/bedrijven. Expliciet wordt gekeken naar netcongestie aspecten en naar de wenselijkheid van ruimtegebruik door zonneparkjes en andere randvoorwaarden.

37.

Deze analyse wordt in samenhang gedaan met de Kadernota Energiebronnen, de uitwerking van de Friese Energievisie (via de FET), de nieuwe Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de ontwikkeling van het warmteprogramma. Gezien de hoeveelheid nog verder te ontwikkelen beleidsonderwerpen wordt in de loop van 2026 een prioritering gemaakt. We hebben de ambitie om in de toekomst een circulair ambachts-centrum te realiseren. Indicatoren/te behalen resultaat:

Pagina 48 van 85

•

•

De samenwerking tussen gemeentelijke milieustraten, kringloopwinkels en gelijksoortige commerciële initiatieven, sociale werkvoorzieningen en het onderwijs tot het hergebruiken, herbestemmen en repareren van afgedankte spullen wordt in de eerste helft van 2026 opgestart en zal in de tweede helft verder worden bestendigd. Het vernieuwen van de brenglocatie in Koudum wordt in 2026 gerealiseerd. Bij de vernieuwing wordt een voorportaal opgenomen, een essentiële schakel in een Circulair Ambachtsnetwerk.

Toelichting 35.

We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaten • Het masterplan voor de gemeente Súdwest-Fryslân, bestaande uit het warmteplan en de bronnenstrategie, wordt verder uitgewerkt. Het masterplan is input voor het nieuwe Warmteprogramma (vervolg TVW) welke eind 2026 moet zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Toelichting Er zijn gesprekken gevoerd met diverse Nederlandse publieke warmtebedrijven. Deze gesprekken waren gericht op het uitwisselen van kennis en informatie. Daarnaast op de borging van de toekomstbestendigheid van de statuten van het energiebedrijf en dat deze passen binnen de Wet collectieve warmte (WcW). In Q4 van 2025 is de WcW door de Eerste Kamer goedgekeurd. Met het passeren van de wet is het werk aan het Besluit collectieve warmte daadwerkelijk gestart. Vanuit SWF zijn hierover al meerdere gesprekken gevoerd om input te leveren. Verder wordt er gewerkt aan de verdere invulling van het warmtebedrijf, het masterplan en het warmteprogramma. De eerdere haalbaarheidsstudies en de ontwikkelingen uit de onderzoeken vanuit de Regio Deal warmteplanning zijn verwerkt in het masterplan. Het masterplan wordt Q2 2026 bestuurlijk verder op route wordt gebracht.

39.

Er komen fysieke punten om inwoners laagdrempeliger kennis te laten maken met duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaten • Er komt in de winter 2026 een isolatietoer door heel de gemeente; • De NIP subsidie loopt op schema qua aantallen aanvragen; • Er komt een Energiehuis op een fysieke locatie in Sneek. Toelichting: We willen zoveel mogelijk inwoners bereiken die recht hebben op de NIP subsidie. Hiervoor organiseren we een isolatietour door de hele gemeente. Hier krijgen inwoners informatie over hoe zij hun woning kunnen verduurzamen. Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met specifieke kenmerken per initiatief/kern. Zodra er actief in een wijk/kern sprake is van transitie naar een duurzame wijze van verwarmen, dan komt er een informatiepunt specifiek over dit alternatief. Zo is er In 2024 is al een informatiezuil over geothermie in De Tiid in Bolsward geplaatst en konden inwoners voorbeelden van een warmtenet/warmtesysteem op het Eiland in Sneek vinden. Ook zijn er slimme gidsen voor onze inwoners uitgebracht, die huis aan huis zijn bezorgd.

40.

We zetten ons in om de impact van netcongestie op onze woningbouw ambities, regionale economie en de energietransitie te minimaliseren. Indicatoren/te behalen resultaten • We vertalen de handelingsperspectieven uit de impactanalyse en de regioanalyse naar een aanpak netcongestie en voeren deze uit onder aansturing van een taskforce netcongestie. • We werken vanuit het Actieplan Friesland, in samenwerking met de netbeheerders, aan creatieve oplossingen en congestieverzachtende maatregelen;

Pagina 49 van 85

• • •

We halen op meer bedrijventerreinen de energiedata op en verkennen collectieve en individuele maatregelen om uiteindelijk samen over meer elektriciteit te beschikken (Regiodeal project “Bedrijventerrein aanpak”); We houden maandelijks gesprekken met Liander over de laatste ontwikkelingen in onze gemeente en de voortgang van het project NuLelie en betrekken hen vroegtijdig bij onze plannen; We zorgen voor gestroomlijnde interne processen als het gaat om het (ruimtelijk) faciliteren van de uitbreiding van het stroomnet, waaronder de uitvoering van NuLelie, de Buurtaanpak en de uitbreiding van nieuwe en bestaande transformatorhuisjes.

