Bijlage 1. Bestuursrapportage april, mei, juni 2024
Tekst van het document
44.
We combineren de aanpak voor de energietransitie en de armoedebestrijding. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken vouchers voor witgoedwissel. - We ondersteunen mensen met een laag inkomen bij het energiezuiniger maken van de woning. Toelichting: We pakken de armoedebestrijding en energietransitie gezamenlijk op met een langjarig integraal traject. We ontwikkelen hiervoor een plan van aanpak energiearmoede. Onderdeel hiervan is de besteding van de Specifieke Uitkering Energiearmoede. Zie ook speerpunt 18 van programma ruimte. De raad heeft op 28 september 2023 ingestemd met de subsidieregeling Witgoedvervanging en de subsidieregeling Bodem- of vloerisolatie. Inwoners die tot de
Pagina 20 van 69
doelgroep behoren zijn uitgenodigd om gebruik te maken van deze regelingen. Een aanvraag indienen kan tot 1 november 2024. Woningeigenaren kunnen zonder ecologisch onderzoek en een omgevingsvergunning hun woning laten isoleren door een isolatiebedrijf dat natuurvriendelijk isoleert. Dit heeft voornamelijk betrekking op spouwmuurisolatie en dakisolatie vanaf de buitenzijde. Dat heeft het Kabinet op 28 mei 2024 laten weten aan de Tweede Kamer. Met de methodiek Natuurvriendelijk isoleren (NVI) maken isolatiebedrijven gebouwen van tevoren natuurvrij en registreren ze hun werkzaamheden in een meldingsapplicatie. Het bijhouden van werkzaamheden is van belang, omdat landelijk is afgesproken dat maximaal 6% van de gebouwen per CBS-buurt geïsoleerd mag worden: 3% voor 2024, 2% voor 2025 en 1% voor 2026. Hierdoor kunnen we meer doen om mensen te helpen hun woning te verduurzamen. Inwoners kunnen gratis een bezoek van de gemeentelijke energiecoach aanvragen. Door samen met bewoners te kijken naar de mogelijkheden tot besparen, krijgen mensen meer inzicht in hun energieverbruik. Daarnaast heeft het college van B&W op 11 juni 2024 de Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie vastgesteld. Deze regeling is bedoeld voor woningeigenaren met een woning met een WOZwaarde van maximaal € 295.000,- en een energielabel D tot en met F of vergelijkbare energetische staat. 45.
Om te voorkomen dat schulden tot problematische hoogte oplopen, voeren we een zogenoemde pauzeknop in; bij inwoners die hulp inschakelen worden uitstaande vorderingen vanuit de gemeente bevroren. Dit moet verergering van de problemen voorkomen. Tevens gaat de gemeente in gesprek met veelvoorkomende schuldeisers om zo’n pauzeknop met elkaar in te drukken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken deelname aan de Landelijke Schuldpauzeknop NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet). - We werken samen met andere organisaties om betalingsachterstanden en schulden bij inwoners vroeg te signaleren. - We gaan met inwoners in gesprek en ondersteunen bij het zoeken naar een oplossing. Toelichting: De landelijke Schuldenknop is nog volop in ontwikkeling. Er zijn nog maar weinig instanties die hieraan meewerken, waardoor het nu nog niet zinvol is om hierbij aan te sluiten. We blijven deze ontwikkeling wel volgen. De overige genoemde punten worden verder uitgewerkt in de uitvoeringsagenda van het Beleidskader Bestaanszekerheid 2023-2026. De uitvoeringsagenda is eind dit jaar klaar.
46.
We onderzoeken of we een gratis OV-pas kunnen invoeren voor mensen met een laag inkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We ronden het onderzoek naar de gratis OV-pas af en nemen een besluit over wel of niet invoeren van de pas. Toelichting: Er zijn reeds gesprekken gevoerd met Arriva over het afnemen van een Meedoenpas, een pas waarmee minima in de daluren onbeperkt met bus en trein kunnen reizen. Momenteel wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn om de Meedoenpas te financieren uit de Regiodeal Zuidwest-Friesland (programmalijn ‘Mobiliteit’).
Pagina 21 van 69
47.
Bij de kostendelersnorm en de handhaving erop passen we maatwerk toe. Het mag het zorgen voor en opvangen van mensen of dat een volwassen kind niet in huis kan blijven wonen niet in de weg staan. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben de gewijzigde kostendelersnorm ingevoerd per 1-7-2022. - We passen maatwerk toe, passend binnen de mogelijkheden van de participatiewet. Toelichting: Wij werken zoals beschreven bij te behalen resultaten.
48.
We blijven investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd en onderhouden actief contact in de zorgketen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We continueren de inzet van POH-GGZ Jeugd in deelnemende huisartsenpraktijken. - We houden contact met praktijken die nog niet met een POH-GGZ Jeugd werken. - We hebben minimaal 2x per jaar contact met een delegatie van de huisartsen. Toelichting: We blijven investeren in de inzet van de POH-GGZ Jeugd, omdat zij lichte ondersteuning bieden en er daardoor minder doorverwijzingen plaatsvinden. Het streven is een dekking van 100% (bij elke huisartsenpraktijk een POH-GGZ Jeugd). De situatie op de arbeidsmarkt maakt het lastig 100% dekking te bereiken, want ook hier merken we dat vacatures lastig in te vullen zijn. Op dit moment heeft circa 70% van alle huisartsenpraktijken in Súdwest-Fryslân een POH-GGZ Jeugd. Er zijn verschillende redenen waarom huisartsen geen POH-GGZ Jeugd willen of kunnen faciliteren, zoals gebrek aan ruimte, een eigen POH-GGZ in dienst die ook jeugdigen ziet of weinig vraag naar jeugdhulp. Twee keer per jaar is er overleg met een delegatie van de regiocommissie huisartsen, waarin naast de POH-GGZ Jeugd ook overige zaken in de samenwerking met huisartsen worden besproken.
49.
We stemmen de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, Jeugdwet, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige Zorg beter op elkaar af. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn integrale ketenaanpakken vanuit IZA en GALA. - Er is een goed functionerende lokale gezondheidstafel. - Het aantal netwerken wijkgericht werken is met 25% toegenomen. Toelichting: We zijn nauw betrokken bij de ontwikkelingen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) waarin we provinciaal een regioplan hebben opgesteld om de zorg toekomstbestendig te houden en domein overstijgende afspraken maken. Zo maken we onder andere afspraken over respijtzorg, zodat de inwoners die acuut een beroep moeten doen op respijtzorg geholpen worden en achteraf gekeken wordt waar de rekening neergelegd wordt. In de regio Zuidwest-Friesland hebben we samen met zorgorganisaties en het Zorgkantoor een regiotafel ingericht om de plannen uit het provinciale regioplan regionaal uit te voeren. Vanuit het IZA en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben we de verplichting om domein overstijgend vijf integrale ketenaanpakken te implementeren. We organiseren deze ketenaanpakken in overleg. De gebiedsteams maken onderdeel uit van het wijkgericht werken waarin huisarts, wijkverpleging, gebiedsteams en de welzijnsmedewerkers samenwerken aan de juiste zorg op de juiste plek voor onze inwoners.
Wijkgericht werken vind nu plaats in Heeg, Witmarsum, Nijland, Koudum en Sneek. Workum start binnenkort. Alle huisartsen in Sneek zijn collectief aangesloten bij Wijkgericht Werken.
Pagina 22 van 69
50.
