Bijlage 1. Bestuursrapportage april, mei, juni 2025

45

We zetten ons in om de impact van netcongestie op onze woningbouw ambities, regionale economie en de energietransitie te minimaliseren. Hiervoor werken we samen met de netbeheerders, andere Friese overheden (o.a. via de FET) en lokale initiatiefnemers zoals ondernemers en ontwikkelaars. Indicatoren/te behalen resultaten • We vertalen de handelingsperspectieven uit de impactanalyse en de regioanalyse naar een aanpak netcongestie en voeren deze uit; • We werken vanuit het Actieplan Friesland, in samenwerking met de netbeheerders, aan creatieve oplossingen en congestieverzachtende maatregelen; • We halen op meer bedrijventerreinen de energiedata op en verkennen collectieve en individuele maatregelen om uiteindelijk samen over meer elektriciteit te beschikken (Regiodeal project “Bedrijventerrein aanpak”); • We houden maandelijks gesprekken met Liander over de laatste ontwikkelingen in onze gemeente en de voortgang van het project NuLelie en betrekken hen vroegtijdig bij onze plannen; • We zorgen voor gestroomlijnde interne processen als het gaat om het (ruimtelijk) faciliteren van de uitbreiding van het stroomnet, waaronder de uitvoering van NuLelie, de Buurtaanpak en de uitbreiding van nieuwe en bestaande transformatorhuisjes.

Pagina 56 van 95

Toelichting: Door de in 2024 aangekondigde vertraging van het netverzwaringsprogramma NuLelie van Liander hebben we te maken met een veranderde werkelijkheid: de komende 10-15 jaar blijven we te maken hebben met netcongestie en beperkte stroomcapaciteit. Energiebeschikbaarheid is geen vanzelfsprekendheid meer. Dit heeft invloed op de realiseerbaarheid van projecten op met name de beleidsterreinen economie, wonen en de energietransitie. Als gemeente zijn we niet in de positie om de netcongestie op te lossen, dit is aan de netbeheerder. Binnen deze context zoeken we naar oplossingen om ontwikkelingen op de genoemde beleidsterreinen toch zoveel mogelijk te kunnen realiseren. Zo zetten we onder andere in op netbewust bouwen, energiemanagement bij grootverbruikers en onderzoek naar collectieve contractvormen en energievoorzieningen op bedrijventerreinen. Door regelmatig en structureel in gesprek te zijn met de netbeheerders houden we grip op planning en realiseerbaarheid, wat wordt meegenomen in integrale beleidsadvisering en besluitvorming. Vanuit onze rol als vergunningverlener werken we eveneens intensief samen met de netbeheerder, om ervoor te zorgen dat de verzwaring van het net geen verdere vertraging oploopt.

Overige zaken (going concern) Voortgang inzet waterstewards vaarseizoen 2025 Door de stremming van de brug bij Uitwellingerga geldt een omleidingsroute voor scheepvaart hoger dan 7,1 meter. De omleidingsroute gaat onder andere door het centrum van Sneek. Door de verwachte extra drukte op het water heeft de gemeente in overleg met Rijkswaterstaat waterstewards ingehuurd om het vaarseizoen. Deze waterstewards moeten de scheepvaart op een goede manier begeleiden om ook de overlast voor wegverkeer zoveel mogelijk te beperken. De eerste periode is goed verlopen. De waterstewards worden ingezet op momenten dat het nodig is, zoals tijdens Hemelvaart en Pinksteren. Buiten de weekenden om blijken de waterstewards nog niet altijd nodig. De kosten voor de waterstewards worden geraamd op zo’n € 200.000 tot € 250.000. Deze kosten worden zoveel mogelijk verhaald op Rijkswaterstaat. Naar verwachting zal dat voor 50% lukken waardoor aanvullende dekking moet worden gezocht voor € 100.000 tot € 125.000. In de volgende rapportage zullen we u verder informeren. Bijkomende kosten als cameratoezicht en aanpassingen in bewegwijzering worden geschat op € 80.000. Deze kosten worden volledig vergoed door Rijkswaterstaat. Fietspad Sneek-Joure Het project Fietspad Sneek–Joure is inmiddels nagenoeg afgerond.

Het totale investeringskrediet was geraamd op €1.250.000, waarvan de helft zou worden gefinancierd door de provincie. Naar verwachting wordt binnen het project een voordeel van circa €200.000 gerealiseerd. Dit komt doordat de lengte van het aan te brengen fietspad is ingekort. In eerste instantie zou het fietspad worden vernieuwd vanaf de rotonde Lorenzstraat tot aan de gemeentegrens (De Fryske Marren). Op basis hiervan is destijds het benodigde krediet (inclusief subsidie) beschikbaar gesteld. Door wijziging van de scope is het fietspad vernieuwd vanaf de brug over de Broeresloot tot aan de gemeentegrens (de Fryske Marren). Door de lagere kosten wordt ook de provinciale bijdrage lager. Deze valt €100.000 lager uit dan oorspronkelijk geraamd. Sneek – aanpassen milieustraat Wetterskipdyk Het project Milieustraat Wetterskipdyk is succesvol afgerond. Het totale investeringskrediet was vastgesteld op € 1.500.000. De uiteindelijke kosten blijven € 100.000 onder dit budget.

Pagina 57 van 95

4. Programma 3: Bestuur Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Bestuur

1.

Als 90.000+ gemeente vinden we het belangrijk om samen te werken en ons te positioneren in netwerken. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken de inzet van onze deelname aan netwerken, zoals SNN en R8. Daarnaast onderzoeken we of het mogelijk is om aan te sluiten bij Europese netwerken op bepaalde thema’s. Toelichting: Er zijn verschillende samenwerkingsverbanden waar we als gemeente in samenwerken. Samenwerkingsverband Noord Nederland werkt op dit moment met een gemeenschappelijke regeling waar de drie provincies eigenaar van zijn. Om ook een formele functie aan de gemeenten te geven is er een SOK opgesteld. Provincie Fryslân heeft begin juni laten weten deze SOK niet te ondertekenen. Daarnaast heeft de provincie Fryslân ook laten weten niet meer formeel samen te werken in de Noordelijke lobby. De gevolgen van dit besluit worden op dit moment verkend. Gemeente Súdwest-Fryslân blijft wel samenwerken in de Noordelijke lobby. Als nieuwste lid van dit samenwerkingsverband weten we elkaar steeds beter te vinden. Ons lidmaatschap aan SNN levert momenten op voor belangenbehartiging: te denken valt aan het Noord-Nederland event op 25 maart in Brussel waarbij we aandacht vragen voor thema’s als circulaire economie, landbouw, energietransitie en mobiliteit (zie ook actiepunt 2).

Ook in de voorbereidingen voor mogelijk nieuwe verkiezingen speelt SNN een rol in de positionering van Noord-Nederland. Als gemeente gaan we hierin ook een rol pakken, zo schrijven we mee aan een verkiezingsinzet vanuit SNN voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dit doen we samen met onze SNN-partners. Onderwerpen die daarin terugkomen zijn bijvoorbeeld mobiliteit en Elke Regio Telt. Na de verkiezingen zal er ook meegeschreven worden aan een position paper voor de formerende partijen, op dezelfde punten. In januari 2025 is een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst ondertekend van de R8. Hierbij is ook geregeld dat het voorzitterschap overgedragen is aan de gemeente Land van Cuijk. De gemeente Súdwest-Fryslân ondersteunt Land van Cuijk en zorgt daarmee voor een warme overdracht. Onze burgemeester blijft onderdeel van het AB van de R8. In 2025 is begonnen met een onderzoek naar Europese netwerken waar we als gemeente bij aan kunnen sluiten. In Q2 is besloten dat de gemeente lid wordt van het Europese netwerk POLIS, dat zich richt op mobiliteit. De raad heeft hierover een Actieve Informatie ontvangen.