Toelichting Energiezekerheid is geen vanzelfsprekendheid meer. Door aanhoudende netcongestie en beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet staan de ontwikkeling van woningbouw, economische groei en de energietransitie onder druk. Deze realiteit vraagt om een andere manier van plannen, samenwerken en besluiten nemen. Om binnen deze omstandigheden toch zoveel mogelijk maatschappelijke opgaven te kunnen realiseren, is een regisseur netcongestie aangesteld. Deze regisseur zorgt voor de integrale verbinding tussen beleidsvelden, projecten en externe partners, en bewaakt dat maatregelen en keuzes in samenhang worden genomen. Vanuit de verschillende beleidsdomeinen is daarnaast een taskforce netcongestie opgericht, die gezamenlijk werkt aan een gebiedsgerichte en uitvoerbare aanpak. De gemeente werkt met een Aanpak Netcongestie met uitvoeringsagenda voor de komende drie jaar, waarin concrete acties zijn opgenomen om de gevolgen van netcongestie te beperken en toe te werken naar een toekomstbestendig energiesysteem. Door structureel en frequent in gesprek te zijn met Liander en Tennet houden we zicht op de laatste ontwikkelingen, knelpunten en kansen. Deze informatie wordt meegenomen in integrale beleidsadvisering en besluitvorming.

Tegelijkertijd zorgen we intern voor gestroomlijnde processen rondom het faciliteren van netuitbreidingen, zoals NuLelie, en de realisatie van nieuwe en bestaande transformatorhuisjes en nieuwe onderstations. Zo voorkomen we verdere vertraging en dragen we bij aan een robuust en toekomstbestendig energiesysteem voor onze gemeente.

Overige zaken (going concern) Ontwikkelingen brandstofprijzen In het 1e kwartaal van 2026 zien we de brandstofprijzen stijgen door de onrust in het MiddenOosten. Dit heeft invloed op de bestedingen in 2026. Afhankelijk van de ontwikkelingen bestaat het risico dat er overschrijdingen ontstaan op een aantal budgetten. In de tweede of derde rapportage verwachten we een prognose te kunnen geven. Pand Cultureel Kwartier Sneek: Dit betreft een vooraankondiging van een overschrijding ten laste van de bestemmingsreserve. Dit jaar is het vervangen van de geluidsinstallatie in het theater aan de orde. Op basis van de demarcatielijst zijn dit kosten van ‘intern groot onderhoud’ voor de gemeente. De eerste raming is dat de totale onderhoudskosten in 2026 ongeveer € 85.000 hoger uitvallen dan het beschikbare budget. Voor deze piekuitgaven in groot onderhoud is de bestemmingsreserve ingesteld. Het voorstel is om eerst de balans op te maken van alle noodzakelijke kosten. In derde bestuursrapportage komen we hier inhoudelijk op terug. Winterschade aan wegen De winterse omstandigheden hebben ook invloed op de kwaliteit van enkele wegen. Met name verouderde asfaltwegen hebben te leiden gehad. Een voorbeeld is de Stadsrondweg Sneek-noord. Daar zijn vanaf februari snelheidsbeperkende maatregelen genomen om de weg veilig en bereikbaar te houden.

Binnen de gemeente zijn nog een aantal wegen waar schade aan is ontstaan. Hevige schades zijn direct opgelost voor de korte termijn. Op den duur volgt groot onderhoud. Dit doen we planmatig. Pagina 50 van 85

Programma 3: Bestuur Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Bestuur

1.

Positionering van de gemeente. Indicatoren/te behalen resultaten: • Samen met onze samenwerkingspartners (VNG, SNN, R8, F4 en andere partners) zorgen wij voor een stevige positionering van Súdwest-Fryslân in Nederland. Wij zijn actief betrokken in onze netwerken en nodigen belangrijke stakeholders uit om onze gemeente te bezoeken. Dit betreft zowel provinciale, nationale als internationale stakeholders. Toelichting: Thema zorg/ziekenhuis: Op vrijdag 13 februari bezocht Tweede Kamerlid Harry Bevers het Antonius Ziekenhuis in Sneek. Ziekenhuis en gemeente hebben aangegeven dat zorg Dichtbij belangrijk is voor onze inwoners en dat een breed basisziekenhuis met acute zorg van grote toegevoegde waarde is voor de leefbaarheid in de regio; ‘het ziekenhuis van de toekomst staat in Sneek’. Op 12 maart 2026 vond de Dag voor het Ziekenhuis plaats. Dit werd georganiseerd vanuit de GRZ (gemeenten met een regionaal ziekenhuis). Gemeenteraadsleden van Súdwest-Fryslân hebben de ziekenhuismedewerkers van Antonius Ziekenhuis Sneek bedankt voor de zorg die zij iedere dag dichtbij bieden aan inwoners van deze regio. Aan het eind van de dag was een feestelijke afsluiting in Nieuwspoort (Den Haag) waar alle lokale initiatieven werden gebundeld. Onze burgemeester en wethouder Poelman waren daarbij aanwezig.