We gaan de komende tijd samen met Empatec, de raad en andere partners in gesprek over een bestendige toekomststrategie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We voeren het implementatieplan uit. - We ronden de besluitvorming van de 2de fase van de aanpassing van de GR Fryslân-West af. - We evalueren de aantallen en werkzaamheden die in de Businesscase en Implementatieplan staan benoemd en stellen waar nodig bij. Toelichting: In 2023 is het implementatieplan door het dagelijks bestuur (db) van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West vastgesteld. Vanaf 1 januari 2024 vormen dit plan en de Businesscase de basis voor de uitvoering. Het db heeft ook de reactie op de zienswijze vastgesteld die door de gemeenteraden van de vier Empatec-gemeenten was ingediend. Dat geldt ook voor de reactienota op de zienswijze die door de gemeenteraden was ingediend op het tweede wijzigingsvoorstel van de gemeenschappelijke regeling. De colleges hebben de reactie naar de raden gestuurd en hen gevraagd om hen toestemming te geven de Gemeenschappelijke Regeling te wijzigen. Verwacht wordt dat de raden hierover in juli besluiten. Daarnaast is aan de gemeenteraden ook het verzoek verstuurd om een zienswijze in te dienen op de instelling van een raadsadviescommissie. Inmiddels zijn ook de eerste gesprekken gevoerd om de uitgangspunten in de Businesscase en Implementatieplan te evalueren.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Communiceren minimaregelingen Opstartkosten Súdwest Tichtby
2023
2024
2025
2026
2027
50
0
0
0
0
350
0
0
0
0
Verhogen energietoeslag tot 140% sociaal minimum
1.200
0
0
0
0
Stipe Tichtby
1.000
0
0
0
0
425
500
500
500
500
Verhogen gebruik regelingen van 40 naar 80% Investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd
25
50
25
0
0
Indexeren jeugdzorg
500
500
500
500
500
0
88
175
250
250
Voorkomen tekort Jeugdzorg (via amendement)
Overige zaken (going concern) Het gebruik van jeugdzorg is zowel in onze gemeente als in vergelijkbare gemeenten toegenomen. In Súdwest-Fryslân is het gebruik tussen 2017 en 2023 met 29% toegenomen. De uitgaven zijn hierdoor uiteraard ook fors gestegen. Er is in het tweede kwartaal een verdiepende analyse gemaakt om beter te begrijpen waardoor de hoge uitgaven ontstaan. Op basis van deze analyse worden extra beheersmaatregelen geformuleerd om zowel de kwaliteit van de jeugdzorg als de uitgaven beter te beheersen. Op 12 juni 2024 was er een informerende bijeenkomst voor de raad over het thema Jeugd. Hier zijn de ontwikkelingen in de jeugdzorg toegelicht en is vooruitgekeken naar het opstellen van nieuw jeugdbeleid. Daarnaast heeft Sharon Stellaard een presentatie gegeven over haar onderzoek naar vijftig jaar jeugdbeleid en de knelpunten in dat beleid.
Pagina 23 van 69
3 Programma 2: Ruimte Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Wonen
1.
We gaan in deze coalitieperiode minimaal 1000 woningen bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Minimaal 1000 woningen in 2026 gerealiseerd. - Woondeal Rijk: 1980 woningen tot 2030, waarvan 30% sociale huur en 30% betaalbare koop. - Lagere vraagdruk sociale huur (monitor sociale huur). Kortere wachtlijst in tijd en meer mutaties (meer woningen die naar een nieuwe huurder gaat) en inschrijfduur naar beneden. Toelichting: Zie actuele factsheet woningbouw 2023 https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/factsheetwoningbouw-2023/. Ook is onlangs het woononderzoek, de woningbouwprogrammering 20222031 en de laatste monitor vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân met de raad gedeeld. Zie ook: https://sudwestfryslan.nl/publicatie/ruimte-voor-3-200-woningen-voor-2031/ Er zijn diverse woningbouwplannen in voorbereiding 1 die (in diverse stadia) ter besluitvorming worden voorgelegd. Er zijn voldoende plannen in voorbereiding om de bouw van minimaal 1000 woningen mogelijk te maken. Er zijn echter altijd wel onzekerheden. Er kan vertraging of uitval optreden door bijvoorbeeld bezwaarprocedures, hoge bouwkosten, vertraging bij de aansluiting van nutsvoorzieningen. Voor de daadwerkelijke realisatie is de gemeente uiteindelijk ook afhankelijk van marktpartijen en nutsbedrijven. In het actieplan SWF bouwt zijn, naast locatieontwikkeling, een aantal andere sporen opgezet, zoals de kernenaanpak.
Binnen dit proces wordt samen met een kern naar geschikte woningbouwlocaties gezocht. Dit levert ook nieuwe woningbouwprojecten op. In 2024 gaan we in de kernen: Gaastmeer, Warns en Kimswerd op zoek naar nieuwe woningbouwlocaties. De raad heeft in 2023 besloten over het vestigen van voorkeursrecht op een aantal locaties. Ook de ontwikkeling van deze locaties wordt (gefaseerd) opgepakt. Op een aantal van deze locaties is de verwerving van de gronden een aandachtspunt. Binnen alle projecten wordt de woondeal aangehouden als één van de kaders voor de programmering. Toevoeging van sociale huur en goedkope koop heeft de aandacht. De investeringsmogelijkheden van de corporaties zijn laag. Woningcorporaties zijn daarom terughoudend om buiten de woningbouwplannen die zij reeds in hun planning hebben, nieuwe locaties in te vullen. Corporaties kijken in hun portefeuillestrategie naar het toevoegen van sociale huurwoningen daar waar de vraag groot is. De tendens hierbij is dat woningcorporaties liever bouwen in grotere plaatsen in plaats van kleine kernen. Het bouwen van sociale huur woningen en goedkope koopwoningen levert vaak een onrendabele businesscase op. Daarom wordt vaak gestreefd naar een mix van goedkopere en duurdere woningen. Voor een aantal woonplannen is de WBI subsidie toegekend om de onrendabele top te compenseren.
1 Zoals de gemeentelijke plannen: Harinxmaland, Boazum, Folsgare, Scharnegoutum, Woudsend, Heeg, Bolsward-
Oost, Hindeloopen
Pagina 24 van 69
2.
Er komt een gemeentelijke taskforce die met een integrale aanpak regie neemt op de woningmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Taskforce is actief (2023). - Het college wordt geadviseerd over de manier waarop woningbouwprocedures kunnen worden versneld, zodat er eerder gebouwd kan worden op een gemeentelijke locatie of locaties van derden. - Voorstellen om regelgeving te verruimen of er gemotiveerd van af te kunnen wijken om (meer) woningen te kunnen realiseren op particuliere erven, boerenerven en op het water. De taskforce krijgt daarbij de opdracht om voorstellen voor aanpassingen van regelgeving, procesvoorstellen met aanpakken en concrete pilots voor te leggen aan het college. Toelichting: De opdracht van de taskforce voorziet in creatieve woonvormen: boerenerven, wonen op het water en wonen op particulier erf. De taskforce heeft de opdracht om concrete voorstellen te doen om meer mogelijkheden te creëren hiervoor. Onderdelen worden gefaseerd opgepakt. Opdracht loopt over de jaren 2023 en 2024. Begin maart 2024 is een eerste rapportage met het college gedeeld over de bevindingen, kansen en vervolgacties op de genoemde thema’s. De raad wordt hierover actief geïnformeerd. Een actieve sturing van de gemeente op het thema wonen op water wordt binnen dit proces weinig kansrijk gezien. Voor de andere thema’s starten pilots of worden concrete beleidsvoorstellen gedaan.
Deze volgen in 2024.De taskforce heeft momenteel weer voldoende capaciteit.
3.
We versnellen procedures. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een snellere, gemiddelde doorlooptijd van procedures. Toelichting: Zie proces woningbouw (infographic). Dit blijft onder de aandacht binnen de gebiedsontwikkelingen.