2.

We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 nodigen we Kamerleden en Europarlementariërs uit om aan te geven wat SWF te bieden heeft en wat we nodig hebben om meer te bereiken. Hiervoor zijn we zichtbaar aanwezig in Den Haag en Brussel. Toelichting: In maart 2025 vonden twee events in Brussel plaats:

Pagina 58 van 95

De provincie Fryslân organiseerde de Fryslândei met als thema ‘Water’. Tijdens dit event is gesproken met Europarlementariërs om het belang van Noord-Nederland te benadrukken. Daarnaast organiseerde SNN het event ‘Ticket to connect’. Thema van het event was het Meerjarig Financieel Kader van de Europese commissie. Dit is hét moment om aan te geven wat Noord-Nederland op de thema’s circulaire economie, landbouw, mobiliteit en energietransitie kan betekenen. Rondom het event zijn ook gesprekken gevoerd met hoge ambtenaren van de commissie en met Europarlementariërs op bovenstaande thema’s. Rondom het event ‘Ticket to Connect’ is ook contact geweest met Carla Boonstra (Landbouwattaché bij de Permanente Vertegenwoordiging’). Afgesproken is dat zij langs komt op 11 juli. In de Berap Q3 ontvangt de Raad hierover een terugkoppeling. Op donderdag 10 april was het afsluitende congres van project Confidence, onze kennisuitwisseling met Denemarken op het gebied van warmtenetten. Hierbij waren veel experts op dit gebied aanwezig, waaronder vertegenwoordigers van gemeenten, BNG, VNG, het ministerie KGG en energiecoöperaties. De samenwerking binnen Confidence heeft een stevig fundament gelegd voor onze warmteaanpak. We passen de opgedane kennis toe in lokale projecten en blijven samenwerken met (inter)nationale partners.

De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor Europese projecten die voortborduren op de geleerde lessen. Er zijn geen werkbezoeken geweest van Kamerleden in Q1 en Q2. 3.

We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben nauw contact met de Rijksoverheid en Europa op de thema’s waterstof, circulaire economie en de recreatiesector. Ook met andere Europese regio’s verkennen we mogelijkheden om samen te werken in Europese projecten. Toelichting: In Q1 is een gesprek geweest met het Clean Hydrogen Partnership in Brussel om aan te geven dat wij mogelijk tegen Europese wetgeving aan gaan lopen rondom ‘groene waterstof’. In het gesprek is ook gesproken over een Europese subsidie om meer kennis in te huren rondom waterstof. Dit past bij de faciliterende rol die we als gemeente bepaald hebben. Het event ‘Ticket to connect’ in maart (zie actiepunt 2 voor meer informatie) heeft ook kansen geboden om het gesprek aan te gaan over de thema’s energietransitie en circulaire economie. In maart is ambtelijk ook gesproken over een vervolg op de Deens-Friese samenwerking rondom warmtenetten. We onderzoeken of er een nieuw Europees project opgezet kan worden (zie actiepunt 10 voor meer informatie). Het Europese project ECOBoost is opgestart in maart. De raad heeft hier een Actieve informatie over ontvangen en wordt via de Berap hiervan op de hoogte gehouden.

De Kick-off meeting heeft in Q2 plaatsgevonden. Als gemeente leren we veel van dit project, met name dat de opstartfase lang duurt. In oktober 2025 vindt de European Week of Regions and Cities weer plaats. Samen met een regio uit Slowakije, Finland, Zweden en Noorwegen is er een workshop opgesteld rondom het thema ‘weerbare mienskippen’. Begin juli weten we of onze workshop goedgekeurd is. Deze workshop en samenwerking kan uitgroeien tot een nieuw Europees project op dit thema.

Pagina 59 van 95

4.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: • We creëren duidelijkheid over beoogde opbrengsten en effecten en vervolgens de gewenste rol die de gemeente in wil nemen irt waterstof. Toelichting: Er zijn inmiddels zeven marktpartijen geïnteresseerd om een waterstoffabriek in Bolsward te bouwen. Essent heeft aangegeven dat zij de kartrekker wil zijn van dit project en start gesprekken op met de afnemers. De gemeente neemt een faciliterende rol in voor de waterstoffabriek in Bolsward. Daarnaast zet de gemeente haar netwerk in om de haalbaarheid van het project te vergroten. Dit door o.a. subsidies vanuit Europa en Nederland goed in te zetten. De markt pakt het project verder op en de gemeente blijft communiceren over de haalbaarheid en wenselijkheid van waterstof in Bolsward.

5.

Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: • Organisatie regiodeal staat. • Aanvraag regiodeal is uitgewerkt in diverse concrete projecten. • Er is in 2025 gestart met de uitvoering van diverse projecten. Toelichting: De regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van € 17,5 miljoen in onze regio Zuidwest-Friesland. De regiodeal is nu ook formeel een feit. Alle partners hebben ingestemd met het convenant en dit is door de minister ondertekend. Daarmee komen ook de middelen beschikbaar vanuit het Rijk. Op basis van het convenant hebben we verder gewerkt aan een programmaplan dat in maart 2025 is vastgesteld. Vervolgens zijn we in maart onder de nieuwe organisatie met de uitvoering aan de slag gegaan. De eerste projectplannen zijn inmiddels ingediend en projecten opgestart (Versterken Súdwest werkt en Elektrisch varen). De komende periode zal dit verder in een versnelling komen nu de definitieve projectorganisatie ook vormt krijgt.

6.

Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: Algemeen • Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen • Bezoeken aan de binnenstad duren langer en er wordt meer besteedt • Binnensteden worden dynamischer en (economisch) aantrekkelijker Stedelijke zone Sneek-Bolsward • (Integrale) strategisch ruimtelijke visie voor Sneek • Visie binnenstad Sneek • Visie Spoorzone Veemarktterrein • Integrale wijkaanpak Sperkhem in Sneek • Aanpak Flexaterrein/Oppenhuizerweg • Integrale aanpak binnenstad Bolsward • Ontwikkeling Sporthart Bolsward • Ontwikkeling van een bedrijventerrein (opstarten voorbereidende processen)

Pagina 60 van 95

IJsselmeerkust inclusief Afsluitdijk • Versterken Friese IJsselmeerkust – Mokkebank Laaksum, It Soal Workum (strekdam), Stoenckherne, Strand Hindeloopen • Buitenhaven Makkum • Toekomstbestendige stranden • Langzaam verkeerverbinding Kornwerderzand-Lemmer • Verhaallijnen cultuurhistorie Greidhoeke en Lege Geaën • Diverse (woningbouw) ontwikkelingen in verschillende kernen Toelichting: De ruimtelijke strategie Sneek is in voorbereiding en het concept zal voor de zomervakantie aan de raad worden aangeboden voordat het de zienswijze procedure ingaat. De definitieve vaststelling is in december van dit jaar voorzien. Hierbij wordt aandacht besteed de ruimtelijke strategie tot 2050 en het blauwe DNA van Sneek. Verder worden perspectieven geschetst ten aanzien van toekomst bestendige water- en bodemsystemen en ordelijke stedelijke netwerken. En het perspectief van een leefbare woon, werk en winkelstad. Parallel hieraan wordt gewerkt aan uitvoeringsprogramma’s van twee sleutelgebieden te weten Binnenstad en Spoorzone-veemarkt. Voor de andere sleutelgebieden komen de uitvoeringsprogramma’s op een later moment waarbij wij na vaststelling van de eerste twee prioriteit geven aan het gebied Harinxmaland. Dit jaar wordt gestart met de voorbereidingen van een integrale aanpak voor de wijk Sperkhem. Deze aanpak is ook onderdeel van de regiodeal.