Thema Elke Regio Telt: Op 12 maart 2026 nam onze burgemeester deel aan een Rondetafelgesprek met de commissie Binnenlandse Zaken over Elke Regio Telt. De burgemeester heeft aan de hand van onze position paper aangegeven dat de investeringslogica die het Rijk nu hanteert voor bijvoorbeeld subsidieregelingen, negatief uitpakt voor de Regio’s en dat er structureel geld vanuit gemeentefonds nodig is in plaats van incidentele middelen. Als voorbeeld is daarbij Warm Heeg naar voren gebracht.

2.

Europese kennisdeling en Europese projecten. Indicatoren/te behalen resultaten: • Door Europees samen te werken hoeven we niet elke keer het wiel opnieuw uit te vinden. Europese samenwerking zorgt voor kennisdeling en voor vernieuwde inzichten en nieuwe werkwijzen. In 2026 zetten we hier als gemeente op in. Dit betekent dat we nieuwe projectvoorstellen indienen en nieuwe projecten gaan onderzoeken. Toelichting: We hebben gewerkt aan een vervolg op onze Confidence-samenwerking met Denemarken. Dit heeft geresulteerd in een LIFE-aanvraag waar u in december 2025 met een Actieve Informatie over bent geïnformeerd. Deze aanvraag is goed beoordeeld door het LIFE-programma, maar is door de grote concurrentie niet goedgekeurd. We onderzoeken of we de aanvraag in het derde kwartaal van 2026 kunnen herindienen of de aanvraag om kunnen vormen naar een andere Europese aanvraag. In september 2025 hebben we ook een HORIZON-aanvraag gedaan, namelijk ‘Harvest’ waarbij een Digital Twin in het landelijk gebied getest zou worden. Helaas is deze niet toegekend vanwege de enorme concurrentie in het HORIZON-programma.

Pagina 51 van 85

De gemeente is in het eerste kwartaal benaderd voor een EFRO-aanvraag (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling) rondom het thema netcongestie. De verwachting is dat we daar in Q3 een beoordeling van krijgen vanuit SNN. Verder onderzoeken we een subsidieaanvraag op het thema ‘Weerbare Mienskippen’ in het programma European Urban Initiative, of we willen participeren in een Europese aanvraag rondom mobiliteitshubs en kijken we naar de mogelijkheden voor een Europese aanvraag bij het thema Elektrisch Varen wat aansluit bij onze Regiodeal. 3.

Lokale Democratie & inwonersparticipatie. Indicatoren/te behalen resultaten • De participatieverordening en bijbehorende visie op inwonersparticipatie publiceren; • De (digitale) participatie en communicatie mogelijkheden per gebiedsagenda vergroten; • De leerlijn Jeugd & Democratie versterken; • Samenwerken met de raad in de raadswerkgroep Versterken Lokale Democratie; • We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur Toelichting Als college hebben we ingestemd met de visie op inwonersparticipatie en participatieverordening en naar verwachting kan de gemeenteraad hier in de zomer over besluiten. In navolging daarvan zal er een uitvoeringsagenda worden gemaakt met o.a. bovenstaande indicatoren als uitgangspunten en doelen. We onderzoeken de mogelijkheden tot digitale participatie, waarbij we verschillende manieren waarop inwoners en ondernemers kunnen meedenken en -doen vergroten. Er wordt al geëxperimenteerd met digitale participatie en communicatie bij het project ‘de Nieuwe Singel’ Vanuit de leerlijn Jeugd en Democratie wordt de samenwerking met de Kleine Ambassade en Tienskip steviger neergezet door o.a. het opstellen van overeenkomsten. Ook verbeteren we onze samenwerking met deze partijen en de ambtelijke processen rondom dit onderwerp.

We bouwen naar een stevige basis, waar vanuit we verder werken naar een structurele plek voor de stem van jeugd en jongeren in gemeentelijke besluitvorming. De werkgroep ‘Versterken Lokale Democratie’ stond in dit eerste kwartaal op een lager pitje met het oog op de verkiezingen. Wanneer er in de nieuwe raadsperiode opnieuw een werkgroep ‘Versterken Lokale Democratie’ wordt opgezet, continueren we deze samenwerking.

4.