Pagina 25 van 69
Er wordt binnen gemeentelijke projecten altijd gezocht naar de mogelijkheid om processen bijvoorbeeld parallel te laten verlopen. Waar mogelijk wordt versneld. Momenteel lopen er veel woonprojecten en loopt de organisatie tegen capaciteitsproblemen aan, dat maakt het kwetsbaar. Dit kan er voor zorgen dat sommige projecten in bepaalde fases vertragen. Het versnellen van woningbouw is momenteel meer een kwestie van: zo weinig mogelijk vertragen. Er is niet één specifieke reden te benoemen waarom bepaalde projecten (buiten het capaciteitsvraagstuk) meer tijd vragen. Soms zit het in de participatie (dat er meer tijd voor nodig is), soms vragen bepaalde aspecten die uit het haalbaarheidsonderzoek naar voren komen meer tijd (zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van een ruimtelijke belemmering), de onderhandeling over de aankoop van gronden vraagt vaak (meer) tijd. Daarnaast is het momenteel een uitdaging om ervoor te zorgen dat ambities m.b.t. woningbouw, zoals de betaalbaarheid van woningen, leiden tot een financieel haalbaar plan. We zien ook bij projecten van marktpartijen dat de verkoop en ontwikkeling van bepaalde locaties moeizaam verloopt. 4.
We zetten in op erfpacht en lagere grondprijzen om projecten van de grond te krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Per project advies over de wijze van exploitatie. Daarbinnen komt de afweging ten aanzien van erfpacht terug. Ook met de doelgroepenverordening wordt indirect gestuurd op lagere (grond)prijzen. Toelichting: Er is een woningbouwimpuls subsidie (WBI) binnengehaald die verwerkt wordt in de grexen van de plannen waar extra betaalbare woningen worden toegevoegd. De raad is hierover geïnformeerd en heeft een besluit genomen over de uitgangspunten. Daarnaast wordt met de doelgroepenverordening gestuurd op lagere grondprijzen.
5.
Bij nieuwbouwprojecten en sociale huur geven we inwoners met een sociaaleconomische binding waar mogelijk voorrang. Indicatoren/te behalen resultaat: - We komen tot pilots waarbinnen we afspraken maken met corporaties en ontwikkelaars. Daarnaast bereidt de minister een wijziging van de huisvestingswet voor. Zodra hier meer over bekend is, wordt een voorstel over dit onderwerp door ons voorbereid. Toelichting: Er loopt een tweejarige pilot van Elkien. De raad is daar in december 2023 over geïnformeerd. In anterieure overeenkomsten worden (waar mogelijk) afspraken gemaakt over het eerst lokaal bekend maken van aanmeldingsmogelijkheid voor woningen.
6.
We bevorderen dat de doelgroep ‘jonge ouderen’ (55- tot 70-jarigen) eenvoudiger kunnen verhuizen naar levensloopbestendige woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie beoogde resultaten Actieplan SWF bouwt. Doelgroep is onderdeel van afwegingskader wonen. - Uitvoering actieplan SWF bouwt waarin dit een belangrijke doelgroep is. In de planvorming van zowel gemeente als markt worden woningen voor deze doelgroep opgenomen. Toelichting: Ter uitvoering van het omgevingsprogramma Wonen & Zorg worden dit jaar 2 trajecten doorlopen: A. Het maken van samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en Zorginstellingen bij ontmoetingsplaatsen; B. Voor drie grote kernen gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s Wonen & Zorg voorbereiden. Uitgangspunt is dat de levensloopbestendige woningen beschikbaar komen voor 70 plussers met een relatief zware zorgvraag, omdat deze groep inwoners, anders dan voor heen, langer
Pagina 26 van 69
zelfstandig moeten blijven wonen. Door deze inwoners meer te concentreren kan er betere zorg en ondersteuning worden geleverd op een meer efficiënte wijze. Uit onderzoek blijkt dat men pas dan naar een generatiebestendige of geschikte woning gaat verhuizen, indien de huidige woningen niet of minder geschikt is. Zolang men fit is, wordt er in de categorie 55-70 jaar nooit verhuisd naar een generatiebestendige woning.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Bevorderen verhuizen naar levensloopbestendige woningen
15
15
15
15
15
7.
We zetten in op een afspraak dat alle sociale huurwoningen in 2050 energieneutraal zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: - Prestatieafspraken met de woningcorporaties, waarin dit wordt meegenomen. De sociale huurwoningen zijn onderdeel van de huidige en toekomstige wijkuitvoeringsplannen. Toelichting: Corporaties zijn wettelijk verplicht om alle sociale huurwoningen in 2050 CO2-neutraal te hebben. Daartoe maken corporaties een Routekaart CO2-neutraal 2050. In de prestatieafspraken 2024 is afgesproken welke stappen corporaties dit jaar zetten om toe te werken naar CO2neutraal in 20250 en welke investering zij doen. In de prestatieafspraken is vastgelegd dat de gebiedsgerichte benadering vanuit de gemeente (Transitievisie Warmte/ Wijk Uitvoeringsplannen) en de complexgerichte benadering vanuit de Woningcorporaties bij elkaar worden gebracht. Doel is om aanpakken op die manier beter op elkaar af te stemmen en tot procesafspraken te komen.
8.
We gaan creatief aan de slag met verpauperde panden en panden die leegkomen en geschikt zijn voor woongroepen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Waar deze panden kansen opleveren binnen ontwikkelingen worden deze meegenomen in de planvorming. Daarnaast wordt bij leegkomende panden die kansen bieden voor een andere invulling breed gekeken welke mogelijkheden er zijn.
9.
Waar mogelijk bieden we ruimte voor creatieve woonvormen waar de woningnood het hoogst is. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: De raad heeft onlangs een besluit genomen over de ontwikkeling van een ‘tijdelijk wonen concept’ in Sneek.
10.
We onderzoeken mogelijkheden voor het bouwen op boerenerven. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Zie taskforce Momenteel worden pilots uitgewerkt. In de loop van 2024 wordt de raad hier over geïnformeerd
Pagina 27 van 69
11.
We experimenteren om inwoners, bij aangewezen projecten, welstandsvrij te laten bouwen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Deze acties maken onderdeel uit van beoogd resultaten actieplan SWF bouwt en de totale doelstelling om tot minimaal 1000 woningen te komen. Toelichting: Een van de aangewezen projecten valt binnen Harinxmaland
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Ruimte creatieve woonvormen
12.
2023
2024
2025
2026
2027
130
0
0
0
0
2023
2024
2025
2026
2027
20
0
0
0
0
We stellen een doelgroepenverordening op. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doelgroepenverordening gereed in kwartaal 2 2024. Toelichting: Deze is gereed.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Opstellen doelgroepenverordening
13.
Een huisvestingsverordening en gebiedsgericht verbod op verhuur van woningen tot de NHG-grens (zelfwoonplicht). Indicatoren/te behalen resultaat: - Voorstel voorrangscriteria zodra wijziging huisvestingswet er is. Toelichting: De noodzaak om als gemeente een zelfbewoningsplicht in te stellen voor woningen tot de NHGgrens is vervallen door een aantal recentelijk ingevoerde landelijke regels en wetten. Hierdoor is het voor beleggers minder aantrekkelijk geworden om woningen op te kopen en voor een hoge prijs te verhuren. De inzet van dit instrument komt terug bij de begroting 2025.
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Werken
14.