Op korte termijn wordt ingezet op fysiek onderhoud en het aanpakken van maatschappelijke opgaven, op middellange termijn op de sociale en fysieke inrichting van de wijk. Op lange termijn wordt gewerkt aan antwoorden op klimaatverandering en de energietransitie. Bij fysieke ingrepen kan gedacht worden aan het bevorderen van veilige routes: door bijvoorbeeld plekken te verbinden met veilige en toegankelijke routes wordt het gemakkelijker om op pad te gaan voor senioren en mensen die slecht ter been zijn. Bij sociale interventies gaat het onder andere om het verbinden van bestaande initiatieven (organisaties, groepen of individuen), het creëren van ontmoetingsplekken en het bieden van preventieve zorg en ondersteuning. Voor Bolsward werken we op dit moment aan een samenhangende aanpak voor de binnenstad. In samenspraak met de in de stad aanwezige werkgroepen maken we helder waar we de komende tijd met elkaar op in willen zetten. Daarnaast wordt in deze periode ook duidelijk hoe we met de verschillende ontwikkelingen binnen Bolsward West waaronder het faciliteren van een waterstoffabriek en de mogelijke aanleg van een bedrijventerrein om willen gaan. Voor de IJsselmeerkust zitten de meeste projecten uit het programma Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ) in de uitvoeringsfase. De aanbesteding voor de strekdam It Soal Workum heeft plaatsgevonden en de uitvoering start in 2026.

Het project Makkumer Noordwaard is in Q2 afgerond waarbij een aantal erosiemaatregelen uitgevoerd zijn. Het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust met de uitkomsten van de verkenningen krijgt dit jaar een vervolg. De komende periode zullen we dit nader invullen en concretiseren. 7.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. • We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur.

Pagina 61 van 95

Toelichting: Op 8 mei is de startnotitie inwonersparticipatie door de gemeenteraad vastgesteld. In deze startnotitie omschrijven we de stappen die we nemen om tot een gedragen participatieverordening te komen. Op 2 juli volgt een opiniërende bijeenkomst met de raad. Daarna zal er worden geschreven aan een bondig visiedocument en de uiteindelijke verordening. Deze moet vóór 1 januari 2027 worden gepubliceerd. In de tussentijd worden er dagelijks stappen gezet om de kwaliteit van inwonersparticipatie te verbeteren en wordt er gewerkt aan praktische gereedschappen en hulpmiddelen om de ambtelijke organisatie te ondersteunen bij inwonersparticipatie. 8.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities. Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf in collegevoorstellen wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud.

9.

We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: • We werken in 2025 aan de uitvoering van de regiodeal. Hiermee koppelen we middelen vanuit de regio aan middelen en inzet vanuit het Rijk. • Er is een start gemaakt met diverse projecten binnen de regiodeal Zuidwest-Friesland waarmee we rijksmiddelen koppelen aan onze eigen middelen. • Er worden onder de vlag van Leader diverse projecten uitgevoerd waarmee we gemeentelijke middelen koppelen aan Europese en provinciale middelen. Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. De eerste ronde heeft hiervan inmiddels plaatsgevonden. De raad is 16 april door de Leader-organisatie geïnformeerd over de projecten die vanuit Leader zijn gefinancierd. Zie ook punt 5: regiodeal. De raad heeft in februari 2025 ingestemd met herijkte kaders voor het ontwikkelfonds.

10.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: • We blijven in goed contact met het Rijk en andere Europese regio’s om kansen en mogelijkheden te identificeren en te benutten. Daarnaast verkennen we deelname aan een Europees netwerk met onder meer als doel subsidiemogelijkheden te krijgen door deel te nemen aan een project dat de ambities van SWF helpt realiseren. Toelichting: De raad heeft een Actieve informatie ontvangen over het goedgekeurde Europese project ECOboost. De organisatie is druk bezig met de voorbereidingen en wordt bijgepraat over de voorwaarden en de werkwijze van het Europese subsidieprogramma. De gemeente onderzoekt een vervolg op de Fries-Deense samenwerking in het project Confidence. Kern van het Europese project zou dan het ontwikkelen van kennis over betaalbare warmtenetten zijn. Voorwaarde van de mogelijke subsidie is dat het een samenwerking betreft

Pagina 62 van 95

tussen vier regio’s uit verschillende landen. Deze aanvraag krijgt in de loop van 2025 meer vorm. Zoals te lezen is in actiepunt 1, zijn we in Q2 lid geworden van het Europese netwerk POLIS, dat zich richt op mobiliteit. De raad heeft hierover een Actieve Informatie ontvangen. De gemeente is benaderd om deel te nemen in een Horizon-aanvraag, een onderzoek naar wat een digitale tweeling (digital twins) kan betekenen plattelandsontwikkelingen. Hierbij wordt een digitale scan gemaakt van ons landelijk gebied waarbij we verschillende scenario’s kunnen berekenen en wat de effecten zijn. Er zijn veel voorbeelden van digital twins in steden waarbij geëxperimenteerd kan worden met meer groen en wat dit betekent voor de temperatuur. Digital twins in het landelijk gebied is een relatief nieuw concept. Onderdeel van het onderzoek is ook om erachter te komen wat de meerwaarde kan zijn. Op dit moment wordt onderzocht of we als gemeente aan kunnen/willen sluiten. Als laatste is de gemeente ook benaderd rondom een Interreg A-aanvraag (Nederland-Duitsland samenwerking). Hierbij worden de unieke kenmerken van ons cultureel landschap gedeeld met jongeren. Doelen van het project zijn bijvoorbeeld meer bewustwording van ons cultureel landschap onder jongeren, maar ook nieuwe vormen van participatie. Op dit moment onderzoeken we of we partner kunnen worden in dit project. 11.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: We geven raadsleden meer grip geven op de programmabegroting door: • het smarter formuleren van doelstellingen; • het zoveel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren/te behalen resultaat. We ondersteunen de raadsleden bij de behandeling van de programmabegroting door: • een snellere beantwoording van technische vragen; • een technische uitleg over de programmabegroting (via een kennissessie). Toelichting: Er zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus). De recente ontwikkeling is het transparant presenteren van de kansrijke sporen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dienstverlening

12.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • Nulmeting – waar staan we in 2025? Toelichting: De gemeente Súdwest-Fryslân wil dat inwoners onze brieven in één keer begrijpen. We schrijven daarom zoveel mogelijk op taalniveau B1. Dit niveau is begrijpelijk voor zo’n 80% van de inwoners. Duidelijke communicatie verlaagt drempels, vergroot het vertrouwen in de overheid en maakt onze dienstverlening toegankelijker. Bovendien bespaart het tijd en geld als onze boodschap direct duidelijk is.