Uitvoeren Regiodeal Zuidwest-Friesland. Indicatoren/te behalen resultaten • Uitvoering regiodeal loopt. Het Uitvoeringsprogramma is hiervoor het kader. Toelichting De uitvoering van het programmaplan regiodeal loopt. Steeds meer van de projecten zijn of worden opgestart. Er is in het eerste kwartaal 2026 een nieuw programmaplan voor het komende jaar opgesteld. De bestuurlijke afspraak is dat de colleges jaarlijks het programmaplan herijken en waar nodig wijzigen/ aanscherpen. De raad wordt hierover volgens afspraak nog actief over geïnformeerd.

Pagina 52 van 85

5.

Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de Stedelijke Zone (Sneek en Bolsward) en het Landelijk Gebied (IJsselmeergebied-Wadden, Merengebied, Greidhoeke en Lege Geaën). De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Indicatoren/te behalen resultaten • Opstellen gebiedsagenda’s Bolsward, Sneek, IJsselmeergebied-Wadden Merengebied, Greidhoeke en Lege Geaën. • Integrale aanpak in gebieden zoals wijkaanpak Sperkhem. Visie Binnenstad Sneek, Spoorzone-Veemarktterrein, programma IJsselmeerkust.Verstedelijkingstrategie F4 uitwerken. • Gebiedsagenda Zuidwest-Friesland uitvoeren o Regiodeal o Programma IJsselmeerkust • De inzet op stevige gebiedsgerichte agenda’s gaat samen met gedeelde financiering vanuit Ontwikkelfonds en partners. Toelichting Bolsward De gezamenlijke agenda voor de Binnenstad Bolsward is in maart definitief vastgesteld door het college op basis van aanvullende input vanuit de gemeente en inwoners, ondernemers en werkgroepen uit Bolsward (hierover is de raad met een Actieve Informatie in november 2025 geïnformeerd). De uitwerking en financiële onderbouwing volgt in latere fases. De agenda brengt bestaande beleidslijnen vanuit verschillende disciplines samen in één samenhangend kader. De agenda vormt de basis voor de ontwikkeling van een gastvrije binnenstad Bolsward.

Sneek In Sneek werken we aan de uitvoering van de Ruimtelijke Strategie Sneek in samenhang met de Sociale Koers. De sleutelgebieden zoals die in de Ruimtelijke Strategie zijn benoemd bepalen deels de prioritering in de algehele aanpak. Zo zijn we in Q1 met diverse projecten gestart die veelal in een verkennende fase zijn, afhankelijk van de fase van het project in samenwerking met bewoners en ondernemers. Deze projecten zijn de integrale wijkaanpak Sperkhem, actieagenda binnenstad Sneek, ontwikkeling Spoorzone-Veemarkt, ontwikkeling voormalig azcterrein Noorderhoek en wijkcentrum De Spil in Tinga. In Q2 verwachten we de raad daar verder over te kunnen informeren. In januari heeft het college het besluit genomen tot het verder uitwerken van de inrichting van de Oppenhuizerweg en de locatie van de rotonde. Hierbij hebben we benadrukt dat deze uitwerking in nauwe samenwerking met omwonenden gebeurt. In februari zijn met omwonenden hierover gesprekken gevoerd. Met voetbalvereniging ONS zijn in januari, februari en maart meerdere gesprekken gevoerd. Hierin is door ONS duidelijkheid gegeven over hun wensen ten aanzien van de ontwikkeling van ONS en aanpalende functies en sporten. In januari en februari is op basis van deze wensen een ruimtelijke studie uitgevoerd van de inpasbaarheid in het Zuidersportpark.

Het college ziet conform de Ruimtelijke Strategie Sneek een belangrijke sportieve en sociale functie van ONS voor de wijk Sperkhem. De ruimtelijke mogelijkheden zijn in maart in een gesprek gepresenteerd aan het bestuur van ONS. ONS heeft dit in beraad. In maart hebben gesprekken plaatsgevonden met wijkplatform Sperkhem ter voorbereiding op de integrale wijkaanpak. Begin maart heeft het college ingestemd met de aanpak om te komen tot een visie op de huisvesting van het voortgezet onderwijs in Sneek. De raad is hierover met een Actieve Informatie in maart geïnformeerd. IJsselmeergebied-Wadden Merengebied De uitvoering van de strekdam in Workum is in maart gestart evenals de erosiemaatregelen in de Workumerwaard. Het doel is het versterken, verbeteren en verfraaien van de Friese kust in de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ). De onderdelen uit VFIJ zijn opgenomen in