We versterken de arbeidsmarktaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: - Campagne Open Hiring waarin werkgevers worden getriggerd op deze manier van medewerkers werven. Meerdere artikelen en story telling in de lokale kranten. - We stellen een jobcoach aan voor werkgevers op de werkvloer, zodat kans op uitval wordt beperkt. - Een campagne en Harrie trainingen, waardoor werkgevers en collega’s worden ondersteund en getraind in het begeleiden en versterken van werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt. - We organiseren bijeenkomsten over culturele diversiteit en inclusief werkgeverschap (2 bijeenkomsten per maand). - Uitbreiding SROI (Social return on investment) projecten.
Pagina 28 van 69
Toelichting: Er is een lopende campagne Open Hiring met storytelling geweest en bijeenkomsten, de huidige arbeidsmarkt is alweer minder krap en werkgevers geven aan minder hiervan gebruik te willen maken. Een aantal grote werkgevers doet mee. De jobcoach is tot nu toe een beperkt aantal uren nodig geweest voor ondersteuning hierin. Harrie trainingen worden gecontinueerd. Als onderdeel van de bijeenkomstenkalender Impact Ondernemen zijn er 5 georganiseerd in Q1. SROI projecten zijn gepland. Maandelijks wordt in GrootSneek/Bolsward een Impact bijlage en Súdwest Werkt bijlage gevuld met items over Impact Ondernemen en Werk. Activiteiten worden uitgelicht en de agenda mbt bijeenkomsten wordt gepubliceerd. Er zijn in Q2 bijenkomsten georganiseerd. In het kader van uitbreiding SROI benaderen accountmanagers pro-actiever bedrijven en wordt Empatec betrokken hierbij. Inspiratiekaart SROI is gemaakt voor ondernemers. Open Hiring wordt door een aantal grote bedrijven toegepast, kleinere bedrijven zien hier vaak geen aanleiding toe in huidige arbeidsmarkt. We blijven het als tool inzetten in voorkomende gevallen, evenals de jobcoach. 15.
We blijven investeren in het platform onderwijs en arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Technolab, On Stage en 3O buro. Toelichting: De 3O samenwerking in de Arbeidsmarkt wordt aangejaagd en georganiseerd via het Sudwest Werkt platform (Convenant en stichting Sudwest Werkt), wij subsidiëren dit, tesamen met Technolab en Onstage/3O buro. De projectleider van Sudwest Werkt heeft verschillende projecten opgestart die we ondersteunen: inspiratietoers ISK leerlingen, aansluiting Kom aan Boord, voorbereiding project in de Zorg. Samenwerking Technolab, On Stage en 3O buro geïntensiveerd, oa door gecombineerde SWW bijlage in GrootSneek/Bolsward.
16.
We ontwikkelen onze arbeidsmarktaanpak verder door om baankansen te creëren. binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 14. Toelichting: we sluiten met zowel de aanpak Open Hiring als met de aanpak voor mentoring zowel intern als extern op elkaar aan, beleid wat we extern ontwikkelen volgen we zoveel als nodig ook intern. Het platform Súdwest Werkt ondersteunt daarin door Onderwijs, Ondernemers en Overheid met elkaar te verbinden zodat opleidingstrajecten en projecten goed op de arbeidsmarkt aansluiten. Vanuit het Doorstroompunt worden ondernemers direct gekoppeld aan BBLtrajecten/jongeren. Vanuit de Arbeidsmarktregio is er aansluiting bij Fryslan Werkt om de beschikbare arrangementen in te zetten bij werkgevers.
17.
We zetten in op een mentorprogramma. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een mentorprogramma uit voor werknemers en werkgevers. Toelichting: Er is een Plan van Aanpak opgesteld waarvan de randvoorwaarden nu worden uitgewerkt zodat hiermee gestart kan worden. In eerste instantie voor een pilot om 15 mentoren en mentees aan elkaar te verbinden. Oa met mentoren uit onze eigen organisatie. Er is gestart met het Plan van Aanpak, 2 collega’s vanuit het gebiedsteam zijn coördinator en zijn net de voorbereidingen gestart
Pagina 29 van 69
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Subsidies o.a. Technolab) Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Arbeidsmarktaanpak o.a. Súdwest Werkt) Mentorprogramma
18.
2023
2024
2025
2026
2027
70
70
70
70
0
20
10
10
10
0
50
50
50
50
50
We focussen op parelsectoren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete uitvoeringsplannen en capaciteit wordt georganiseerd om focus en actie voor de parelsectoren te realiseren (Maritiem, Gastvrijheid, Agro en Maakindustrie), o.a. samenwerking met andere gemeenten in kennisplatforms, beurzen en kennissessies, uitvoeringsaanpak Circulaire Economie, ondernemersbijeenkomsten en steun ondernemersprojecten en ideeën). - Noordelijke agroagenda. Versterking Agrofood in noordelijk verband met Innovatie pact Fryslân (IPF). Focus voor SWF op gezonde bodem. Toelichting: Een Uitvoeringsaanpak CE is opgesteld met de focus op Circulair Bouwen en MKB circulair (met name parelsectoren). Dit plan geldt voor 2024-2028, bijbehorende capaciteit en budget is gereed voor 2024 en wordt verkend voor komende jaren. Een planning voor beurzen en bijeenkomsten is gereed en wordt uitgevoerd (18 bijeenkomsten voor 2024). Samenwerking met Drechtsteden is opgestart vwb Maritime Innovation Platform.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt (Extra activiteiten parelsectoren)
19.
2023
2024
2025
2026
2027
100
125
125
145
145
We gaan verder met de Hemmen III en bieden mogelijkheden in andere kernen voor uitbreiding bedrijventerreinen. Daarvoor maken we afspraken met provincie. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Hemmen III is in 2024 bouwrijp. - Er liggen plannen voor andere bedrijventerreinen in SWF (in ieder geval Bolsward en Makkum). Samen met lokale ondernemersverenigingen kijken we naar behoefte en werken we waar mogelijk samen aan uitvoering. Toelichting: - Bouwrijp maken Hemmen III conform planning - Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Makkum is een projectleider gestart en zijn de eerste gesprekken met de omgeving gevoerd. - Voor Bolsward geldt dat de start van het project vertraging heeft opgelopen, onder meer vanwege de samenhang met de plannen voor mogelijke locatie waterstoffabriek en klimaatstad Bolsward. De onderzoeken voor deze plannen zijn inmiddels afgerond en eind juni wordt een PSU voor gebiedsontwikkeling Bolsward West gestart. Uitbreidingsplannen in andere kernen worden met de ondernemersfederatie besproken in de werkgroep Vitale Kernen.
20.
We organiseren kennis- en ontmoetingsmomenten met ondernemers. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 organiseren we tenminste 2x per maand een bijeenkomst met onderwerpen die belangrijk zijn voor ondernemers. (ivm vakantieperiodes is dit 18 per jaar)
Pagina 30 van 69
Toelichting: Een belangrijke rol die ondernemers ons als gemeente hebben gevraagd te blijven vervullen is die van verbinder, en informatie- en kennisdelen mogelijk maken. Dit doen we oa door het organiseren van tenminste 18 bijeenkomsten in 2024 met als rode draad Ondernemen met Impact. Er hebben in Q1 5 bijeenkomsten plaatsgevonden. Er hebben in Q2 weer meerdere bijeenkomsten plaatsgevonden, onder andere op het gebied van circulair inkopen en innovatie. 21.
We stellen een visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen in 2023 een lange termijn visie (2035) voor de gastvrijheidseconomie op met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Deze in navolging van het startdocument dat in 2023 is vastgesteld. We doen dit in nauwe samenwerking met stakeholders betrokken bij de gastvrijheidseconomie. Toelichting: De visie is op 18 april vastgesteld in de raad. Vaststelling van het uitvoeringsprogramma moet wachten op de financiële dialoog over de majeure opgaven die de komende tijd gaat plaatsvinden.