Pagina 63 van 95

Om dit structureel te verbeteren, ligt er een plan van aanpak, verdeeld over drie fases: • • •

Fase 1 (Q1–Q2 2025): Kick-off en bewustwording Fase 2 (Q3–Q4 2025): Activering en implementatie Fase 3 (2026): Borging en optimalisatie

Verwacht resultaat: • 95% van de top 50 brieven op B1-niveau • Alle schrijvende teams in de organisatie hebben een taalambassadeur • Er is een tool beschikbaar voor medewerkers • Meer kennis en bewustzijn in de organisatie • Minder vragen bij het KCC Voortgang Fase 1 (kick-off en bewustwording) • Een tweejarige interne bewustwordingscampagne is gestart. Slogan van de campagne: ‘Goed verhaal, lekker kort’. Middelen (videocontent, banners, flyers) zijn/worden gefaseerd verspreid vanaf juni. • Een interne ambassadeursgroep is opgezet. Deze bestaat nu uit 11 medewerkers en breidt nog uit. Een eerste interne bijeenkomst heeft in mei plaatsgevonden. • Team communicatie test de Klinkende Taal-tool. Bij positieve ervaringen schaffen we de tool aan voor de hele (schrijvende) organisatie in Q3. Voorbereidingen voor aanschaf en implementatie zijn getroffen. Ondertussen verkennen we alternatieven via AI. • Meerwaarde van deelname aan de Direct Duidelijk Deal van het Rijk wordt verkend. • Inventarisatie en verbetering van standaardbrieven en het laten testen van brieven door inwoners is verplaatst naar fase 2 (Q3-Q4) van het project. • Met het Leerhuis zijn nieuwe afspraken gemaakt over het aanbieden van basistraining B1 schrijven en een (nieuwe) opfriscursus voor medewerkers. 13.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten communicatie in om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken. Toelichting: Laaggeletterdheid heeft grote gevolgen voor het dagelijkse leven van veel inwoners. Zij hebben vaak problemen op het gebied van werk, geldzaken en gezondheid. De doelstelling van SúdwestFryslân is om laaggeletterdheid te verminderen, voorkomen en er rekening mee te houden in onze dienstverlening. Iedereen moet mee kunnen doen, ook bij ons in de gemeente. Dit betekent ook dat je als gemeente je eigen communicatie naar inwoners helder en begrijpelijk moet houden. Wat is er tot nog toe allemaal gedaan? • Interne campagne Brievenwasserette • Training laaggeletterdheid aan teams in de organisatie • Bedrijfsbezoeken met als thema Laaggeletterdheid. • Thema-avonden voor werkgevers over verzuim, met aandacht voor geldzorgen en laaggeletterdheid • Bespreken van brieven met taalambassadeurs van Stichting ABC. • Audit voor het Digitaalhûs (onderdeel van de Bibliotheek en van de ketenaanpak laaggeletterdheid). • Aangesloten bij provinciaal overleg laaggeletterdheid, samen met gemeentes Leeuwarden, Smallingerland en Heerenveen. • Maandelijks ketenoverleg Laaggeletterdheid met partners als Firda, de Bibliotheek en Soco.

• Training gespreksvaardigheden voor ondernemers (oa over laaggeletterdheid) • Binnen de werkgroep ‘Grip op verzuim’ staat laaggeletterdheid opnieuw op de agenda bij verschillende organisaties.

Pagina 64 van 95

Wat gaan we de komende periode doen? • Externe campagne Brievenwasserette in samenwerking met SWF Tichtby en de bibliotheek Mar en Fean (start in juni 2025) • Voorlichtingsbijeenkomst voor medewerkers van Sociaal Collectief, samen met een taalambassadeur. 14.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken of een burgerpanel een aanvullend instrument kan zijn om onze brieven te testen op begrijpelijkheid. Toelichting: In het project Begrijpelijk Schrijven is het testen van brieven door inwoners opgenomen als actiepunt in fase 2 (Q3-Q4 van 2025). Het opzetten van een burgerpanel is een bredere vraag die verkend wordt door Team Communicatie en Team Dienstverlenen samen (met de beleidsadviseur inwonerparticipatie). Met de klantarena's is ervaren hoe inwoners bevraagd kunnen worden op verschillende thema's. Omdat dit waardevol maar tevens arbeidsintensief is, is duidelijke visie en een meerjarenplan voor het opzetten van een gemeentebreed Burgerpanel wenselijk. Indien er in Q3 geen ambtelijke voortgang mogelijk is in het opzetten van een gemeentebreed burgerpanel (door budget of capaciteit), worden standaardbrieven op een alternatieven wijze getest. Bijvoorbeeld door een testpanel dat alleen ingezet wordt voor het testen van brieven. Of door standaardbrieven te voorzien van een testformulier (enquête). In 2024 startte de brievenwasserette waarmee we waardevolle inzichten kregen over de begrijpelijkheid van de brieven die de gemeente stuurt naar inwoners.

Hierbij werkten we samen met taalambassadeurs van Stichting ABC (dit zijn laaggeletterde inwoners). Zij analyseerden onze brieven en op basis van hun feedback zijn brieven herschreven in begrijpelijke taal op taalniveau B1.

15.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een gemeentelijke hoofdwebsite die voldoet aan de normen van het besluit digitale toegankelijkheid (wcag 2.1, niveau AA). • Vaststellen en uitdragen van beleid met betrekking tot het publiceren van digitaal toegankelijke online content/inhoud. Toelichting: In de eerste helft van 2025 werkten we aan ons ambitieniveau voor digitale toegankelijkheid. Onze website voldoet inmiddels aan niveau B van de WCAG-richtlijnen. We werken toe naar niveau AA. Zo zorgen we ervoor dat onze website in de toekomst nog toegankelijker en begrijpelijker wordt. Livechat en beeldbellen zijn inmiddels aan onze website toegevoegd, maar daarmee zijn onze ambities op het gebied van toegankelijkheid nog niet afgerond. Verbeteren is een continu proces De website wordt dagelijks verbeterd. Natuurlijk op het gebied van toegankelijkheid (WCAG), maar ook qua techniek, structuur en content. We gebruiken statistieken en klantvragen om de site slimmer in te richten. Door klikgedrag en zoekopdrachten te analyseren, verbeteren we onder meer de menustructuur en zoekfunctie. Daarnaast controleren we elke dag of links nog werken en checken we altijd of content toegankelijk en begrijpelijk gepresenteerd wordt – ook voor mensen die hulpmiddelen gebruiken (zoals een voorleesfunctie).

In Q2 is begonnen met het voorbereiden van een grote verbeterslag die zorgt voor een nog gebruiksvriendelijkere en toegankelijke website. De volgende kaders staan hierbij centraal: • Mobiele ervaring eerst – De meeste bezoekers bekijken de website via een smartphone. • Wettelijke kaders – Denk aan digitale toegankelijkheid (WCAG), Archiefwet, SDG, Wet Digitale Overheid en de Privacywet.

Pagina 65 van 95

•

16.

Herkenbare uitstraling – De site sluit aan op de vernieuwde huisstijl van SúdwestFryslân.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten de gemeentekatern in de Groot Sneek en Groot Bolsward-IJsselmeerkust door. Dat betekent dat we ook komend jaar maandelijks ten minste vier pagina’s vullen met nieuws vanuit de gemeente. Daarnaast worden nog twee pagina’s gevuld specifiek met nieuws voor ondernemers. • We plannen tenminste één keer in het jaar een onderhoudsgesprek met lokale media om te horen hoe het gaat, wat beter kan en hoe we elkaar kunnen helpen. • We schrijven persberichten die media indien gewenst kunnen overnemen om zo ook ondanks de inkrimping lokale en regionale media van informatie en nieuws te blijven voorzien. • We voorzien persberichten waar mogelijk met ten minste één bruikbare foto. Toelichting: De vaste gemeentepagina’s in Groot Media zijn elke editie goed gevuld. In 2025 zijn hierover nieuwe afspraken gemaakt. De teksten die wij schrijven voor de krant worden ook online gepubliceerd onder ‘Gemeentenieuws’. Dit vergroot ons lokale bereik. Regelmatig gunnen we de lokale kranten een primeur of enige publicatie, zoals het artikel over overlast van jeugd. Hiermee geven we lokale media de kans zich te onderscheiden van regionale en landelijke media. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verloopt positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis.

Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedsfeer. We blijven hierover met Mediahuis in gesprek. De eindredacteur van Mediahuis wil dat we vanuit de gemeente Súdwest-Fryslân meedenken over de toekomst van de lokale kranten en start hiervoor later dit jaar een projectgroep op. De experimentele samenwerking tussen Groot Media en Omroep Súdwest heeft tijdelijk gezorgd voor een toename en kwaliteitsverbetering van aanbod en programmering (o.a. met programma's van Joey Hereman). De samenwerking is afgerond krijgt geen vervolg. Omroep Sudwest heeft een bestuurswissel gehad en het huidige bestuur breidt met hulp van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek gestaag uit. De lokale omroep geeft aan dit jaar met een plan te komen. In juni 2025 is de laatste aanvraagronde van de subsidieregeling ‘Professionalisering Lokale Publieke Media Instellingen. Streekomroepen kunnen in aanmerkingen komen voor tweejarige subsidie. In Nederland is 40 miljoen euro beschikbaar voor 80 toekenningen. In Súdwest-Fryslân is vooralsnog geen concurrerende partij. Met de lokale Omroep en het Stimuleringsfonds zijn we goed in gesprek over de toekomst en het aanvraagproces. Waar mogelijk tippen we de redactie actief over lokaal nieuws of nodigen we hen uit bij een activiteit aanwezig te zijn.

Al 3 jaar werken we mee aan een traineeprogramma van de regionale media (Friesch Dagblad, LC en Omrop Fryslân). We verzorgen een masterclass gemeentepolitiek en lokale journalistiek voor de trainees en zij wonen een raadsvergadering bij. Het traineeship is beëindigd en is vervangen door een minor Friese journalistiek van NHL Stenden. De masterclass is opgenomen in het programma van de minor.

17.

Inwoners en ondernemers in nood weten de regelingen en mogelijkheden te vinden door een actieve rol vanuit de gemeente. Niet met ingewikkelde formulieren, maar een direct telefoonnummer en een Whatsapp service. Indicatoren/te behalen resultaat: • Voor dit actiepunt verwijzen we naar actiepunt 43 van het programma Sociaal Toelichting: Zie voor nadere toelichting actiepunt 43, onderdeel Sociaal

Pagina 66 van 95

18.

Vrije inloop voor inwoners in het gemeentehuis voor het maken van afspraken. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zorgen ervoor dat inwoners zonder afspraak altijd welkom zijn in het Súdwesthûs en terecht kunnen bij de snelservicebalies of inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby). Toelichting: In het Súdwesthûs kan men altijd zonder afspraak terecht bij de balies van de snelservice en inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby).

19.

Het beschikbare bedrag voor de versterking van de dienstverlening wordt breed ingezet gericht op het vergroten van de menselijke maat in, ontwikkeling van professionals en systematisch leren, om daarmee de nodige structurele verbeteringen door te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Inwoners kunnen middels Live-chat en beeldbellen in contact komen met de gemeente. • Door onze dienstverlening te verbeteren en de klanttevredenheid te verhogen, werken we aan het herstel van vertrouwen in de overheid. • We werken vanuit het gedachtengoed positieve gezondheid. • Inwoners die vragen hebben over ‘producten’ van de belastingdienst of hulp nodig hebben bij het invullen van formulieren kunnen (op gezette tijden) langskomen bij het steunpunt van de belastingdienst in het Súdwesthûs. Toelichting: Na een inhoudelijke behandeling in de commissie Bestjoer & Finânsjes, is in de gemeenteraad van 14 maart 2024 ingestemd met de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij”. Tot en met 2027 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 2.712.000 (de POK-middelen). Er ligt een bestedingsplan tot en met 2027 ter hoogte van een bedrag van € 1.397.915 (SWF Tichtby en Sociale Raadslieden en training positieve gezondheid). Het resterende bedrag € 1.314.085 is evenwichtig ingezet in het Integrale bestedingsplan, opgeleverd juni 2025.

Het bestedingsplan zet in op structurele verbeteringen in de gemeentelijke dienstverlening. Het plan sluit aan op andere ontwikkelingen zoals digitale toegankelijkheid, duidelijk schrijven, 1loket gedachte, dichtbij en professionalisering. In Q3 starten we met het ontwikkelen van een nieuwe, integrale visie op dienstverlening. Deze visie haakt aan op het Omnichannel traject en de input van inwoners en ondernemers uit de klantarena’s. Naast dat de visie handvaten biedt om de dienstverlening verder te verbeteren, biedt het ook kansen om dienstverlening in het ‘DNA’ van de organisatie te krijgen. Na het vaststellen van de visie wordt er een onderzoekstraject opgestart naar de impact van SWF Tichtby en Sociale Raadslieden (zie ook Programma Sociaal Domein punt 34 en 40). SWF Tichtby gaat door met de succesvolle aanpak om het bereik van de minimaregelingen te verhogen. We maken daarbij gebruik van inloopmomenten verspreid over de hele gemeente, belacties, veel communicatie en een datagerichte aanpak. Onze medewerkers (ervaringsdeskundigen) maken de verbinding met de inwoner en werken samen met de inwoner aan maatwerkoplossingen. Drie medewerkers hebben onlangs de training voor energiecoach afgerond, waardoor we de dienstverlening aan onze inwoners verder verbreden.

20.

Digitale dienstverlening moet mensen echt verder helpen, persoonlijk en dichtbij. Geen paarse krokodillen of met een kluitje in het riet. Er moet te alle tijde een telefoonnummer en mailadres beschikbaar zijn om ergens in geval van spoed contact over op te nemen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We werken aan een gebruiksvriendelijke klantervaring waarbij men niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd (omnichannel). Daarbij kunnen inwoners via een online platform de status en voortgang van persoonlijke zaken inzien. Dit alles is zoveel als mogelijk bruikbaar

Pagina 67 van 95

(toegankelijk) voor mensen met een functiebeperking als voor mensen zonder functiebeperking. Toelichting: We willen niet alleen ‘pleisters plakken’, maar gaan voor een duurzame verbetering van onze dienstverlening. Verbeteren van onze telefonische bereikbaarheid is onze eerste prioriteit. Om de bereikbaarheid structureel te verbeteren en goed te monitoren, nemen we telefonische bereikbaarheid vanaf Q2 op in de managementrapportages. Op basis van de rapportages worden verbeterplannen opgesteld. Begin 2025 zijn we gestart met het uitwerken van een Omnichannel strategie. Omnichannel heeft als doel om onze klantcontactkanalen naadloos op elkaar aan te laten sluiten, zodat inwoners en ondernemers via de verschillende kanalen dezelfde dienstverlening ervaren. Onderdeel hiervan zijn drie klantarena’s welke in Q1 zijn georganiseerd. In deze arena’s hebben inwoners en ondernemers hun ervaringen met onze dienstverlening gedeeld op het gebied van openbare ruimte, vergunningen en WMO/minima. Naast dat dit veel verbeterpunten voor onze dienstverlening oplevert, gebruiken we deze input in de Omnichannel strategie. De eerste ‘analyse’ fase is opgeleverd. Deze geeft input en uitgangspunten voor de strategie. In juni 2025 is de e-dienst geboorteaangifte online gegaan. 9 van de 11 e-diensten zijn nu aangesloten en digitaal beschikbaar. De resterende twee diensten worden in 2025 aangesloten.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Veiligheid