Pagina 53 van 85

het programma Friese IJsselmeerkust waarbij de gemeenten Súdwest-Fryslân en de Fryske Marren, het Wetterskip en de provincie Fryslân samenwerken in een uitvoeringsprogramma. Begin maart is het startsein voor het project Stadspark Workum gegeven waarbij het park een opwaardering krijgt. De uitvoering van het project Stadspark Workum valt onder de Regiodeal. 6.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaten • We creëren duidelijkheid over de beoogde opbrengsten en effecten vanuit de faciliterende rol die de gemeente heeft i.r.t. waterstof. Toelichting Er zijn zeven marktpartijen geïnteresseerd om een waterstoffabriek in Bolsward te bouwen. Essent heeft eind 2025 aangegeven dat zij de kartrekker wil zijn van dit project en start gesprekken op met de afnemers. Daarnaast werken ze aan het vormen van een consortium. De gemeente neemt een faciliterende rol in voor de waterstoffabriek in Bolsward. De gemeente vervult haar rol door regelmatig af te stemmen met de kartrekker en geïnteresseerde partijen te benaderen om deel te nemen aan het waterstofconsortium. Met deze partijen is eerder contact geweest tijdens de onderzoeksfase. Verder worden belangrijke momenten binnen het project door de gemeente onder de aandacht gebracht. Zo is op 12 maart, bij de Hydrogen Cross Border Conference, energiestad Bolsward gepresenteerd. Bovenstaande heeft ertoe geleid dat SWF nu deelnemer is in het project PIOENNIERS waarvoor een subsidie aanvraag voor het EFRO-fonds is ingediend. Eind maart/ begin april 2026 wordt duidelijk of de subsidieaanvraag is gehonoreerd.

7.

We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaten • We werken in 2026 aan de uitvoering van de regiodeal. Hiermee koppelen we middelen vanuit de regio aan middelen en inzet vanuit het Rijk. • We werken aan diverse projecten binnen de regiodeal Zuidwest-Friesland waarmee we rijksmiddelen koppelen aan onze eigen middelen. • Er worden onder de vlag van Leader diverse projecten uitgevoerd waarmee we gemeentelijke middelen koppelen aan Europese en provinciale middelen. Toelichting Voor de toelichting Regiodeal verwijzen we ook naar actiepunt 4. De eerste projecten die mede mogelijk worden gemaakt krijgen vorm. Zo starten we onder meer met de herinrichting van het stadspark in Workum en kan de aanleg van een kunstgrasveld in Bolsward als onderdeel van het bredere plan Hart van Bolsward starten. De uitvoering van diverse leaderprojecten in onze gemeente loopt. Het gaat bij Leader om projecten vanuit de Mienskip die bijdragen aan de brede leefbaarheid. College en raad worden met regelmaat geïnformeerd over de projecten en de voortgang.

8.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaten We geven raadsleden meer grip geven op de programmabegroting door: • het smarter formuleren van doelstellingen; • het zoveel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren/te behalen resultaat. We ondersteunen de raadsleden bij de behandeling van de programmabegroting door: • een snelle beantwoording van technische vragen;

Pagina 54 van 85

• •

een technische uitleg over de programmabegroting (via een kennissessie); Continu evalueren van alle producten van de Planning & Control Cyclus, samen met de Audit Commissie.

Toelichting In de Programmabegroting zijn actiepunten opgenomen uit het Coalitieakkoord. Per actiepunt zijn er “indicatoren/te behalen resultaat” opgenomen, zodat de raad weet waar in de begroting op wordt ingezet. Over de actiepunten rapporteren we via bestuursrapportages, zodat de raad de uitvoering gedurende het jaar kan volgen. Met de auditcommissie zijn afspraken gemaakt over het continu evalueren van de Planning & Control producten. Alles met als doel om de Raad optimaal te informeren zodat zij haar rol goed kan uitoefenen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dienstverlening

9.

Onze dienstverlening wordt als persoonlijk ervaren. De contactmogelijkheden sluiten aan op de behoefte van onze inwoners en ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaten • Een verbeterde dienstverlening, die aantoonbaar aansluit op de behoeften van onze inwoners en ondernemers. • Onze klantcontactkanalen1 zijn vanuit het klantperspectief ingericht en waar mogelijk maken we de dienstverlening op de kanalen persoonlijk voor inwoners en ondernemers. Toelichting We verbeteren het contact met inwoners en ondernemers, door de klantcontactkanalen beter op elkaar af te stemmen. We haken hiervoor aan op het landelijke initiatief ‘Omnichannel’ vanuit de VNG. Vanuit de Omnichannel strategie zijn we gestart met het voorbereiden van klantreizen waarmee we dit jaar starten. Hiermee brengen we per proces in kaart welke reis de inwoner of ondernemer doorloopt in de dienstverlening. We doen dit samen met inwoners en ondernemers. Hieruit volgen inzichten hoe de klantreis geoptimaliseerd kan worden, zodat deze persoonlijker, toegankelijker en gebruiksvriendelijker is.