22.
Voldoende en betaalbaar vrijetijdsaanbod betaalbare voor eigen inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: - Samen met het Cluster Participatie en Toerisme Alliantie Friesland (TAF) kijken we naar de realisatie van vier Buurtcampings in 2024 in onze gemeente. Daarnaast kijken we naar de mogelijkheid om in 2024 vijfentwintig gezinnen een vakantie te bezorgen via het initiatief De Vakantiebank. Toelichting: We zijn in gesprek met Cluster Participatie en TAF voor beide initiatieven (Buurtcampings en Vakantiebank).
23.
We ondersteunen ondernemers in de gastvrijheidssector om jaarrond interessant te zijn voor bezoekers en op een duurzame manier hun bedrijfsmodel in te richten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: Dit speerpunt is opgenomen in de visie gastvrijheidseconomie, die op 18 april is vastgesteld in de raad.
24.
We versterken het organisatorisch vermogen van de gastvrijheidseconomie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We herijken het Ontwikkelkader om de planvoorraad logiesaccommodaties beter (ruimtelijk) te kunnen beoordelen. We starten samen met de gemeente De Fryske Marren en in samenwerking met IPF met het opstellen van een regionale kansenkaart voor logiesaccommodaties. We onderzoeken in samenwerking met Circulair Friesland en meerdere Friese gemeenten een eventuele deelname aan Green Destinations. Toelichting: - Aanleiding voor herijking van het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties is drieledig: 1) de nieuwe visie Gastvrijheidseconomie 2035, 2) Provinciale Omgevingsverordening die op 1 januari jl. in werking is getreden en 3) opnemen van aspecten van ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit in het Ontwikkelkader.
Pagina 31 van 69
Planning: uitwerking van de stukken in maart t/m oktober met inhoudelijke (en integrale) input vanuit de ambtelijke organisatie. In november/december wordt het concept ter inzage gelegd, waarna in de periode van februari – april 2025 vaststelling kan plaatsvinden. - Gesprekken over eventuele deelname aan Green Destinations zijn gaande. 25.
We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de gastvrijheidssector, waaronder Súdwest-Fryslân als elektrische vaarregio. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken samen met diverse partners aan de uitwerking en pilot elektrische vaarregio Zuidwest-Friesland. In de pilot onderzoeken we de mogelijkheden bij onder meer jachthavens om duurzame opwek en opslag te combineren met laden. En dit idealiter ook te koppelen aan andere maatschappelijk gebruik van duurzame energie. We maken dit ook onderdeel van de beoogde regiodeal ZWF. Toelichting: De pilot elektrisch varen loopt. Met een groot recreatiebedrijf in de gemeente onderzoeken we de mogelijkheden duurzame opwek en opslag. Ten behoeve van de eigen bedrijfsvoering en elektrisch laden van boten. Inmiddels is dit ook een Europese aanvraag om subsidie geworden in het kader van duurzaam toerisme. Hierin zitten diverse projecten in Europa. Onze regiodeal kan het middel zijn voor het verder uitrollen van elektrisch varen op basis van wat we leren in de pilot.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Begroting Gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visie en uitvoeringsprogramma gastvrijheidseconomie) Ondersteunen gastvrijheidseconomie (Visitor monitor) Pilot elektrisch varen
50
50
50
50
50
80
30
30
30
30
40
40
40
40
40
20
0
0
0
0
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Mobiliteit
26.
We gaan aan de slag met het herinrichten (eventueel autoluw) van binnensteden, zodat ondernemers, horeca en bezoekers veilig de ruimte krijgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We realiseren transferpunten in Sneek en Bolsward Toelichting: Het transferpunt Bolsward is in voorbereiding. De benodigde stappen om te komen tot realisatie vinden dit jaar plaats en de realisatie in 2025. Het transferpunt Sneek is in onderzoek.
27.
We maken de stadscentra van Sneek en Bolsward autoluw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen verslechtering van bezoekers aan de binnenstad. - Minder doorgaand verkeer, circa 25% op de doorgaande routes in de binnenstad. - Geen verschuiving van het probleem naar andere straten die hiervoor ongeschikt zijn. - Het verbeteren van de algehele beleving van de binnenstad. Toelichting: De maatschappelijke betrokkenheid bij de uitvoering van de proef autoluwe binnenstad Sneek is groot. In juni is besloten om het doorrijverbod op de Prins Hendrikkade tijdelijk (voor een periode van 4 maanden) buiten werking te stellen. In oktober zullen we aan de hand van
Pagina 32 van 69
metingen, enquêtes en gesprekken opnieuw de werking van de proef beoordelen en indien nodig met (aanvullende) besluiten komen. De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 21 december 2023 bij de behandeling van de berap juli-augustus-september een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld voor de proef, te dekken uit de post ‘Werken aan sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen’. Door een langere inzet van verkeersregelaars, dreigt er een overschrijding van dit budget. De exacte omvang is nog niet helder. Wij zeggen toe daar zo snel mogelijk separaat bij uw raad op terug te komen.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
0
1
28
55
55
700
0
0
0
0
300
0
0
0
0
25
25
25
25
25
365
0
0
0
0
1.650
0
0
0
0
Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Sneek (Oppenhuizerweg)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Transferpunt Bolsward (Oordje)) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Wegbewijzering Sneek) Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken (Sneek) Herinrichting binnenstad Bolsward (herstel) Herinrichting binnenstad Bolsward (nieuw)
28.
Onveilige verkeersituatie pakken we zo snel mogelijk op. Indicatoren/te behalen resultaat: - We pakken verkeerssituaties aan. - We herinrichten de Oppenhuizerweg en de kruising Bolsward-West. - In 2024 hebben we een toolbox verkeersgedrag. Toelichting: Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren. Het plan Oppenhuizerweg is gekoppeld aan de ontwikkeling van het Flexaterrein. Dit jaar vindt de voorbereiding plaats. De reconstructie van de kruising Bolsward-West wordt in 2024 en 2025 voorbereidt en wordt in 2026 gerealiseerd. Samen met een extern bureau is de Toolbox verder uitgewerkt. Donderdag 21 maart reikt de portefeuillehouder verkeer de eerste Toolbox in Folsgare uit. Daaropvolgend wordt de Toolbox beschikbaar gesteld voor alle dorps- en wijkbelangen.
29.
30-km zones moeten heringericht worden. Dat geeft zekerheid en vertrouwen bij inwoners en voorkomt ongelukken. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator. Toelichting: In de aanpak van onveilige situaties vallen ook de 30 km/u zones.
30.
We vragen dit jaar een specifieke uitkering van het Rijk aan voor het verbeteren van de verkeerveiligheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator.
Pagina 33 van 69
Toelichting: Op basis van het Strategische Plan Verkeersveiligheid is er Rijkssubsidie aangevraagd. Met deze middelen stellen we een uitvoeringsprogramma samen, waarmee we de komende jaren uitvoering geven aan verkeersveiligheidsprojecten.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Oppakken onveilige verkeerssituaties (Investering € 1 miljoen/jaar) Oppakken onveilige verkeerssituaties (Verkeer Oppenhuizerweg)
0
81
161
242
322
0
4
44
44
44
Oppakken onveilige verkeerssituaties
0
6
46
87
87
Campagne verkeersgedrag (toolbox)
100
0
0
0
0
0
87
175
275
275
Verbeteren verkeersveiligheid (via amendement)
31.
We gaan stimuleringsmaatregelingen en acties in zetten om inwoners meer op de fiets, wandelend of met het OV naar het werk of vrijetijdsactiviteiten te laten gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: - Eind 2024 is de mobiliteitsvisie gereed. Toelichting: Het mobiliteitsprogramma geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. Het mobiliteitsprogramma is in de onderzoeksfase met een extern bureau. De planning is om het mobiliteitsprogramma eind 2024 vast te stellen.