21.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We richten ons op diverse zaken betreffende de volgende onderdelen: o Ondermijning o Zorg en Veiligheid o Veilige Wijken en Kernen o Digitale Veiligheid Toelichting: In het kader van de begrotingsdoelstellingen is een aantal prioritaire veiligheidsmaatregelen aansluitend op het IVP- vastgesteld. Ondermijning: De bestrijding van ondermijning blijft een kernpunt binnen het veiligheidsbeleid. De aanpak is recent opnieuw geprioriteerd in de lokale Driehoek (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie). We richten ons nu op het weerbaar maken en houden van ons platteland. Samen met het RIEC Noord-Nederland maken we een interactieve kaart van de kwetsbaarheden in ons buitengebied. Ons buitengebied leent zich ook voor georganiseerde criminaliteit zoals drugslabs of illegale opslag. We zetten samen met politie en handhaving in op preventieve maatregelen, zoals het verbeteren van de signaleringsfunctie en het versterken van de samenwerking met agrarische ondernemers, LTO noord en onze inwoners. De aftrap hiervoor is in oktober 2025 met een brede bijeenkomst. In het verlengde hiervan ontwikkelen we trainingen voor onze toezichthouders en wijkagenten in het herkennen, rapporteren en muteren van ondermijnende criminaliteit.

Bovenstaande analyse wordt hiervoor als leidraad gebruikt om inzet en capaciteit gebiedsgericht en duurzaam in te zetten. Daarnaast volgt er met deze Berap een begrotingswijziging voor de inzet van de Wet BIBOB.

Pagina 68 van 95

Zorg en veiligheid: Vanuit zorg en veiligheid blijven we werken aan een functionerende samenwerking waarbij interventies en maatwerk centraal staan. Onderdeel hiervan is de Persoonsgerichte Aanpak (PGA). Het PGA-overleg is gericht op 18-plussers en vindt eens per vier weken plaats. Samen met de politie worden personen met onbegrepen gedrag besproken die in negatieve zin in beeld zijn. De aanpak is structureel een geeft goed zicht op de meest overlastgevende personen. Om die reden en kunnen we tijdig de juiste (preventieve) maatregelen treffen om overlast te beperken. Daarnaast wordt er nauw samengewerkt met het sociaal domein en andere partners om de verbinding tussen zorg en veiligheid te versterken. Sinds januari 2025 vindt er ieder kwartaal ook op management niveau een overleg plaats. Dit overleg richt zich op het volgen van de voortgang en het waar nodig bijsturen van beleid en uitvoering. Onderdeel van de samenwerking is ook de integrale aanpak jeugdoverlast. De afgelopen periode is hier zowel preventief als repressief op ingezet. Op diverse hotspot locaties in Sneek zijn controles uitgevoerd met als doel het onveiligheidsgevoel weg te nemen. Voor de lange termijn wordt samen met zorg, school en hulpverlening gekeken naar een duurzame aanpak op maat. Hiervoor is op 11 juni jl.

een bestuurlijke bijeenkomst georganiseerd waarbij ook scholen nauw betrokken worden in de vervolgaanpak. Veilige wijken en kernen: Vanuit crisisbeheersing werken we zoveel mogelijk risico gericht. De vaartuigoefening is daar een goed voorbeeld van. Onze gemeente kent een relatief hoog risico m.b.t. calamiteiten op het openbare (vaar) water. In samenwerking met Brandweer Fryslân wordt er elk jaar een vaartuigoefening georganiseerd waarbij alle ketenpartners zijn aangesloten. Gemeente Súdwest-Fryslân is, conform de afgesproken taakomschrijving bevolkingszorg, vertegenwoordigd voor de opvang van slachtoffers, crisiscommunicatie en leiding & coördinatie van de gemeentelijke processen. Aan ons crisisdraaiboek wordt een deeldraaiboek cyberveiligheid toegevoegd. Bestaande processen worden conform de landelijke crisisstructuur verwerkt in een separaat draaiboek inclusief een beschrijving van scenario’s. Het draaiboek wordt opgeleverd in samenwerking met de collega’s van I&A. In Q2 heeft er een multidisciplinaire tabletop oefening plaatsgevonden. De deelnemers doorliepen een scenario waarbij een grote overstroming werd gesimuleerd. Los van de grote oefening zijn ook weer reguliere trainingen gegeven over verschillende veiligheidsscenario’s aan ons KCC en andere interne deelnemers van onze crisisorganisatie.

In juni 2025 werd de NAVO top in Den Haag gehouden en de politie heeft de gemeenten verzocht terughoudend om te gaan met vergunningverlening voor nieuwe evenementen en evenementen waarbij op voorhand politie inzet wordt verwacht. In de gemeente SúdwestFryslân konden en kunnen aangevraagde evenementen doorgaan, een enkele keer met de inzet van extra beveiliging. Er zijn in Q2 geen vergunningen geweigerd met als reden verminderde politie inzet vanwege de NAVO top. De Sneekweek wordt steeds verder overgedragen aan de stichting Sneekweek, voor 2025 heeft dit met name betrekking op de kermis. De uitvoeringsregels evenementen zijn in het tweede kwartaal geëvalueerd en worden bijgesteld waar nodig en wenselijk. Deelname aan de Town Deal Krachtige kernen, Agenda Stad. Hoe kunnen overheid en dorpsgemeenschappen beter met elkaar optrekken waar het gaat om ingewikkelde vraagstukken waar onrust en ongenoegen op de loer liggen? En hoe kan de overheid daarbij de ideeën en behoeften van inwoners beter tot hun recht laten komen om vertrouwen in de overheid te bevorderen en de lokale samenleving te versterken? Daarover gaat het in de Town Deal Krachtige Kernen, een samenwerking tussen elf gemeenten, drie ministeries en twee kennis- en netwerkorganisaties, die op dinsdag 22 april is ondertekend.

Binnen deze weerbaarheidsopgave gaan we als gemeente aan de slag met het mobiliseren van de gemeenschapskracht die er bestaat in de 89 kernen, om hen weerbaar te maken tegen crises, rampen en bedreigingen. Hoe kunnen overheden en inwoners constructief omgaan met Pagina 69 van 95

ongenoegen en weerstand, terwijl tegelijkertijd de weerbaarheid van inwoners moet worden vergroot? Het bevorderen van een cultuur van samenwerking, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen de lokale overheid en de mienskip is van belang, zodat beide partijen effectiever kunnen samenwerken in tijden van crisis, maar ook in de dagelijkse bestuurlijke en maatschappelijke processen. Best practices worden landelijk opgeschaald zodat andere dorpskernen en wijken hier hun voordeel mee kunnen doen. Aanvullend op de Town Deal is de onderstaande driedeling onder de aandacht binnen de weerbaarheidsopgave: 1. Bestuurlijke veerkracht; 2. Institutionele veerkracht; 3. Maatschappelijke veerkracht. Digitale veiligheid Vanuit crisisbeheersing zijn we bezig om de digitale weerbaarheid te vergroten door het aanbieden van oefeningen voor crisisfunctionarissen, directie, bestuur en onze specialisten. Vorig jaar hebben we een crisisoefening GRIP 3 georganiseerd. Deze oefening willen we een vervolg geven door deel te nemen aan een grootschalige Landelijke oefening in het najaar van 2025.