10.

De behoeften en verwachtingen van onze inwoners en ondernemers staan centraal. Indicatoren/te behalen resultaten • Onze digitale dienstverleningskanalen zijn gebruiksvriendelijk en afgestemd op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners en ondernemers. Toelichting We werken aan een implementatieplan voor dienstverlening. Onderdelen hiervan zijn een integraal klantbeeld, klantreizen en proactieve statusupdates. Ons doel blijft een consistente en gebruiksvriendelijke ervaring voor elke inwoner en ondernemer, ongeacht het gekozen contactkanaal. De e-dienst aangifte overlijden en e-dienst Huwelijk en Partnerschap lanceren we in het tweede kwartaal van 2026.

1 Klantcontactkanalen zijn de manieren waarop wij communiceren met onze inwoners en ondernemers. Dit kan variëren van

traditionele methoden zoals telefoon en e-mail, tot meer moderne kanalen zoals live chat, social media en WhatsApp.

Pagina 55 van 85

11.

We hebben begrijpelijke en (digitale) toegankelijke dienstverlening ingericht. We sluiten niemand uit en testen onze communicatie vanuit inwonersperspectief. Indicatoren/te behalen resultaten • We zorgen voor (digitale) toegankelijke dienstverlening; • We zetten actief in op begrijpelijke communicatie. Toelichting De gemeentelijke website wordt stapsgewijs verbeterd, zodat inwoners informatie snel kunnen vinden en begrijpen. In Q1 is gestart met de doorontwikkeling van de gemeentelijke website en een projectplan opgesteld. In het komende kwartaal starten we met de gefaseerde uitvoering, volgens een stapsgewijze aanpak vergelijkbaar met de eerdere doorontwikkeling van www.werkenbijsudwestfryslan.nl die in Q1 is gelanceerd. We (her)schrijven brieven in helder Nederlands, met extra aandacht voor laaggeletterden. In Q1 is hier extra aandacht aan besteed via een interne campagne, gericht op bewustwording en het verbeteren van schrijfvaardigheden van collega’s. We testen onze brieven en teksten vanuit de doelgroep om inzicht te krijgen in de begrijpelijkheid ervan. Dit blijft onderdeel van onze werkwijze. We hebben daarvoor bijna 70 inwoners in ons testpanel. In Q1 hebben we een uitnodiging voor een inloopbijeenkomst over een woningbouwproject naar het testpanel gestuurd. Daarop kwamen maar liefst 40 reacties binnen.

Een mooie hoge respons, dat maar al te goed laat zien dat inwoners het ontzettend belangrijk vinden dat onze gemeente begrijpelijk communiceert. Het wordt ook gewaardeerd dat we hen om feedback vragen. De algemene indruk: het testpanel is vrij positief over de brief, men snapt wat er staat, maar geven ook concrete verbeterpunten voor de brief. Top 4 verbeterpunten die het panel het meest noemt: 1. De brief mag korter; 2. Gebruik eenvoudige taal en kortere zinnen (B1) voor betere leesbaarheid; 3. Veel inwoners hebben een voorkeur voor de “u”-vorm boven “je”; 4. Logischere structuur: uitnodiging eerder, informatie overzichtelijker geordend. Op basis van de feedback is de brief aangepast, de nieuwe versie delen we in april met het testpanel.

12.

De ‘mens’ staat centraal in onze dienstverlening. We denken vanuit de doelgroep, zijn proactief in onze dienstverlening en staan naast onze inwoners en ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaten • Vraagstukken vanuit de samenleving halen we sneller op en handelen we integraal af. • Inwoners en ondernemers krijgen vaker automatisch waar zij recht op hebben, zonder dat zij daarvoor een aanvraag bij de gemeente hoeven te doen. Toelichting De evaluaties naar SWF Tichtby en de Sociaal Raadsvrouw zijn in 2025 afgerond. De raad is hierover in februari 2026 geïnformeerd met een Actieve Informatie. De bevindingen uit het onderzoek worden vertaald naar een concreet plan van aanpak. Zo worden de doelen en prestaties verder geoperationaliseerd, om de doeltreffendheid en impact te monitoren en te vergroten.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Veiligheid

13.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen.