32.
We realiseren minimaal 2 fietspaden de komende 4 jaar ten behoeve van de verkeersveiligheid woon-werk en school. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verbeteren minimaal twee fietsverbindingen. Toelichting: Op dit moment zijn er drie fietsroutes in voorbereiding (Nijland, Tjerkwerd-Bolsward en SneekJoure).
33.
We onderzoeken of fietsers voorrang kunnen krijgen op rotondes binnen de binnensteden. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2024 hebben we onderzoek gedaan naar voorrang fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom. Toelichting: Op dit moment zijn er drie fietsroutes in voorbereiding (Nijland, Tjerkwerd-Bolsward en SneekJoure). Realisatie staat voor 2024 gepland. Volgend jaar komen we met een nieuw voorstel voor de aanpak van fietsverbindingen.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Realiseren fietspaden (Investering € 1 miljoen/jaar)
0
81
161
242
322
Realiseren fietspaden (Fietsverbinding Exmorra)
0
0
48
48
48
Onderzoeken voorrang fietsers op rotonde
50
0
0
0
0
Stimuleren fiets, wandelend of OV (Campagne en mobiliteitsvisie)
150
0
0
0
0
Pagina 34 van 69
34.
We onderzoeken innovatieve OV alternatieven in kleine kernen (opstappers). Indicatoren/te behalen resultaat: - Op de agenda van de beslissers brengen (lobby). - Het OV ligt bij de provincie. We gaan daarom in 2024 met het nieuwe provinciale bestuur om tafel. Toelichting: Het openbaar vervoer is opnieuw aanbesteed. Het gunningstraject door ingediende bezwaren loopt nog. Bij de gunning zijn eventuele wijzigingen in buslijnen opgenomen (is nu nog niet bekend is, volgt nog).
35.
We spannen ons in om de trein tussen Sneek en Stavoren vaker te laten rijden. Indicatoren/te behalen resultaat: - Onderdeel van beoogde regiodeal waarin bereikbaarheid en voorzieningen zijn gekoppeld. Toelichting: We trekken de inspanningen voor bereikbaarheid van onze regio en kernen breder. Onder meer in de regiodeal is bereikbaarheid van voorzieningen een belangrijk onderdeel. Daar kan een meer frequente treinverbinding ook deel vanuit maken.
Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Leefomgeving
36.
We faciliteren de landbouwsector in de omslag naar een toekomstbestendige wijze van ondernemen. Het gesprek met de landschapspartners zetten we voort. Indicatoren/te behalen resultaat: - Doorvertaling Friese opgaven voor natuur, water en klimaat naar Súdwest-Fryslân (in samenhang met de FPLG-aanpak) en daarbij aansluiten bij concrete initiatieven. - Het vormgeven van de intergemeentelijke afstemming binnen het FPLG (o.a. governanceaanpak); - In samenspraak met de FPLG-aanpak komen tot een goede monitoringsystematiek. Toelichting: In het 1e kwartaal is de update van het 1e Friese Gebiedsprogramma FPLG (juli 2023), met daarin de inzet rond de opgaven voor natuur, water, en klimaat, in voorbereiding genomen. Een volgende versie (2.0.) moet in september bij het Rijk worden aangeleverd. Op basis van het recente Hoofdlijnenakkoord (mei), in opmaat naar een nieuw kabinet, is er onduidelijkheid ontstaan over de verdere aanpak rond het Landelijk Gebied (NPLG). O.a. is het Transitiefonds geschrapt. De provincie wil in reactie hierop de FPLG-aanpak on hold zetten, maar bijv. wel doorgaan met het Friese Veenweideprogramma. Wel is vanuit het Rijk een akkoord ontvangen op een eerste Maatregelenpakket NPLG (€ 150 miljoen). De provincie zet in op uitvoering van dit Maatregelenpakket.
Wat dit in samenhang voor de verdere Friese aanpak betekent is onzeker en vraagt verdere afstemming met provincie, Wetterskip en Friese gemeenten. Er zijn grote zorgen over een voldoende voortgang, omdat binnen aanpak van de nieuwe coalitie we er vanuit moeten gaan dat de NPLG/FPLG-opgaven nog steeds aan de orde zijn (incl. het Friese verzoek om hiervoor vanuit het Rijk € 5,2 miljard beschikbaar te stellen).
37.
We ondersteunen onze boeren om te experimenteren met nieuwe vormen van natuurinclusieve landbouw. Indicatoren/te behalen resultaat: - Geen indicator.
Pagina 35 van 69
Toelichting: De Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland loopt door t/m 2024. Binnen deze opzet worden middelen weggezet. Andere maatregelen zullen zich aanvullend, en ook na 2024, voegen binnen de FPLG-aanpak waar de inzet van natuur in samenhang met agrarisch natuurbeheer nadrukkelijk de aandacht heeft (ook in relatie tot de opgaven water en klimaat). 38.
Integrale gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor alle ontwikkelingen in het landelijk gebied. We gaan dit ook financieel mogelijk maken door o.a. in te zetten op transitiefondsen (zowel EU als landelijk): Green Deal, Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Gebiedsgerichte Aanpak voortvarend oppakken, waarbij binnen Gebiedsproces Idzegea vanaf 2024 stapsgewijs wordt toegewerkt naar een Gebiedsplan. Toelichting: De Gebiedscommissie Idzegea is vanaf begin 2024 gestart en werkt de komende twee jaar (20242025) aan een Gebiedsplan. De mogelijkheden om stappen te zetten hangt samen met ontwikkelingen rond het FPLG. Als onderdeel van het FPLG vindt ook een herijking van het Veenweide-programma Fryslân 2021-2030 plaats (Idzegea is onderdeel van de veenweideaanpak). Vanwege de recente ontwikkelingen (zie punt 36) blijft het Veenweideprogramma als apart programma in tact. Gebiedsproces Idzegea staat hier hoog op de agenda.
39.
De agrarische collectieven blijven we faciliteren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Meerdere stakeholdersoverleggen SWF met landschapspartners, minimaal 4x per jaar. - Een jaarlijks samenwerkingsoverleg met collectief Súdwestkust. Toelichting: Ontwikkelingen binnen de FPLG-aanpak (en onduidelijkheid hierover) geven aanleiding tot diverse overleggen op meerdere bestuurlijke niveaus. Het vraagt ook verdere gezamenlijke betrokkenheid en afstemming met onze gebiedspartners/stakeholders binnen de gemeente.
40.
We geven steun aan het weidevogelbeheer. Indicatoren/te behalen resultaat: - Concrete projecten weidevogelbeheer. - Provinciale monitoring van weidevogelbeleid (waar mogelijk doorvertaald naar het SWFgrondgebied. Toelichting: O.a. de inzet van het Aanvalsplan Grutto in samenhang met de FPLG-aanpak biedt mogelijkheden om tot de inzet van concrete projecten te komen. Mogelijkheden worden onderzocht (o.a. in overleg met collectief Súdwestkust). Ook de gewijzigde inzet van middelen binnen de Europese GLB-regeling (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) geeft extra ruimte om stappen te zetten. De beschikbaarheid van langjarige structurele middelen voor vergoedingen is een belangrijk zorgpunt.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Faciliteren landbouwsector naar toekomstbestendig ondernemen
271
256
200
200
200
Natuurinclusief pachtbeleid (Lagere pachtinkomst)
20
20
20
20
20
Insectennetwerk
150
150
150
150
150
Pagina 36 van 69
41.
Sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen. - Integrale ruimtelijke visie voor Sneek. - Integrale aanpak in gebieden samenhangende acties. Toelichting: Aan de verschillende, integrale gebiedsagenda’s wordt gewerkt, met als insteek de diverse opgaven per gebied op een integrale manier op te pakken. Het project voor de nieuwe Ruimtelijke Strategie Sneek 2050 loopt volop. De eerste resultaten volgen in het eerste kwartaal 2024. De vaststelling is gepland in het derde of vierde kwartaal van 2024.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Sterke, aantrekkelijke stads en dorpskernen
250
250
250
250
250
Motie vergroening dorpen/steden
50
50
50
50
50
42.
We zetten in op het gebruik van restwarmte en gebruik maken van geo- en aquathermie waar dit mogelijk is zoals in Bolsward en Heeg. Indicatoren/te behalen resultaat: - Bronnenstrategie (per kern). Toelichting: Afgelopen half jaar is duidelijker geworden dat een bronnenstrategie nodig is voor de realisatie van de warmtetransitie. Onderdeel van deze bronnenstrategie is het samenspel tussen diverse bronnen zoals restwarmte, aquathermie, aardgas/groengas, collectieve luchtwarmtepomp etc. Hiermee kan worden gestuurd op leveringszekerheid en betaalbaarheid van de warmtetransitie. De eerste stappen zijn inmiddels gezet om tot een goede bronnenstrategie te komen. Verwachting is dat er in Q4 van 2024 een concept bronnenstrategie ligt voor een aantal kernen. De overige kernen volgen later samen met een aantal potentiestudies voor diverse warmtebronnen.
43.
We stimuleren het lokaal en sociaal opwekken en gebruiken van energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er ligt een onderzoek gemeentelijk energiebedrijf. Toelichting: Na het afronden van het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf is er een notitie opgesteld voor de oprichting van een gemeentelijk energiebedrijf. Hierin staat dat de gemeente een cruciale rol heeft binnen de lokale energie- en warmtetransitie. Samenwerken met initiatiefnemers uit de mienskip zorgt voor een lokale borging van opwek en levering van energie. Naar aanleiding van de raadsbijeenkomst is een aanvullend onderzoek uitgevraagd over het energiebedrijf. Dit onderzoek is in Q2 afgerond. Na de informerende bijeenkomst van 2 oktober wordt het raadsvoorstel eind Q3 op route gebracht.
44.
We stimuleren zonnepanelen op daken van bedrijven, verenigingen en huizen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitwerking zonnepanelenbeleid vindt plaats. Toelichting: We werken aan toekomstige ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie (en opslag) en bestuurlijke uitgangspunten van de toekomst van het energiesysteem voor SWF.
Pagina 37 van 69
In samenhang met de Friese Energievisie en de Energieagenda 2024 wordt bepaald hoeveel zonnestroom er nodig is in de (nabije) toekomst. Er wordt ook gekeken naar voorwaarden, zoals behoud van het karakteristieke landschap. Aanpassingen in het Provinciaal ruimtelijk beleid en actuele initiatieven uit de mienskip worden hierbij betrokken. Bij zonnedaken van bedrijven is de netcongestieproblematiek een knelpunt. Oplossingen worden onderzocht (o.a. in bedrijventerreinen aanpak van de Hemmen). Aandacht voor zon op dak voor woningeigenaren loopt conform planning o.a. via het Duurzaam Bouwloket. 46.
We zetten volop in op energiecoaches en onafhankelijk advies en ondersteuning bij het isoleren van woningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Communicatieplan en aanpak vastgesteld. Toelichting: De energiecoach krijgt in 2024 structureel een plek binnen de organisatie. Via initiatieven van onderop werken we via het energiebespaarplan met opgeleide energieadviseurs voor laagdrempelig advies aan huis.
47.
Er komen fysieke punten om inwoners laagdrempeliger kennis te laten maken met duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Uitvoer van het plan (kerngericht). Toelichting: Naast het Duurzaam Bouwloket kan SWF Tichtby worden ingezet voor vragen van inwoners over de energietransitie en bijbehorende subsidies. Dit is gemeentebreed. Zij beantwoorden bijvoorbeeld vragen over het aanvragen van de NIP gelden.
48.
Samen met de verantwoordelijke netbeheerders maken we het elektriciteitsnet snel toekomstbestendig en zoeken we naar passende oplossingen voor het overschot van duurzame energie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Versnelling trajecten robuust netwerk (o.a. bouw onderstation). - Concrete lokale oplossingen, o.a. met bedrijven Hemmen. Toelichting: Vertraging realisatie verzwaring elektriciteitsnet – netcongestie duurt langer In juni van dit jaar zijn we geconfronteerd met een enorme vertraging van het netverzwaringen uitbreidingsprogramma NuLelie van Liander. Voor een 12-tal locaties in SWF is een vertraging afgekondigd die varieert tussen de 2 en 12 jaar. Dit staat los van de uitbreiding van de onderstations Bolsward en Sneek die wel volgens planning worden verzwaard. Alleen kan de stroom niet worden getransporteerd want het nieuwe middenspanningsnet is dan nog niet gereed. Dit betekent voor Bolsward dat er medio 2028-2030 extra capaciteit is en voor Sneek medio 2036-2028. Dit raakt de gevestigde bedrijven met verduurzaming-, proces en wagenpark elektrificatie en ontwikkelplannen. Plus alle andere nieuwbouwinitiatieven waar nu nog geen stroomvraag voor is gedaan. Ook voor de 2e fase van de Hemmen 3 is pas in 2036-2038 elektriciteit beschikbaar.
Bedrijventerrein aanpak Om ondanks de netcongestie toch te verkennen hoe we op de bedrijventerreinen extra elektriciteit beschikbaar kunnen krijgen zijn we op de Hemmen 1 &2 met de VOS de pilot bedrijventerreinaanpak gestart. De 1e fase, het in beeld brengen van het energiegebruik en de behoefte in de komende 5 jaar, is afgerond. Voor de 2e fase gaan we aan de slag met het ontwerpen van scenario’s voor slimmer elektriciteitsgebruik door samen te werken. Hierbij wordt gekeken naar energieprofielen, opwekmogelijkheden , afname, opslag en slim
Pagina 38 van 69
energiemanagement. We doen het samen met de VOS, de bedrijven en experts. Nu nog urgenter omdat de vertraging bij Liander anders onze economische ontwikkeling en het vestigings- en ondernemersklimaat nadelig beïnvloed.
Overige zaken (going concern) Er zijn geen overige zaken te melden.
Pagina 39 van 69
4 Programma 3: Bestuur Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.
Actiepunt Hoofdtaakveld Bestuur
1.
We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We creëren overzicht van externe middelen die andere partijen investeren in projecten waaraan ook wij bijdragen. Toelichting: Er wordt actief gezocht naar Europese samenwerking op de thema’s waterstof, circulaire economie en gastvrijheidseconomie. Op dit moment wordt al ingezet op een aantal Europese projecten rondom deze thema’s. In Q3 verwachten we het besluit van de Europese commissie op twee van onze aanvragen. 1. Project Frisian Lakes is een project waarbij het Elektrisch Varen bevordert wordt. 2. Project ECOboost is een project waarbij MKB-ondernemingen ondersteund worden met een Energiecoach. Parallel zorgen we in Noord-Nederland voor afstemming en waar mogelijk samenwerking op deze dossiers met SNN-partners en andere stakeholders.
2.