Overige zaken (going concern) Accountantskosten De eindcontrole voor de jaarrekening 2024 heeft in het eerste half jaar van 2025 plaatsgevonden. Het is nu al duidelijk dat de externe controlekosten (de accountantskosten) zullen stijgen enerzijds door de indexering (inflatie), maar anderzijds vooral door het jaarlijks nog steeds toenemende aantal specifieke uitkeringen. Bij elke specifieke uitkering hoort namelijk een eigen set aan regels en voorschriften en een externe accountantscontrole aan de hand van een door het Rijk vastgesteld normenkader. De accountantskosten zullen daardoor op basis van de huidige inschatting leiden tot circa € 34.000 kosten boven het begrote bedrag. Tussenstand onrechtmatigheden aanbestedingen 2025 Er is met de gemeenteraad afgesproken dat in de bestuursrapportages periodiek wordt gerapporteerd over de verwachte onrechtmatigheden ten gevolge van inkoop en aanbestedingen die niet voldoen aan Europese wet- en regelgeving. De voorlopige tussenstand is dat het aantal fouten verder zal dalen ten opzichte van eerdere jaren. Er wordt ingeschat dat er circa € 0,8 miljoen aan fouten zullen optreden. Het bedrag aan onrechtmatigheden wordt veroorzaakt door doorlopende fouten uit voorgaande jaren, namelijk de schoonmaakwerkzaamheden (€ 0,55 miljoen) en de schoonmaak van opvanglocatie Galamadammen (€ 0,2 miljoen), welke niet Europees zijn aanbesteed.

Er wordt gewerkt aan oplossingen, in de Rechtmatigheidsverantwoording van het college bij de jaarrekening 2025 zal hierover nader worden gerapporteerd. Inhuur personeel Door de krapte op de arbeidsmarkt is het soms lastiger om aan nieuw personeel te komen. Hiervoor worden vakspecialist ingehuurd. Dit is iets waar alle gemeenten mee te maken hebben. Omdat het werk wel door moet gaan en de kwaliteit op orde moet blijven. In onderstaand overzicht is ook de inhuur opgenomen van bijzondere werkzaamheden die de reguliere taken overstijgen, zoals bijvoorbeeld inhuur ten behoeve van de opvang van Oekraïners. Dit verklaart bijvoorbeeld het hoge bedrag aan inhuur bij team Ondersteuning van de keten Sociaal Domein. Voornemens om een deel van het personeel wat ingehuurd wordt in dienst te nemen, inmiddels is dit voor enkele al van toepassing. Bij de inhuur waar dit nog speelt (inhuur die we graag bij ons in dienst zouden willen hebben), is men actief bezig om deze in dienst te krijgen bij afloop contract. Dit maakt onderdeel uit van de te realiseren opgaaf ‘Optimalisatie personele inzet, minder inhuur’ bij de Kansrijke Sporen (in Q1 is daarvan breed in de bedrijfsvoering € 0,9mln gerealiseerd).

Pagina 70 van 95

In vergelijking tot de Bestuursrapportage 2024 (stand 1 juli 2024) is de inhuur in totaliteit € 1,2 miljoen lager inclusief seizoenskrachten. Een nadere analyse volgt in de volgende rapportage. Op de volgende pagina treft u een overzicht aan van inhuur tot boekingsdatum 1 juli 2025.

Pagina 71 van 95

Financieel overzicht inhuur Keten Bedrijfsvoeren

Centraal Klantencontacten

Omgeving

Ontwikkelen Openbare Ruimte

Sociaal Domein

Afdeling Soort DIA Facilitair Financien I&A Juridische- en Veiligheidszaken Concerncontrol Burgerzaken Communicatie Klantcontactcentrum - KCC Omgeving - Ondersteuning en Advies Omgeving - Ruimtelijke Ontwikkeling Omgeving - Toezicht en Handhaving Strategie en Programma's Vergunningen Strategie en Programma's Groen Seizoenskrachten WSW Seizoenskrachten Schoon Seizoenskrachten Vastgoed Water Seizoenskrachten bruggen en havens WSW Seizoenskrachten Wegen Beleid Sociaal Domein Cultuur en sport GT Bolsward/Buitengebied GT Sneek Intergraal Beheer SD Ondersteuning

Som van Bedrag debet 83.440 54.364 69.955 368.776

Totale inhuur 2025 t/m 01-07-2025

5.819.082

Soort Seizoenskrachten WSW Seizoenskrachten Seizoenskrachten Seizoenskrachten bruggen en havens WSW Seizoenskrachten

Som van Bedrag debet 274.494 88.673 115.772

Eindtotaal

Keten Openbare Ruimte

Afdeling Groen Schoon

107.855 29.561 4.640 33.267 194.486 151.410 484.921 49.658 18.400 518.983 363.844 2.827 274.494 88.673 8.260 115.772 13.667 139.610 708.314 134.278 208.672 181.283 217.458 43.259 26.089 158.983 963.885 5.819.082

Eindtotaal

708.314 134.278 1.321.531

Totale inhuur 2025 per 01-07-2025

4.497.551

Water

Pagina 72 van 95

5. Overzichten Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen

1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • De inkomsten uit Nij Hiddum Houw te begroten als algemene inkomst. Toelichting: De jaarrekening is onlangs ontvangen, de dividend uitkering is conform begroting.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: • In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de belastingen, inclusief een extra verhoging van 2%. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing streven we naar een kostendekkendheid van 100%. Toelichting: Vastgesteld tijdens behandeling begroting 2025. Waarbij systematiek de trendmatige verhoging is toegepast ten bedrage van 4,3 %. De forensenbelastingen is gestegen met 20% plus de toeristenbelasting met 60%

3.

Onderzocht wordt of we bij het verwerken van de algemene uitkering de (eigen) aantallen jaarlijks kunnen laten muteren en hoe dat eventueel kan worden verwerkt in de begroting. Ook wordt nagegaan of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn en wenselijk is om in te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: • Onderzoek uitvoeren en de resultaten meenemen in de berekening van de algemene uitkering. Toelichting: Geen aanvulling nodig.

4.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een structureel sluitende begroting. • Een stand van de algemene reserve boven het minimale niveau van het weerstandsvermogen. Toelichting: Er wordt volop gewerkt aan de uitvoering van de kansrijke sporen. Daarmee verwachten wij te kunnen komen tot een sluitende begroting. Wij blijven aandacht houden voor een gedegen Algemene Reserve met een voldoende omvang. De reserves zijn de afgelopen periode al versterkt. Ook het positieve jaarrekeningresultaat 2024 draagt hieraan bij. Vanuit de meicirculaire zien wij een verschuiven van het ravijnjaar richting 2028.

Pagina 73 van 95

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Overhead

5.

De gemeente stelt een voorbeeld als goede en inclusieve werkgever met voldoende stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden. Ook is er ruimte voor trainees, zij-instroom en zet het in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: • Elk team heeft minimaal één stagiair per jaar. • SWF heeft beleid ontwikkeld voor het beschikbaar stellen van leer-werkplekken. • SWF heeft een groep trainees die begin 2025 zijn gestart. • SWF staat bij moeilijk vervulbare vacatures open voor zij-instromers die het vak nog moeten leren. • Het Leerhuis verzorgt activiteiten voor alle werknemers van SWF. Toelichting: In Q2 2025 is het beleid vaktalenten ambtelijk vastgesteld en begin Q3 wordt het beleid ter instemming geagendeerd bij de Ondernemingsraad. In dit beleid staat beschreven hoe de gemeente haar leerwerkplekken en trainees organiseert. Ondertussen wordt gestart met de voorbereidingen om na de zomer een groep vaktalenten te werven, die dan begin 2026 starten. In 2024 is de ambitie uitgesproken dat begin 2025 een eerste groep vaktalenten zou starten. Door een langere doorlooptijd van de beleidsontwikkeling is deze ambitie niet gehaald. In Q1 en Q2 zijn de stageopdrachten voor het schooljaar 2025-2026 opgehaald uit de organisatie.