Pagina 56 van 85

Indicatoren/te behalen resultaat: • We richten ons op diverse zaken betreffende de volgende onderdelen: o Ondermijning o Zorg en Veiligheid o Veilige Wijken en Kernen o Digitale Veiligheid Toelichting: Volledige inzetbaarheid vanuit Team Handhaving is een opgave gezien de huidige bezetting. In Q1 is de inzet vanuit Team Handhaving voornamelijk gericht op het uitvoeren van reguliere taken. Door deze focus is er beperkte ruimte voor autonome ontwikkelingen en eigen initiatieven. Hierdoor blijft de mogelijkheid om in te spelen op nieuwe uitdagingen of innovatieve werkwijzen relatief klein. Het Bibob beleid is geactualiseerd en uitgebreid naar omgevingsvergunningen, omgevingsplanactiviteiten, subsidies, vastgoedtransacties en overheidsopdrachten. Dit nieuwe beleid is in februari 2026 door het college vastgesteld. Q1 stond in het teken van kennisdeling en bewustwording bij de teams die in eerste instantie met de Bibob te maken krijgen en het implementeren van de Bibob toets in de bestaande processen. Met het RIEC en de provincie werken we samen om processen als milieuvergunningen af te stemmen met de FUMO. en de invoering van de Bibob-toets bij zorgcontracten.

Overige zaken (going concern) Accountantskosten De eindcontrole voor de jaarrekening 2025 zal in het eerste half jaar van 2026 plaatsvinden. Het is nu al duidelijk dat de externe controlekosten (de accountantskosten) zullen stijgen enerzijds door de indexering (inflatie), maar anderzijds vooral door het jaarlijks nog steeds toenemende aantal specifieke uitkeringen. Bij elke specifieke uitkering hoort namelijk een eigen set aan regels en voorschriften en een externe accountantscontrole aan de hand van een door het Rijk vastgesteld normenkader. De accountantskosten zullen daardoor op basis van de huidige inschatting leiden tot circa € 50.000 kosten boven het begrote bedrag. Tussenstand onrechtmatigheden aanbestedingen 2026 Er is met de gemeenteraad afgesproken dat in de bestuursrapportages periodiek wordt gerapporteerd over de verwachte onrechtmatigheden ten gevolge van inkoop en aanbestedingen die niet voldoen aan Europese wet- en regelgeving. Inhuur personeel Door de krapte op de arbeidsmarkt is het soms lastiger om aan nieuw personeel te komen. Hiervoor worden vakspecialist ingehuurd. Dit is iets waar alle gemeenten mee te maken hebben. Omdat het werk wel door moet gaan en de kwaliteit op orde moet blijven.

In onderstaand overzicht is ook de inhuur opgenomen van bijzondere werkzaamheden die de reguliere taken overstijgen, zoals bijvoorbeeld inhuur ten behoeve van de opvang van Oekraïners. Dit verklaart bijvoorbeeld het hoge bedrag aan inhuur bij team Ondersteuning van de keten Sociaal Domein. Voornemens om een deel van het personeel wat ingehuurd wordt in dienst te nemen, inmiddels is dit voor enkele al van toepassing. Bij de inhuur waar dit nog speelt (inhuur die we graag bij ons in dienst zouden willen hebben), is men actief bezig om deze in dienst te krijgen bij afloop contract. Op de volgende pagina treft u een overzicht aan van inhuur tot boekingsdatum 31 maart 2026.

Pagina 57 van 85

Financieel overzicht inhuur Keten Bedrijfsvoeren

Afdeling Bestuurszaken DIA Facilitair Financien I&A Juridische- en Veiligheidszaken Centraal Directie - algemeen Klantencontacten Burgerzaken Communicatie Klantcontactcentrum - KCC Omgeving Omgeving - Gebiedsontwikkeling Omgeving - Klimaat en Economie Omgeving - Ondersteuning en Advies Omgeving - Projecten Omgeving - Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit Strategie en Programma's Vergunningen Ontwikkelen Strategie en Programma's Openbare Ruimte Groen Schoon Vastgoed Water

Soort

Bedrag 32.171 46.315 5.741 26.897 37.233 60.000 35.644 27.667 686 96.784 165.376 41.650 12.248 7.700 11.760

Seizoenskrachten WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten

Seizoenskrachten bruggen en havens Sociaal Domein

Wegen Beleid Sociaal Domein Cultuur en sport GT Bolsward/Buitengebied GT CT/Particpatie GT Sneek Intergraal Beheer SD Ondersteuning Opvang en integratie SD - overhead

Eindtotaal

Keten Afdeling Openbare Ruimte Groen Schoon Water

Totale inhuur t/m Q1 2026

1.973.054

Soort Seizoenskrachten WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten Seizoenskrachten bruggen en havens

Bedrag 86.081 25.973 42.408 59.286 213.748

Totale inhuur t/m Q1 2026 exclusief seizoenskrachten

1.759.307

Eindtotaal

Pagina 58 van 85

8.679 177.622 57.018 86.081 25.973 42.408 10.067 25.330 59.286 20.600 163.278 56.419 55.840 33.448 153.135 108.411 19.750 261.839 1.973.054