We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er wordt een integraal procesaanpak opgesteld voor de realisatie van de waterstofhub, waarin ook de ambities zijn verwoord. Toelichting: Voor het onderdeel waterstof zijn er in Q1-Q2 interne sessies belegd om de rolneming te bepalen. Uit deze sessies zal een collegeadvies volgen. De mogelijke rolneming waarnaar gekeken wordt zijn: faciliteren, faciliteren+ of een samenwerking met de markt. Naar verwachting wordt dit collegeadvies in september voorgelegd. Hierna zal de markt worden benaderd (aanbesteding of aan de markt overlaten). Vooruitlopend op deze ontwikkeling is de aanvraag voor een elektriciteitsaansluiting goedgekeurd door de gemeenteraad. Voor deze aansluiting zal een business case worden voorgelegd, dit proces zal starten na besluitvorming in oktober.. De locatiekeuze en de verdere uitwerking van het gebiedsontwikkelingsproces worden meegenomen in dit verdere proces.
3.
We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nodigen onze partners proactief uit om ons te helpen in het realiseren van onze ambities. We willen een vertrouwde en betrouwbare partner zijn voor externe partijen. Toelichting: We werken aan het versterken van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk van de gemeente door relaties op te bouwen met relevante spelers. Dit is zowel in brede zin voor de positionering van de gemeente als op dossiers. We werken aan een vernieuwde Public Affairs agenda op basis van de strategische doelen van de gemeente. Op Europees gebied zijn er gesprekken geweest tussen het Clean Hydrogen Partnership (om het project Energiestad Bolsward verder te helpen en Europese samenwerkingsmogelijkheden te verkennen) en een aantal Deense regio’s (kennisuitwisseling op het gebied van collectieve warmtenetten door een subsidie van het Deens ministerie van Klimaat). In Q2 heeft de
Pagina 40 van 69
gemeente op verschillende dossiers gewerkt aan stabiele en sterke belangenbehartiging met bondgenoten. Met de F4 steden is de propositie Verstedelijkingsstrategie aangeboden aan demissionair minister Hugo de Jonge. Met de samenwerkende overheden en bedrijven is in Nieuwspoort aan Tweede Kamerleden aandacht gevraagd voor de verruiming van de sluis Kornwerderzand. Met gemeente Heerenveen en in een landelijke lobbysamenwerking zet de gemeente zich in voor behoud van het ziekenhuis in Sneek. Dit zijn enkele voorbeelden. 4.
Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zien een Regiodeal als de unieke kans om een flinke impuls te geven aan de opgaven in de regio. De aanvraag van een Regiodeal wordt in november ingediend. In het voorjaar van 2024 wordt duidelijkheid verwacht over de toekenning. Toelichting: De regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van 17,5 miljoen euro in onze regio Zuidwest-Friesland. Richting september 2024 werken we aan een convenant en begroting op basis waarvan daadwerkelijk middelen vanuit het rijk worden toegekend.
5.
Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: - We starten met vijf verkenningen, om de Friese IJsselmeerkust te versterken, te verbeteren en te verfraaien. Het Rijk stelt hiervoor ruim 13 miljoen beschikbaar. Toelichting: De vijf verkenningen starten in april 2024 en dit staat los van de financiering vanuit het Rijk. Deze financiering van 13 miljoen is bestemd voor de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ). Inzet is het versterken, verbeteren en verfraaien van de Friese IJsselmeerkust. De inzet van de verkenningen, de projecten Versterken Friese IJsselmeerkust, projecten Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), Beleef Kornwerderzand, havens Laaxum en Makkum maken onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust. Dit is een samenwerking van de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân.
6.
Als 90.000+ gemeente vinden we het belangrijk om samen te werken en ons te positioneren in netwerken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zijn lid van Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) en de R8. Vanuit die positie zitten we direct aan tafel bij het netwerkenoverleg van de VNG en hebben daardoor positie. Toelichting: De gemeente werkt op allerlei manieren met anderen samen voor belangenbehartiging. Ons lidmaatschap bij SNN geeft ons een podium bij evenementen die SNN organiseert. Hierbij kan gedacht worden aan het evenement Noord in Nieuwspoort of het Europese verkiezingsdebat. Daarnaast lopen de lobbyisten van SNN ook voor ons. We versterken de verbinding met de lobbyisten om onze doelen te delen en input mee te geven. Een wethouder en de Public Affairs NL adviseur hebben met Haagse lobbyisten van SNN een werkbezoek aan de gemeente besproken om onze opgaven en projecten te bespreken in relatie tot SNN en andere partners, zodat we onze deelname aan SNN nog beter benutten. Dit is één van de voorbeelden hoe we met SNN optrekken. De gemeente is medeoprichter en voorzitter van netwerk R8 voor regiogemeenten van formaat met veel kernen. Het netwerk wordt nu al gevraagd om mee te denken met anderen en deel te nemen aan consultaties. Daarbij wordt R8 vergeleken met de M50.
De gemeente trekt ook de ambtelijke groep waar advies is gemaakt over hoe we R8 kunnen door ontwikkelen met een
Pagina 41 van 69
kansenagenda, al dan niet tot een netwerk voor gezamenlijke belangenbehartiging. De relatie met andere netwerken wordt hierin meegenomen. Belangrijk in Q2 is de versterking van de R8 die plaatsvindt waardoor de positie van de gemeente verstevigt. Vanuit de voorzittersrol van de gemeente voor de R8 zit de gemeente aan tafel bij overleg van de VNG met de andere netwerken, te weten G40, M50, P10 en K80. De gemeente is een stabiele partner voor de VNG in de lobby richting de kabinetsformatie, zowel voor de VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord als voor de hoorzitting van de nieuwe bewindslieden. De SNN organisatie is in ontwikkeling. De gemeente gebruikt dit om de verbinding op dossiers te vergroten. De F4 samenwerking wordt vaker ingezet, niet alleen economisch maar ook op andere dossiers en de verbinding tussen dossiers, zoals economie en gezondheid. Daarnaast is de gemeente actief in diverse andere netwerken, zoals de VNG groepen voor de lobbyisten op nationaal en Europees niveau. Op dossiers werken we ook samen. Voor het gezondheidslandschap bijvoorbeeld in de landelijk lobbysamenwerking van gemeenten met een regionaal ziekenhuis. Hier houden we nauw contact en bieden we onze hulp en zijn we als eerste op de hoogte. Het doel is om dit op meer dossiers te ontwikkelen voor de gemeente.
Intern wordt gewerkt aan meer inzicht in wie, in de eerste plaats bestuurders, waarin actief is en wanneer de vergaderingen zijn, zodat input en terugkoppeling vanuit Public Affairs effectiever werkt en meer kansen voor de gemeente worden gepakt. 7.
We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: - Zie punt 8. Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt nu en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. Zie ook punt 4: regiodeal. In 2024 worden nadere voorstellen ingediend i.r.t. de scenarioaanpak en inzet ontwikkelfonds. Ook hier zal de mogelijkheid van cofinanciering een belangrijk afwegingskader zijn.
8.
We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: - We investeren in trajecten en projecten, samen met partners. Waarbij één van de doelen is om subsidies te laten toevloeien naar (Súdwest)Fryslân en ons bedrijfsleven. Toelichting: De regiodeal is ingediend en goedgekeurd, zie ook punt 4. Op dit moment zitten we in een aantal trajecten om een Europese subsidieaanvraag te doen. Deze projecten gaan onder andere over de thema’s gastvrijheidseconomie, energietransitie en waterstof. We verwachten in de 2e helft van 2024 hierover meer duidelijkheid te kunnen geven. Zie ook punt 1 voor meer info. Nationaal houden we de mogelijkheden in het ophanden zijnde regeerakkoord in de gaten. Via onze contacten bij de VNG zijn we al eerste op de hoogte. Daarnaast vindt op dossiers verkenning plaats van bestaande regelingen, zoals de subsidie voor snelfietsroutes.