Bij moeilijk vervulbare vacatures is steeds meer aandacht voor personen die de juiste competenties hebben, maar de kennis nog missen. De benodigde opleiding biedt de gemeente dan aan. Er wordt volop gebruik gemaakt van de activiteiten van het Leerhuis en deze worden positief beoordeeld. • In 2025 heeft SWF tot nu toe 17 stagiaires. In Q3 en Q4 komen daar nog nieuwe stageopdrachten bij. • Het beleid voor vaktalenten ligt, met enige vertraging in de ambtelijke besluitvorming, begin Q3 voor aan de Ondernemingsraad. In dit beleid zit ook de optie om leerwerkplekken aan te bieden. • Het beleid voor vaktalenten koerst op het in dienst nemen van vaktalenten (trainees) per 1 januari 2026. • Het vaktalentenbeleid geeft ruimte voor zij-instromers.

6.

Verdere inzet van data om daarmee innovatieve antwoorden te bieden op complexe vraagstukken in de samenleving. Indicatoren/te behalen resultaat: • We willen de datakwaliteit verbeteren, de informatiehuishouding op orde hebben en processen verbeteren. Toelichting: Dit actiepunt hangt nauw samen met één van de benoemde kansrijke sporen en is in dat kader dan ook opgenomen in de Voorjaarsnota. Overigens zijn er diverse projecten opgestart waarbij de kwaliteit van data ingezet is voor innovatieve ontwikkelingen of als middel om vanuit inzicht te sturen. Enkele voorbeelden zijn de energiearmoede, gebiedsgericht werken of een dashboard ten behoeve van financiën.

7.

Huisvesting buitendienst. Indicatoren/te behalen resultaat: • De start van de bouw staat gepland vanaf Q2 2025 met oplevering Q3 2026.

Pagina 74 van 95

Toelichting: We hanteren als opdrachtgever, op basis van de eerder gemaakte bouwkostenramingen van het voorlopig ontwerp, plafondbudgetten. Daarnaast hebben we vanuit de raad ambities meegekregen op gebied van duurzame- en circulaire maatregelen. Aandachtspunt is de vertraging van de netuitbreiding middenspanning door Liander (NuLelieproject Fryslân). Ons nieuwbouwproject staat op de wachtlijst voor extra transportvermogen voor de elektriciteitsaansluiting. Samen met Liander en ons bouwteam onderzoeken we technische oplossingen om de bedrijfsvoering bij oplevering van het gebouw van voldoende energie te voorzien. De best passende invulling verwachten we begin juli 2025 in beeld te hebben. Saneringskosten Buitendienst Bolsward Voor de sanering van het terrein voor de huisvesting van de buitendienst in Bolsward is een bedrag van € 1,8 miljoen gereserveerd. De raming hiervoor is indertijd opgesteld naar aanleiding van een uitgebreid bodemonderzoek in 2020. Uit onderzoek bleek dat de samenstelling en types verontreiniging van de bodem onder het gehele (relatief grote) terrein zeer variërend was. In overleg met FUMO is er begin 2021 een saneringsplan opgesteld. Op basis hiervan en de hierin gestelde omvang zijn er op basis van twee scenario’s ook twee begrotingen opgesteld. De meest ongunstigste, de duurste gezien de risico’s, hebben we meegenomen in de kostenraming.

Om de saneringskosten te beperken wordt het terrein in de ontwerpfase omhoog gebracht, waardoor minder afgraving van verontreinigde grond nodig is. De totale kostenraming kwam hiermee in 2021 op € 1,8 miljoen. De kosten voor bodemsanering kunnen niet geactiveerd worden en moeten in één keer worden geboekt ten laste van het rekeningresultaat. Momenteel zijn we nog volop bezig met de sanering van het terrein. Zoals eerder gemeld is de aanbesteding van september 2024 € 250.000 hoger uitgekomen dan geraamd als gevolg van prijsstijgingen, beter inzicht in de saneringsomvang en de kosten van het circulair ontmantelen van de voormalige poeploods. De uitgaven zijn tijdens de uitvoering verder opgelopen doordat er veel meer vervuilde grond gezeefd en naar gespecialiseerde verwerkers afgevoerd moest worden. Het terrein blijkt ernstiger vervuild met restmaterialen variërend van asbest, huisvuil tot oude betonnen bouwonderdelen dan bij het onderzoek in 2020 was voorzien. Het afvoeren vraagt daarbij meer aanvulling van nieuwe schone grond. Op basis van de meest actuele kostenramingen verwachten we op dit moment nog ca. € 700.000 aan meerkosten in de uitvoeringsfase. Het gaat kort samengevat om de volgende kostenverhogende onderdelen: - Het verhoogde perron van de milieustraat bleek tijdens de ontmanteling volgestort met verontreinigd materiaal (asbest en zware metalen).

Tijdens het vooronderzoek, op basis van een aantal boringen, is dit niet naar voren gekomen. Voor verder onderzoek was geen aanleiding en ook de milieustraat was nog volop in gebruik. De meerkosten voor afvoeren naar verwerker is ca. € 400.000. - Onder de oude poeploods bleek na sloop alle stortputten nog aanwezig waren en vol zaten met onbekend stortmateriaal. Extra kosten voor verwijderen, afvoeren en opnieuw aanvullen gaan richting € 150.000. Over het gehele terrein is veel meer puin- asfalt- en betonnen bouwonderdelen tot zelfs complete brugdekken in de bodem aanwezig dan voorzien. Kosten voor verwijderen, zeven en breken ruim € 150.000. Voor de financiële uitwerking en dekking van de bovenstaande post verwijzen wij u naar paragraaf 9.1 ‘Voorgestelde (mutaties in) kredieten’.

Overige zaken (going concern) Taakstelling bedrijfsvoering De totaalopgaaf Bedrijfsvoering, taakstelling van € 2 miljoen die vanaf 2025 gehaald moet worden (opgaaf bij Directie, onderdeel van de Kansrijke Sporen) is als zodanig ingeboekt.

Pagina 75 van 95

De taakstellingen op diverse onderdelen bij de ketens worden gedurende het jaar gemonitord via de managementrapportages. Bij een dusdanige afwijking in de voortgang zal hierover melding worden gemaakt in de bestuursrapportage.

Pagina 76 van 95

6. Mutaties reserves Verwachting verloop Algemene Reserve In de volgende tabel staat het verloop van de Algemene Reserve. De met een * gemarkeerde posten zijn nieuw ten opzichte van de vorige bestuursrapportage. Ontwikkeling Algemene Reserve

2024

(bedragen x € 1.000) Stand per 31/12/2023 volgens JR 2023

25.258

Reeds genomen raadsbesluiten Af: Begroot resultaat 2024 volgens Programmabegroting 2024

-157 Raadsbesluit 02-11-2023

Bij: Restant Energiecompensatiefonds 2022

596 Raadsbesluit 08-02-2024

Af: Werkelijk resultaat 2023

-6.581 Raadsbesluit 20-06-2024

Af: Resultaatbestemmingen 2023

-6.582 Raadsbesluit 20-06-2024

Bij: Nota Reserves en Voorzieningen 2024

1.611 Raadsbesluit 20-06-2024

Bij: Resultaat Berap JFM 2024

1.594 Raadsbesluit 20-06-2024

Af: Resultaat Berap AMJ 2024

-7.425 Raadsbesluit 24-10-2024

Bij: Toevoeging vanuit Reserve Klimaatagenda

1.700 Raadsbesluit 14-11-2024