Overzichten Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen

1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • De inkomsten uit Nij Hiddum Houw te begroten als algemene inkomst. Toelichting: De inkomsten van Nij Hiddum Houw (gemiddeld € 400.000) zijn als algemene dekking opgenomen in de begroting. Daarmee komen de inkomsten ten goede aan de gehele gemeente.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: • In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de OZB met 2,7%. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing is er voor gekozen om de kosten voor straatreiniging niet toe te rekenen. Alleen de reguliere kostenstijgingen zijn doorberekend in de heffing. Dit heeft er toe geleid dat de kostendekkendheid is gedaald van 100% naar 98% voor de afvalstoffenheffing en naar 97% voor de rioolheffing. Toelichting: De voorgesteld extra verhoging woonlasten is tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2026 geamendeerd waarbij alleen een inflatiecorrectie is toegepast. De consequenties rondom de kostendekkendheid zullen nader in beeld worden gebracht in het proces voor de Programmabegroting 2027.

3.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een structureel sluitende begroting. • Een stand van de algemene reserve boven het minimale niveau van het weerstandsvermogen.

Pagina 59 van 85

Toelichting: Er wordt volop gewerkt aan de uitvoering van de kansrijke sporen om te komen tot een sluitende begroting. Afwijkingen worden gerapporteerd in de bestuursrapportages. Wij blijven aandacht houden voor een gedegen Algemene Reserve met een voldoende omvang. Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Overhead

4.

De gemeente stelt een voorbeeld door een goede en inclusieve werkgever te zijn met stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden, trainees op generieke en specialistische functies en door het aantrekken van zij-instromers voor moeilijk vervulbare vacatures. Zij zet zich in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben een herkenbaar werkgeversmerk ontwikkeld en gelanceerd, zichtbaar op een nieuwe ‘werken bij’-pagina. • Er is een structureel campusprogramma ingericht met ten minste 20 stagiairs en 7 vak talenten (trainees) per jaar. • Data-gedreven wervingscampagnes leveren een jaarlijkse instroom van minimaal 20% nieuwe medewerkers op moeilijk vervulbare functies, met meetbare resultaten op zichtbaarheid en conversie. • Het Leerhuis verzorgt activiteiten voor alle werknemers van SWF. Toelichting: Het werkgeversmerk van de gemeente Súdwest-Fryslân is versterkt door de lancering van onze vernieuwde ‘Werken bij’-website (https://werkenbij.sudwestfryslan.nl) en een gerichte arbeidsmarktcampagne. De nieuwe pagina wordt inmiddels drie keer vaker bezocht dan de vorige. Daarnaast is het aantal impressies, likes en reacties op LinkedIn met ruim 30% gestegen, wat duidt op een grotere online zichtbaarheid. Het campusprogramma is verder ingericht.

In Q1 zijn 20 stagiairs aangenomen en is het Vaktalentenprogramma gestart met 11 deelnemers. Door meer gerichte aandacht voor het werving- en selectieproces is de vervulgraad van vacatures gestegen naar ruim 80% (voorheen circa 56%). Daarnaast neemt het aantal teruggetrokken vacatures af, wat wijst op een betere match tussen vacatures en kandidaten, zowel binnen de organisatie als op de arbeidsmarkt.

5.

Verdere inzet van data om daarmee innovatieve antwoorden te bieden op complexe vraagstukken in de samenleving. Indicatoren/te behalen resultaat: • We willen de datakwaliteit verbeteren, de informatiehuishouding op orde hebben en processen verbeteren. Toelichting: In het eerste kwartaal van 2026 is conform plan doorgewerkt aan het versterken van de basis voor het gebruik van data binnen de organisatie. Daarbij is gewerkt aan de beleidsmatige basis, onder meer via de datastrategie, de verdere uitwerking van het bewaarbeleid en het Artificiële Intelligentie (AI)-beleid. Met een Actieve Informatie is de raad begin maart 2026 geïnformeerd over het AI-beleid van onze gemeente. De organisatorische basis om het bewaarbeleid uit te werken en te borgen is verder op orde gebracht, hierover is de raad half februari 2026 met een Actieve Informatie geïnformeerd. Daarmee zijn in deze periode stappen gezet in het verbeteren van datakwaliteit, informatiehuishouding en processen. Ook blijft aandacht bestaan voor eigenaarschap en voor samenwerking op regionaal niveau. Zo worden de voorwaarden versterkt om data zorgvuldig, verantwoord en bruikbaar in te zetten bij complexe maatschappelijke vraagstukken.

Pagina 60 van 85

6.

Huisvesting buitendienst. Indicatoren/te behalen resultaat: • Oplevering van de centrale huisvesting buitendienst 3 e kwartaal 2026. Toelichting: Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 8 (Ontwikkelfonds en overige projecten).